IV SA/Po 567/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Maciej Dybowski Protokolant Sekr.sad. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A. O. na czynność Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2009 r. nr Km [...] w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu 1. uchyla zaskarżoną czynność Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2009 r. o numerze [...] 2. zasądza od Prezydenta Miasta P. na rzecz A. O. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ M. Dybowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus Decyzją z dnia [...] września 2005 r. Prezydent Miasta P. po rozpatrzeniu wniosku A. O. orzekł o zarejestrowaniu pojazdu marki Opel Omega [...] KAT nr [...], nr silnika [...] i wydał wnioskodawcy dowód rejestracyjny nadając samochodowi tablice rejestracyjne nr [...], nalepkę kontrolną, znak legalizujący i kartę pojazdu seria [...]. Pismem z dnia [...] lipca 2009 r. Andrzej O. zwrócił się do Urzędu Miejskiego w P. Wydziału Komunikacji z wnioskiem o zwrot kwoty niesłusznie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu wraz z ustawowymi odsetkami. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] lipca 2009 r. nr sprawy: [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. Z-ca Dyrektora Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta P. wyjaśnił, że zgodnie z art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity z 2005r., Dz. U. nr 108 poz. 908 z późniejszymi zmianami) kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego sprowadzonego indywidualnie z zagranicy wydaje właściwy starosta (prezydent miasta) przy pierwszej rejestracji w kraju - za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Wysokość opłaty za kartę pojazdu ustala w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw transportu (art. 77 ust. 4 pkt 2 w/w ustawy). Na podstawie wspomnianego upoważnienia ustawowego, Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003r. (Dz. U. nr 137 poz. 1310), w którym określił, że za wydanie karty pojazdu organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. W dn. 17 stycznia 2006r. Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. akt U 6/04 stwierdził, iż przepis o wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu jest niezgodny z art. 77 ust. 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej - zachowując jednocześnie obowiązywanie tego przepisu do dnia 30 kwietnia 2006r. W dniu 28 marca 2006r. Minister Transportu i Budownictwa wydał rozporządzenie w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu , ustalając opłatę w wysokości 75 zł (Dz. U. nr 59, poz. 421). W/w rozporządzenie weszło z życie w dniu 15.04.2006r. Jednocześnie straciło moc rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu ( Dz. U. nr 137, poz. 1310 ). Organ rejestrujący pojazd nie może zwrócić części opłaty za wydaną kartę pojazdu, gdyż opłata w wysokości 500 zł obowiązywała do dnia 15 kwietnia 2006r. Pobranie opłaty jest czynnością materialno - techniczną nie wymagającą wydania decyzji administracyjnej, ani na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000r., Dz. U. nr 98 poz. 1071 ze zm.- dalej kpa), ani też ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005r. nr 8 poz. 60 ze zm. ). Pismem z dnia [...]lipca 2009 r. A. O. wezwał Prezydenta Miasta P. do usunięcia naruszenia prawa i dokonania zwrotu niesłusznie pobranej kwoty za kartę pojazdu. Wydział Komunikacji Urzędu Miasta P. pismem z dnia [...] lipca 2009 r. znak [...] poinformował wnioskodawcę, iż podtrzymuje swoje stanowisko przedstawione w piśmie z dnia [...] lipca 2009 r. W dniu [...] lipca 2009 r., A.O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i zwrócił się o zwrot od organu kwoty 425 zł z ustawowymi odsetkami. Zdaniem skarżącego z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. wynika, iż wpłata ponad kwotę 75 zł za kartę pojazdu została niesłusznie pobrana i jest sprzeczna z prawem i Konstytucją. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Z tych powodów sąd administracyjny ma obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które zauważył w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Zaskarżona czynność odmowy zwrotu części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo albowiem w części wydana została bez podstawy prawnej. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07, skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego opłata za wydanie karty pojazdu nie ma charakteru podatkowego, gdyż jej głównym celem jest zrekompensowanie poniesionych przez organ kosztów wytworzenia i wydania karty pojazdu. Skoro uiszczona opłata nie stanowiła realizacji obowiązku o charakterze podatkowym, do załatwienia sprawy o zwrot opłaty nie mogą mieć zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej o zwrocie podatku. Nie ma również podstaw do przyjęcia, iż taką sprawę organ może załatwić w drodze decyzji administracyjnej, stosując przepisy kpa, ponieważ ustawa Prawo o ruchu drogowym nie reguluje spraw dotyczących zwrotu uiszczonych opłat, a z przepisów kpa nie można wyprowadzić zasady, iż każde żądanie skierowane do organu wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponieważ obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej, to obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa. Organ administracji publicznej jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, z tym że nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, na które jednak przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 ust. 4 ppsa. W niniejszej sprawie organ administracji słusznie rozstrzygnął sprawę w innej formie niż decyzja. Od rozstrzygnięcia tego stronie przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa przez organ administracji. Skarżący wniósł przedmiotową skargę po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, dochowując terminów określonych ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu znajduje swoje uzasadnienie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. (sygn. U6/2004, OTK-A 2006/1/3), które weszło w życie w dniu 1 maja 2006 r. W swoim orzeczeniu Trybunał uznał m.in., że niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Dlatego § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia został uznany za niezgodny również z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Rozporządzenie może być wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Trybunał Konstytucyjny uznał także, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym. Trybunał Konstytucyjny uznał za niezbędne odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 01 maja 2006 r., to jednak zdaniem Sądu, przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Zgodnie z art. 178 Konstytucji RP sędziowie, w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że jeżeli sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej niż ustawa rangi, może odmówić z tego powodu jego stosowania. Nie ma rozbieżności zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie co do tego, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy (por. wyrok NSA z 24 lutego 2009r. I OSK 418/08 niepublikowany, uchwała NSA z 30 października 2000r., OPK 13/00, ONSA z 2001r., Nr 2, poz. 63 oraz wyrok NSA w składzie 7 sędziów z 16 stycznia 2006r., I OPS 4/05, ONSAiWSA nr 2, poz. 39). To uprawnienie sądów nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego, który na podstawie art. 188 Konstytucji RP jest powołany do orzekania w sprawach zgodności przepisów prawa, wydanych przez centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające taką niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez Sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym ( patrz również wyroki NSA z dnia 25 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1238/08 i I OSK 1270/08 niepublikowane ). W konsekwencji należało uznać, że objęta kontrolą sądową czynność Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2009 r. dokonana została bez podstawy prawnej, bowiem odwołuje się do mocy obowiązującej przepisu rozporządzenia, którego zastosowania Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę odmawia. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącej Prezydent Miasta P. winien uwzględnić powyższe stanowisko Sądu i określić kwotę nadpłaty za wydanie karty pojazdu z uwzględnieniem kosztów poczynionych przez organ za ich wydanie. Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 146 § 1 ppsa Sąd uchylił zaskarżoną czynność Prezydenta Miasta P.. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa. /-/ M. Dybowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus mb