IV SA/Po 588/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Donata Starosta Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2011 r. ze skarg [...]Towarzystwa [...] i Stowarzyszenia [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w P. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławcze w P. na rzecz Stowarzyszenia [...]w [...]kwotę [...]([...]) zł tytułem zwrotu opłaty sądowej oraz na rzecz [...]Towarzystwa [...]w [...]kwotę [...]([...]) zł tytułem zwrotu opłaty sądowej i kwotę [...]([...]) zł tytułem zwrotu kosztów dojazdu Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Wójt Gminy [...] wydał [...] Sp. z o.o. (dalej Inwestor) decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji farmy elektrowni wiatrowych w gminie [...], powiat s., woj. [...]. Treść decyzji ukształtowano zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2008 Nr 199 poz. 1227 ze zm.). Określając rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia wskazano, iż przedsięwzięcie obejmuje budowę zespołu [...] turbin wiatrowych o mocy pojedynczej turbiny nie przekraczającej [...] MW (całkowita moc farmy nie może przekraczać [...] MW). Całkowita wysokości pojedynczej elektrowni nie może przekroczyć [...] m (pomiar od najwyżej położonego punktu fundamentów, przy maksymalnie wzniesionej łopacie wirnika). Turbiny zostaną posadowione na terenie Gminy [...] w obrębach geodezyjnych: D., S., W., G., S., S., W., B.. Ponadto przedsięwzięcie obejmuje: budowę bezobsługowej stacji elektroenergetycznej [...] kV (transformatorowej), tzw. GPZ FW [...], zlokalizowanej na terenie Gminy [...] - obręb geodezyjny [...], nr ewidencyjny działki [...], ułożenie linii kablowych [...] kV i światłowodów oraz kanalizacji teletechnicznej, budowę utwardzonych dojazdów do nieruchomości, placów manewrowych, remonty istniejących dróg dojazdowych. Wskazano, w zestawieniu tabelarycznym lokalizacje poszczególnych siłowni wg wskazanych współrzędnych w układzie odniesienia 1992. Warunki wykorzystywania terenu określono oddzielnie dla etapu: a. projektowania przedsięwzięcia – nakazując zapewnić możliwość indywidualnego doboru parametrów pracy każdej z turbin w taki sposób, aby możliwa była zmiana nastaw skutkująca obniżeniem mocy akustycznej pojedynczej elektrowni oraz zapewnić ochroną odgromową każdej z turbin, zabezpieczającą siłownię przed skutkami wyładowań atmosferycznych i zaprojektować pod transformatorami szczelne misy olejowe. b. realizacji przedsięwzięcia – wskazując, iż na etapie prac budowlanych możliwe są nieznaczne przesunięcia lokalizacji siłowni w ramach tych samych działek, w taki sposób, by zachowana była odległość [...] m od ściany lasu oraz by przesunięcia nie powodowały przekroczenia akustycznych standardów ochrony środowiska na granicy najbliższych terenów chronionych akustycznie; w trakcie prac przygotowawczych warstwę gleby należy zdjąć i odpowiednio składować do jej ponownego wykorzystania w celu podjęcia działań naprawczych na terenie placu budowy; w trakcie prowadzenia prac ziemnych metodą tradycyjną zabezpieczyć wszelkie wykopy. Wykopów nie pozostawiać otwartych dłużej niż to konieczne ze względu na przebieg technologiczny prowadzonych robót ziemnych; w celu podjęcia działań naprawczych na placu budowy po zakończeniu prac budowlanych lub likwidacji Inwestycji należy przywrócić początkowy charakter terenów w kierunku ich pierwotnego przeznaczenia oraz przeprowadzić prace naprawcze miejsc, w których znajdowały się drogi dojazdowe i fundamenty elektrowni wiatrowych; realizację Inwestycji należy prowadzić, w miarę możliwości po zbiorze pionów lub przed zasiewami; prace budowlane należy prowadzić z zachowaniem odpowiedniej organizacji pracy, z zastosowaniem sprzętu technicznego zgodnego z odpowiednimi normami technicznymi i zgodnie z dokumentacją techniczną; odwodnienie wykopów należy prowadzić z intensywnością nie większą niż wskazana dla obniżenia lustra wody do poziomu nieco niższego niż poziom dna wykopu; w trakcie prowadzenia prac nie dopuszczać do zanieczyszczenia wykopów, szczególnie przez węglowodory ropopochodne; po zakończeniu prac ziemnych należy usunąć z wykopów wszelkie materiały i urządzenia używane w trakcie prowadzenia prac. Grunt należy zagęścić do warunków pierwotnych, aby nie dopuścić do tworzenia się stref uprzywilejowanego przepływu wody po zasypaniu wykopów; pracujące ekipy budowlane należy wyposażyć w przenośne toalety i urządzenia socjalne; prace budowlane muszą być wykonywane w taki sposób, ażeby nie zostały przekroczone wartości natężenia dźwięku na granicy terenów objętych ochrona akustyczną wynikające z obowiązujących przepisów; w celu ograniczenia emisji hałasu w trakcie wykonywania Inwestycji należy w miarę możliwości ograniczyć roboty budowlane do pory dziennej dla prac, które mogą powodować przekroczenie norm natężenia hałasu na granicy terenów objętych ochroną akustyczną i należy tak je zorganizować i prowadzić w takiej technologii, aby uciążliwość hałasową ograniczyć do minimum; w celu zmniejszenia przejściowych ewentualnych uciążliwości wynikających ze zwiększonego zapylenia spowodowanego unoszeniem przez wiatr mineralnych cząstek materiałów budowlanych w czasie ich transportu i wykorzystania do robót budowlano - montażowych, materiały te należy utrzymywać w stanie wilgotności lub pod przykryciem; wycięcie drzew dla potrzeb np. poszerzenia drogi musi być poprzedzone uzyskaniem zezwolenia oraz oceną przyrodniczą ich znaczenia dla ptaków i nietoperzy; przed rozpoczęciem prac budowlanych Inwestor winien uzyskać wytyczne konserwatorskie dotyczące określenia przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków ([...]WKZ) niezbędnego zakresu badań archeologicznych; przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, Inwestor winien przeprowadzić badania powierzchniowo - sondażowe w zakresie wpływu przedsięwzięcia na dobra materialne, zabytki i krajobraz kulturowy; przed uzyskaniem pozwolenia na budowę Inwestor powinien wyznaczyć uprawnionego archeologa lub jednostkę archeologiczną i złożyć wniosek na badania, na które [...]WKZ wyda stosowne pozwolenie; zapewnić właściwe gospodarowanie odpadami wytworzonymi na etapie realizacji przedsięwzięcie poprzez minimalizację ich ilości, selektywne magazynowanie w wydzielonych miejscach oraz przekazywanie odpadów podmiotom posiadającym wymagane prawem zezwolenia w zakresie gospodarowania odpadami; c. eksploatacji przedsięwzięcia – wskazując, iż: na podstawie uzyskanych wyników porealizacyjnego monitoringu hałasu emitowanego do otoczenia niezwłocznie dokonać niezbędnej korekty nastaw każdej z turbin w taki sposób, aby eksploatacja Inwestycji nie powodowała przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku; w przypadku wystąpienia awarii konstrukcji elektrowni wiatrowych i uwolnienia oleju znajdującego się transformatorze, przekładni turbiny lub silnikach sterujących ustawieniem kierunku łopat wirnika należy natychmiast podjąć działania ratunkowe i naprawcze; wody deszczowe z obszaru stacji transformatorowej należy zbierać za pomocą systemu kanalizacyjnego w zbiorniku wodnym otwartym i podczyszczać w separatorze ropopochodnych; obsługa i oczyszczanie separatora powinna być prowadzona przez wyspecjalizowaną firmę, posiadającą pozwolenie na zbieranie i transport odpadów niebezpiecznych; - Wprowadzenie koniecznej ochrony ludzi i środowiska przed oddziaływaniem pól elektromagnetycznych (PEM), polegającej przede wszystkim na: eliminacji obszarów intensywnego wpływu PEM o wartościach przekraczających dopuszczalne poziomy charakteryzowane przez wartości graniczne natężenia pola elektrycznego - składowa elektryczna E [V/m] i pola magnetycznego - składowa magnetyczna H [A/m]; odpowiedniej separacji przestrzennej miejsc pobytu ludzi od obszarów o zbyt intensywnym poziomie PEM; w przypadku pracy osób na terenie stacji transformatorowej lub przy liniach elektroenergetycznych, w stosunku do pracujących przy obsłudze urządzeń i instalacji, serwisie i remontach, należy skrócić czas ekspozycji człowieka na promieniowanie elektromagnetyczne; należy stosować takie rozwiązania techniczne, aby w miejscach ogólnie dostępnych, w bezpośrednim sąsiedztwie tych urządzeń lub pod liniami wysokiego napięcia (WN), na wysokości 2,0 m nad poziomem terenu, w miejscach przeznaczonych na okresowy pobyt ludzi, natężenie pola elektrycznego nie przekraczało [...] kV/m i natężenie pola magnetycznego nie przekraczało dopuszczalnych norm określonych stosownymi przepisami; płaszczyzny ruchome wirnika wiatrowych generatorów prądu, w jakie będzie wyposażona FEW, winny być pomalowane farbą antyrefleksyjną ograniczającą zjawisko odbijania światła od obracających się łopat wirnika do minimum; zobowiązuje się Inwestora do właściwego gospodarowania wytworzonymi odpadami poprzez minimalizację ich ilości, selektywne magazynowanie w wydzielonych miejscach w sposób zabezpieczający środowisko gruntowo-wodne przed ewentualnymi zanieczyszczeniami; d. likwidacji przedsięwzięcia – wskazując, iż w trakcie prac polegających na likwidacji przedsięwzięcia należy uwzględnić wymagania określone na etapie realizacji przedmiotowej Inwestycji; po zakończeniu prac budowlanych lub likwidacji Inwestycji należy przywrócić początkowy charakter terenów w kierunku ich pierwotnego przeznaczenia oraz przeprowadzić rekultywacje miejsc, w których znajdowały się fundamenty elektrowni wiatrowych i drogi dojazdowe, jeśli drogi te nie będą wykorzystywane dla celów lokalnej komunikacji. W zakresie wymagań dotyczących ochrony środowiska koniecznych do uwzględnienia w projekcie budowlanym, nakazano: zlokalizować siłownie zgodnie z powyżej wskazanymi współrzędnymi w układzie odniesienia 1992. Możliwe są nieznaczne przesunięcia lokalizacji siłowni w ramach tych samych działek. Przesunięcie siłowni nie może spowodować przekroczenia akustycznych standardów ochrony środowiska na granicy najbliższych terenów chronionych akustycznie ponadto musi być zachowana odległości [...] rn od ściany lasu; należy zastosować turbiny mocy elektrycznej nie wyższej niż [...] MW (całkowita moc elektryczna farmy nie może być wyższa niż [...] MW), wysokości wieży nie może przekroczyć [...] m, liczą od najwyższego punktu fundamentów, średnica wirnika nie może być większa niż [...] m, maksymalna moc akustyczna nie może przekraczać [...] dBA; każda z turbin oraz infrastruktura stacji transformatorowej musi być wyposażona w instalację odgromową; zastosować łopaty wirnika pomalowane farbą antyrefleksyjną ograniczającą zjawisko odbijania światła od obracających się łopat wirnika do minimum; w celu wyeliminowania ryzyka związanego z oblodzeniem i rozrzucaniem kawałków lodu, należy zastosować instalację do stałego monitoringu oblodzenia łopat wirników elektrowni wiatrowych automatycznie zatrzymująca pracę turbiny, w sytuacji wystąpienia ryzyka [...]wania i rozrzucania kawałków lodu; Organ uznał, iż art. 82 ust. 1 pkt 1 lit d i e ustawy o udostępnianiu informacji – nie dotyczą sprawy; Stwierdzono brak konieczności wykonania kompensacji przyrodniczej. W zakresie konieczności i warunków zapobiegania, ograniczenia oraz monitorowania wpływu przedsięwzięcia na środowisko, organ nakazał: - po dokonaniu ostatecznych korekt prowadzić okresowy monitoring hałasu na najbliższych terenach objętych ochroną akustyczną w okresie jednego roku. Monitoring ten powinien obejmować pomiary hałasu wykonane nie mniej niż osiem razy do roku, po jednym pomiarze w każdej z pór roku, w porze dnia i w porze nocy, określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2008 1 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz. U. Nr 206 poz. 1291), przy warunkach wiatrowych, przy których wpływ turbin na klimat akustyczny jest największy. Wyniki pomiarów przedstawić Wójtowi Gminy [...] oraz Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w [...] oraz Wojewódzkiemu Inspektorowi ochrony Środowiska w [...], w terminie nie dłuższym niż dwa tygodnie po wykonaniu pomiarów; - zapewnić właściwe gospodarowanie odpadami wytworzonymi na etapie realizacji przedsięwzięcie poprzez minimalizację ich ilości, selektywne magazynowanie w wydzielonych miejscach oraz przekazywanie odpadów podmiotom posiadającym wymagane prawem zezwolenia w zakresie gospodarowania odpadami; - w trakcie prowadzenia prac ziemnych metodą tradycyjną prowadzić ich regularne, codzienne inspekcje mające na celu ułatwienie wydostania się z wykopów fundamentowych drobnych ssaków, płazów oraz gadów; - w przypadku stwierdzenia rannych ptaków i nietoperzy mających obrażenia spowodowane kolizją z turbiną należy podjąć leczenie lub rehabilitację tych zwierząt w jednostce posiadającej stosowne przygotowanie zawodowe, w zakresie opieki weterynaryjnej, z którą Inwestor podpisze umowę; - w trakcie eksploatacji, jako środek minimalizujący stosować okresowe wyłączenie wybranych turbin w sezonie lęgowym. W tym celu należy prowadzić nadzór ornitologiczny w strefie o promieniu [...] m od turbin nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. W ramach nadzoru, co roku określać stanowiska lęgowe gatunków ptaków: [...], [...], [...] i [...]. Między 1 marca a 15 maja każdego roku przeprowadzić, co najmniej 6-8 kontroli w różnych porach doby. Po stwierdzeniu prawdopodobnego gniazdowania lub stacjonowania ww. gatunków ptaków, w odpowiednim dla nich środowisku, należy uznać je za lęgowe i wyłączać turbiny, które zlokalizowane będą w promieniu [...] m od gniazda lub wyznaczonego terytorium lęgowego. Sprawozdanie z corocznego nadzoru wraz ze wskazaniem, które z turbin są wyłączone z eksploatacji przekazywać Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska oraz Wójtowi Gminy [...] tuz po zakończeniu obserwacji, jednak nie później niż do 30 maja każdego roku; - przeprowadzić szczegółowy monitoring poinwestycyjny. Powinien on obejmować analizę zjawiska wędrówek ptaków i nietoperzy w rejonie farmy i jej otoczeniu (w odległości ok. 1-2 km od miejsc posadowienia elektrowni wiatrowych) oraz ocenę oddziaływania tej Inwestycji na nie. W tym zakresie określa się 3-letni proces monitoringu w pierwszych 5 latach po uruchomieniu farmy. Monitoring powinien być prowadzony w trzech następujących po sobie latach lub w 1, 3, i 5 roku następującym po uruchomieniu poszczególnych etapów farmy wiatrowej FEW, w odniesieniu do: ptaków występujących w okresie rozrodu - przedmiotem obserwacji powinny być przede wszystkim gatunki ujęte w załączniku I Dyrektywy Ptasiej oraz na wykazach Czerwonej Listy Zwierząt Ginących i Zagrożonych Wyginięciem w Polsce i Europie, a także ujęte w wykazie Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt. W trakcie tego etapu monitoringu należy ustalić ich skład gatunkowy i ilościowy, dominację oraz miejsca ich występowania i żerowania ; ptaków migrujących w okresie ich wiosennych i jesiennych wędrówek oraz w okresie zimowania -przedmiotem obserwacji powinny być przecie wszystkim gatunki ujęte w załączniku I Dyrektywy Ptasiej oraz na wykazach Czerwonej Listy Zwierząt Ginących i Zagrożonych Wyginięciem w Polsce i Europie, a także ujęte w wykazie Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt. W trakcie tego etapu monitoringu należy ustalić ich skład gatunkowy i ilościowy, dominację oraz miejsca ich występowania i żerowania ; nietoperzy występujących w okresie rozrodu oraz migracji - obejmujący ich inwentaryzację, przy użyciu specjalistycznego sprzętu (detektorów ultradźwięków, noktowizorów lub kamer noktowizyjnych lub termowizyjnych). Na tym etapie należy ustalić skład gatunkowy lub rodzajowy, frekwencję ich występowania na tym obszarze oraz miejsca ich głównego występowania i żerowania ; śmiertelności ptaków z uwzględnieniem wszystkich okresów fenologicznych i nietoperzy w sezonie lęgowym i wiosenno-jesiennych migracji - etap ten powinien obejmować poszukiwanie wokół poszczególnych elektrowni zabitych ptaków i nietoperzy. Znalezione ptaki lub ich szczątki należy rozpoznać pod kątem gatunku lub rodzaju oraz określić lokalizację lub odległość od podstawy turbiny. Ponadto należy ustalić liczbę osobników, które zginęły w wyniku kolizji z poszczególnymi konstrukcjami; Zgromadzone wyniki zinterpretować oceniając skalę zmian, jakie wystąpiły i ewentualnie zaproponować stosowne działania ratunkowe lub kompensacyjne. Potrzeba przedłużenia monitoringu powinna być przedmiotem odrębnej analizy przeprowadzonej przez osoby prowadzące monitoring. Wyniki monitoringu ornitologicznego i chiropterologicznego wraz z analizę należy przedstawić w formie pisemnej oraz z kopią na nośniku elektronicznym Wójtowi Gminy [...] i Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w [...] do 31 listopada każdego roku, w którym prowadzono monitoring; Przy próbnym rozruchu technologicznym przeprowadzić pomiary kontrolne pola elektrycznego, magnetycznego oraz przedstawić wyniki tych pomiarów Wójtowi Gminy [...] oraz [...] Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu; przeprowadzić pomiary hałasu zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz przedstawić wyniki tych pomiarów Wójtowi Gminy [...] oraz [...] Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu. W zakresie konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania – organ stwierdził brak podstaw do utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. W zakresie konieczność przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko (art. 82 ust. 1 pkt. 4 i ust. 2 pkt. 1,2 i 3 ustawy środowiskowej) organ orzekł, iż: nie stwierdził konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej; Warunkiem jednak jest, że we wniosku o wydanie w/w. decyzji nie zostaną dokonane istotne zmiany w stosunku do wymagań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w raporcie o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Ponadto nie stwierdził konieczności przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko; Wskazując, iż nie występuje sytuacja - braku możliwości dokonania w sposób wystarczający oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, ani też nie istnieje możliwość kumulowania się oddziaływań w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, wreszcie, że nie istnieje możliwość oddziaływania na obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk objętych ochroną i "formy ochrony przyrody". W zakresie wykonania analizy porealizacyjnej organ nakazał: w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące od uruchomienia każdego z etapów Inwestycji wykonać kontrolne pomiary poziomów hałasu na granicy najbliższych terenach objętych ochroną akustyczną zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 4 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. Nr 120, poz. 826) oraz rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz. U. Nr 206 poz, 1291), przy warunkach wiatrowych, dla których występuje najbardziej niekorzystne oddziaływanie przedsięwzięcia na klimat akustyczny. Na podstawie uzyskanych wyników niezwłocznie dokonać niezbędnej korekty nastaw każdej z turbin w taki sposób, aby eksploatacja Inwestycji nie powodowała przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Wyniki pomiarów wraz z opisem dokonanych korekt przedstawić Wójtowi Gminy [...], Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w [...] oraz Wojewódzkiemu Inspektorowi ochrony Środowiska w [...], w terminie nie dłuższym niż dwa tygodnie po wykonaniu pomiarów kontrolnych. Poprawność dokonanych korekt potwierdzić kolejnymi pomiarami poziomów hałasu, których wyniki należy ponownie przedstawić ww. organom w terminie nie dłuższym niż dwa tygodnie po ich wykonaniu; po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie wszystkich elektrowni składających się na Inwestycję i rozpoczęciu produkcji energii elektrycznej, w pierwszym roku funkcjonowania inwestycji, należy wykonać analizę służącą sporządzeniu mapy zasięgu migotania cienia dla każdej turbiny, wskazującej w jakich godzinach, w jakim dokładnie dniu roku i w jakich warunkach pogodowych konkretna turbina może rzucać migocący cień na konkretne zabudowania mieszkalne, z uwzględnieniem umieszczenia okien i lokalnych przeszkód w rzucaniu cienia. Taką mapę należy przedstawić organowi wydającemu przedmiotową decyzję oraz Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w [...] i Wojewódzkiemu Inspektorowi ochrony Środowiska w [...]. Organ nakazał w decyzji realizowanie jej zgodnie z obowiązującymi normami projektowymi warunkującymi parametry realizacji Inwestycji oraz z uwzględnieniem możliwości technicznych i obowiązujących przepisów. Załącznik do decyzji stanowi charakterystyka całego przedsięwzięcia. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że pismem z dnia [...] września 2009 r. [...] zwróciła się z wnioskiem do Wójta Gminy [...] o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody dla przedsięwzięcia, polegającego na budowie i eksploatacji farmy elektrowni wiatrowych wraz z infrastrukturą techniczną w gminie [...], powiat s., województwo [...] (dalej "Inwestycja"). Do wniosku wnioskodawca załączył: kartę informacyjną przedsięwzięcia; raport o oddziaływaniu projektowanego przedsięwzięcia na środowisko przygotowany przez zespół pod kierunkiem: dr inż, [...].[...]. (w trzech tomach: Tom I - Raport o oddziaływaniu na środowisko rozwiązań projektowych planu budowy farmy elektrowni wiatrowych [...] wraz z infrastrukturą techniczną, Tom II - Analiza przedsięwzięcia, charakterystyka rozważanych wariantów, ocena przedsięwzięcia pod względem jego wpływu na środowisko abiotyczne i biotyczne oraz zdrowie i życie mieszkańców Gminy [...] oraz Tom III - Streszczenie w języku niespecjalistycznym wraz załącznikami i dokumentacją fotograficzną) (dalej – raport); wypisy z ewidencji gruntów obejmujące przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obejmujące obszar jego potencjalnego oddziaływania; kopie map ewidencyjnych obejmujące przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmujące obszar z potencjalnym zasięgiem oddziaływania Inwestycji. W ocenie organu dr inż. [...].[...]. oraz prof. dr hab. [...].[...]. (jeden z autorów opracowania do Raportu) posiadają wiedzę specjalistyczną niezbędną do sporządzania Raportu oceny oddziaływana na środowisko. Organ zważył, iż Inwestycja zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie z brzmieniem § 2 ust. 1 pkt. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia Raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U z 2004 r. Nr 257, poz. 2573 ze zm.) i na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W sprawie zaistniała konieczność zastosowania sposobu powiadamiania stron określonego w art. 49 kpa, a to ze względu na liczbę stron przekraczającą 20 (74 ust 3 ustawy środowiskowej). Obwieszczenia wywieszone zostały na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy [...] oraz na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu. Obwieszczenia wysyłane były również do Urzędu Miasta i Gminy [...]. i Urzędu Gminy [...].. Ustalenie ilości stron postępowania nastąpiło w oparciu o brzmienie przepisu art. 28 kpa Ustalenia w tym zakresie organ dokonał na podstawie wypisów z ewidencji gruntów i spisu nieruchomości znajdujących się w zasięgu oddziaływania Inwestycji oraz mapy z zaznaczonym zasięgiem oddziaływania Inwestycji złożonych przez Wnioskodawcę. Wszystkie obwieszczenia zostały wysłane również do sołectw Gminy [...], to jest: S.-[...], S., W., S., W., G. i B. i wywieszone na tablicach. Obwieszczeniem z dnia [...] października 2009 r. (znak: [...]) organ prowadzący postępowanie zawiadomił strony o wpłynięciu wniosku, informując jednocześnie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz o wystąpieniu o wydanie opinii do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...], a także o uzgodnienie do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...]. Do wniosku o wydanie opinii i uzgodnienia załączono Raport o oddziaływaniu na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia oraz obwieszczenie o wszczęciu postępowania. W dniu [...] listopada 2009 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] zaopiniował pozytywnie wyżej wymienione przedsięwzięcie. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wydał pozytywną opinię sanitarną w dniu [...] stycznia 2010 r. Wydając przedmiotową opinię organ sanitarny nałożył warunek przy próbnym rozruchu technologicznym - przeprowadzenia pomiarów kontrolnych pola elektrycznego, magnetycznego, przeprowadzenia pomiarów hałasu zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz przedstawienia wyników tych pomiarów [...] Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu, a także uregulowania gospodarki odpadami powstającymi w trakcie budowy, eksploatacji i ewentualnej likwidacji Inwestycji zgodnie z obowiązującymi przepisami. W związku z uzupełnieniem Raportu m.in. o badania hałasu przez inwestora w toku postępowania uzgadniającego przed Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w [...], Wójt Gminy [...] postanowił ponownie przeprowadzić postępowanie z udziałem społeczeństwa oraz ponownie wystąpić o wydanie opinii do organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej w celu zapoznania ww. podmiotów z aktualnym materiałem dowodowym stanowiącym podstawę wydania decyzji. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] w dniu 4 sierpnia 2010 r. zaopiniował pozytywnie przedsięwzięcie. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny po zapoznaniu się z dokumentacją wydał pozytywną opinię sanitarną w dniu 16 sierpnia 2010 r. Wydając przedmiotową opinię organ sanitarny nałożył warunek przy próbnym rozruchu technologicznym - przeprowadzenia pomiarów kontrolnych pola elektrycznego, magnetycznego, przeprowadzenia pomiarów hałasu zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz przedstawienia wyników tych pomiarów [...] Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu, a także uregulowania gospodarki odpadami powstającymi w trakcie budowy, eksploatacji i ewentualnej likwidacji Inwestycji zgodnie z obowiązującymi przepisami. Organ uzgadniający - Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] pismem z dnia 5 listopada 2009 r. zwrócił się do wnioskodawcy o uzupełnienie Raportu o następujące elementy: a. wyjaśnienie dotyczące oceny wpływu elektrowni wiatrowych na najbliższe tereny chronione akustycznie poprzez podanie odległości poszczególnych turbin od ww. terenów i skumulowanego poziomu hałasu na granicy tych terenów w porze dnia i nocy; b. ocenę poziomu emitowanych infradźwięków; c. ocenę występowania efektu stroboskopowego; d. informacje o faktycznym zagospodarowaniu terenów wokół planowanej Inwestycji z zaznaczeniem terenów o których mowa w przepisach dotyczących dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku i określającej ich odległości; e. dokładną lokalizację posadowienia planowanych turbin wraz z podaniem współrzędnych geodezyjnych; f. określenie miejsca magazynowania odpadów na etapie budowy i eksploatacji; g. określenie rodzaju i ilości odpadów powstających na etapie likwidacji Inwestycji; h. wskazanie sposobów zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczenia ilości odpadów; i. wskazanie sposobu zabezpieczenia placów manewrowych przed zanieczyszczeniami środowiska gruntowo-wodnego; j. wskazanie pojemności wanny w stacji GPZ zabezpieczającej w przypadku ewentualnego wycieku oleju. W toku trwającego postępowania uzgodnieniowego Regionalny Dyrektor OŚ postanowieniem z dnia 10 listopada 2009 r. uznał [...] Towarzystwo [...] "[...]" za organizację ekologiczną uczestniczącą w postępowaniu na prawach strony. Pismem z dnia 4 grudnia 2009 r. Regionalny Dyrektor OŚ działając na podstawie art. 50 § 1 kpa wezwał wnioskodawcę - w związku z wpłynięciem pism mieszkańców Gminy [...] oraz organizacji ekologicznych -do złożenia wyjaśnień i odniesienia się do uwag zawartych w złożonych pismach. W odpowiedzi na powyższe wezwania Inwestor złożył wyjaśnienia w zakresie wpływu przedsięwzięcia na walory przyrodnicze, klimat akustyczny oraz dotyczące gospodarki odpadami, które wpłynęły do organu uzgadniającego w dniach 15 i 25 marca 2010 r. oraz 19 i 23 kwietnia 2010 r. Pismem z dnia 17 lutego 2010 r., skierowanym do Wójta Gminy [...] oraz Społeczeństwa Gminy [...] za pośrednictwem [...], dr inż. [...].[...]. przedstawił odpowiedzi i wyjaśnienia do uwag zgłoszonych w trakcie udziału społeczeństwa i publicznej dyskusji na etapie prezentacji Raportu w procedurze wydania decyzji środowiskowej. W szczególności odniesiono się do stanowisk i wniosków: podniesionych w pismach i wystąpieniach [...] Towarzystwa [...] z dnia [...] października 2009 r., Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody "[...]" z dnia [...] listopada 2009 r. oraz Stowarzyszenia [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., złożonych przez mieszkańców Gminy [...] oraz osoby spoza niej, w trakcie procedury konsultacji społecznych, wyrażonych przez Regionalnego Dyrektora OŚ w piśmie z dnia 5 listopada 2009 r. oraz przedstawionych w toku rozprawy administracyjnej przeprowadzonej przez Wójta Gminy [...] w dniu [...] stycznia 2010 r. w [...] i w konsekwencji przedstawionych w piśmie Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. wzywającego do złożenia wyjaśnień do kwestii poruszonych podczas w/w rozprawy administracyjnej. W wyniku rozbieżności dotyczących lokalizacji stanowiska gniazdowania [...] w obrębie kompleksu leśnego Lasu [...], przedstawiciele Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w [...] w dniu 17 grudnia 2009 r. przeprowadzili wizję lokalną celem, weryfikacji miejsca lokalizacji gniazda. Wyniki przeprowadzenia wizji lokalnej organ uzgadniający uwzględnił w wydanym przez siebie postanowieniu. Celem umożliwienia stronom postępowania OOŚ zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, przed wydaniem postanowienia, pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. Regionalny Dyrektor OŚ zwrócił się do Wójta Gminy [...] o podane do publicznej wiadomości obwieszczenia z dnia [...] kwietnia 2010 r. powiadamiającego strony postępowania o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów zgromadzonych w toku postępowania uzgodnieniowego. Obwieszczenie to było wywieszone na tablicy ogłoszeń Gminy [...] w terminie od [...] do [...] maja 2010 r. W dniu [...] czerwca 2010 r. Regionalny Dyrektor OŚ postanowieniem uzgodnił realizację planowanego przedsięwzięcia. Obwieszczenie o wydaniu postanowienia uzgadniającego zostało podane do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy [...] w dniach [...].06-[...].06.2010 r. Ponadto ogłoszenie zostało umieszczone na stronie internetowej Urzędu. Regionalny Dyrektor OŚ postanowieniem uzgadniającym określił warunki realizacji przedsięwzięcia polegające na prowadzeniu jego eksploatacji z użyciem nie więcej niż [...] turbin wiatrowych o mocy elektrycznej pojedynczej turbiny nie wyższej niż [...] MW, wysokości wieży nieprzekraczającej [...] m, licząc od najwyższego punktu fundamentów, średnicy wirnika do [...] m i maksymalnej mocy akustycznej nieprzekraczającej [...] dBA, określającym lokalizację poszczególnych siłowni z możliwością nieznacznego przesunięcia na etapie prac budowlanych w ramach tych samych działek, w taki sposób, by zachowana była odległość [...] m od ściany lasu oraz by przesunięcia nie spowodowały przekroczenia akustycznych standardów ochrony środowiska na granicy najbliższych terenów chronionych akustycznie. Ponadto nałożył obowiązek zapewnienia indywidualnego doboru parametrów pracy każdej z turbin w taki sposób, aby możliwa była zmiana nastaw skutkująca obniżeniem mocy akustycznej pojedynczej elektrowni oraz obowiązek zapewnienia ochrony odgromowej każdej z turbin, zabezpieczającej siłownię przed skutkami wyładowań atmosferycznych. Ponadto zgodnie z treścią postanowienia uzgadniającego w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące od uruchomienia każdego z etapów Inwestycji nałożono na wnioskodawcę obowiązek przeprowadzenia kontrolnych pomiarów poziomów hałasu na granicy najbliższych terenów objętych ochroną akustyczną. Organ nałożył również obowiązek prowadzenia okresowego monitoringu hałasu na tych terenach w okresie jednego roku, obowiązki dotyczące sposobu gospodarowania odpadami oraz obowiązki związane z prowadzonymi pracami budowlanymi przy realizacji przedsięwzięcia. W trakcie eksploatacji przedsięwzięcia organ nałożył obowiązek okresowego wyłączania wybranych turbin w sezonie lęgowym, w zależności od ustaleń nadzoru ornitologicznego. Nałożono również obowiązek przeprowadzenia 3-letniego procesu monitoringu w pierwszych 5 latach po uruchomieniu farmy i określono jego zakres. Organ uzgadniający nie stwierdził konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko. W toku procedury uzgodnieniowej pełnomocnik Inwestora w piśmie z dnia [...] kwietnia 2010 r. potwierdził zgodę na zmianę założeń Inwestycji ograniczając liczbę turbin elektrowni wiatrowych określonych we wniosku do liczby [...] czyniąc zadość wymaganiom art. 81 ustawy środowiskowej. Zdaniem organu Regionalny Dyrektor OŚ jako organ wyspecjalizowany w zakresie ochrony przyrody i dysponujący wystarczającym materiałem dowodowym do dokonania uzgodnienia stwierdził bezspornie, iż przedmiotowe przedsięwzięcie może zostać zrealizowane w zakresie modyfikacji wniosku Inwestora i dokonanego pozytywnego uzgodnienia. Organ orzekający jest związany powyższym uzgodnieniem, w konsekwencji wszystkie uwarunkowania i obowiązki, wskazane przez organy uzgadniające i opiniujące Wójt uwzględnił w wydanej decyzji. Organ stwierdził, że Farma elektrowni wiatrowych: - jest przedsięwzięciem odpowiadającym regulacjom rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 4 maja 2007 r, w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego (Dz, U. Nr 93, poz. 623 ze zm.) [...]; - nie jest powiązana technologicznie z planowaną farmą elektrowni wiatrowych realizowaną w gminie [...].,; Organ wskazał, iż do wydania decyzji posłużono się analizami przedstawionymi w raporcie oddziaływania Inwestycji na środowisko oraz jego uzupełnieniem dokonanym w toku postępowania przed RDOŚ. Organ przeanalizował zawarte w nim informacje, mając na względzie, które jego części utraciły aktualność na skutek złożonych uzupełnień. Wydając niniejszą decyzję organ uczynił to, analizujcie zalecenia przedstawione w raporcie, uzgodnienia i opinie organów uzgadniających i opiniujących w tym postępowaniu, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa oraz wnioski składane przez strony postępowania oraz podmioty działające na prawach strony. Postępowanie dowodowe prowadzone było z należytą starannością poprzez uzupełnianie Raportu w zakresie badań hałasu, żądania wyjaśnień od Inwestora, wyznaczanie oględzin w miejscu planowanego przedsięwzięcia. Analizując Raport organ stwierdził że jest on spójny zawierający wymagane prawem informacje oparte na aktualnych wynikach badań przyrodniczych oraz dostępnych danych literaturowych, Organ wydający decyzję nie stwierdził również uchybień w zakresie metodyki prowadzonych badań i dopuścił dokument w całości, jako materiał dowodowy będący podstawą wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Podobnie jak organy opiniujące i uzgadniające Wójt dopuścił realizację inwestycji w wariancie wskazanym przez Inwestora. W złożonym Raporcie przeanalizowano różne warianty Inwestycji, poszukując wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Organ wskazał na wady i zalety tzw. "wariantu zerowego" wskazując powody, dla których wariant ten został przez Inwestora odrzucony na etapie przygotowania projektu, jako sprzeczny ze światową, europejską i krajową polityką zakładającą ograniczanie zanieczyszczenia powietrza oraz ograniczenie efektu cieplarnianego. Opisując kryteria oceny wariantów pozostałych (wariantowaniem objęto również lokalizację GPZ-u i linii elektroenergetycznych) organ skonstatował, iż w wyniku procedury wariantowania przedsięwzięcia oraz biorąc pod uwagę uzgodnienia, uwagi i wnioski wniesione w toku postępowania prowadzącego do wydania decyzji środowiskowej określono najbardziej korzystny dla środowiska wariant realizacji planowanej Inwestycji, a mianowicie planowane przedsięwzięcie polegać będzie na budowie zespołu [...] turbin wiatrowych o mocy pojedynczej turbiny nieprzekraczającej [...] MW (całkowita moc farmy nie będzie przekraczać [...] MW), zaś całkowita wysokość pojedynczej elektrowni nie przekroczy [...] m mierzonej od najwyżej położonego punktu fundamentów (przy maksymalnie wzniesionej łopacie wirnika). Wytworzona energia elektryczna będzie przesyłana, podziemnymi liniami kablowymi do stacji abonenckiej GPZ, która zostanie zlokalizowana na terenie Gminy [...]. Stacja będzie przesyłała przetworzony prąd dalej do krajowej sieci elektroenergetycznej. Organ podkreślił, iż - w związku z okolicznością, że ocena organów uzgadniających i opiniujących zawarta w postanowieniach nie zwalnia organu wydającego decyzję z obowiązków określonych w art. 80 ustawy środowiskowej - organ przeanalizował i ocenił bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, dostępność do złóż kopalin oraz wzajemne oddziaływania między tymi czynnikami. Ponadto organ przeanalizował możliwości oraz sposoby zapobiegania i ograniczania negatywnego oddziaływania na środowisko i wymagany zakres monitoringu. Organ stwierdził zatem, iż Farma elektrowni wiatrowych jest inwestycją nie wymagającą stałego nadzoru na miejscu. Te czynności będą wykonywane dzięki systemowi monitorującemu, który przesyła za pomocą światłowodów, ułożonych wzdłuż podziemnych linii kablowej, informacje do centrum zarządzania znajdującego się poza obszarem FEW. Elektrownie będą usytuowane na terenie otwartej przestrzeni użytków rolnych tereny te są wykorzystywane obecnie pod uprawy rolne, łąki, pastwiska, lub sporadycznie stanowią nieużytki rolne, w większości przypadków, w odległości nie mniejszej jak 400 m od najbliższej istniejącej zabudowy mieszkaniowej i zagrodowej, jak również z uwzględnieniem planowanej zabudowy na omawianym terenie. Tereny planowanego przedsięwzięcia zajmą łącznie powierzchnię gruntów ok. [...] ha. Ponadto wszystkie linie kablowe posadowione na głębokości ok. [...] m p.p.t. będą miały długość ponad [...] km. Elektrownie wiatrowe zlokalizowane w obrębie [...] terenów objętych projektem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej "MPZP") rozmieszczone będą nieregularnie. W obrębie tych MPZP będą oddalone od siebie na odległość nie mniejszą niż [...] metrów, w większości przypadków odległości między nimi w obrębie jednego MPZP będą wynosiły od [...] metrów do ponad [...] km. W dacie wydania niniejszej decyzji brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu objętego planowaną Inwestycją. Zgodnie z art. 59 ust. 1, pkt. 1 ustawy środowiskowej, jest wymagane przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko. Przebudowanie bądź remont dróg gruntowych związane z budową elektrowni skutkować będą ulepszeniem nawierzchni, które mają dalej służyć, jako dojazdy wewnętrzne do nieruchomości rolnych oraz pomocniczo, jako drogi serwisowe oraz zaprojektowanie placów montażowych przy każdej elektrowni wiatrowej. Projektowane elektroenergetyczne linie kablowe średniego napięcia łączące poszczególne elektrownie wiatrowe ze stacją transformatorową wysokiego napięcia oraz linie kablowe światłowodowe zostaną położone pod powierzchnią ziemi i nie będą przeszkadzały w rolniczym użytkowaniu gruntów. Organ opisał planowany przebieg (ze wskazaniem zastosowanych technologii) oraz harmonogram prac z uwzględnieniem tymczasowej obiektywnej potrzeby pracowników wykonujących inwestycję oraz prac końcowych przewidujących przywrócenie terenu budowy do stanu sprzed rozpoczęcia Inwestycji (poza elementami infrastruktury FEW). Organ stwierdził, iż po zakończeniu prac wykorzystanie terenu na etapie eksploatacji FEW nie powinno istotnie odbiegać od obecnego stanu. W tej fazie jednak nie można wykluczyć wystąpienia różnych awarii mechanizmów lub infrastruktury, które będą wymagały wyłączenia na jakiś czas jednej lub kilku turbin i przeprowadzenia napraw. Nadto w trakcie tego etapu będą wykonywane okresowe przeglądy elektrowni i instalacji kablowych, wykonywane konserwacje i naprawy, będzie prowadzony regularnie monitoring pracy elektrowni wiatrowych i istniejącej infrastruktury, zbierane i usuwane odpady powstałe w trakcie prac oraz opróżniany będzie hermetyczny zbiornik, w który zbierana będzie woda deszczowa pochodząca z wanny zlokalizowanej pod transformatorem, będącej zabezpieczeniem w przypadku wydostania się na zewnątrz oleju transformatorowego. Organ wskazał, iż Farma elektrowni wiatrowych została tak zaplanowana, by nie zostały przekroczone dopuszczalne normy hałasu w siedzibach mieszkalnych. W fazie likwidacji nastąpi demontaż konstrukcji służących do produkcji prądu, co nastąpi nie wcześniej niż za 25 - 30 lat., nieruchomości zostaną poddane rekultywacji (przywróceniu do stanu pierwotnego). Organ wskazał i opisał szczegóły przeprowadzenia analizy akustycznej, wskazując iż analizę akustyczną wykonano przy pomocy programu Leg Professional. Przedsięwzięcie zlokalizowane będzie w niewielkiej odległości od innej dużej farmy wiatrowej, na terenie gminy [...]., przygotowywanej przez innego Inwestora. Z tego względu w Raporcie dokonano analizy akustycznej dla równoczesnej eksploatacji obu przedsięwzięć uwzględniając w ten sposób skumulowany efekt oddziaływania obu inwestycji na stan akustyczny środowiska. Analiza akustyczna została przeprowadzona przy założeniu najbardziej niekorzystnych warunków pracy elektrowni - jednoczesna praca wszystkich turbin emitujących, zgodnie z danymi producenta, najwyższy hałas z uwzględnieniem niepewności pomiaru poziomu hałasu turbin oraz opisanych wskaźników, jak również faktyczne zagospodarowanie terenów wokół planowanej Inwestycji z uwzględnieniem najbliższych terenów objętych ochroną akustyczną. Tak przeprowadzona analiza wskazała, iż eksploatacja farmy wiatrowej na terenie Gminy [...] nie będzie powodowała przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku na najbliższych terenach objętych ochroną akustyczną, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz, U. N 120, poz. 826) zarówno w porze dziennej jak i w porze nocnej oraz, że planowana farma wiatrowa w gminie [...], w połączeniu z planowaną farmą w gminie [...]. nie powinna powodować istotnego skumulowanego negatywnego oddziaływania na zasoby przyrodnicze, w tym sieć obszarów Natura 2000. Inwestor zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2004 r. nr 257, poz. 2573 z późn. zm.). przeanalizował skumulowane oddziaływanie z najbliższymi turbinami znajdującymi się w odległości ok. [...] m od turbin planowanych do posadowienia na terenie gminy [...].. W celu weryfikacji poprawności przyjętych założeń Inwestor został zobowiązany do przeprowadzenia kontrolnych pomiarów hałasu na granicy terenów chronionych akustycznie. W przypadku wystąpienia przekroczeń zobowiązano Inwestora do takiej zmiany parametrów pracy turbin, które zapewnią zachowanie akustycznych standardów ochrony środowiska. Przedmiotowa Inwestycja, podobnie jak wszystkie elektrownie wiatrowe, będzie zespołem urządzeń pracujących bez wykorzystania zasobów naturalnych, a w tym surowców energetycznych. Wykorzystanie zasobów naturalnych będzie miało miejsce głównie na etapie budowy elektrowni wiatrowej i to w minimalnych ilościach. Wskazano wyłącznie zapotrzebowanie na energię elektryczną (przy braku wiatru), w ilości ok. [...] MWh, co w sposób pośredni, nieznaczny i trudnomierzalny spowoduje wzrost zapotrzebowania na surowce energetyczne. Zasoby gleby/ziemi uzyskane w trakcie prac budowlanych w ilości około [...] tysięcy m3 będą składowane w taki sposób, aby możliwe było jej późniejsze wykorzystanie do zagospodarowania terenu po ukończeniu inwestycji oraz podjęcia działań naprawczych w celu przywrócenia środowiska do stanu poprzedniego. Zastosowane elektrownie wiatrowe w trakcie eksploatacji nie wymagają podłączenia do sieci wodociągowej lub ujmowania wody z lokalnych ujęć głębinowych lub powierzchniowych. W zakresie emisji i innych uciążliwości oraz ich oddziaływanie na etapie budowy inwestycji organ wskazał, że w związku z realizacją Inwestycji nastąpi trwałe wyłączenie części gruntów z produkcji rolnej pod wszystkie obiekty elektrowni wiatrowych. Z analizy przeprowadzonej powyżej wynika, że w większości wypadków planowane konstrukcje zostaną zlokalizowane w obrębie gruntów sklasyfikowanych, jako IVa i IVb, V i VI czyli glebach zaliczanych do średnich i słabych oraz w niewielkim zakresie zaliczanych do klasy lIla i lllb czyli gleb dobrych (tylko 29,7% powierzchni elektrowni będzie zlokalizowanych na tego rodzaju glebach), Realizowana Inwestycja nie wpłynie w istotny sposób na obniżenie możliwości użytkowania gruntów. Ze względu na to, iż planowane wieże wiatrowe zlokalizowane będą na polach uprawnych, wskazane jest aby realizacja Inwestycji prowadzona była po zbiorze plonów lub przed zasiewami. Istotnie wpłynie to na ograniczenie do minimum oddziaływanie na lęgową faunę rozradzającą się w miejscach planowanych pod Inwestycję. Projektowana zmiana przeznaczenia terenu na elektrownie wiatrowe nie będzie miała wpływu na jakość wód powierzchniowych i podziemnych, ponieważ są to instalacje bezobsługowe, bez zapotrzebowania na pobór wody. Budowa FEW nie niesie też bezpośredniego zagrożenia skażenia bakteriologicznego i chemicznego wód podziemnych oraz gruntów, pod warunkiem prowadzenia prac budowlanych z zachowaniem odpowiedniej organizacji pracy. W przeciwnym wypadku może dojść do lokalnego zanieczyszczenia ziemi produktami ropopochodnymi, a tą drogą zanieczyszczenie wód gruntowych. Jednakże skala takiego zanieczyszczenia będzie minimalna, a jej skutki mogą być zlikwidowane na bieżąco. Prace prowadzone w ramach zainstalowania infrastruktury kablowej również nie będą niosły za sobą poważnych zagrożeń dla wód płynących i podziemnych. W trakcie prac budowlanych nastąpi okresowy wzrost zanieczyszczenia powietrza, jednak zasięg oddziaływania zanieczyszczeń przede wszystkim gazowych i emitowanych zanieczyszczeń pylistych będzie ograniczony w fazie budowy do granic Inwestycji i będzie niwelowany poprzez przewożenie i magazynowanie materiałów pylistych w formie nawilgoconej bądź pod przykryciem. Organ wskazał, iż prace na tym etapie muszą być wykonywane w taki sposób, ażeby nie zostały przekroczone wartości wynikające z obowiązujących przepisów. Ponieważ prace odbywać się będą przy pomocy maszyn i pojazdów mechanicznych emitujących w trakcie pracy hałas w skrajnych przypadkach poziom ten może przekroczyć wartości dopuszczalne jednakże tego rodzaju uciążliwości będą miały charakter krótkotrwały, i przede wszystkim będą występować w trakcie dnia. Podobnie jak dla emisji substancji zanieczyszczających powietrze podwyższone poziomy hałasu będą emitowane na tereny obce przyległe do objętych Inwestycją. Efekt podwyższonych poziomów hałasu może skutkować płoszeniem dziko żyjących zwierząt, w tym również gatunków objętych ochroną. W trakcie budowy projektowanej FEW wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną powstawać będą odpady. Będą to głównie odpady pobudowlane. Nie można jednak wykluczyć, że mogą powstawać odpady klasyfikowane, jako powstałe w wyniku wypadków i zdarzeń losowych odpady niebezpieczne oraz odpady zawierające np. oleje smarowe lub też zniszczony przewożony ładunek. Odpady będą przekazywane odbiorcom odpadów zgodnie z przepisami uprawnionym firmom do odzysku/unieszkodliwienia. Część wytwarzanych odpadów ich posiadacz (Inwestor) zgodnie z przepisami może przekazać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym, nie będącym przedsiębiorcami, do wykorzystania na ich własne potrzeby. Z kolei gleba i grunt z wykopów w ilości około [...] tysięcy m3 zostaną w całości wykorzystane do zakrycia stóp fundamentów, do budowy i utwardzania dojazdowych dojazdów do nieruchomości, oraz złożone w miejscach wskazanych przez gminę. W trakcie prac budowlanych może nastąpić w jednym sezonie wegetacyjnym zniszczenie szaty roślinnej - zasiewów rolniczych, stąd prowadzona Inwestycja nie spowoduje wystąpienia negatywnego wpływu na naturalną szatę roślinną w tym cenną florę. Planowana Inwestycja nie wpłynie negatywnie na cenne siedliska i siedliska gatunków roślin, dla ochrony których powołano obszary Natura 2000 w promieniu do [...] km. W trakcie budowy wystąpi czasowe zwiększenie hałasu, co może prowadzić do chwilowego oddziaływania na bytującą tu faunę. Również na taką sytuacje może rzutować obecność (widok) pracujących ludzi i sprzętu. Jednakże należy podkreślić, że taka potencjalna sytuacja może wystąpić, lecz jej prawdopodobieństwo wydaje się być niewielkie - taką tezą potwierdzają dotychczasowe obserwacje prowadzone w obrębie innych realizowanych Inwestycji. Natomiast wycięcie drzew na potrzeby związane z realizacją Inwestycji będzie możliwe wyłącznie w sytuacji uzyskania przez Inwestora właściwej decyzji. W trakcie budowy konstrukcji wież elektrowni wiatrowych mogą wystąpić przypadki zderzenia się z nimi lecących nocą ptaków. Jednakże przeprowadzone obserwacje przyrodnicze nad fauną rozpatrywanego rejonu, prowadzone przez współautorów analizowanego Raportu OOŚ, mogą świadczyć o tym, że obszar przewidziany pod lokalizacje FEW nie jest miejscem regularnego przebywania, żerowania, czy zatrzymywania się w trakcie przelotów większych ilości lub stad [...]i, [...], czy łabędzi. Nie jest także najprawdopodobniej obszarem, gdzie występują regularne i obfite sezonowe ciągi ptaków śpiewających. W tej sytuacji należy przypuszczać, że ewentualne kolizje ptaków z konstrukcjami dźwigu i budowanych wież, w trakcie tego etapu, będą sporadycznie miały miejsce. W związku z powyższym istnieje nieznaczne prawdopodobieństwo, aby prowadzone prace budowlane rzutowały istotnie na szlaki migracji fauny w tej części [...], w tym na szlaki ponadregionalne i regionalne ptaków i nietoperzy. Na terenie wybranego wariantu projektowanego FEW, w miejscach lokalizacji elektrowni wiatrowych, GPZ-u nie stwierdzono miejsc lęgowych gatunków ptaków ujętych w załączniku I Dyrektywy Ptasiej. Również miejsca te nie leżą w zasięgu wyznaczonych stref ochronnych ustalanych przez organ ochrony przyrody dla kilku gatunków ptaków. W tej sytuacji prowadzone prace budowlane w obrębie wydzieleń planistycznych nie będą lub nie powinny negatywnie oddziaływać na stan zachowania wyznaczonych ostoi w gminie [...] i w jej sąsiedztwie. Etap budowy farmy nie rodzi zauważalnych skutków dla cennych gatunków ptaków, o ile inwestycja jest prowadzona poza strefą ich gniazdowania. Przeprowadzone oceny występowania teriofauny pozwalają na konkluzję, że na tym etapie nie wystąpią niekorzystne, długofalowe oddziaływania na faunę nietoperzy i dużych ssaków. Natomiast negatywne oddziaływania mogą wystąpić w przypadku prowadzenia prac związanych z posadowieniem infrastruktury technicznej. Wówczas negatywnego oddziaływania należy oczekiwać w stosunku do drobnych ssaków oraz płazów i gadów. W celu uniknięcia tego typu oddziaływania wykopy fundamentowe powinny być monitorowane codziennie i dodatkowo zabezpieczone siatką a ewentualne przypadki znalezienia zwierząt w wykopach rozwiązywane poprzez wypuszczenie zwierząt z wykopu. Również wnętrze rowów powinno być regularnie (codziennie) monitorowane. Planowane prace budowlane nie będą powodować uszczuplenia miejsca rozrodu płazów, gadów i ptaków, w tym gatunków ujętych na wykazach załącznika I Dyrektywy Ptasiej oraz taksonów ginących, zagrożonych wyginięciem. W zakresie oddziaływania na krajobraz na etapie prac budowlanych takie oddziaływanie będzie zmieniało się wprost proporcjonalnie do zaawansowania realizacji tego przedsięwzięcia. Obiekty będą górować nad otoczeniem, w tym również nad lasami i będą widzialne nawet ze znacznych odległości. Śmigła będące w ruchu zwracać będą uwagę i przykuwać wzrok obserwatorów. Siłownie wiatrowe mogą rzucać okresowo cień, wywołując tzw. efekt cienia. Siłownie wiatrowe z początku są obiektami obcymi w krajobrazie, jednak po jakimś czasie okoliczni mieszkańcy przyzwyczajają się do ich istnienia, a przy pewnej odległości "zlewają" się z otoczeniem. W zakresie wpływu na dobra materialne, zabytki i krajobraz kulturowy należy podnieść, że na terenie przeznaczonym pod lokalizację ZEW [...], znajdują się zewidencjonowane stanowiska archeologiczne, będące pod ochroną konserwatorską. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków (WUOZ) w [...] uzgodnił pozytywnie lokalizację projektowanej farmy. Zalecił jednak zastosowanie się do wskazanych uwag. Realizacja planowanego FW [...], na tym etapie nie będzie mieć istotnie negatywnego oddziaływania na ludzi ze względu na odległość zabudowy zagrodowej od miejsc budowy, która określona została w taki sposób, by nie powodować zwiększenia hałasu na obszarach objętych ochrona akustyczną ponad dopuszczalne normy. Nieznaczne uciążliwości dla mieszkańców okolicznych wsi mogą wystąpić podczas transportu materiałów i elementów z powodu hałasu, pylenie i spalin. Jednakże te oddziaływania będą krótkotrwałe. Niektóre prace mogą być szkodliwe lub uciążliwe dla pracowników pracujących na budowie, ale uciążliwości te zostaną maksymalnie zmniejszone poprzez stosowanie odpowiednich zabezpieczeń wynikających z przepisów BHP i odpowiedniej organizacji robót. Oddziaływanie na zdrowie pracowników i okolicznych mieszkańców na etapie budowy oraz likwidacji farmy wiatrowej będzie podobne w skutkach. Reasumując organ stwierdził, że nie występują żadne ważne przesłanki, które obligowałyby inwestora na tym etapie do podejmowania dodatkowych działań ochronnych, poza przyjętymi w realizacji takich Inwestycji, które miałyby ograniczać niekorzystne oddziaływania na ludzi i organizmy żywe. Następnie organ przeszedł do etapu eksploatacji i wskazał, że jest zakładany maksymalnie na około 30 lat. W trakcie użytkowania farmy mogą wystąpić oddziaływania związane z hałasem, promieniowaniem elektromagnetycznym niejonizującym oraz świetlnym, a także oddziaływania na krajobraz naturalny i kulturowy. Hipotetycznie dojść może do zderzania się lecących zwierząt z konstrukcjami wież i Śmigiel elektrowni wiatrowych. Nie jest również wykluczone wystąpienie nadzwyczajnego zdarzenia związanego z sytuacjami o znamionach klęski prowadzącymi do poważnej awarii technicznej lub wystąpienia awarii w trakcie pracy tych maszyn związanej z wadami konstrukcyjnymi lub materiałowymi. Także nie można wykluczyć, że w trakcie funkcjonowania tej instalacji nastąpi uszkodzenie podziemnych linii energetycznych wskutek prac ziemnych. Ponadto, nie można wykluczyć, że wystąpi zderzenie poruszającego się statku powietrznego z konstrukcją generatora. Wszystkie te zagrożenia zostały scharakteryzowane i przeanalizowane w uzasadnieniu decyzji. Jednocześnie organ wskazał, iż w Raporcie wskazano kierunki działań zaradczych, ratunkowych i ochronnych dla tych oddziaływań, a także oceniono inne potencjalne zagrożenia, jakie mogą, ale nie muszą wystąpić. W zakresie oceny wpływu na powierzchnię ziemi oraz gospodarkę rolną nie przewiduje się negatywnego oddziaływania projektowanej Inwestycji na glebę. Takie oddziaływanie może mieć jedynie miejsce w przypadku wystąpienia katastrofy budowlanej, w trakcie której doszłoby do zniszczenia fragmentu lub całości konstrukcji którejś z elektrowni wiatrowych, a tym samym do zniszczenia upraw rolnych. Jednak możliwość tego typu oddziaływania jest bardzo mało prawdopodobna. W trakcie funkcjonowania FEW nie wystąpią żadne przesłanki, które ograniczałyby produkcję rolną na gruntach położonych wokół poszczególnych konstrukcji. Wyniki dotychczasowych badań oraz doświadczenie autorów Raportu pokazują że pracujące elektrownie wiatrowe nie obniżają plonów z 1 ha na okolicznych polach uprawnych. Uprawy polowe mogą być prowadzone już w odległości 5-6 metrów od ściany wieży elektrowni wiatrowej. Potencjalne niebezpieczeństwo zanieczyszczenia wód podziemnych w trakcie normalnej eksploatacji FEW jest niewielkie. Nawet wystąpienie awarii konstrukcji elektrowni wiatrowych i uwolnienie oleju nie spowoduje poważnego zagrożenia dla wód powierzchniowych i podziemnych, o ile zostaną natychmiast podjęte działania ratunkowe i naprawcze. W przypadku abonenckiej stacji GPZ groźba poważnego zanieczyszczenia wód wydaje się wątpliwa, gdyż konstrukcja zostanie zabezpieczenia w szczelnie wyizolowaną misę olejową o pojemności min. 100% zawartości oleju w transformatorze. Ponadto wody deszczowe z obszaru stacji, ze względu na możliwe jej zanieczyszczenie substancjami ropopochodnymi, będą zbierane za pomocą systemu kanalizacyjnego w zbiorniku wodnym i podczyszczane w separatorze ropopochodnych. W tej sytuacji projektowana Inwestycja, przy normalnej eksploatacji zgodnie z warunkami technicznymi, nie wpłynie negatywnie na stan czystości wód podziemnych, jak i powierzchniowych. Eksploatacja projektowanej farmy wiatrowej FEW nie będzie źródłem jakichkolwiek emisji zanieczyszczeń do atmosfery. Również pracujący GPZ nie będzie źródłem żadnych emisji gazowych i pyłowych do atmosfery. W obu przypadkach nie istnej ryzyko emisji odorowych. Określenie zasięgu i natężenia hałasu, a tym samym jego potencjalnej uciążliwości przeprowadzono zgodnie przepisami. Biorąc pod uwagę, że obiekty parków wiatrowych czynne są przez całą dobę, jako kryterium zasięgu hałasu należy przyjąć wartość normatywną dla pory nocy wynoszącą w przypadku zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i mieszkaniowej z usługami 40,0 dB, natomiast w przypadku zabudowy zagrodowej 45,Od B. Wszystkie z planowanych elektrowni wyposażone są w urządzenia pozwalające na pracę podzespołów w trybie zmniejszonej emisji dźwięku. Ze względu na potencjalny zasięg oddziaływania zespołu siłowni wiatrowych przeprowadzono analizę poziomu hałasu, wytwarzanego w środowisku w granicach istniejącej strefy zabudowy mieszkaniowej oraz na terenach zabudowy związanej ze stałym lub wielogodzinnym pobytem mieszkańców wsi oraz osad Gminy [...]. Na podstawie przedłożonych wyników analiz hałasu dla FEW stwierdzono, że w trybie otwartym, dzienna (od 6:00 do 22:00) wartość graniczna równa 55 dB(A) nie jest przekraczana w żadnym punkcie immisji farmy wiatrowej. Jedynie w nocy, w razie wystąpienia szczególnie dobrych warunków wiatrowych, dla niektórych turbin konieczne może być zastosowanie trybu ograniczającego hałas, ponieważ niektóre z wcześniej ustalonych obszarów wrażliwych na hałas zanieczyszczane są hałasem akustycznym przekraczającym wartość graniczną 45 dB{A). Oddziaływanie pracującego GPZ-u w zakresie immisji hałasu w terenie ogólnie dostępnym będą znacznie niższe niż dopuszczalne. Ponieważ elektrownie wiatrowe nr [...], [...], [...] oraz [...] znajdują się w odległości od [...] do [...] m od autostrady [...], rozpatrzono skumulowany efekt dotyczący emisji hałasu. Przeprowadzona analiza wskazała, że takowe zagrożenie może wystąpić, jednakże będzie się ono kumulowało w obrębie terenu, który nie jest chroniony akustycznie. Mając jednak na uwadze wskazane zagrożenie uznano, że powinien w tym kierunku być prowadzony także monitoring poinwestycyjny w zakresie tej uciążliwości i zagrożenia rozstrzygający to zagadnienie. W celu minimalizacji wpływu eksploatacji przedsięwzięcia na klimat akustyczny na najbliższych terenach objętych ochroną akustyczną Regionalny Dyrektor OŚ precyzyjnie określił parametry geometryczne, elektryczne i akustyczne każdej z planowanej siłowni, a także ich lokalizacje w układzie odniesienia 1992 oraz nałożył na Inwestora obowiązek przeprowadzenia kontrolnych poziomów hałasu na najbliższych terenach objętych ochroną akustyczną (winny być przeprowadzane w warunkach, w których wpływ Inwestycji na klimat akustyczny jest największy). Ponadto Inwestor został zobowiązany do dokonania właściwych korekt parametrów pracy poszczególnych turbin, w przypadku stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku oraz do udokumentowania osiągnięcia stanu immisji hałasu zgodnego z dopuszczalnymi normami. Ponadto, w celu określenia wpływu eksploatacji przedsięwzięcia na klimat akustyczny, przy rożnych warunkach zewnętrznych zobowiązano Inwestora do przeprowadzenia okresowych pomiarów poziomów hałasu, W zakresie promieniowania elektromagnetycznego wskazano, że przy budowie urządzeń elektroenergetycznych zastosowano takie rozwiązania techniczne, aby natężenie pola elektrycznego nie przekraczało [...] kV/m i natężenie pola magnetycznego nie przekraczało A/m. W przypadku planowanej FEW promieniowanie to jest dziesięciokrotnie niższe niż to dopuszcza norma. Stąd w przypadku planowanej lokalizacji GPZ i napowietrznej linii [...] kV emitowane promieniowanie elektromagnetyczne niejonizujące będzie się zamykać w granicach działki planowanej pod tą inwestycję oraz spełniać wymogi prawne. Pole elektryczne poza stacją praktycznie nie będzie występowało, pole magnetyczne powodowane przez urządzenia stacji GPZ będzie szybko zanikać w miarę oddalania się od źródła pola i w obszarze poza terenem objętym ogrodzeniem stacji GPZ będzie znacznie niższe niż dopuszczalne. Zatem pole magnetyczne nie będzie przyczyną konieczności wprowadzenia jakichkolwiek ograniczeń w otoczeniu stacji. W otoczeniu stacji GPZ nie będzie przekroczony dopuszczalny dla zabudowy mieszkaniowej poziom natężenia pola elektrycznego lkV/m. Ze względu na pole elektryczne nie będzie zatem potrzeby wprowadzenia jakichkolwiek ograniczeń w przebywaniu ludzi w otoczeniu stacji. W zakresie oddziaływania wibracji na otwartym terenie nie obowiązują w Polsce żadne przepisy określające procedury służące określeniu wielkości tego zjawiska oraz normy precyzujące dopuszczalność oddziaływania. Prowadzone przez autorów Raportu obserwacje na terenie kilku polskich i niemieckich farm pokazały, że wielkość drgań jest niewielka i akceptowalna przez zwierzęta. Zjawisko migotania w Polsce, jak i w wielu innych krajach, nie jest objęte procesem oceny, gdyż brakuje norm i procedur dla oceny tego zjawiska. W zakresie skutków powodowanych przez gospodarkę odpadami wskazano, że etap eksploatacji FEW powodować będzie powstawanie odpadów. Wszelkie odpady powstające w wyniku eksploatacji i napraw tych obiektów będą zbierane i wywożone z terenu FW [...] przez specjalistyczne firmy posiadające stosowne pozwolenia. Odpady niebezpieczne będzie prowadzić firma spełniająca wymogi wynikające z ustawy. Ponadto w celu zapobiegania zanieczyszczeniu środowiska gruntowo - wodnego w wyniku ewentualnego wycieku oleju, zobowiązano Inwestora, aby pod transformatorami umieścił szczelne misy olejowe, przechwytujące ewentualny wyciek oleju. W zakresie wpływu na szatę roślinną organ stwierdził, iż planowana Inwestycja nie wpłynie negatywnie na cenne siedliska i siedliska gatunków roślin dla ochrony których wyznaczono i zaplanowano do wyznaczenia obszary Natura 2000, a to z tego względu, że w miejscach lokalizacji poszczególnych elektrowni wiatrowych oraz infrastruktury technicznej, a także w ich bezpośrednim sąsiedztwie brak jest tego rodzaju siedlisk. Przeprowadzone w raporcie analizy i oceny wykazały, że planowane przedsięwzięcie nie będzie miało znaczącego oddziaływania w zakresie integralności obszarów Natura 2000. W obrębie FEW nie przewiduje się poważnych konfliktów na tle kolizji pracujących elektrowni z przelatującymi ptakami, gdyż na etapie wariantowania Inwestycji odrzucono te miejsca, gdzie taka sytuacja byłaby najbardziej prawdopodobna. W ten sposób znacznie ograniczono potencjalne zagrożenie dla fauny w okresie rozrodu, migracji, koczowisk i zimowania. Planowane elektrownie będą usytuowane w miejscach najmniej atrakcyjnych dla ptaków i nietoperzy oraz tam, gdzie stwierdzono najmniejsze zagęszczenie tych zwierząt. Z powołaniem się na opracowanie z 2008 r. organ wskazał, że terenów planowanych pod farmę w gminie [...] nie można zaliczyć do obszarów ornitologicznie ważnych. Główna część obserwowanych osobników ptaków przemieszcza się zwykle poniżej zasięgu łopat wirnika, a stosunkowo niewiele notuje się w strefie wysokościowej wirnika turbiny. Brak możliwości oceny ich dokładnej liczebności nie wpływa na ocenę zagrożeń kolizyjnych w rejonie omawianej farmy. Reasumując, w oparciu o zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy należy stwierdzić, że na obszarze realizacji Inwestycji nie zidentyfikowano występowania szlaków migracyjnych ptaków, gdzie mają miejsce intensywne migracje. Dlatego można sądzić, że Inwestycja nie będzie stanowić znaczącej bariery wędrówkowej dla migrantów dalekodystansowych. Obecność otwartych i rozległych przestrzeni pomiędzy wieżami oraz na terenach sąsiadujących, spośród których dominują pola uprawne, umożliwia ominięcie przelatującym ptakom farmy wiatrowej już z dużej odległości. Organ przeanalizował wpływ FEW na ptaki takich gatunków, jak [...], [...], [...] i [...] konkludując, iż [...] stanowią do 85 % ogólnej liczby ptaków lecących na wysokości pracujących śmigieł elektrowni wiatrowych i na podstawie licznych obserwacji należy stwierdzić, że [...] doskonale nawigują w obrębie farmy elektrowni wiatrowych, nierzadko żerując pod nimi lub w ich bezpośrednim sąsiedztwie, a zatem tylko wyjątkowo będą ofiarami zderzeń z elektrowniami wiatrowymi. Część elektrowni może jednak stanowić zagrożenie dla takich gatunków ptaków jak: [...] i [...], z uwagi na ich lokalizację w odległości mniejszej niż [...] m w stosunku do stanowisk lęgowych. Zatem w trakcie eksploatacji, nałożono na Inwestora obowiązek okresowego wyłączania wybranych turbin w sezonie lęgowym. Wpływ negatywny hałasu emitowanego przez pracę elektrowni na ekosystemy terenów leżących w sąsiedztwie, wydaje się być nieznaczny i nie będzie rodzić żadnych poważnych negatywnych skutków dla ptaków i ssaków tu występujących. Odnosząc się do wpływu EW na nietoperze organ wskazywał, że elektrownie w zdecydowanej większości nie stanowią dla nich zagrożenia, jednak w Raporcie uznano, że w warunkach planowanego przedsięwzięcia istnieje potrzeba śledzenia bytowania gatunku [...] poprzez badania monitoringowe w trakcie etapu porealizacyjnego. Na obecnym etapie nie przewiduje się znaczącego oddziaływania planowanej Inwestycji na omawiany gatunek. Reasumując organ stwierdził, iż nie stwierdzono negatywnego wpływu planowanego przedsięwzięcia na gatunki roślin i zwierząt oraz siedliska, dla których utworzono wyżej wymienione obszary Natura 2000, a także na integralność tych obszarów. W celu zaś przeanalizowania rzeczywistego zagrożenia, jakie może powodować Inwestycja dla ptaków i nietoperzy, zobowiązano Inwestora do przeprowadzania szczegółowego monitoringu proinwestycyjnego. W tym zakresie określono 3-letni proces monitoringu w pierwszych 5 latach po uruchomieniu farmy. Organ wskazał, że nie przewiduje się również negatywnego wpływu inwestycji na inne obszarowe formy ochrony przyrody oraz chronione gatunki roślin i zwierząt. W celu zaś minimalizacji ewentualnego negatywnego wpływu planowanego przedsięwzięcia na elementy środowiska przyrodniczego, w tym na gatunki chronione, w niniejszej decyzji nałożono na Inwestora obowiązki prowadzące do ograniczenia wpływu przedmiotowej Inwestycji na środowisko. Dla prawidłowej regeneracji podłoża i fauny glebowej nałożono warunek, by w trakcie prac przygotowawczych zdjęto warstwę glebową i odpowiednio ją składowano do ponownego wykorzystania w celu podjęcia działań naprawczych. Ponieważ drobne ssaki oraz płazy i gady w trakcie wędrówek lub polowania mogą wpadać do wykopów fundamentowych, z których nie będą mogły się wydostać, należy regularnie nadzorować i uwalniać uwięzione w nich zwierzęta, poprzez wyciągnięcie ich na powierzchnię. Określono warunek, by przywrócono początkowy charakter terenów w kierunku ich pierwotnego przeznaczenia oraz przeprowadzono prace naprawcze miejsc, w których znajdowały się drogi dojazdowe i fundamenty elektrowni wiatrowych. W przypadku stwierdzenia rannych ptaków i nietoperzy, mających obrażenia spowodowane kolizją z turbiną Inwestor został zobowiązany do podjęcia leczenia lub rehabilitacji tych osobników w jednostce posiadającej stosowne przygotowanie zawodowe, W zakresie opieki weterynaryjnej Inwestor został zobowiązany do podpisania stosownej umowy, z wybraną jednostką specjalistyczną na okres trwania eksploatacji fermy. Organ wskazał, iż analizując wpływ planowanego przedsięwzięcia na krajobraz uwzględniono oceny funkcjonujących już elektrowni wiatrowych. Określił również w punktach obiektywne uwarunkowania oceny wpływu na krajobraz lokalizacji elektrowni wiatrowych FEW. Reasumując organ stwierdził, iż elektrownie będą widoczne z różnych miejsc Gminy [...] oraz gmin ościennych i niewątpliwie pracujące elektrownie wiatrowe FEW będą elementem obcym w krajobrazie zaburzającym harmonię krajobrazu, jednakże z czasem generatory prądu tej farmy wpiszą się lokalny krajobraz. Analizując fotogramy (Inwestor dokonał symulacji komputerowej terenów planowanych pod lokalizację FEW) zdaniem organu należy stwierdzić, że pozwalają one na pokazanie w zarysie tej sytuacji, jednakże nie pozwalają na pełne oddanie tego oddziaływania. Jednocześnie skazano, że odbiór walorów krajobrazowych jest sprawą bardzo indywidualną i subiektywną oraz zależną od wrażliwości odbiorcy. Dalej organ wskazał, że na etapie eksploatacji nie wystąpią negatywne oddziaływania na stanowiska archeologiczne i zabytki kultury. Uwzględniając wpływ przedsięwzięcia na ludzi i ich własność w zakresie zasięgu i oddziaływania hałasu stwierdzono, że elektrownie w godzinach od 6:00 do 22:00 nie będą powodować przekroczeń hałasu w obrębie zabudowy zagrodowej. Ewentualne przekroczenia poziomu hałasu w okresie nocny (między 22:00 a 6:00 rano) prognozowane w analizie hałasowej może okazać się na etapie weryfikacji tego oddziaływania nieprawdziwe, gdyż w obliczeniach, za pomocą programu komputerowego WindPRO, dla bezpieczeństwa przyjęto wyższą o 3% (3 dB) wartość emitowanego hałasu, niż to określił producent tego typu generatora. O ile jednak po wybudowaniu farmy przeprowadzone pomiary stwierdzą że ma miejsce przekroczenie norm hałasu, wówczas tryb pracy części elektrowni zostanie dostosowany do obowiązujących norm i wydanych decyzji. Jednocześnie wskazano, że na etapie eksploatacji przedmiotowego przedsięwzięcia, w przypadku kilku elektrowni wiatrowych posadowionych w pobliżu autostrady [...] nie można wykluczyć wystąpienia efektu kumulowania się hałasu pracujących elektrowni wraz z hałasem komunikacyjnym pochodzącym autostrady [...]. Przeprowadzona dla potrzeb Raportu analiza pokazuje jednak, że kumulacja taka (nakładanie się hałasu) może co najwyżej wystąpić poza terenami istniejących i planowanych zabudowań. W tym celu należy wykonać monitoring porealizacyjny. Oceniono, że promieniowanie elektroenergetyczne ze strony linii kablowych, generatorów prądu i GPZ-u nie będzie zagrażać życiu i zdrowiu mieszkańców, co potwierdzają przeprowadzone analizy i oceny, o których była mowa wcześniej. Na podstawie przeprowadzonych wstępnych analiz oceniono, że efekt migotającego (przemieszczającego się szybko) cienia powodowanego przez pracujące łopaty i wieże elektrowni będzie mało znaczący dla mieszkańców Gminy [...] i gmin sąsiednich. Jednocześnie ponieważ wieża i łopaty wirnika będą pomalowane matową farbą, dostosowującą się do warunków świetlnych, efekt odblaskowy nie wystąpi lub będzie mało intensywny, a przez to uciążliwy w bardzo niewielkim zakresie. Zespół elektrowni wiatrowych powoduje zmianę krajobrazu naturalnego, nie jest to jednak oddziaływanie w zakresie zdrowia i życia mieszkańców. Może być co najwyżej klasyfikowane w zakresie oddziaływania rzutującego na kwestie wartości nieruchomości. Organ skonstatował jednak, że kwestia ta nie jest jednak przedmiotem postępowania. Zagrożenie dla ludzi może pojawić się w sytuacji wystąpienia katastrofy budowlanej, jednak ponieważ planowana Inwestycja oddalona jest od siedzib ludzkich i dróg oraz spełnia wszelkie normy w zakresie wytrzymałości i obciążeń, które są gwarantowane przez producenta, tego rodzaju negatywne oddziaływania na zdrowie i bezpieczeństwo ludzi jest mało prawdopodobne. Organ nadmienił jednak, że w takiej sytuacji może dojść do zniszczenia zasiewów oraz zanieczyszczenia gleby. Także zagrożenie wynikające z uszkodzenia podziemnych linii energetycznych wskutek prac ziemnych jest mało prawdopodobne. Reasumując, zdaniem organu, należy stwierdzić, że nie występują w związku z realizacją Inwestycji żadne istotne przesłanki, które obligowałyby Inwestora na etapie toczącego się postępowania do podejmowania dodatkowych działań ochronnych, poza przyjętymi w realizacji takich. W zakresie oddziaływanie na kolejnym etapie - etapie demontażu FEW organ uznał, iż będzie ono zbliżone do oddziaływania, jakie wystąpi w trakcie budowy tych obiektów budowlanych. W zakresie określenia ryzyka wystąpienia poważnej awarii Organ stwierdził, iż pewne zagrożenia środowiska substancjami niebezpiecznymi mogą wystąpić na etapie budowy farmy i jej demontażu, jednak ewentualna skala takiej awarii będzie mała i możliwa do natychmiastowego opanowania i likwidacji, W trakcie eksploatacji elektrowni wiatrowych mogą pojawić się sytuacje awaryjne (organ wskazał sytuacje przykładowe, które nie noszą znamion "poważności"). Wskazano, że planowane do realizacji elektrownie wiatrowe posiadają automatyczny system wyłączenia pracy powyżej maksymalnej krytycznej wartości prędkości wiatru i blokowania konstrukcji śmigła, co ogranicza do minimum tego rodzaju zagrożenie. Ewentualna awaria nie spowoduje również zagrożenia dla środowiska przyrodniczego. Eliminacji ryzyka związanego z oblodzeniem i rozrzucaniem kawałków lodu ma zapobiec instalacja do stałego monitoringu oblodzenia łopat wirników elektrowni wiatrowych automatycznie zatrzymująca pracę turbiny. Istnieje również potencjalna możliwość awarii transformatorów stosowanych w GPZ i wycieku oleju. W związku z tym wszystkie transformatory będą wyposażone w szczelne misy olejowe o pojemności przekraczającej 100% Używanego oleju, a więc będące w stanie przejąć pełną objętość oleju w sytuacji awarii transformatora. W przypadku wystąpienia opisanych awarii, Wykonawca Inwestycji jest zobowiązany do kompensacji strat przyrodniczych. Organ odniósł się kolejno do kwestii usytuowania przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwości zagrożenia dla środowiska. Wskazał w tej mierze, że planowana Inwestycji zlokalizowana będzie w minimalnej odległości ok. [...] m od proponowanego obszaru o kodzie [...] "[...]" oraz ok. [...] km od obszaru specjalnej ochrony ptaków o kodzie [...] "[...]" i obszaru, mającego znaczenie dla Wspólnoty Europejskiej, o kodzie [...] "[...]". Na obszarze Natura 2000 " [...] " znajdują się 4 strefy ochronne miejsc rozrodu i regularnego przebywania zwierząt objętych ochroną gatunkową. Najbliżej zlokalizowana strefa, ustanowiona dla [...] znajduje się w odległości ok. [...] m od najbliższej elektrowni wiatrowej. Elektrownie zlokalizowane będą w obrębie [...] terenów objętych planowanym MPZP, składających się z [...] powierzchni analitycznych (etapów realizacyjnych). Rozmieszczone one będą nieregularnie w odległości nie mniejszej niż [...] m względem siebie. W większości przypadków przewidywane odległości między nimi w obrębie jednego planu będą wynosić od [...] m do ponad [...] km. Z informacji zawartych w Raporcie OOŚ wynika, iż teren FEW leży w odległości ok, [...] km od najbliższych korytarzy ekologicznych ([...], [...] - [...] oraz [...] i [...]), jak również poza ponadregionalnymi i regionalnymi szlakami migracji ptaków, które przebiegają miedzy innymi w dolinie [...], [...] i [...]. Przedmiotowe przedsięwzięcie realizowane będzie na terenie o charakterze rolniczym, tak aby nie staniało zagrożenia dla poszczególnych komponentów środowiska. Tereny te są wykorzystywane obecnie pod uprawy rolne, łątki, pastwiska, lub sporadycznie stanowią nieużytki rolne. Jak wynika z podanej wyżej skali i charakterystyki przedsięwzięcia wykorzystanie terenu na etapie eksploatacji FEW nie powinno odbiegać od obecnego stanu. Zatem zostanie zachowana istniejąca zdolność samooczyszczania się środowiska, a zdolność odnawiania się zasobów naturalnych nie zostanie zagrożona. Lokalizacja analizowanych elektrowni wiatrowych jest oddalona minimum [...] m od zbiorników wodnych oraz cieków wodnych tworzących zlewnię [...] i [...], obszarów podmokłych, torfowisk, lokalnych bagien, a także w odległości minimum [...] m od większych kompleksów leśnych. Zarówno w miejscach planowanych lokalizacji poszczególnych elektrowni wiatrowych, jak i infrastruktury technicznej nie stwierdzono roślinności ani też grzybów podlegających ochronie na podstawie przepisów wykonawczych do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j,: Dz. U. z 2008 r. Nr 25 poz. 150 z późn. zm.). Odnosząc się do braku podstaw prawnych do utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, organ orzekający stanął na stanowisku, iż elektrownia wiatrowa nie mieści się w katalogu przedsięwzięć wymienionych w art. 135 ustawy Prawo ochrony środowiska i w związku z tym nie można do niej stosować przepisu art. 82 ust. 1 pkt 3 ustawy środowiskowej. Projektowana stacja elektroenergetyczna nie narusza standardów emisyjnych oraz standardów ochrony środowiska. Ze względu na zasięg oddziaływania Inwestycji organ nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia postępowania transgranicznego. W dniu [...] stycznia 2010 roku przeprowadzono rozprawę administracyjna, otwartą dla społeczeństwa, wyznaczoną przez Wójta Gminy [...] w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji farmy elektrowni wiatrowych w gminie [...]. Na rozprawę stawili się przedstawiciele wnioskodawcy, przedstawiciele organizacji ekologicznych działających na prawach strony, uczestniczyli i zabierali głos mieszkańcy gminy. Obwieszczeniem z dnia [...] stycznia 2010 r. (znak: [...]) Wójt Gminy [...] powiadomił o możliwości zapoznania się z protokołem z rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, która odbyła się w dniu [...] stycznia 2010. Pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. [...] Towarzystwo [...] złożyło oświadczenie, iż odmawia podpisania protokołu. Uwagi co do treści protokołu zgłosiło Stowarzyszenie "[...]" w piśmie z dnia [...] stycznia 2010 r. Zdaniem organu przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczą rozpraw o charakterze zamkniętym dla uczestników postępowania administracyjnego i nie są w ocenie organu orzekającego dostosowane do otwartego charakteru rozprawy w ramach oceny oddziaływania na środowisko, zatem nie jest możliwe wprost stosowanie wszystkich rygorów rozprawy wynikających z przepisów kodeksu, w tym m.in. podpisania protokołu przez wszystkie osoby biorące udział w rozprawie. W postępowaniu zgodnie z brzmieniem art, 79 ust. 1 ustawy środowiskowej przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnił możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadził ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Organ zauważył również, iż Inwestor podjął liczne działania służące przybliżeniu tej Inwestycji mieszkańcom gminy, które to działania w sposób komplementarny uzupełniają obowiązek organu dotyczący instytucji powiadamiania społeczeństwa w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i pozostają w zgodzie z duchem przepisów międzynarodowych i wspólnotowych regulujących tą problematykę. Liczne uwagi społeczeństwa dotyczące planowanej budowy FEW organ opisał pojedynczo, po czym dokonał podsumowania zawartych w nich uwag i systematyzacji w jednorodne grupy tematyczne i postanowił odnieść się do poszczególnych ich kategorii. Organ skonstatował, iż zgłoszone wnioski i uwagi poddał wnikliwej analizie, każdorazowo rozważając merytorycznie wnioskowane rozwiązania oraz merytoryczne argumenty związane z przedmiotową Inwestycją sposobem jej realizacji, możliwym zakresem oddziaływania jej na środowisko i możliwymi sposobami minimalizowania tego oddziaływania, a także dogłębnie analizując wszelkie dokumenty i opracowania, jakie zostały nadesłane wraz z uwagami i wnioskami, konfrontując każdorazowo cały nadesłany materiał z innymi dowodami zebranymi w postępowaniu dowodowym. Następnie organ wskazał, iż w toku postępowania aktywny udział brały organizacje ekologiczne działające na prawach strony: [...] Towarzystwo [...], [...] Towarzystwo [...] "[...]", Stowarzyszenie "[...]". Wójt Gminy [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. uznał [...] Towarzystwo [...] za organizację ekologiczną działającą na prawach strony, następnie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. uznał Stowarzyszenie "[...]" za organizację ekologiczną działającą na prawach strony. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. Wójt Gminy [...] uznał [...] Towarzystwo [...] "[...]" za organizację ekologiczną działającą na prawach strony. Pismem z dnia [...] października 2009 r. [...] Towarzystwo [...] (dalej: X.) zgłosiło swój udział w toczącym się postępowaniu, przedstawiając jednocześnie swoje stanowisko w postaci uwag i wniosków do opracowania -Raport o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia. X. w szczególności zarzucił nierzetelność autorom Raportu w zakresie dotyczącym potraktowania rozpoznania walorów awifauny lęgowej opracowanego przez zespół badawczy ([...], [...] i [...] [...]) dla terenu realizowanej Inwestycji. Ponadto X. zarzucił autorom Raportu manipulację wynikami wyżej wymienionego zespołu badawczego, poprzez usunięcie z wyników badań rozdziału "Podsumowanie" oraz błędne wnioski wyciągnięte ze zgromadzonych danych, zwłaszcza te wynikające z założeń kolizyjności ptaków z turbinami wiatrowymi. Na szczególną uwagę zdaniem X. -zasługuje prognozowana śmiertelność wśród ptaków drapieżnych, gdzie w ocenie organizacji, w oparciu o prognozy, nieuprawnione jest stwierdzenie autorów Raportu, iż wpływ farmy na te ptaki jest "żaden". W ocenie X., nawet biorąc pod uwagę przyjętą metodykę autorstwa prof. [...], można przyjąć, iż kolizyjność nie jest przeciętna i jest istotna. W stosunku do pozostałych zarzutów dotyczących złożonego Raportu, X. określa wnioski w nim opisane jako kontrowersyjne i zarzuca brak znajomości tematu będącego przedmiotem opracowania. Konkludując, zdaniem X., złożony Raport oceniający wpływ planowanej farmy wiatrowej [...] na awifaunę nie może stanowić podstawy do wydania decyzji środowiskowej zezwalającej na realizację Inwestycji ponieważ nierzetelnie traktuje dostępne dane, omijając lub usuwając informacje świadczące o wysokich walorach awifauny tego terenu, prognozuje bardzo wysoki poziom śmiertelności ptaków w wyniku kolizji z turbinami, stanowiący zagrożenie dla żywotności ich lokalnych populacji, zawiera niejasności odnośnie pochodzenia danych przyjętych do tych obliczeń (parametr KolPL), operuje nieznanymi, niezweryfikowanymi naukowo metodami obliczania kolizyjności, obarczony jest błędami merytorycznymi. W świetle powyższych danych, w szczególności wybiórczego, jak twierdził X., traktowania dostępnej informacji oraz licznego występowania przelotnych [...] zbożowych i bialoczelnych wykorzystujących jako noc legowisko tereny przyległe OSOP Natura 2000 - zdaniem X. - nie jest możliwe wykluczenie znaczącego negatywnego oddziaływania Inwestycji na obszary Natura 2000. Jednocześnie X. załączyło fragment opracowania zespołu badawczego - [...], [...] i [...] z [...] r., zdaniem organizacji usunięty z tekstów ich opracowania w dokumentach złożonych przez Inwestora. Po zapoznaniu się z załączonym przez X. dokumentem, organ załączył przedmiotowy dokument do akt sprawy. Organizacja X. pismem z dnia [...].08.2010 złożyła uwagi dotyczące uzupełnionego Raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W piśmie tym X. podtrzymał wszystkie uwagi i wnioski złożone do pierwotnej wersji Raportu oraz wskazał kilka najważniejszych problemów: - brak w nowej wersji Raportu, podobnie jak w pierwotnej, strony z podsumowaniem wyników badan liczenia awifauny z sezonu łęgowego [...] ([...], [...] i [...][...]); - nie odniesienie się autorów Raportu do kwestii prognozy liczby ptaków ginących w kolizjach z siłowniami wiatrowymi autorstwa prof. P. [...], poruszanej w pkt. 4 uwag X. z dnia [...].10.2009; - kwestia wprowadzenia organu w błąd poprzez wykorzystywanie estymatora kolizyjności oznaczonego jako KolH w Raporcie, w związku z pismem P. [...] do RDOŚ Poznań z dn. [...].12.2009, w którym stwierdził iż jest on obciążony dużym marginesem niepewności. Pismem z dnia [...] listopada 2009 r. swoje uwagi do złożonego Raportu przedstawiło [...] Towarzystwo [...] "[...]", jednocześnie podzielając uwagi X. dotyczące wpływu na ptaki i obszary chronione - w tym Natura 2000 zgłoszone przy piśmie z dnia [...] października 2009 r. Wśród własnych uwag Towarzystwo "[...]" wymieniło niejasności w metodyce oraz brak uwzględnienia wszystkich okresów w cyklu aktywności nietoperzy podnosząc, iż nie wiadomo w jakich okresach autorzy Raportu rzeczywiście prowadzili obserwacje, całkowite pominięcie okresu wiosennych migracji, brak jednoznacznych informacji na temat badań w okresie jesiennych migracji oraz brak wiedzy chiropterologlcznej autorów. Ponadto zarzucono autorom Raportu pochopne wyciągnięcie wniosków dotyczących braku wpływu Inwestycji na trasy wędrówek nietoperzy i oparcie wniosków Raportu na nieprawdziwych, sprzecznych z obecną wiedzą informacji odnośnie problemu kolizyjności nietoperzy z wiatrakami. Zdaniem Towarzystwa "[...]" również zalecenia dotyczące prowadzenia monitoringu porealizacyjnego są nieprecyzyjne, a w Raporcie brak jest właściwej analizy dotyczącej wpływu na obszary Natura 2000 chroniącej nietoperze (obszar "[...]"). Podsumowując swoje stanowisko organizacja ekologiczna stwierdziła, iż część Raportu dotycząca chiropterofauny nie została wykonana zgodnie z najlepszą dostępną wiedzą a sam Raport nie może być podstawą wydania pozytywnej decyzji środowiskowej. Pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. uwagi i wnioski wniosło Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą w [...]. W ocenie Stowarzyszenia analiza natężenia hałasu przedstawiona jako załącznik do Raportu nie daje pewności jaki poziom hałasu generowany będzie przez poszczególne siłownie. Zdaniem stowarzyszenia okoliczność, iż w Raporcie ponad połowie siłowni przypisano konieczność ograniczeń w trybie pracy turbin ze względu na przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu świadczy, że po ich uruchomieniu hałas w środowisku będzie zbyt duży w stosunku do obowiązujących norm. Zastosowano normy hałasu w środowisku, podczas gdy zdaniem Stowarzyszenia właściwe byłyby rozważenie również normy hałasu w pomieszczeniach, zarówno dla hałasu jak i infradżwięków. Ponadto, zdaniem Stowarzyszenia brak w Raporcie informacji o oddziaływaniu farmy w postaci infradżwięków co wymaga uzupełnienia. Zdaniem Stowarzyszenia "[...]" z treści Raportu, ani dokumentów stanowiących załączniki nie wynika jednak jasno jakie konkretnie rozwiązanie technologiczne Inwestor chce zastosować w przypadku farmy [...]. Wątpliwości Stowarzyszenia budzi również kwestia oddziaływania Inwestycji na elementy przyrody takie jak ptaki i nietoperze, a to ze względu na formę Raportu, która stanowi polemikę. Stowarzyszenie wskazało także na brak wyników ostatecznych badań nad awifauną i nietoperzami w postępowaniach dotyczących wydania cząstkowych decyzji środowiskowych oraz części pozwoleń na budowę fundamentów i części naziemnej siłowni. Zdaniem Stowarzyszenia możliwe są przyszłe żądania odszkodowawcze kierowane do Gminy z powodu spadku wartości nieruchomości położonych na obszarze planowanej farmy oraz nieruchomości położonych w ich sąsiedztwie. Uchwalony MPZP ze względu na swą formę stanowi ograniczenie w stosunku do możliwych, innych niż farmy wiatrowe, Inwestycji na terenie Gminy. Stowarzyszenie wniosło o utworzenie przez władze samorządowe funduszu gwarancyjnego finansowanego przez Inwestora na poczet możliwych przyszłych odszkodowań czy też wyrównania różnic w cenach rynkowych nieruchomości. Wskazano nadużyciem umieszczanie bez odpowiedniego komentarza przez autorów Raportu wycinków z czasopisma [...] jako dowodu na szerokie rozpowszechnienie w lokalnej prasie informacji o procedurze konsultacji społecznych. Zdaniem Stowarzyszenia przedstawione podczas festynów organizowanych w ramach konsultacji społecznych wizualizacje farmy prezentujące ją z lotu ptaka zamiast z punktu widzenia człowieka mogły wprowadzać w błąd społeczeństwo w zakresie skali i oddziaływania planowanej Inwestycji. Stowarzyszenie wyraziło wątpliwość dotyczącą efektywności elektrowni wiatrowych ze względu na ich naturę i możliwe ograniczenia w trybie pracy większej części z nich. Stowarzyszenie wskazało także, iż na etapie budowy siłowni wraz z towarzyszącą infrastrukturą skutkiem ruchu pojazdów wielkogabarytowych i transportu materiałów budowlanych będzie wzrost niebezpieczeństwa w ruch drogowym i uszkodzenie dróg, Wniosło o uzyskanie gwarancji co do finansowej odpowiedzialności Inwestora za naprawę powstałych uszkodzeń ciągów komunikacyjnych, o przyjęcie planu sterowania ruchem, który minimalizuje niebezpieczeństwo, o pokrycie przez Inwestora kosztów wymaganych prawem pozwoleń na wycinkę drzew, a środki te przeznaczyć na tworzenie nowych terenów zielonych w gminie oraz konserwację obecnych. Stowarzyszenie wniosło o wstrzymanie wydawania pozwoleń i decyzji dla farmy [...] w proponowanym kształcie do czasu: dostosowania prawodawstwa polskiego do specyfiki inwestycji jakimi są farmy wiatrowe, potwierdzenia przez badania i opinie niezależnych specjalistów braku negatywnego wpływu konkretnych rozwiązań i lokalizacji na zdrowie człowieka i zwierząt hodowlanych, zaplanowania farmy w sposób minimalizujący jej szkodliwy wpływ na środowisko naturalne, całkowitej i udokumentowanej pewności decydentów co do akceptacji inwestycji przez społeczeństwo. Ponadto stowarzyszenie, złożyło uwagi do uzupełnionej wersji Raportu. W dniu [...] kwietnia 2010 wpłynęło pismo zawierające uwagi i wnioski do części akustycznej Raportu. W piśmie tym podważona została metodologia wyznaczania natężenia hałasu zastosowana przez autorów Raportu. Załącznikiem do wniosku była płyta CD zawierająca między innymi uzyskane przez stowarzyszenie wyniki obliczenia poziomu natężania hałasu. Z obliczeń tych wynika, że w 31 punktach na 50 nastąpi przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu. Poruszone zostało również zagadnienie dotyczące zagrożenia hałasem infradźwiękowym. Organ skonstatował, iż zgłoszone przez działające na prawach strony organizacje ekologiczne wnioski i uwagi poddał wnikliwej analizie i w wyniku tak wszechstronnej analizy Wójt Gminy [...] podziela stanowisko w zakresie oddziaływania Inwestycji na środowisko zawarte w postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Jednocześnie wydając przedmiotową decyzję Wójt kierował się zasadą zrównoważonego rozwoju określoną w art. 5 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i uznaje, iż w sposób istotny przyczyni się ona do rozwoju społeczno - gospodarczego gminy, nie naruszając równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych. Odwołania od powyższej decyzji złożyło: [...] Towarzystwo [...] z siedzibą w [...], Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] oraz Burmistrz Miasta i Gminy [...].. [...] Towarzystwo [...] z siedziba w [...] podniosło w swym odwołaniu, że zaskarżona decyzja zawiera: 1. naruszenie przepisów art. 7. art. 8, art. 9, art. 11. art. 77. art. 80, art. 107 §3 kpa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niedokonanie własnych ustaleń faktycznych oraz prawnych, a także nieuwzględnienie zgłoszonych uwag w zakresie negatywnych skutków na etapie budowy i funkcjonowania farmy wiatrowej, zdrowia i życia ludzi, uwag środowiskowych, braku dostępu do informacji, kwestii ekonomiczno — gospodarczych, oraz uwag do raportu. Zarzucono, iż organ I instancji ograniczył się jedynie do przytoczenia zgłaszanych w toku postępowania uwag i wniosków, ale zaniechał ich wszechstronnego rozważenia oraz, że zaskarżona decyzja ogranicza się do odtwórczego przytoczenia ustaleń raportu i zaniechano umieszczenia w zaskarżonej decyzji wskazań dla realizacji monitoringu awifauny przedrealizacyjnych i po oddaniu turbin do eksploatacji, zleceń dla przeprowadzenia okresowych pomiarów uciążliwości hałasowej na elewacjach najbliższych budynków w sąsiedztwie. 2. naruszenie przepisów art. 7, art. 8. art. 9, art. 11, art. 77, art. 80. art. 107 §3 kpa w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 1) lit. "a" ustawy środowiskowej w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zaniechanie precyzyjnego określenia miejsca planowanego przedsięwzięcia w kontekście naruszenia przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r., Nr 80, poz. 717 ze zm.); - zarówno z decyzji, jak i załącznika (charakterystyka przedsięwzięcia) nie wynika bowiem czy planowane przedsięwzięcie w całości czy w części będzie realizowane na obszarach objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W zaskarżonej decyzji nie powołano się również na ustalenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, co jest konieczne dla każdego z etapów planowanego przedsięwzięcia. 3. naruszenie art. 84 § 1 kpa, który stanowi, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, W niniejszej sprawie był to obowiązek organu I instancji, który nie powinien był opierać decyzji na przypuszczeniach, a zasięgnąć wiedzy specjalistycznej. Naruszenie przez organ art. 84 §1 kpa mogło mieć istotny wpływ na wynik rozpatrzenia niniejszej sprawy administracyjnej. 4. naruszenie art. 84 §1 k.p.a w zw. z art. art. 77, art. 80. art. 107 3 kpa poprzez zaniechanie specjalistycznego przeanalizowania w sposób wyczerpujący ryzyk naruszenia stosunków wodnych. Brak jest dostatecznej analizy czy lokalizacja analizowanych elektrowni wiatrowych w odległości [...] m od zbiorników wodnych oraz cieków wodnych tworzących zlewnię [...] i [...], obszarów podmokłych, torfowisk, lokalnych bagien, a także w odległości minimum [...] m od większych kompleksów leśnych umożliwia lokalizację turbin w sposób przedstawiony w charakterystyce przedsięwzięcia. Brak rozpoznania geologicznego, geotechnicznego, sozologicznego, warunków gruntowo — wodnych również stanowi wadę w zakresie postępowania dowodowego uzasadniającą uchylenie zaskarżonej decyzji. 5. naruszenie art. 97 ustawy z dnia 3 października 2008 r. – ponieważ obowiązek przeprowadzenia tzw. oceny habitatowej zachodzi zatem zawsze wówczas, gdy istnieje ryzyko znaczącego wpływu zamierzonego przedsięwzięcia na cel ochrony, dla którego został utworzony obszar Natura 2000, nawet jeśli przedsięwzięcie nie jest realizowane bezpośrednio na obszarze Natura 2000.; 6. naruszenie przepisu §2 ust. 1 pkt 6) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenie rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifkowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.) i art. 74 ust. 1 pkt 1) ustawy środowiskowej w zw. z art. 107 § 3 Kpa polegające na wydaniu decyzji bez pełnego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia mogącego (zawsze) znacząco oddziaływać na środowisko - obejmującego budowę bezobsługowej stacji elektroenergetycznej zlokalizowanej na terenie Gminy [...], a będącej immanentną częścią przedsięwzięcia określonego w sentencji skarżonej decyzji. Analiza treści punktu 3. "charakterystyka stacji elektroenergetycznej" umieszczonego w charakterystyce przedsięwzięcia stanowiącego załącznik do decyzji wskazuje nie tylko na rozbieżność z sentencją decyzji w pkt. 1,1., ale także na obejście postanowienia §2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 2004 r. Wydaje się zasadne na podstawie art. 84 §1 kpa wystąpienie do biegłych w zakresie energetyki i środowiska o wydanie opinii na okoliczność zbadania czy a) projektowana stacja elektroenergetyczna wymaga zastosowania przepisu §2 ust. 1 pkt 6). rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. oraz czy b) powiązanie stacji na napięciu [...] kV ze stacją ENEA linią kablową [...] kV oraz c) "duże ilości" oleju izolacyjnego nie zagrażają środowisku i zdrowiu ludzi. Rozważenia wymaga być może, alternatywnie, zastosowanie §3 ust.1 pkt 7) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. W tym samy zakresie rozważenia wymaga uzupełnienie raportu i przeprowadzenie uzgodnień i konsultacji. Wprawdzie [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wydał pozytywną opinię sanitarną w tym zakresie w dniu [...] stycznia 2010 r. (znak: [...]). jednakże opinia została sporządzona w oparciu o dokumentację uwzględniającą jeden transformator, podczas gdy w załączniku do zaskarżonej decyzji, będącym jej integralną częścią jest mowa o dwóch transformatorach [...] kV o mocy [...] MVA (x2?). Rozbieżność ta dotyczy zatem choćby prawidłowego określenia ilości oleju izolacyjnego, którego objętość w rzeczywistości będzie dwa razy większa. W tym miejscu rodzi się szereg pytań i wątpliwości, takich jak np. ilość potrzebnych mis olejowych. Reasumując tę część zarzutów stwierdzić należy, że opisane uchybienie jest na tyle istotne i stwarzające ryzyko dla życia i zdrowia ludzi, że zaskarżona decyzja nie może się ostać. Z powyższego wynika ponadto, że wątpliwe jest spełnienie przez przedmiotowe przedsięwzięcie wymagań obowiązujących przepisów w zakresie ochrony ludzi przed elektromagnetycznym promieniowaniem niejonizującym, co również poddaje w wątpliwość rzetelność przeprowadzonego postępowania i nakazuje powtórne jego przeprowadzenie (art. 77 Kpa). W konsekwencji - jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym w przypadku zmiany treści materiału dowodowego w toku procedury uzgodnieniowej — konieczne jest ponowne wystąpienie do pozostałych organów współdziałających. 7. naruszenie art. 82 ust. 1 pkt 1 a) i b) ustawy z dnia 3 października 2008 r. polegające na dopuszczeniu na etapie prac budowlanych (etap realizacji projektu) niedookreślonego marginesu przesunięć lokalizacji siłowni w ramach tych samych działek. Takie działanie na etapie realizacji projektu może spowodować odstąpienie od ustaleń zawartych w raporcie, a co za tym idzie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Dopuszczalność możliwych odstępstw musi być oparta na szczegółowych parametrach wskazanych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, co w przedmiotowej sprawie nie ma miejsca. Zauważyć też należy, że na etapie realizacji przedsięwzięcia może dojść do konieczności wystąpienia przez inwestora - w przypadku odstępstw od projektu - o pozwolenie na zmianę decyzji o pozwoleniu na budowę. Tym samym, jeżeli odstąpienia będą kwalifikowane jako "istotne" (art. 36a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. — Prawo budowlane, tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) istnieje duże ryzyko odstępstwa od ustaleń decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, do czego walnie przyczyni się Organ I instancji. Nie uwzględnienie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze omówionego w tym punkcie zarzutu, może poddać w wątpliwość ratio legis ustawy z dnia 3 października 2008 r. Zauważyć bowiem trzeba — z uwagi na treść art. 86 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - że zarzuty dotyczące prawidłowości przeprowadzenia ocen oddziaływania na środowisko oraz dokonanej w wyniku tego oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko nie mogą być skutecznie podnoszone w innych postępowaniach (zasada związania). 8. naruszenie zasad dotyczących przeprowadzania dowodów w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 §3, art. 7, art., 8, art. 11 Kpa w zw. z art. 75 §1, art. i art. 79 §2 Kpa poprzez uniemożliwienie reprezentantowi [...] Towarzystwa [...] (Panu dr. [...] [...]) efektywnego udziału w przeprowadzeniu dowodu oraz zatajenie dokumentu mającego wpływ na przebieg postępowania i wydanie decyzji. X. podniosło w uwagach do pierwszej wersji raportu o oddziaływaniu na środowisko rozwiązań projektowych planu budowy farmy elektrowni wiatrowych [...] wraz z infrastrukturą techniczną datowanych na dzień [...] października 2009 r., że w załączniku do przedmiotowego raportu brak jest jednej strony oryginalnie napisanej przez autora opracowania (Pana dr. [...] [...]). 9. naruszenie §4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 3 października 2008 r. poprzez niezastosowanie tych przepisów choćby ze względu na nie włączenie do materiału dowodowego raportu o oddziaływaniu na środowisko rozwiązań projektowych planu budowy farmy elektrowni wiatrowych na terenie gminy [...].. Raport dla FEW [...] nie analizuje projektowanej działalności z działalnością już prowadzoną. 10. naruszenie reguł postępowania dowodowego poprzez zignorowanie oceny śmiertelności ptaków w wyniku kolizji z siłowniami. Prognoza sporządzona przez prof. dr. hab. [...] [...] załączona do raportu wskazuje, że śmiertelność ptaków w wyniku kolizji z siłowniami będzie się kształtować na poziomie, który w maksymalnym wymiarze prognozy sięga [...] ptaków zabijanych rocznie, w tym [...] ptaków szponiastych (drapieżnych). Te wyliczenia zostały przytoczone w uwagach X. oraz w trakcie rozprawy administracyjnej przez przedstawiciela X.. Organ I instancji nigdzie nie ustosunkował się do tych ocen i ich biologicznych skutków, 11. naruszenie art. 7, art. 8, art. 10, art. 11 Kpa w zw, z art. 95 §1 kpa poprzez uniemożliwienie zgłoszenia wszystkich żądań i zarzutów przedstawicielowi X. w trakcie rozprawy w dniu [...] stycznia 2010 r. (protokół z dnia [...] stycznia 2010 r.). 12. kolejnym rażącym naruszeniem przepisów postępowania w kontekście rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2010 r. jest naruszenie art. 68 §2 Kpa, z uwagi na to, że protokół nie został ani podpisany przez kogokolwiek ani też nie odnotowano odmowy złożenia podpisu. 13. naruszenie zasad dotyczących przeprowadzania dowodów w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 §3, art. 7, art., 8, art, 11 Kpa w zw. z art. 75 §1, art. 77 i art. 79 §2 Kpa poprzez brak analizy oddziaływania infradźwięków. W uzasadnieniu decyzji wprost przyznano, że nie sporządzono analizy pod tym kątem ("dla hałasu infradźwiękowego w kraju nie istnieją, żadne kryteria określające poziomy dopuszczalne hałasu infradźwiękowego w środowisku"). Z raportu ani dokumentów stanowiących załączniki nie wynika jakie konkretnie rozwiązanie technologiczne inwestor chce zastosować. To, że brakuje precyzyjnych norm regulujących dopuszczalne poziomy infradźwięków nie usprawiedliwia zaniechania przeprowadzenia stosowych analiz. 14. Naruszenie reguł postępowania dowodowego oraz oparcie decyzji na nieprawdziwych ustaleniach faktycznych. Inwestor świadomie wprowadził organ I instancji w błąd poprzez wykorzystywanie estymatora kolizyjności oznaczonego jako Ko1H w Raporcie, w związku z pismem prof. dr. hab. [...] [...] do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r, w którym stwierdził, iż jest on obciążony dużym marginesem niepewności. W nowej wersji raportu, z marca 2010. inwestor przedstawia niezmienione (od pierwszej wersji raportu) dokumenty prof. [...], z użyciem estymatora Ko1H. Stąd zarzut procesowy, tj. naruszenie art. 107 §3 Kpa w z. z art. 7 i 8 Kpa. 15. Naruszenie art. 107 §3 kpa w zw. z art. 7 i 8 kpa poprzez, zaniechanie tzw. negatywnego uzasadnienia decyzji polegającego na tym, że na organie ciąży obowiązek wskazania przyczyn i powodów, dla których dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ ograniczył się jedynie do wyliczenia zarzutów i uwag innych stron postępowania odstępując od ich analizy i konfrontacji z materiałem dowodowym. X. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Odwołanie od powyższej decyzji złożyło także Stowarzyszenie [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciło, iż : 1. decyzja, na etapie realizacji przedsięwzięcia, dopuszcza nieznaczne przesunięcia lokalizacji siłowni w ramach tych samych działek, podczas gdy Raport został wykonany dla ściśle określonych współrzędnych geodezyjnych. Zezwolenie na zmianę lokalizacji siłowni powoduje zmianę założeń projektowych a tym samym nieprzydatność wcześniej wykonanego raportu. Brak kwantyfikacji określenia "nieznaczne" dla ewentualnych przesunięć powoduje, że brak jest pewności, które miejsca zostały de facto decyzją wyznaczone. 2. decyzja, określa, iż wysokość pojedynczej elektrowni nie może przekroczyć [...]m (pomiar od najwyżej położonego punktu fundamentów, przy maksymalnie wzniesionej łopacie wirnika) - Raport został sporządzony dla turbin wiatrowych o wysokości wieży rurowej [...] m n.p.t. zakończonych gondolą, na której ma zostać osadzony wirnik o średnicy [...] m. Tymczasem wyżej wymieniona decyzja dopuszcza konstrukcję przekraczającą wysokość [...] m n.p.t., ponieważ dopuszcza budowę siłowni o wysokości [...] nad poziomem fundamentu, fundament natomiast będzie miał pewną wysokość n.p.t.. Analizy zawarte w raporcie były wykonywane właśnie przy założeniu wysokości całkowitej turbin [...]m n.p.t., co przy zezwoleniu na przekroczenie tej wysokości powoduje nieprzydatność wcześniej wykonanego raportu. 3. punkt 2.2.19 decyzji dopuszcza wycinkę drzew po wykonaniu odpowiednich analiz przyrodniczych, których zabrakło w raporcie. 4. procedura zmierzająca do wydania decyzji jak i sam proces wydania decyzji zostały przeprowadzone z naruszeniem ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej i Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie Biuletynu Informacji Publicznej oraz ustawy środowiskowej. Strona internetowa BIP dla Gminy [...] nie zawiera przejrzystej instrukcji korzystania z BIP pomimo, iż taki obowiązek nakłada Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie Biuletynu Informacji Publicznej par. 11 ust. 1 punkt 4. W związku z powyższym organ w sposób świadomy lub nieumyślny, spowodował utrudniony bądź niemożliwy dostęp do informacji publicznej. 5. trudno jednoznacznie określić jakiego typu turbiny są przewidywane dla projektu farmy wiatrowej [...]. 6. wprawdzie organ słusznie zauważył, iż aby uzyskać wiarygodne wyniki, pomiary muszą zostać wykonane przy warunkach wiatrowych, przy których wpływ jest największy, to jednak wymagania organu wydającego decyzję wymagają uzupełnienia, ponieważ oprócz warunków wiatrowych (siła jak i kierunek wiatru), nie mniej istotny wpływ na klimat akustyczny mają temperatura, pora doby w której zostanie wykonany pomiar, twardość powierzchni ziemi (n p. fakt czy grunt jest zamarznięty)..Pozostawiono inwestorowi farmy wiatrowej [...], dowolność przy wyborze dni pomiarów. Okresowe pomiary, nie są w stanie w pełni spełnić wymogów organu wydającego decyzję. Możliwość taką otrzymamy wyłącznie przy metodzie prowadzenia pomiaru ciągłego przez cały rok (24h na dobę), przez wyspecjalizowane automatyczne rejestratory natężenia hałasu, rozmieszczone w punktach immisji hałasu, na granicach obszarów ochrony akustycznej, porównując kolejne wyniki pomiarów i wybierając wartość najwyższą w każdej z pór roku. 7. wprowadzając decyzją obowiązek badań i analiz rozruchowych i porealizacyjnych organ nie zapewnił dostępu do ich wyników stronom i podmiotom występującym na prawach strony w postępowaniu o wydanie przedmiotowej decyzji. 8. Regionalny Dyrektor OŚ wnosił o uzupełnienie raportu między innymi w zakresie oceny poziomu emitowanych infradźwięków i ocenę występowania efektu stroboskopowego oraz analizę migotania cienia. Raport został jednak uzupełniony tylko częściowo. Część związana z analizą infradźwięków, jest ogólnym zbiorem wiedzy na temat infradźwięków i ogólnym odniesieniem do niektórych rodzajów elektrowni wiatrowych. Jednocześnie w przedstawionym opisie, którego nie można nazwać analizą nie można odnaleźć przedstawienia parametrów i analizy emisji infradźwięków przez turbinę [...]. Co więcej, ze względu na brak parametrów w raporcie nie ma zawartej szczegółowej analizy zasięgu jak i oddziaływania infradźwięków na przyległe tereny zamieszkałe przez ludzi. Należy tutaj zauważyć, iż pomimo braku określonych dopuszczalnych poziomów infradźwięków w środowisku, istnieją w Polsce przepisy mówiące o dopuszczalnym poziomie infradźwięków w środowisku pracy (jest to wartość 86dB - skorygowany krzywą G - dla kobiet w ciąży i młodocianych Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych, załącznik nr. I rozporządzenia, rozdział II punkt 3 podpunkt 7 lit. a). W przypadku mieszkańców terenów Gminy [...], ekspozycja na infradź wieki, tak jak i na inne oddziaływania będzie wynosiła 24h. Ponadto warto podkreślić, że obsługą, konserwacją naprawami siłowni wiatrowych będzie się zajmował wykwalifikowany personel, który będzie znajdował się wówczas na stanowisku pracy (str 5 załącznika do decyzji pt. "charakterystyka przedsięwzięcia"), ponadto we wsiach położnych na obrzeżach terenów przeznaczonych w projektach mpzp pod farmę wiatrową [...] znajdują się także obiekty, w których na stanowiskach pracy przebywają ludzie - np. sklepy, szkoły, przedszkola. Organ orzekł również w uzasadnieniu decyzji o nikłym oddziaływaniu w postaci migotania cienia i jednocześnie nałożył obowiązek sporządzenia porealizacyjnych analiz zasięgu tego zjawiska. Regionalny Dyrektor OŚ nałożył na inwestora obowiązek uzupełnienie raportu oddziaływania na środowisko w kwestii migotania cienia. Raport oddziaływania na środowisko został uzupełniony o stosowne analizy, jednak bez właściwego odniesienia się co do ich wyników. W Polsce nie ma przepisów regulujących normy związane z problemem migotania cienia, jednak bardziej rozwinięte kraje pod względem energetyki wiatrowej jak Niemcy, Dania czy Szwecja, posiadają stosowną wiedzę i stosowne regulacje.- obecna wiedza jest wystarczająca, aby wyciągnąć wnioski z otrzymanych przez autorów raportu wyników. Po przeprowadzonej przez Stowarzyszenie [...] analizie wyników symulacji, okazało się, iż limity czasu migotania cienia zostaną przekroczone. Efekt migotania cienia jest również zjawiskiem bardzo niebezpiecznym dla uczestników ruchu drogowego, co nie zostało uwzględnione w raporcie. Regionalny Dyrektor OŚ prosił również inwestora o korektę współrzędnych geodezyjnych w raporcie, czego autorzy raportu nie uczynili w symulacji migotania cienia. 9. w toku kolejnych uzupełnień do raportu oddziaływania na środowisko, zostały wykonane analizy oceny akustycznej przez trzy niezależne firmy [...]., [...], [...] i dwie niezależne analizy wykonane przez podmiot na prawach strony Stowarzyszenie [...].. Ze względu na uwzględnienie tylko jednej analizy i brak uzasadnienia odrzucenia pozostałych, zachodzi podejrzenie naruszenia biegu procedury. Różnice wyników, pomiędzy wspomnianymi pięcioma analiza są znaczące. W procedurze wydawania decyzji została uwzględniona wyłącznie analiza klimatu akustycznego wykonana przez firmę [...] (wyniki symulacji przedstawiały najniższe wartości zanieczyszczenia hałasem). Należy tutaj podkreślić, iż firma [...] w przeprowadzonych analizach, zastosowała oprogramowanie LEG profesional, które nie umożliwia wykonania analiz oceny klimatu akustycznego na tak dużych obszarach jak planowana farma wiatrowa [...]. Ponadto firma [...] w błędny sposób oszacowała tłumienie wynikowe fali akustycznej. Firma [...] w analizach hałasu nie uwzględniła również kierunkowości źródła dźwięku KO. 10. w decyzji organ tylko częściowo zwraca uwagę na ryzyko wystąpienia awarii. W raporcie oddziaływania na środowisko również potraktowano marginalnie ryzyko wystąpienia awarii. Nie zostało określone prawdopodobieństwo, jak i stopień zagrożenia, więc trudno przypuszczać skąd wniosek organu, iż ryzyko jest minimalne, a prawdopodobieństwo takiej awarii na farmie wiatrowej wzrasta proporcjonalnie do ilości turbozespołów. 11. badanie efektu kumulacji zostało ograniczone do części siłowni planowanej farmy [...]., podczas gdy prawidłowe jest rozważenie wpływu całej farmy [...]. w efekcie skumulowanego z całą farmą wiatrową [...]. Trudno stwierdzić na podstawie jakiej reguły organ wysnuwa tezę, że dla oceny efektu skumulowanego w zakresie hałasu wystarczającym jest dokonanie jej dla turbin farmy wiatrowej [...] położonych nie dalej jak [...] m od turbin planowanych na terenie farmy [...].. Nie wiadomo na jakich konkretnie obserwacjach przyrodniczych i ustaleniach raportu oddziaływania organ oparł tezę o potencjalnym braku istotnego negatywnego oddziaływania na zasoby przyrodnicze. Kolejnym poważnym uchybieniem jest nie uwzględnienie efektu kumulacji poziomu hałasu wraz z istniejącym już tzw. hałasem tła. Organ winien był uwzględnić sumaryczny maksymalny poziom hałasu dla poszczególnych grup zabudowań. W związku z powyższym zdaniem odwołującego się, autorzy raportu mieli wręcz obowiązek uwzględnienia haiasu generowanego m.in. przez istniejącą autostradę [...]. Odwołujące się stowarzyszenie podważało również sensowność prowadzenia symulacji dotyczących np. zanieczyszczenia hałasem dla terenów chronionych akustycznie w oparciu o nieaktualne mapy podkładowe zawierające z jednej strony obiekty już nie istniejące, z drugiej zaś nie zawierające obiektów nowopowstałych. Organ ani w trakcie postępowania ani w wydanej decyzji nie odniósł się w żaden konkretny sposób do powyższych zastrzeżeń. 12. stowarzyszenie zwróciło również uwagę na problem możliwego spadku wartości nieruchomości wywołany faktem obecności farmy wiatrowej [...] w stosunkowo bliskim ich sąsiedztwie i nieuniknionym wpływie choćby w zakresie zmiany okolicznego krajobrazu. Nieuwzględnienie wpływu farmy na wartość nieruchomości będących własnością okolicznych mieszkańców, wydaje się naruszać art. 51 ust. 2 punkt 2, art. 62 ust 1 punkt 1, art. .66 ust 1 punkt 7 ustawy środowiskowej. 13. decyzja narusza zapisy uchwal Rady Gminy [...] o przyjęciu Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...] w zakresie założonych uwarunkowań ochrony elementów systemu obszarów chronionych jakimi są torfowiska. 14. wymagane prawem konsultacje społeczne opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, prowadzone od roku 2006, nosiły przynajmniej w części znamiona fikcyjnych. Konsultacje odbywały się w ścisłym gronie radnych, sołtysów i pracowników urzędu gminy oraz osób zainteresowanych współpracą z inwestorem w zakresie dzierżawy gruntów. Protokoły z tych spotkań, jeśli w ogóle istnieją są bardzo lakoniczne. Wymieniane imprezy konsultacyjne - spotkania ze społeczeństwem często miały charakter imprez rozrywkowych i konsumpcyjnych jak festyny i zabawy i rozpatrywane powinny być głównie w kategorii działań public relation. Rozdawane mieszkańcom materiały - lakoniczne ulotki i baloniki z napisem "konsultacje społeczne" nie wnosiły wiele do merytoryki konsultacji. Intensywna działalność "wydawnicza" inwestora w postaci biuletynu, strony internetowej i broszur tematycznych rozpoczęła się dopiero z rokiem 2009 wraz z wejściem procedur administracyjnych w decydującą fazę. Stowarzyszenie [...] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej – Kolegium, SKO) po rozpoznaniu odwołań Burmistrza Miasta i Gminy [...]., [...] Towarzystwa [...] oraz Stowarzyszenia [...] od decyzji z dnia [...] listopada 2010 r., na podstawie art. 17, art. 104, art. 127 § 2 i art. 138 §1 pkt 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. dz.U. 2000, nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2, 75 ust. 1 pkt 4, art. 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1, art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2008 Nr 199 poz. 1227 ze zm.) umorzył postępowanie odwoławcze z odwołania Burmistrza Miasta i Gminy [...]. oraz utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy. W uzasadnieniu organ przytoczył stan faktyczny w sprawie, w szczególności przytoczył decyzję organu I instancji oraz treść odwołań X., Stowarzyszenia [...] oraz Burmistrza Miasta i Gminy [...].. Następnie organ odniósł się do kwestii odwołania Burmistrza Miasta i Gminy [...]., stwierdzając i argumentując, że zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną postępowania administracyjnego, dlatego też w tym zakresie postępowanie zostało umorzone. Następnie Kolegium przytoczyło treść przepisów, które, jego zdaniem, miały największe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Dalej organ odwoławczy wskazał, iż badając całość akt sprawy, rozpatrując merytorycznie sprawę w ocenie Kolegium wniosek inwestora oraz przedstawiony raport oddziaływania na środowisko planowanej inwestycji spełniają kryteria wyrażone w przepisie art. 73 i 74 ustawy środowiskowej. Zdaniem organu, biorąc pod uwagę opinie i uzgodnienia dokonane przez organ I instancji z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska oraz z Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w [...] oraz Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w [...], należało uzgodnić środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji FEW z zastrzeżeniami, które również zawarte są w decyzji organu I instancji (organ wymienił wszystkie zastrzeżenia w ślad za decyzją organu I instancji). W kolejnej części uzasadnienia organ odniósł się kolejno do złożonych odwołań X. oraz Stowarzyszenia [...] oraz zawartych w nich zarzutów. W odpowiedzi na zarzuty X. (które organ przytoczył) Kolegium stwierdziło, iż zaskarżona decyzja zawiera nie tylko własną ocenę organu I instancji zamierzonego przedsięwzięcia, ale także uzgodnienie właściwych organów oraz uwagi zgłaszane przez społeczeństwo, w tym przez organizacje ekologiczne/społeczne. Wbrew zarzutom, organ mógł oprzeć swoją decyzję o raport oddziaływania na środowisko przedstawiony przez inwestora - raport jest dowodem w sprawie i jako taki podlega ocenie organu i tym bardziej, skoro organ uznał go za wiarygodny może być podstawą wydania decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji, każda z uwag zgłoszonych przez strony i społeczeństwo została wszechstronnie wyjaśniona - żadna nie pozostała bez ustosunkowania się organu. Żądania stron dotyczące analizy przedrealizacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, podobnie jak monitoring hałasu, gdyż opracowując raport powołano się na wyniki badań, które są, zdaniem organów wiarygodne i brak jest podstaw do ich podważania. W zaskarżonej decyzji umieszczono szczegółowe wymagania w zakresie realizacji monitoringu porealizacyjnego awifauny, łącznie ze wskazaniami jak inwestor ma reagować w razie stwierdzenia zagrożenia dla awifauny oraz obowiązkiem wyłączania okresowo wskazanych urządzeń. Organ określił w zaskarżonej decyzji wskazania, co do przeprowadzenia monitoringu porealizacyjnego oddziaływania akustycznego farmy wiatrowej, posługując się kategoriami określonymi w obowiązujących przepisach prawa w tej materii, które przewidują monitorowanie poziomu hałasu na granicach obszarów objętych ochrona akustyczną, a nie "na elewacjach najbliższych budynków w sąsiedztwie", jak to wskazuje skarżący. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jasno wskazano, iż teren objęty inwestycją nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego a jest objęty studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. W postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia organ administracji nie może oceniać zgodności inwestycji ze studium - taka ocena może być dokonana jedynie w decyzji o warunkach zabudowy lub o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Organ orzekający dysponował wystarczającym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie w tym zwłaszcza postanowieniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], który jest organem wyspecjalizowanym i kompetentnym do dokonania własnych ustaleń dotyczących ochrony przyrody w tym przedmiotu ochrony obszarów Natura 2000. Zdaniem organu, w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji środowiskowej podstawowym dowodem w sprawie pozostaje raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, od osoby (czy osób) sporządzającej (sporządzających) raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wymaga się tylko wskazania nazwiska. Autor raportu, aby go sporządzić, musi posiadać wiedzę specjalistyczną z dziedziny, z którą planowane przedsięwzięcie się wiąże. Nie oznacza to jednak, że musi być biegłym w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Jeżeli z zebranego materiału dowodowego wyprowadzone zostały poprawne logicznie wnioski i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena taka nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów. Jedynie w przypadku, gdy brak jest logiki w łączeniu wniosków z zebranymi dowodami lub, gdy wnioskowanie przeprowadzone przez organ wykracza poza reguły logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględniono jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to dokonana ocena dowodów mogła być skutecznie podważona. Jedynym uwarunkowaniem skorzystania przez organ z opinii eksperta, jest potrzeba uzyskania opinii na temat zagadnienia, którego ocena wymagałaby, w ocenie organu, wiadomości, wiedzy i umiejętności specjalnych. Organ nie stwierdził — działając w oparciu o bogaty materiał dowodowy zebrany w sprawie, w szczególności mając na uwadze uzgodnienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, które wydane zostało po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania uzgodnieniowego z udziałem ekspertów współpracujących z Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska w [...] — by zaistniała konieczność powołania w niniejszej sprawie biegłego. Zarówno organ wydający decyzję, jak i organy uzgodnieniowe, dokonały analizy raportu i we własnym zakresie ustaliły, iż inwestycja nie będzie naruszała stosunków wodnych. Zgodnie z art. 29 ustawy Prawo wodne, jedyną przesłanką uznania inwestycji za szkodliwą dla stosunków wodnych byłoby wykazanie albo w raporcie, albo we własnej analizie organu lub organów uzgadniających, iż planowane przedsięwzięcie będzie szkodliwie wpływać na stosunki wodne na gruntach sąsiednich. Tymczasem z prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, jak również z uzgodnień z właściwymi organami wynika, iż brak jest jakiegokolwiek wpływu inwestycji na stosunki wodne. W ocenie organu odwoławczego organ orzekający dysponował wystarczającym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie w tym zwłaszcza postanowieniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], który jest organem wyspecjalizowanym i kompetentnym do dokonania własnych ustaleń dotyczących ochrony przyrody w tym przedmiotu ochrony obszarów Natura 2000. Przywołany przez Skarżącego przepis art. 97 ustawy środowiskowej może mieć zastosowanie jedynie w tych postępowaniach, w których nie przeprowadza się oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w ramach której dokonuje się przecież również oceny oddziaływania na obszary Natura 2000. Przeprowadzenie oceny oddziaływania nie jest celem samym w sobie, ale ma umożliwić ustalenie ewentualnych zagrożeń dla środowiska, związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia, a co za tym idzie - ułatwić ocenę, czy zachodzą podstawy do wydania pozytywnych decyzji upoważniających do jego realizacji. Dlatego też w art. 61. ust. ustawy określono, w ramach jakich postępowań administracyjnych jest ona przeprowadzana. W przypadku oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, zgodnie z art. 61 ust. 4 ustawy, jeżeli konieczność taka wynika z postanowienia wydanego przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska na podstawie art. 97 ust. 1 ustawy. Organ wskazał, iż ocena oddziaływania na obszary Natura 2000 została również dokonana w postępowaniu zakończonym skarżoną decyzją. Inwestycja nie spowoduje negatywnego wpływu na siedliska gatunków, dla ochrony których wyznaczono i zaplanowano do wyznaczenia obszary Natura 2000. Przeprowadzone w trakcie postępowania, na podstawie wytycznych Komisji Europejskiej, analizy i oceny wykazały, że planowane przedsięwzięcie nie będzie miała znaczącego oddziaływania w zakresie integralności obszarów Natura 2000. Tym samym tzw. ocena habitatowa została prawidłowo przeprowadzona w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, co jest dopuszczalne zarówno na gruncie prawa wspólnotowego jak i przepisów krajowych. Należy zauważyć, iż w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji środowiskowej podstawowym dowodem w sprawie pozostaje raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Argumentując dalej organ wywodził, iż wskazany przez odwołującego się §2 pkt. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, dotyczy m.in. stacji elektroenergetycznych o napięciu znamionowym wynoszącym nie mniej niż 220 kv. Tymczasem jak wskazywane jest w samej treści przedmiotowego pisma, częścią przedsięwzięcia jest stacja o napięciu [...] kV. Brak racjonalnego powodu do powoływania przez organ biegłego celem ustalenia faktów oczywistych, nie wymagających wiedzy specjalistycznej, jakim jest napięcie do jakiego będzie podłączona stacja transformatorowa, co jasno wynika z ustaleń raportu oddziaływania inwestycji na środowisko i innych dowodów zebranych w sprawie. Nawet gdyby przyjąć tok rozumowania prezentowany przez Skarżącego odwołującego się, że budowa stacji transformatorowej na potrzeby analizowanej inwestycji jest przedsięwzięciem zawsze wymagającym oceny oddziaływania jej na środowisko, w rozumieniu analizowanego rozporządzenia, to fakt ten nie miałoby żadnego wpływu na wynik sprawy, gdyż przedsięwzięcie w całości zostało poddane ocenie oddziaływaniu na środowisko, również w stosunku do zagrożeń wskazanych przez Skarżącego, a wynikających z budowy stacji transformatorowej [...]kv o mocy [...] MVA w ramach inwestycji. W zakresie oddziaływania na zdrowie i życie ludzi (promieniowania niejonizującego) wypowiedział się, zgodnie ze swoją rzeczową właściwością wyspecjalizowany organ — [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...], który nie stwierdził zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi w związku z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Ustaleń tych dokonał na podstawie aktualnego materiału dowodowego będącego podstawą wydania zaskarżonej decyzji. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] został prawidłowo poinformowany o elementach składowych inwestycji — wbrew temu, co podnoszone jest przez Skarżącego, w szczególności otrzymał prawidłową informację, że rozważana stacja transformatorowa składać się będzie z 2 transformatorów [...]kv o mocy [...] MVA (str. [...] Tom I raportu oddziaływania na środowisko). Ponadto na stronie 4 Tom III raportu oddziaływania inwestycji na środowisko — dokumentacji sporządzonej przez projektanta przedmiotowej stacji transformatorowej — znajduje się także jasne wskazanie, że w stacji zostaną zainstalowane "dwa transformatory [...] kV o mocy [...] MVA każdy". Raport został przesłany [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w [...] wraz z wnioskiem o opinię. Skoro przedmiotem postępowania jest określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji polegającej na budowie farmy wiatrowej o mocy [...] MVA, to stacja transformatorowa, która będzie pozwalała na włączenie sieci wewnętrznej farmy wiatrowej do krajowego systemu elektroenergetycznego musi mieć, co najmniej taką samą moc nominalną a więc moc [...] MVA (czyli inaczej [...] MVA). Inwestor wybrał wariant użycia dwóch mniejszych transformatorów o mocy [...] MVA każdy, z racji na zmniejszenie ryzyka awarii, czemu wyraz dal prawidłowo w raporcie i co zostało prawidłowo ocenione przez organy opiniujące oraz organ wydający skarżoną decyzję. Dopuszczenie przez organ możliwości przesunięcia elektrowni wiatrowych w ramach tych samych działek na etapie wydawania pozwolenia na budowę jest uzasadnione zarówno ochroną środowiska (oddziaływanie inwestycji badane jest z punktu widzenia lokalizacji na danej działce a nie w konkretnym miejscu dziatki) jak i wykonalnością decyzji (dopiero decyzja o warunkach zabudowy, lokalizacji inwestycji celu publicznego i pozwolenie na budowę, określa dokładną lokalizację inwestycji w ramach danej działki gruntu). Można by ocenić, jako nadmierny i nieuzasadniony obowiązującym prawem i celami niniejszego postępowania rygoryzm, jeśliby organ uniemożliwił przesuwanie lokalizacji turbin w ogóle. Na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji, na którym to etapie inwestor nie jest zobowiązany do posiadania już przygotowanych ostatecznych projektów budowlanych, w szczególności inwestor nie jest zobowiązany do przedstawienia dokładnej lokalizacji inwestycji na terenie danej działki, a więc brak jest podstaw do dokładnego określenia lokalizacji każdej turbiny przez organ administracji. Mając na względzie prawidłowo toczący się proces inwestycyjny, należy założyć, z dość dużą dozą prawdopodobieństwa, iż na etapie wykonywania szczegółowych badań geologicznych oraz wykonywania prac projektowych, mogą pojawić się przesłanki techniczne do nieznacznego przemieszczenia lokalizacji turbin, bez zwiększenia w sposób zauważalny negatywnego oddziaływania inwestycji na środowisko a więc bez konieczności zmiany decyzji środowiskowej. Określone przez organ w decyzji warunki realizacji przedsięwzięcia oraz jego wpływu na środowisko będą monitorowane podczas dość szeroko określonego przez organ w decyzji analiz porealizacyjnych i w razie wystąpienia niedozwolonego oddziaływania na środowisko inwestor zobowiązany będzie do podejmowania określonych działań zaradczych. Organ, podobnie jak to określił Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, ograniczył w decyzji możliwość przesuwania tych lokalizacji do powierzchni tych samych działek, co powinno w praktyce przełożyć się na ewentualne minimalne przesunięcia tych lokalizacji, z racji na to ograniczenie, w sposób nie powodujący zwiększenia oddziaływania inwestycji na środowisko, uznając określenie lokalizacji turbin nie uwzględniające jakichkolwiek przesunięć, za nieuzasadnione. Odnosząc się do wskazanych uchybień dotyczących rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa organ podniósł, iż w przypadku instytucji uregulowanej w art. 36 ustawy środowiskowej, przepis art. 91 §3 kpa stosuje się odpowiednio. Oznacza to, iż z uwagi na konflikt przepisów wskazanych do odpowiedniego zastosowania z zasadami określającymi przedmiotowe zagadnienie wprost — w tym wypadku w ustawy środowiskowej zastosowanie znajdą tylko przepisy, które nie stoją w sprzeczności z tak wskazanymi przez ustawodawcę przepisami prawa mające zastosowanie w pierwszej kolejności, a pozostałe znajdą zastosowanie wprost, bądź z pewnymi modyfikacjami. Organ stanął na stanowisku, że w stosunku do rozprawy otwartej dla społeczeństwa nie powinno się wymagać przejawów formalizmu procesowego zastrzeżonych dla zwykłej rozprawy administracyjnej, gdyż rozprawa administracyjna otwarta dla społeczeństwa jest instrumentem fakultatywnym w ramach postępowania z udziałem społeczeństwa, służącym raczej zapoznaniu zainteresowanej społeczności z planowanym przedsięwzięciem i umożliwienie zadawania pytań wnioskodawcy-inwestorowi dla szerokiego ogółu zainteresowanej społeczności. Należy także podnieść, iż postępowanie z udziałem społeczeństwa przeprowadzono dwukrotnie, za każdym razem wyznaczając 21-dniowy termin na składanie uwag i wniosków. Analizując argumenty związane z oceną oddziaływania na obszary Natura 2000, należy stwierdzić, iż w wyniku przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko, w tym także prawidłowo przeprowadzonej tzw. oceny habitatowej organ I instancji, w oparciu o obszerny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wykluczył znaczące negatywne oddziaływanie na cele ochrony Natura 2000. Organ skonstatował również, że w sprawie brak było podstaw do wyłączenia Wójta Gminy [...] od orzekania w sprawie z powodu zamieszkiwania na terenie gminy. Wójt Gminy [...] nie jest mieszkańcem tej gminy lecz gminy sąsiedniej. Nawet jeżeli Wójt zamieszkiwałby w Gminie [...] Skarżący nie wskazał argumentów i dowodów uzasadniających wyłączenie Wójta od orzekania w sprawie. Zazwyczaj osoby piastujące stanowisko organu wykonawczego gminy zamieszkują na terenie tej gminy, co jest również wyrazem funkcji i charakteru jednostki samorządu terytorialnego, jako związku lokalnej społeczności. Zgodnie z brzmieniem art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, to mieszkańcy gminy tworzą z mocy prawa wspólnotę samorządową. Żądanie by każdorazowo organ orzekający wyłączał się od orzekania w sprawie dotyczącej planowanej działalności inwestycyjnej, tylko z uwagi na fakt zamieszkiwania osoby wykonującej funkcję tego organu na terenie gminy, jest postulatem pozbawionym logiki i nie mającym podstaw prawnych. Odnosząc się do wskazywanych przez odwołującego argumentów świadczących o uchybieniach w prowadzonym postępowaniu dowodowym dotyczącym wpływu infradźwięków oraz oceny śmiertelności ptaków, organ I instancji wyczerpująco rozpatrzył materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oraz ustosunkował się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi i wielokrotnie wzywał inwestora do uzupełnienia informacji, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych, co znalazło swoje odzwierciedlenie w wyczerpującym uzasadnieniu decyzji. Na etapie postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej organ nie ma obowiązku powoływania biegłych, którzy weryfikowaliby złożony raport, tylko dlatego, że jedna ze stron postępowania wyraża niezadowolenie z zawartych w nim wniosków, nie przedstawiając satysfakcjonujących dowodów przeciwnych — jedynym uwarunkowaniem skorzystania przez organ z opinii eksperta, jest potrzeba uzyskania opinii na temat zagadnienia, którego ocena wymagałaby, w ocenie organu, wiadomości, wiedzy i umiejętności specjalnych. Organ nie stwierdził - działając w oparciu o materiał dowodowy, w szczególności mając na uwadze uzgodnienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, które wydane zostało po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania uzgodnieniowego z udziałem ekspertów współpracujących z Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska w [...] — by zaistniała konieczność powołania w niniejszej sprawie biegłego. Kolejno organ przytoczył i odniósł się do zarzutów postawionych przez Stowarzyszenie [...] w odwołaniu. Odpowiadając na postawione zarzuty organ stwierdził, że przepisy ustawy środowiskowej nie stawiają wymogu zamieszczania w decyzji np. numerów ewidencyjnych działek, na których jest realizowane przedsięwzięcie. Należy przy tym mieć na względzie, że lokalizacja przedsięwzięcia określona jest jednoznacznie — z jak największą dokładnością — z podaniem numerów działek, na których mają być zlokalizowane turbiny wiatrowe. Ustosunkowując się do kolejnych zarzutów organ wskazał, że z treści raportu wynika, iż pojedynczy obiekt turbiny wiatrowej, według projektu budowlanego, składać się ma z fundamentu o konstrukcji żelbetowej, wylewanego na mokro. Fundament ma kształt ośmiokąta foremnego o szerokości [...] m i wysokości ok. [...] m. Fundament przykryty będzie nasypem ziemnym o wysokości nie większej niż [...] m, odkryty pozostanie tylko cokół wieży rurowej o konstrukcji stalowej i wysokości [...] m, która dostarczona będzie na plac budowy w kilku segmentach, gondoli wykonanej z tworzyw sztucznych, wewnątrz której znajduje się wyposażenie turbiny wiatrowej: wał główny, system łożysk wału głównego, system hamulców, przekładnia mechaniczna, generator prądu, transformator, moduł hydrauliki, siłowniki mechaniczne i hydrauliczne, chłodnica generatora, zestaw sterowników i czujników kontrolnych oraz wirnika o średnicy [...] m. Schematyczny rysunek docelowo planowanej w ramach FEW [...] elektrowni wiatrowej wraz ze stosownymi wymiarami znajduje się na stronie 279 raportu. Zatem jasno wskazano w raporcie, że fundament może wystawać nieznacznie ponad poziom gruntu. Nie miał w tym względzie wątpliwości Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...], prawidłowo analizując informacje zawarte w Raporcie wskazujące, że całkowita wysokość konstrukcji elektrowni wiatrowych może nieznacznie przekraczać [...] m nad poziom terenu, z racji na sposób podawania wysokości związany z nieznacznym uniesieniem fundamentów w stosunku do poziomu gruntu, co jest wymogiem konstrukcyjnym i który w uzasadnieniu postanowienia uzgodnieniowego wskazał, że "(...) całkowita wysokość pojedynczej elektrowni nieprzekraczającej [...] m mierzonej od najwyżej położonego punktu fundamentów (przy maksymalnie wzniesionym skrzydle)" — str. 6 postanowienia uzgodnieniowego. Kolejno SKO wskazało, iż organ wydający decyzję rozważył jej wpływ na środowisko przyrodnicze. W szczególności w toku gromadzenia dowodów w niniejszej sprawie, nie stwierdzono by na obszarze koniecznych do usunięcia drzew występowały siedliska ptaków i nietoperzy. W decyzji organ wskazał, że wycięcie drzew może nastąpić tylko po uzyskaniu stosownych zezwoleń uzyskanych w odrębnych postępowaniach administracyjnych, po przeprowadzeniu wymaganych prawem badań określających zakres wpływu wycinki na środowisko, a sytuacje polegające na wycince drzew muszą być ograniczone do niezbędnego minimum. Organ wskazywał, iż każde usunięcie drzewa (za wyjątkiem przypadków wymienionych w art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody) wymaga uzyskania decyzji zezwalającej na wycięcie. Jak wynika z treści przepisu art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, nawet w przypadku wycinki drzew związanej z realizacją inwestycji mogącej znacząco oddziaływać na środowisko, kiedy konieczne jest uzyskanie decyzji zezwalającej na usunięcie drzew lub krzewów, organ musi rozważyć wpływ tej wycinki na środowisko - w szczególności na obszar Natura 2000. Następnie organ wywodził, iż sama strona odwołująca się przyznała, że wszystkie obwieszczenia, ogłoszenia i decyzja zostały zamieszczone na stronie internetowej Urzędu Gminy [...], co czyni zadość wymogom określonym w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Sama strona odwołująca zapoznała się z informacjami zamieszczonymi na stronie internetowej, a ponadto wykazanie wskazuje, czy sposób ich zamieszczenia mógł mieć ewentualny wpływ na wynik sprawy i na czym miałby polegać ten wpływ. Organ I instancji słusznie wskazał, iż wszelkie publikowane ogłoszenia i informacje o prowadzonym postępowaniu były i są dostępne po wpisaniu w wyszukiwarce zamieszczonej na stronie internetowej BIP urzędu, jaki to sposób jest najprostszym i najczęściej używanym sposobem wyszukiwania informacji na stronach internetowych BIP. O prawidłowym informowaniu społeczeństwa świadczy nie tylko fakt udziału w postępowaniu organizacji społecznych lub ekologicznych ale przede wszystkim - czynny udział mieszkańców a więc osób najbardziej zainteresowanych wynikami postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i treścią decyzji środowiskowej. W zakresie zarzutów dotyczących czynnika hałasu organ wskazał, iż nałożony na wnioskodawcę obowiązek pomiaru hałasu w wystarczający sposób zabezpiecza przed zagrożeniem dla zdrowia i życia ludzkiego przez hałas wywołany w trakcie pracy farmy wiatrowej. Organ wskazał, że zasady pomiaru hałasu w środowisku, poza wskazaniami zamieszczonymi przez organ w decyzji, określone są obowiązującym powszechnie prawem — rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz.U,Q8.206.1291), a odwołujący nie wskazał przepisu ustawy, który został naruszony w wyniku tak nałożonego obowiązku monitoringu hałasu. Odnosząc się do zarzutu, zgodnie z którym - wprowadzając decyzją obowiązek badań i analiz rozruchowych i porealizacyjnych organ nie zapewnił dostępu do ich wyników stronom i podmiotom występującym na prawach strony w postępowaniu o wydanie przedmiotowej decyzji – organ wskazał, iż każdy zainteresowany podmiot może zwrócić się do organu o przedmiotowe informacje na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy środowiskowej, po tym jak zostaną dostarczone przez inwestora organowi. W obowiązującym stanie prawnym brak jest podstawy prawnej do zobowiązania inwestora w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji, do dostarczania informacji z monitoringu rozruchu inwestycji osobom prywatnym bądź organizacjom społecznym, nawet posiadającym status strony w postępowaniu w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań inwestycji. Jednocześnie należy pokreślić i każda strona ma prawo zapoznać się z całością akt administracyjnych. Kolejno organ, w odpowiedzi na zarzuty, wskazał, iż raport dla przedsięwzięcia budowy i eksploatacji farmy elektrowni wiatrowych w gminie [...] wraz z Oceną Emisji Hałasu do Środowiska wykonaną przez firmę [...] oraz wyjaśnieniami złożonymi przez inwestora jest wystarczający do poprawnego określania wpływu planowanej Inwestycji na klimat akustyczny. Zakres wykonanej analizy oraz zastosowana metodyka są zgodne z obowiązującymi przepisami i normami branżowymi w tym w szczególności z ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska, Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. Nr 120, poz. 826), normą PN-ISO 9613-2 Akustyka-Tlumienie dźwięku podczas propagacji w przestrzeni otwartej Ogólna metoda obliczania. Analiza ta wraz z wyjaśnieniami została zaakceptowana przez ekspertów Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w [...]. Wyraz tego organ przedstawił w uzasadnieniu decyzji, dogłębnie analizując zasięg możliwego skumulowanego oddziaływania akustycznego inwestycji, wraz z uwzględnieniem możliwego skumulowanego z planowaną w sąsiedniej gminie [...]. farmą wiatrową - co czyni kolejny zarzut skarżącego bezzasadnym. Następnie organ wskazał, iż wszystkie zagrożenia w tym zagrożenie związane z wystąpieniem ryzyka poważnej awarii zostały scharakteryzowane i przeanalizowane w uzasadnieniu decyzji. Jednocześnie wskazano kierunki działań zaradczych, ratunkowych i ochronnych dla tych oddziaływań. Również oceniono inne potencjalne zagrożenia, jakie mogą ale nie muszą wystąpić. Pod pojęciem poważnej awarii należy rozumieć zdarzenie, w szczególności emisję, pożar lub eksplozję, powstałe w trakcie procesu przemysłowego, magazynowania, lub transportu, w których występuje jedna lub więcej niebezpiecznych substancji, prowadzące do natychmiastowego powstania zagrożenia życia lub zdrowia ludzi lub środowiska lub powstania takiego zagrożenia z opóźnieniem. W przypadku planowanego przedsięwzięcia pewne zagrożenia środowiska substancjami niebezpiecznymi mogą wystąpić na etapie budowy farmy i jej demontażu. Należy do nich zaliczyć możliwość wycieku substancji ropopochodnych z pojazdów oraz maszyn i urządzeń budowlanych. Ewentualna skala takiej awarii będzie mała i możliwa do natychmiastowego opanowania i likwidacji. W trakcie eksploatacji elektrowni wiatrowych mogą pojawić się sytuacje awaryjne. Należy do nich zaliczyć przewrócenie się konstrukcji wieży, urwanie się śmigła, co może być następstwem wady konstrukcyjnej, huraganowych wiatrów lub zderzenia się statku powietrznego z konstrukcją elektrowni wiatrowej. Planowane do realizacji elektrownie wiatrowe posiadają automatyczny system wyłączenia pracy powyżej maksymalnej krytycznej wartości prędkości wiatru i blokowania konstrukcji śmigła, co ogranicza do minimum tego rodzaju zagrożenie. Dla podniesienia bezpieczeństwa elektrownie te będą zlokalizowane z dala od siedzib ludzkich i dróg. W przypadku wystąpienia awarii, wykonawca Inwestycji jest zobowiązany do kompensacji strat przyrodniczych. Organ zauważył również, iż w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej brak jest podstaw do sporządzania operatów szacunkowych, które mogłyby oszacować wartość nieruchomości przed i po zrealizowaniu przedsięwzięcia, gdyż sama decyzja środowiskowa nie rodzi praw do terenu, ani nie ogranicza jego dotychczasowego zagospodarowania. Inwestor nie jest również zobowiązany do realizacji takiego przedsięwzięcia, mimo, iż uzyskał pozytywną decyzję środowiskową. W ocenie organu wpływ inwestycji na wartość nieruchomości sąsiednich nie może być przedmiotem decyzji środowiskowej, gdyż w tym postępowaniu zmiana wartości nieruchomości jest bez znaczenia. Kolejno organ wskazywał, iż studium nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującym, lecz należy do tzw. aktów kierownictwa wewnętrznego i skierowane jest do organów gminy uchwalających miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Stąd też zapisy studium nie mogą być podstawą nakładania obowiązków w indywidualnych aktach administracyjnych, jakimi są decyzje administracyjne, gdyż nie należą do źródeł powszechnie obowiązującego prawa na terenie Gminy [...]. Jak wynika z treści przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, organ wydający decyzje bada jedynie zgodność przedsięwzięcia z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jest to logiczne rozwiązanie, gdyż zgodność przedsięwzięcia z zapisami studium badana jest na etapie decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzji o warunkach zabudowy - załącznikiem do wniosku o wydanie tych decyzji jest decyzja środowiskowa. W zakresie zarzutów co do braku bezstronności i neutralności organu I instancji organ wskazywał, iż ustawa środowiskowa w stosunku do przedsięwzięć realizowanych nawet przez gminę w art. 75 ust. 3 wyraźnie dopuszcza, że w nawet w sytuacjach, gdy gmina realizuje przedsięwzięcie inwestycyjne, organem właściwym rzeczowo i miejscowo do określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji jest organ wykonawczy tej gminy planującej realizację przedsięwzięcia. Wreszcie w zakresie zarzutów dotyczących konsultacji społecznych oraz ich fikcyjności organ podnosił, że opisane przez skarżące stowarzyszenie konsultacje, nie były częścią postępowania zakończonego skarżoną decyzją dlatego nie mogą podlegać ocenie organu orzekającego w sprawie. Z treści odwołania można wysnuć wniosek, że odwołujący przywołuje liczne spotkania inwestora i przedstawicieli władz gminy oraz osobami prywatnymi, jakie miały miejsce, także w toku innych postępowań administracyjnych toczących się z udziałem inwestora przed organami Gminy [...] i jakie są niezbędne każdorazowo w sytuacji realizacji tak skomplikowanej inwestycji jak przedmiotowa. Organ podsumował, iż zarzuty pod adresem zaskarżonej decyzji, dotyczące oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie są poparte żadnymi dowodami, które pozwoliłyby na wyciągnięcie odmiennych wniosków niż te, do których doszedł organ orzekający w I instancji i w tym zakresie stanowią polemikę z oceną materiału dowodowego podlegającego swobodnemu uznaniu organu, bez wskazania dowodów niezastosowania się przez organ do zasad swobodnej oceny dowodów. Skargi na powyższą decyzję wniosło [...] Towarzystwo [...] (X.) oraz Stowarzyszenie [...] (razem dalej – skarżący). W swojej skardze X. zaskarżyło decyzję SKO w całości, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w całości oraz stwierdzenie nieważności decyzji ją poprzedzającej, ewentualnie o uchylenie obu decyzji. X. podniósł, iż w stosunku do decyzji zaskarżonej, jak również poprzedzającej ją decyzji Wójta nieważność powinna być stwierdzona w całości, ponieważ w obu instancjach decyzje wydano pomimo uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy decyzjami ostateczną, a więc z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Ponadto decyzję SKO skierowano do podmiotu nie będącego stroną postępowania. Jako Inwestora wskazano w niej podmiot pn. "[...] w [...]", mimo że podmiot pod taką firmą nie występuje faktycznie w obrocie, co uzasadnia stwierdzenie nieważności obu decyzji w oparciu o treść art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Alternatywne żądanie X. – uchylenia decyzji obu instancji byłoby uzasadnione ze względu na spełnienie się następujących przesłanek z art. 145 § 1 ppsa tj. naruszenie w decyzjach obu instancji prawa materialnego art. 33 ustawy o ochronie przyrody, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przez organy obu instancji przepisów postępowania art. 7, art. 8, art. 10, art. 11 kpa w zw. z art. 75 § 1 kpa, art. 77 i art. 79 § 2 kpa, art. 107 § 3 kpa oraz art. 136 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżące Towarzystwo zarzuciło, iż mimo obszernego uzasadnienia decyzji organu II instancji liczne zarzuty X. w stosunku do decyzji pierwszoinstancyjnej nie zostały wnikliwie rozpatrzone, szereg z nich odrzucono kierując się wyłącznie dowolnością w ocenie dowodów (z przekroczeniem granic dopuszczalnego uznania administracyjnego). X. stwierdziło, iż większość spośród rzeczonych zarzutów zachowuje aktualność, jak również stawiane są nowe zarzuty, przedstawione w dalszej części skargi. 1. Zarzut nieważności decyzji obu instancji. X. wskazało, że [...] w [...] (Inwestor) w styczniu 2008 r. uzyskał komplet decyzji środowiskowych dla przedsięwzięcia FARMA WIATROWA [...] (ostateczna decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...].01.2008 r. znak: [...] zmieniona ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...].04.2008 r. znak: [...]; ostateczna decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...].04.2008 r. znak: [...]; ostateczna decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...].08.2008 r. znak: [...]; ostateczna decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...].10.2008 r. znak: [...], dalej – decyzje wcześniejsze). Wszystkie wymienione decyzje pozostają w obrocie i zachowują ważność, zgodnie z art. 46 ust. 4b poś, w brzmieniu obowiązującym w dniu ich wydania, w okresie 4 lat od dnia, w którym stały się ostateczne, a zatem były w mocy w datach wydania zaskarżonych decyzji obu instancji. Z zestawienia parametrów przedsięwzięcia FARMA WIATROWA [...] oraz przedsięwzięcia FEW, którego dotyczy decyzja zaskarżona wynika, iż chodzi o to samo przedsięwzięcie, czego nie zmienia fakt, iż przedsięwzięcie przewidziano w nieco różniących się wariantach . Zachodzi również tożsamość spraw w zakresie podmiotowym oraz daleko idącej zbieżności w zakresie lokalizacji przedsięwzięcia. Zgodnie z art. 72 ust. 7 ustawy środowiskowej w okresie 4 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna dla danego przedsięwzięcia nie można wydać kolejnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Niedopuszczalne było wszczęcie i prowadzenie dla tego samego przedsięwzięcia kolejnego postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach również z uwagi na res iudicata (art. 156 § 1 pkt 3 kpa). Nadto w sentencji decyzji drugoinstancyjnej w ogóle nie oznaczono inwestora - nie wiadomo kto jest jej adresatem. Rozdzielniku decyzji pojawia się "[...] w [...]". Podmiot taki pod adresem "ul. [...], [...]" nie ma jednak swojej siedziby, co więcej – w ogóle nie istnieje. Pod rzeczonym adresem siedzibę ma spółka z o.o. występująca w KRS pod firmą [...] Sp. z o.o. w [...]. Do tego podmiotu jednak decyzji nie skierowano z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3 kpa. 2. Zarzut naruszenia w decyzjach obu instancji prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W zakresie naruszenia norm prawa materialnego X. wskazało, iż decyzje organów obu instancji w sposób rażący naruszają przepisy o przesłankach i zakresie oceny habitatowej w sytuacji, kiedy przeprowadzona ona jest w ramach postępowania oceny oddziaływania na środowisko. Zgodnie z art. 33 ustawy o ochronie przyrody zabrania się, z zastrzeżeniem art. 34, podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności: pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000 lub wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000 lub pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami. W ocenie X. - szczątkowy materiał dowodowy, jakim dysponowały w obu instancjach organy wydające decyzje nie dawał podstaw do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w rzetelny sposób. Organ I instancji w ramach oceny habitatowej ograniczył się do potwierdzenia tez z Raportu, stwierdzających ogólnikowo, iż ani na istniejące, ani na projektowane (położone w najbliższym sąsiedztwie) obszary Natura 2000 przedsięwzięcie nie będzie oddziaływać negatywnie. SKO w [...] ograniczyło się natomiast do oceny takiego postępowania jako prawidłowego, wstrzymując się od własnych ustaleń w tym zakresie. Kwestia wpływu przedsięwzięcia na obszary Natura 2000, w szczególności na obszary planowane: "[...]" i "[...]" pozostaje, zdaniem X., otwarta. Zaś brak eliminacji ryzyka w zakresie znaczącego negatywnego oddziaływania na obszary Natura 2000 narusza art. 35 ustawy o ochronie przyrody. 3. X. wskazało, iż niemal wszystkie zarzuty z zakresu naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy podniesione w stosunku do postępowania w I instancji pozostają nadal w mocy (poza wnioskiem o wyłączenie Wójta Gminy [...] z postępowania). Zarzuty te koncentrowały się wokół trzech kwestii. Pierwszej - naruszenia zasady prawdy obiektywnej: błędów w ocenie dowodów i dowolności w tej ocenie, braków w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego, ograniczenia prowadzonego postępowania dowodowego;. drugiej - braków dotyczących uzasadnienia decyzji, wykluczających możliwość rozpoznania argumentów, jakimi organ kierował się podejmując rozstrzygnięcie i oceniając określone dowody, ustalając dane fakty, rozpatrując uwagi, rozstrzygając zarzuty stron postępowania; oraz trzeciej - ograniczania prawa X. do brania w sprawie czynnego udziału w zakresie, w jakim prawo takie wyznacza zasada fair trail. Organ odwoławczy nie przedstawił, zdaniem X., żadnych przekonujących argumentów na odparcie powyższych zarzutów, poprzestając jedynie wskazując tylko jeden argument takiego rozstrzygnięcia - dopuszczalność swobodnej oceny dowodów, w tym swobodnej oceny "koronnego" dowodu w sprawie, czyli Raportu OOŚ. Zarzut ograniczenia się do oceny Raportu oraz przeprowadzenia tej oceny w sposób niewystarczający pozostaje w mocy w stosunku do postępowania przed organami obu instancji, a to z tego względu, że organy odwołują się wyłącznie do Raportu, nie weryfikując danych w nim zawartych z innymi źródłami, w tym ze źródłami, na które wskazywało miedzy innymi w swoich uwagach do Raportu X.. SKO w zasadzie notorycznie i wyłącznie posługuje się klauzulą "organ uznał materiał dowodowy za wiarygodny", nie przytaczając argumentów, które uzasadniałyby takie twierdzenie. Bezpodstawne jest również twierdzenie organu II instancji, iż wystarczająca w sprawie była weryfikacja Raportu przez Regionalnego Dyrektora OŚ w ramach dokonanego uzgodnienia. Odrzucenie wniosku o obiektywną weryfikacje Raportu przez niezależnego biegłego uznać należy za bezpodstawne ograniczenie postępowania dowodowego. O ile bowiem specjalistyczny charakter organu ochrony środowiska zwiększa gwarancję prawidłowej oceny, to ani jej z góry nie gwarantuje, ani nie daje przyczynków do zaprzestania dalszej jego weryfikacji w sytuacji, kiedy proces uzgodnieniowy nie wyeliminował wątpliwości stron. Zdaniem X. po przejściu sprawy przez dwie instancje administracyjne nadal niewyjaśnione pozostają takie kwestie, jak: a. adekwatność wymagań w zakresie monitoringu porealizacyjnego awifauny do rzeczywistych potrzeb oraz adekwatność i wykonalność środków zapobiegawczych - brak określenia tzw. progów reakcji, czyli mierzalnych współczynników zagrożenia, których stwierdzenie aktualizuje obowiązki Inwestora w zakresie środków zapobiegawczych, brak precyzyjnego określenia w zakresie okresów, na jakie wyłączane mają określone urządzenia, brak obowiązku sprawozdawczego w tym zakresie, brak możliwości wyegzekwowania obowiązków w tym zakresie; b. ryzyka związane z przedsięwzięciem w zakresie możliwości naruszenia stosunków wodnych - ryzyka to zdaniem organu II instancji nie istnieją, a podstawa do przyjęcia takiej tezy są: "własne ustalenia organu I instancji i organów uzgodnieniowych'" oraz treść art. 29 ustawy Prawo wodne, c. ryzyka w zakresie możliwego naruszenia celów środowiskowych Ramowej Dyrektywy Wodnej poprzez utrudnienie osiągnięcia dobrego stanu ekosystemów zależnych od wód znajdujących się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia (zlewnia [...] i [...]) - w żadnym z postępowań nie analizowano przedsięwzięcia pod kątem zgodności z art. 81 ust. 3 ustawy środowiskowej, analizy takiej nie prowadziły organy obu instancji, ani organ uzgadniający decyzję organu I instancji; d. dopuszczalny margines przesunięć lokalizacji siłowni w ramach tych samych działek - niezrozumiałe jest w tym zakresie twierdzenie organu II instancji, iż brak jest podstaw do precyzyjnego określenia takiej lokalizacji - należy zauważyć, że nie chodzi, jak twierdzi SKO w [...] o "przesadny rygoryzm", ale o taką lokalizację poszczególnych obiektów w ramach przedsięwzięcia, która będzie optymalna z punktu widzenia ochrony środowiska; poddanie ocenie lokalizacji, która w trakcie realizacji może stanowić w zasadzie dowolną kombinację siłowni w terenie (z ograniczeniem tylko co granic poszczególnych działek) wyklucza chociażby możliwość oceny wpływu przedsięwzięcia na istniejące korytarze ekologiczne i łączność przyrodniczą; skoro nie sposób na dzień dzisiejszy przewidzieć, jak w rzeczywistości zostaną rozmieszczone siłownie, to nie jest możliwa ocena wpływu na trasy migracyjne zarówno poszczególnych z nich, jak i całości przedsięwzięcia; e. rzeczywiste biologiczne skutki prognozy co do śmiertelności ptaków (prognoza prof. dr. hab. P. [...] wskazuje na [...] ptaków zabijanych rocznie, w tym [...] ptaków drapieżnych) - mimo wyraźnego żądania Skarżącego, zawartego w odwołaniu, aby organ II instancji rozważył i ocenił te skutki - w decyzji drugoinstancyjnej kwestia ta została przemilczana, przemilczane zostały także zarzuty dotyczące wiarygodności użycia do pomiarów w tym zakresie estymatora kolizyjności; f. wystąpienie, charakter i zakres oddziaływania infradźwięków – decyzja drugoinstancyjna, tak jak rozstrzygnięcie organu I instancji kwestię tę zbywa twierdzeniem o braku obowiązujących przepisów w tym zakresie; organy obu instancji pomijają również kwestię braku pełnej informacji o zabezpieczeniu przedsięwzięcia przed negatywnymi oddziaływaniami z tego tytułu - mimo wyraźnego obowiązku w tym zakresie, ustanowionego w art. 6 ust. 2 prawa ochrony środowiska; g. wystąpienie, charakter i zakres oddziaływania promieniowania niejonizującego - decyzja drugoinstancyjne nie usuwa wątpliwości w zakresie zastosowanych środków zapobiegawczych przez Inwestora usuwających negatywne skutki takiego promieniowania. 4. Ponadto X. wskazał, iż w mocy pozostają jego zarzuty dotyczące ograniczenia możliwości brania w sprawie czynnego udziału w zakresie, w jakim prawo takie wyznacza zasada fair trail. 5. Kolejno skarżący podniósł, iż organ prowadzący powinien co najmniej jeszcze raz zweryfikować swój pogląd o "wiarygodności" dowodów składanych przez Inwestora w sytuacji, gdy X. wykazał, iż inwestor posługuje się cząstkowymi opracowaniami. Tymczasem organy obu instancji zaakceptowały praktykę składania przez Inwestora tylko części specjalistycznych opracowań, w zakresie, w jakim potwierdzają one twierdzenia Inwestora a uchylania się od przedstawienia tych ich części, które mogłyby wyświetlić obiektywny stan faktyczny mniej dla niego korzystny. 6. Wreszcie za mało zrozumiałe uznało X. uzasadnienie organu II instancji dla tezy, iż rozprawa w postępowaniu dotyczącym oceny oddziaływania na środowisko (z udziałem społeczeństwa) nie musi być w jakikolwiek sposób sformalizowana, w tym, iż nie musi być podpisywany dokumentujący jej przebieg protokół. Zdaniem X. brak podpisów osób zgłaszających określone racje, wnioski lub kwestionujących określone twierdzenia czyni je nieskutecznymi. Stowarzyszenie [...] zaskarżyło w całości decyzję organu II instancji, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej - ppsa). Zaskarżonej decyzji zarzucono wskazanych poniżej przepisów i zarzuty te uzasadniono. 1. Naruszenie art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm., dalej - u.o.p.) w zw. z art. 66 ust. 2 ustawy środowiskowej w zw. z art. 7 i art. 7 kpa - poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej na podstawie raportu oddziaływania na środowisko nie zawierającego oceny skutków planowanego przedsięwzięcia dla obszarów Natura 2000 [...] [...], [...] [...] i [...] [...]. W wyjaśnieniu tego zarzuty wskazano, że planowane przedsięwzięcie realizowane będzie w bliskim sąsiedztwie obszarów Natura 2000 [...] [...], [...] [...] i [...] [...]. Na obszarach tych chronione są gatunki ptaków (m.in. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]) i płazów ([...] i [...]). Jak wynika z oceny oddziaływania planowanej inwestycji na ptaki, sporządzonej przez dr P. [...], na obszarze planowanej inwestycji występuje ponadprzeciętnie dużo gatunków ptaków - wykryto [...] gatunki, a łączną liczbę gatunków tworzących zgrupowanie ptaków okresu lęgowego oszacowano na [...] gatunków. Cześć z tych ptaków to gatunki chronione w ramach obszaru Natura 2000. Tymczasem w raporcie oddziaływania na środowisko brak jest konkretnych danych, które pozwoliłyby na określenie zgodnie z najlepszą wiedzą naukową oddziaływania planowanej inwestycji na przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 oraz na spójność sieci Natura 2000. W decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach Wójt Gminy [...] stwierdza jedynie, że '''Planowana inwestycja nie wpłynie negatywnie na cenne .siedliska i siedliska gatunków roślin dla ochrony których powołano obszary Natura 2000 w promieniu do [...] km". Zarówno Wójt Gminy [...], jak i SKO w [...] wydając decyzję pominęły fakt, iż Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków [...] [...] znajduje się w odległości ok. [...] km od planowanej inwestycji, a w Standardowym Formularzu Danych dla tego obszaru jako jedno z zagrożeń wskazuje się elektrownie wiatrowe. Biorąc pod uwagę planowaną budowę kolejnych ferm wiatrowych w bliskości farmy wiatrowej "[...]", zagrożeniem tak ww. obszarów, jak i dla spójności sieci Natura 2000 mogą być również oddziaływania skumulowane (szczególnie w zakresie efekty barierowego). Raport jednak w żaden sposób nie odniósł się do tego zagrożenia. 2. Naruszenie art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy środowiskowej w zw. z art. 7 kpa - poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji niespełniającej ustawowych wymogów, tj. nieokreślającej dokładnego miejsca realizacji przedsięwzięcia, ponieważ dopuszcza ona przesunięcia lokalizacji siłowni wiatrowych w ramach tych samych działek. W zakresie tego zarzutu wskazano, iż zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy środowiskowej decyzja powinna określać miejsce realizacji przedsięwzięcia. Zdaniem Stowarzyszenia [...] nietrafiona jest argumentacja SKO, że określenie miejsca realizacji przedsięwzięcia nie dotyczy konkretnego posadowienia inwestycji na danej nieruchomości, a ogólnego wskazania działek, na których inwestycja ma być realizowana. Oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko może bowiem różnić się w zależności od jego lokalizacji w ramach danej konkretnej działki (np. z uwagi na występowanie na tej działce - określonych siedlisk, czy szlaków migracyjnych zwierząt). Raport oddziaływania na środowisko sporządzany był dla konkretnych siłowni w konkretnych miejscach, zatem de facto nie wiadomo, jakie oddziaływanie na środowisko będzie miała lokalizacja tych wiatraków w innych miejscach - chociażby w obrębie jednej działki. Skarżący zwrócił również uwagę, że jeżeli na etapie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach niemożliwe jest wskazanie dokładnej lokalizacji przedsięwzięcia z uwagi na to, że inwestor nie dysponuje projektem budowlanym - co wiąże się z brakiem danych pozwalających na wystarczającą ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - zgodnie z art. 82 ust. 2 pkt 1 ustawy środowiskowej konieczne jest stwierdzenie obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko. Jednak organ I instancji obowiązku takiego na inwestora nie nałożył. 3. Naruszenie art. 106 § 1 kpa w zw. z art. 7 kpa - poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji niezgodnej z uzgodnieniem Regionalnego Dyrektora OŚ z dnia [...] czerwca 2010 r., albowiem Regionalny Dyrektor OŚ dopuścił realizację wież elektrowni o wysokości do [...] m, podczas gdy w decyzji dopuszczono budowę elektrowni wiatrowej o wysokości do [...] m; W tej mierze podniesiono, że w postanowieniu Regionalnego Dyrektora OŚ z dnia [...] czerwca 2010 r. określono, że wysokość wieży nie może przekraczać [...] m, a średnicy wirnika 100 ni. W decyzji określono natomiast, że całkowita wysokość elektrowni nie może przekroczyć wysokości [...] m mierzonej od najwyżej położonego punktu fundamentów, przy maksymalnie wzniesionej łopacie wirnika. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko sporządzono dla turbin wiatrowych o łącznej wysokości wieży rurowej [...] m n.p.t (zatem [...] m oznacza wysokość liczoną razem z fundamentem), zakończonych gondolą na której ma zostać osadzony wirnik o średnicy [...] m. Dlatego też należy uznać, że uzgodnienie RDOŚ w [...] dotyczy wieży o łącznej wysokości [...] m n.p.t. Tymczasem sposób obliczania wysokości konstrukcji przyjęty w decyzji Wójta Gminy [...] powoduje, że możliwe jest wzniesienie wieży o wysokości przekraczającej o 2-3 m (licząc od poziomu gruntu) wysokość uzgodnioną przez RDOŚ. Wszelkie analizy, szczególne związane z przelotami ptaków i nietoperzy jak również z symulacjami hałasu, migotania cienia wykonano przy założeniu wysokości całkowitej turbin [...] m n.p.t. 4. Naruszenie art. 104 w zw. z art. 107 § 1 w zw. z art. 7 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji nakładającej na inwestora obowiązki w sposób niekonkretny, nieprecyzyjny i niejasny, co stwarza możliwość różnej interpretacji przy jego wykonaniu i powoduje niewykonalność decyzji. W szczególności wskazano na następujące kwestie uregulowane w decyzji: a) obowiązek prowadzenia monitoringu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nałożony został bez określenia zasad i sposobu, w jaki ów monitoring ma być prowadzony, b) prowadzenie inwestycji po zbiorze plonów lub przed zasiewami ma odbywać się "w miarę możliwości" - nie wiadomo zatem, czy inwestor może realizować inwestycję po zbiorze plonów lub przed zasiewami, czy też nie, c) decyzja zobowiązuje nie do prowadzenia prac ziemnych w sposób zapewniający zachowanie sieci drenażowych oraz zapewnienia swobodnego odpływu wody, ale do dołożenia wszelkich starań w celu takiego prowadzenia prac, d) ograniczenie prac związanych z emisją hałasu do pory dziennej ma nastąpić "w miarę możliwości", e) stosowanie obudowy części lub całości maszyny osłonami akustycznymi, elementów amortyzujących oraz odpowiedniej jakości tłumików w silnikach sprężynowych ma nastąpić Jeżeli będzie to konieczne", przy czym sytuacje wystąpienia takiej konieczności nie zostały określone w decyzji, f) prace budowlane i agrotechniczne powinny być zorganizowane tak, aby "w miarę możliwości" w następnym roku wiosną można było dokonać zasiewów - nie wiadomo zatem, jakie konkretnie są obowiązki inwestora w tym zakresie, g) nakładając obowiązek skrócenia czasu ekspozycji człowieka na promieniowanie elektromagnetyczne decyzja nie określa, do jakiego czasu owo skrócenie ekspozycji ma nastąpić; 5. naruszenie art. 107 § 1 w zw. z art. 7 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji nakładającej na inwestora obowiązki wynikające bezpośrednio z mocy prawa, tj.: a) obowiązek uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew przed ich wycięciem, podczas gdy obowiązek taki wynika bezpośrednio z przepisów u.o.p., b) uzyskania wytycznych konserwatorskich dotyczących określenia przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków niezbędnego zakresu badań archeologicznych, c) złożenia wniosku na badania archeologiczne, na które [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wyda stosowne pozwolenie, d) opracowania planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, obowiązek opracowania którego wynika wprost z przepisu art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej - pr. bud.), e) zabezpieczenia terenu budowy i ustawienia tablicy informacyjnej budowy zawierającej dane wymienione w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie dziennika budowy, montażu i rozbiórki, tablicy informacyjnej oraz ogłoszenia zawierającego dane dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia (Dz. U. Nr 108, poz. 953 ze zm.), które to obowiązki wynikają z art. 42 ust. 2 pr. bud.; Na tle powyższych zarzutów Stowarzyszenie wskazało, iż obowiązki te nie znajdują uzasadnienia w upoważnieniu ustawowym, wykraczając tym samym poza przyznaną Wójtowi kompetencję do określenia środowiskowych uwarunkowań realizację przedsięwzięcia. W odniesieniu do obowiązku sporządzenia planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, czy zabezpieczenia terenu budowy i ustawienia tablicy informacyjnej, organ I instancji dodatkowo dokonał niedopuszczalnej modyfikacji treści przepisów, zobowiązując do sporządzenia planu i zabezpieczenia budowy wykonawcę oraz inwestora, podczas gdy obowiązek zapewnienia sporządzenia planu obciąża inwestora, zaś obowiązek zabezpieczenia terenu budowy i ustawienia tablicy informacyjnej ciąży na kierowniku budowy. Skarżący wskazał również, że w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ nałożył obowiązki również na wykonawcę robol budowlanych, przy czym na obecnym etapie procesu inwestycyjnego nie wiadomo, czy osoba wykonawcy będzie tożsama z osobą wnioskodawcy w przedmiotowym postępowaniu. Zatem nie można wykluczyć sytuacji, w której w przyszłości decyzja nakładała będzie obowiązki na podmiot nie będący stroną postępowania tj. na wykonawcę robót budowlanych. Wreszcie podniesiono, że Inwestor jeszcze w 2009 r. i 2010 r. uzyskał zezwolenia na wycięcie konkretnych drzew w związku z planowaną budową farmy wiatrowej "[...]". Sam organ I instancji uzyskał decyzję zezwalającą na usunięcie konkretnych drzew i zwalniającą z opłaty za usunięcie tych drzew w związku z koniecznością przewozu elementów koniecznych do budowy farmy elektrowni wiatrowych "[...]". Nakładając zatem obowiązek uzyskania decyzji zezwalającej na wycinkę drzew oraz do wykonania w postępowaniu w sprawie uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew analizy przyrodniczej ich znaczenia dla ptaków i nietoperzy organ I instancji wiedział, że obowiązki te są niewykonalne, albowiem dla planowanego przedsięwzięcia zezwolenia na wycinkę drzew zostały już uzyskane. 6. naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy środowiskowej poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej w oparciu o raport oddziaływania na środowisko dotknięty istotnymi brakami, tj.: a) niezawierający opisu planowanego przedsięwzięcia w zakresie ewentualnej wycinki konkretnych drzew, b) niezawierający oceny znaczenia dla ptaków i nietoperzy drzew planowanych do wycięcia w związku z realizacją inwestycji, c) niezawierający prawidłowej oceny poziomu emitowanych infradźwięków i oceny występowania efektu stroboskopowego oraz analizy migotania cienia, ponieważ w uzupełnieniu raportu nie została wskazana konkretna wielkość emisji infradźwięków przez turbinę typu [...]., d) niezawierający dokładnej oceny oddziaływań skumulowanych planowanego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, w tym w zakresie efektu barierowego; W uzasadnieniu tego zarzutu wskazano, iż w raporcie oddziaływania na środowisko nie wskazano konkretnie drzew przeznaczonych do wycięcia, a także nie określono funkcji, jaką drzewa te pełnią dla gatunków ptaków i nietoperzy. Co istotne, inwestor dysponował już wtedy wiedzą na temat rodzaju i ilości drzew przeznaczonych do wycięcia oraz co do tego, które drzewa konkretnie przeznaczone są do wycinki. Wycięcie konkretnych drzew w związku z realizacją inwestycji stanowi skutek tej inwestycji, a obowiązek przeprowadzenia analiz oddziaływania na konkretne elementy środowiska przyrodniczego nie może być omijany poprzez uprzednie uzyskiwanie decyzji administracyjnych. Niezależnie od niedopuszczalności nałożonego warunku uzyskania decyzji zezwalającej na wycięcie drzew i nakładającego obowiązek przeprowadzenia analizy znaczenia drzew dla ptaków i nietoperzy, warunek ten jest jednocześnie niewykonalny, ponieważ decyzje w tych sprawach zostały już wydane. Organ, nakładając ten obowiązek wiedział już o jego niewykonalności. Raport stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 8 ustawy środowiskowej powinien również zawierać analizę oddziaływań skumulowanych. Nic chodzi przy tym o łączne oddziaływanie poszczególnych elektrowni wiatrowych składających się na planowane przedsięwzięcie. Oddziaływania skumulowane dotyczą oddziaływań skumulowanych planowanego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami realizowanymi lub planowanymi do realizacji. Co istotne, chodzi tutaj nie tylko o przedsięwzięcia podobne, ale o wszystkie przedsięwzięcia, które mogą łącznic oddziaływać na dany receptor. W związku z tym w ramach skumulowanej oceny oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko powinien był zostać oceniony skumulowany wpływ farmy wiatrowej "[...]" z innymi farmami energetycznymi planowanymi do realizacji w regionie, ale także z napowietrznymi sieciami energetycznymi i drogami (w zakresie kumulowania się efektu barierowego), z drogami i funkcjonującymi zakładami produkcyjnymi (w zakresie kumulowania się hałasu), itp. Ocena ta powinna była zostać dokonana przy użyciu metod naukowych, ze wskazaniem konkretnych danych i wynikających z nich wniosków - tak, aby możliwa była weryfikacja przeprowadzonej w tym zakresie oceny. Analiza dokonana w raporcie dla przedmiotowej inwestycji nie spełnia tych kryteriów, pozostając jedynie zbiorem niepopartych konkretnymi badaniami i danymi naukowymi twierdzeń autorów raportu. Wreszcie zarzucono, że raport w sposób niepełny analizuje oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko w zakresie oceny poziomu emitowanych infradźwięków i oceny występowania efektu stroboskopowego oraz analizy migotania. Mimo wezwania do uzupełnienia tych braków wystosowanego przez Regionalnego Dyrektora OŚ, w przedłożonym przez inwestora uzupełnieniu raportu oddziaływania na środowisko nie została wskazana konkretna wielkość emisji infradźwięków przez turbinę typu [...], nie zostały także wskazane wnioski w zakresie oddziaływania na środowisko wynikające z przeprowadzonych analiz migotania. Tak więc raport nie został uzupełniony przez inwestora zgodnie z żądaniem RDOS. Część związana z analizą infradźwięków, nadal pozostaje jedynie ogólnym zbiorem wiedzy na temat infradźwięków i ogólnym odniesieniem do niektórych rodzajów elektrowni wiatrowych. 7. Naruszenie art. 7 kpa, art. 77 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez nierozpoznanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zarzutów odwołania. W tej mierze wskazano, iż obowiązkiem organu odwoławczego jest ustosunkowanie się w uzasadnieniu swojej decyzji do wszystkich żądań, wniosków i zarzutów strony, zwłaszcza zawartych w odwołaniu. Wymogu tego nie spełnia uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Ograniczyło się ono w zasadzie wyłącznie do szczegółowego powtórzenia treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, szczegółowego powtórzenia zarzutów stron skarżących decyzję organu I instancji oraz do niemerytorycznego (i składającego się znowu głównie z powtórzeń zarzutów skarżących) ustosunkowania się do zarzutów stron. Argumentacja SKO w [...] opierała się na powtórzeniu ustaleń z raportu oddziaływania na środowisko oraz na stwierdzeniu, że RDOŚ w [...] uzgodnił realizację przedsięwzięcia, a że jest organem specjalistycznym, nie ma podstaw do kwestionowania ustalonych w tym uzgodnieniu warunków. Organ odwoławczy winien wyjaśnić stronie przyczyny, dla których nie uznał zasadności argumentów podnoszonych przez nią w odwołaniu tym bardziej, jeżeli dotyczą one kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W ramach argumentacji mającej uzasadnić zasadność rozstrzygnięcia ograniczył się jednak wyłącznie do podania ogólników, nie odnosząc się do zgłaszanych już w toku postępowania administracyjnego zastrzeżeń stron co do wartości przedstawionego przez inwestora raportu, jego uzupełnień i dodatkowych analiz. 8. Naruszenie art. 68 § 2 kpa poprzez sankcjonowanie nieprawidłowego stanu rzeczy jakim było wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przez organ I instancji w oparciu m. in. o niepodpisany protokół rozprawy z dnia [...] stycznia 2010 r. Uzasadniając powyższy zarzut wskazano, że art. 68 § 2 kpa stanowi, że protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole. Z całą stanowczością wskazać trzeba, że mylne jest stanowisko SKO w [...], iż wpływ na brak wymogu podpisu protokołu ma treść art. 36 ustawy środowiskowej Przepis ten stanowi jedynie, że w postępowaniu z udziałem społeczeństwa można przeprowadzić rozprawę otwartą dla społeczeństwa. Nie wprowadza on jednak normy, zgodnie z którą protokół z takiej rozprawy nie musi zostać podpisany przez jej uczestników. W tym zakresie do przeprowadzenia otwartej rozprawy administracyjnej zastosowanie ma zatem art. 68 § 2 kpa. 9. Naruszenie art. 138 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dotkniętej wadą nieważności, na skutek uprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla tej samej inwestycji, realizowanej przez tego samego inwestora i dokonanej przez ten sam organ. Argumentowano, że dla tej samej inwestycji, która jest przedmiotem sprawy, usytuowanej na tych samych nieruchomościach Wójt Gminy [...] wydał pięć decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (skarżący wymienił rzeczone decyzje – przywołane powyżej jako "decyzje wcześniejsze"), które to decyzje nie zostały uchylone. W konsekwencji decyzja Wójta z dnia [...] listopada 2010 r. została wydana w sprawie, która została już uprzednio rozstrzygnięcia innymi decyzjami ostatecznymi. Pomiędzy sprawami tymi zachodzi tożsamość podmiotowa i podmiotowa, a zatem zachodzi res iudicata, co stanowiłoby przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2010 r. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o oddalenie skarg. W uzasadnieniu organ opisał pokrótce stan faktyczny sprawy i wskazał, iż odnosząc się do zarzutów skrzących stwierdzić należy, iż są one bezzasadne. Organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie zajęte w zaskarżonej decyzji i dodał, iż Kolegium ustosunkowało się do zebranego materiału i wydało decyzję w oparciu o zebrany materiał dowodowy, czego przejawem jest część 4 zaskarżonej decyzji. decyzji). Pismem z dnia 5 września 2011 r. uczestnik postępowania – inwestor [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniósł o oddalenie w całości złożonych skarg. W uzasadnieniu stanowiska inwestor stwierdził, iż podniesione w skargach zarzuty i wnioski uznać należy za nieuzasadnione, jednocześnie nie istnieją inne powody wzruszenia zaskarżonej decyzji. Kolejno inwestor ustosunkował się do zarzutów podniesionych w skargach X. oraz Stowarzyszenia [...]. Odnosząc się do skargi X. i odpowiadając na postawione w niej zarzuty dotyczące wydania decyzji w sprawie rozstrzygniętej uprzednio inną decyzją ostateczną inwestor podkreślił, że kluczową zatem dla rozstrzygnięcia tego zagadnienia jest ocena czy istnieje tożsamość sprawy administracyjnej pomiędzy rzeczonymi decyzjami. Kolejno inwestor argumentował, iż o tożsamości przesądza zaistnienie łącznie następujących okoliczności - te same podmioty są stronami postępowania, przedmiot, i stan faktyczny sprawy jest ten sam, charakter i zakres praw nabytych z decyzji (lub brak ich nabycia) lub ustanowionych nią obowiązków jest tożsamy. W tej mierze inwestor wywodził, iż w stosunku do wydanych w niniejszej sprawie decyzji oraz decyzji wskazanych przez skarżących jako wydanych w tej samej sprawie (o nich szczegółowo pisano treściach skarg - "decyzje wcześniejsze") nie istnieje tożsamość stron postępowania. Decyzje te dotyczyły łącznie [...] elektrowni wiatrowych (decyzja Wójta: z dnia [...] stycznia 2008 r., zmieniona decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. - [...] siłowni wiatrowych; z dnia [...] kwietnia 2008 r. - [...] siłowni wiatrowych; z dnia [...] sierpnia 2008 r. - [...] siłowni wiatrowych; z dnia [...] października 2008 r. - [...] siłowni wiatrowych, podczas gdy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2011 r. dotyczy [...] siłowni wiatrowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Już to samo powoduje, że zakres stron postępowań administracyjnych w celu określenia środowiskowych uwarunkowań dla budowy poszczególnych przedsięwzięć (etapów) polegających na posadowieniu turbin elektrowni wiatrowych jest różny z zakresem stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia określonego zaskarżoną decyzją, z uwagi na inny zakres oddziaływań planowanych przedsięwzięć. Jedynie część stron postępowania byłaby wspólna dla obu postępowań. W zakresie ewentualnej tożsamości przedmiotu sprawy inwestor wskazał, iż zachodzi ona gdy takie same są podstawy prawne obu spraw administracyjnych, podstawy faktyczne obu spraw administracyjnych, żądania strony w obu postępowaniach administracyjnych. Kolejno inwestor analizował te trzy obszary argumentują, że istnieje tożsamość podstaw prawnych, jednak podstawy faktyczne spraw administracyjnych są oczywiście różne. W postępowaniu zakończonym "decyzjami wcześniejszymi" organ rozpatrywał wpływ na środowisko budowy ograniczonych powierzchniowo przedsięwzięć (w zależności od etapu każdorazowo od [...] do [...] turbin wiatrowych), podczas gdy stan faktyczny sprawy administracyjnej dla określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji farmy elektrowni wiatrowej składającej się z zespołu [...] turbin wiatrowych dotyczy wpływu na środowisko realizacji szeregu zadań, a budowa obiektów określonych w "decyzjach wcześniejszych" mogłaby stanowić ewentualnie tylko część z nich. Ponadto lokalizacja poszczególnych turbin elektrowni wiatrowych objętych stanem faktycznym postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań dla budowy i eksploatacji farmy elektrowni wiatrowych obejmującego [...] turbin wiatrowych nie pokrywa się z tą określoną we "wcześniejszych decyzjach". Również położenie poszczególnych turbin nie będzie być identyczne, bowiem na potrzeby postępowania w sprawie uzgodnienia przed Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w [...] zaistniała konieczność modyfikacji lokalizacji w stosunku do pierwotnych zamierzeń inwestora, a co za tym idzie również, w stosunku do wcześniej wydanych decyzji. Należy również mieć na uwadze, że przedsięwzięcie będące przedmiotem postępowania sądowego obejmuje także budowę stacji transformatorowej [...] kV na potrzeby przyłączenia FEW [...]. Poszczególne zadania inwestycyjne wchodzące w skład przedsięwzięcia FKW [...] oddziaływują na siebie wzajemnie. Gdy zbudowane są w sąsiedztwie następuje skumulowane ich oddziaływania na środowisko, zatem zasadnym jest założyć, że pewne elementy będące częścią szerszego przedsięwzięcia, które nie były przedmiotem oceny w trakcie postępowań zakończonych "wcześniejszymi decyzjami", kumulują się swym oddziaływaniem na środowisko z innymi elementami, które były przedmiotem oceny w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. Powyższe znajduje również potwierdzenie w znajdującym się w charakterystyce przedsięwzięcia zestawieniu działek ewidencyjnych nieruchomości na których realizowane będzie przedsięwzięcie. W przypadku decyzji z dnia [...] marca 2011 r. liczba działek jest zdecydowanie większa niż ta określona łącznie w decyzjach dotyczących poszczególnych etapów przedsięwzięcia. Zatem nie istnieje tożsamość stanu faktycznego spraw. Po wtóre inwestor wskazał, że żądania wnioskodawcy w postępowaniu w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji budowy ograniczonego ilościowo oraz powierzchniowo etapu turbin elektrowni wiatrowych są oczywiście różne od żądania wnioskodawcy w postępowaniu o określenie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji [...] turbin elektrowni wiatrowych - tam jest to żądanie zawężone jedynie do planowanej budowy kilku turbin w ramach jednego etapu, łącznie [...] siłowni wiatrowych, podczas gdy dla postępowania o określenie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia określonego zaskarżoną decyzją żądaniem objęte jest określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji składającej się z [...] turbin oraz infrastruktury towarzyszącej - na którą składają się m.in. połączenia kablowe podziemne liniami [...] kV, sieć dróg serwisowych, stacja transformatorowa [...] kV. Następnie inwestor odniósł się do zarzutu naruszenia art. 33 i art. 35 ustawy o ochronie przyrody, wskazując, że skarżące Towarzystwo nie przedstawia żadnych dowodów na poparcie tez skargi w tym zakresie opierając się na subiektywnym przekonaniu o braku przeprowadzenia wpływu planowanego przedsięwzięcia na obszary Natura 2000, w tym w szczególności na obszary planowane "[...]" i "[...]". Zarówno organ I instancji, gromadząc w sprawie materiał dowodowy i prowadząc postępowanie wyjaśniające również przy udziale wyspecjalizowanego organu jakim jest Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] - wszechstronnie rozważył wszelkie rodzaje oddziaływań na przedmiot ochrony Natura 2000. Odnosząc się do naruszenia art. 35 ustawy o ochronie przyrody podnieść należy, iż przepis nie ma w sprawie w ogóle zastosowania albowiem planowane przedsięwzięcie nie będzie negatywnie oddziaływać na cele obszarów Natura 2000, co zostało stwierdzone przez organ I instancji i o czym była mowa powyżej. W zakresie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy podniesiono, że X. czyni zarzut organom obu instancji, iż oparły się w decyzji na złożonym raporcie o oddziaływaniu na środowisko, nie uwzględniając wniesionych w toku postępowania uwag i wniosków. Inwestor podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje legalna teoria dowodowa, zgodnie z którą dowód określonego rodzaju ma znaczenie rozstrzygające, tym niemniej raport o oddziaływaniu na środowisko z woli ustawodawcy jest dowodem szczególnego rodzaju. Jeżeli raport nie budzi zastrzeżeń, nie zawiera nieścisłości lub nieprawidłowości, nie ma podstaw, aby odmówić mu waloru wiarygodności i przyjąć za podstawę ustaleń faktycznych. Sama zaś okoliczność podnoszenia przez skarżącą organizację czy też innych uczestników postępowania zarzutów pod adresem raportu nie może przesądzać, o fakcie, iż dokument ten spełnia wszelkie wymagania nałożone przepisami prawa i może stanowić podstawę do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zarówno organ I jak i II instancji dysponują szerokim wachlarzem środków dowodowych wliczając w to możliwość powołania biegłego dysponującego wiedzą specjalistyczną aby móc zweryfikować przedstawione założenia dowodowe, jeśli to okaże się konieczne. Ponadto organ I instancji wydał decyzję po dokonaniu pozytywnego uzgodnienia przez Regionalnego Dyrektora OŚ, który z założenia jest organem wyspecjalizowanym w dziedzinie ochrony środowiska, w tym zwłaszcza w zagadnieniach dotyczących ochrony w ramach Natury 2000 i który to organ dokonał wyczerpującego uzasadnienia wydanego postanowienia uzgodnieniowego. Wszystkie złożone uwagi i wnioski zostały przez organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach rozpatrzone, co oczywiście nie oznacza, iż zostały w całości uwzględnione. Inwestor argumentował również za tym, iż bezzasadny jest zarzut niedokonania własnych ustaleń faktycznych i prawnych przez organ orzekający w sprawie. Zdaniem inwestora, skarżącemu Towarzystwu umknął fakt, że przepis art.81 ust.3 ustawy środowiskowej nie ma w sprawie zastosowania. Artykuł ten został wprowadzony do polskiego systemu prawnego ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.20l1.32.159 - art. 7). Ustawa ta weszła w życie w dniu 18 marca 2011 r. Jednakże zgodnie z jej art. 20 ,,Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe". Sprawa administracyjna będąca przedmiotem postępowania wszczęła została na skutek wniosku strony złożonego w dniu [...] września 2009 r. (a więc przed datą wejścia w życic art. 81 ust. 3 ustawy środowiskowej) i zakończona została ostateczną decyzją SKO z dnia [...] marca 2011 r., zastosowania ma norma intertemporalna określona w art. 20 ustawy zmieniającej, wyłączająca stosowanie art. 81 ust. 3 ustawy środowiskowej w sprawie. W zakresie zarzutów braku dostatecznego określenia lokalizacji siłowni wiatrowych, skutków prognozy co do śmiertelności ptaków, oddziaływania infradźwięków oraz promieniowania nie jonizującego inwestor wskazał, iż zarzuty te de facto ograniczają się do polemiki z ustaleniami dowodowymi poczynionymi przez organy orzekające. Inwestor wskazał, iż pomimo, że art. 81 ust. 3 ustawy środowiskowej nie ma w sprawie zastosowania, to należy wskazać, że odwołuje się on do art. 38j ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne i wskazanych tam przesłanek. Inwestor stwierdził, że planowane przedsięwzięcie w ogóle nie będzie oddziaływało nie tylko na obszar dorzecza ale w ogóle na zastane stosunki wodne. Nadto z pewnością realizacja przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy elektrowni wiatrowych realizuje zasadę zrównoważonego rozwoju, a ponadto pozostaje niezbędne dla rozwoju społeczeństwa w zakresie dotyczącym osiągnięcia określonego limitu pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych oraz zmniejszenia emisji do atmosfery substancji niebezpiecznych oraz polepszenia jakości powietrza atmosferycznego. Odnosząc się do wskazanych uchybień dotyczących rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, inwestor w pełni poparł stanowisko zaprezentowane w sprawie przez organ odwoławczy. Odnosząc się do skargi Stowarzyszenia [...], Inwestor dokonał odpowiedzi na zarzuty stawiane przez nie w skardze w zakresie w jakim nie były zbieżne z zarzutami skargi podniesionymi przez X.. W zakresie zarzutu naruszenia art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w związku z art. 66 ust. 2 ustawy środowiskowej oraz w związku z art. 7 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji nie zawierającej oceny skutków planowanego przedsięwzięcia dla obszarów Natura 2000: [...] [...], [...] [...] i [...] [...] Inwestor wskazał, iż w przypadku gdy zarówno autorzy raportu jak i organy orzekające w sprawie pozostają zgodni, iż w świetle aktualnego stanu wiedzy przyrodniczej można wykluczyć negatywny wpływ planowanego przedsięwzięcia na obszary Natura 2000. W zakresie zarzutu naruszenia art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy środowiskowej w zw. z art. 7 kpa poprzez brak określenia miejsca planowanego przedsięwzięcia inwestor poparł stanowisko zajęte przez organ , wskazujące, iż lokalizacja przedsięwzięcia określona jest jednoznacznie - z jak największą dokładnością - nawet z podaniem numerów działek, na których mają być zlokalizowane turbiny wiatrowe. Nadto inwestor wskazał, iż w zaskarżonej decyzji umieszczono szczegółowe wymagania w zakresie realizacji monitoringu porealizacyjnego awifauny, łącznie ze wskazaniami jak inwestor ma reagować w razie stwierdzenia zagrożenia dla awifauny, łącznie z obowiązkiem wyłączania okresowo wskazanych urządzeń. Organ określił także w zaskarżonej decyzji wskazania, co do przeprowadzenia monitoringu porealizacyjnego oddziaływania akustycznego farmy wiatrowej, posługując się kategoriami określonymi w obowiązujących przepisach prawa w tej materii, które przewidują monitorowanie poziomy hałasu na granicach obszarów objętych ochrona akustyczną, a nie "na elewacjach najbliższych budynków w sąsiedztwie", jak to wskazuje skarżący. Na terminie rozprawy w dniu [...] września 2011r. pełnomocnik skarżącego X. rozszerzył zarzuty skargi o naruszenie przepisów art.72 ust.1 oraz 85 ust.2 pkt 1 lit b i c ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargi okazały się zasadne. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art.1 par 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) i art.3 par. 1 i par. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej – p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art.134 par. 1 Ppsa, w postępowaniu sądowo administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę materialnoprawną w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z dni 7 listopada 2008r., nr 199, poz.1227 ze zm., dalej – ustawa, ustawa środowiskowa) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. z dnia 3 grudnia 2004r., nr 257, poz.2573, dalej – rozporządzenie w sprawie rodzajów przedsięwzięć). Zgodnie z art.72 ust.1 pkt 1 powołanej ustawy wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. W decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ określa rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich (art.82 ust.1 pkt 1 ppkt a i b ustawy). Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Uzyskanie takiej decyzji wymagane jest dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, bądź potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (art.71 ust.1 i 2 ustawy). Niewątpliwie inwestycja polegająca na budowie [...] turbin elektrowni wiatrowych w gminie [...], stanowi przedsięwzięcie znacząco oddziaływujące na środowisko, dla którego wymagane było sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko z uwzględnieniem przepisów art.66 – 70 powołanej ustawy. Przeprowadzenia zaś oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (art.59 ust.1 pkt 1 ustawy). Realizacja planowanego przedsięwzięcia innego niż określone w ust.1 wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli przedsięwzięcie to może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony (art.59 ust.2 pkt 1 ustawy). Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko stanowił podstawowy dowód w sprawie i podlegał ocenie na podstawie art. 80 kpa. Zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji dokonały oceny tego raportu i uznały go za prawidłowy. Z czym nie mógł zgodzić się Sąd, a zarzuty Skarżących złożone w tej kwestii okazały się zasadne. Organ wskazał, że w analogicznej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż dokonanie własnej oceny raportu przez organy administracji jest prawidłowe i nie ma potrzeby posiłkowania się opiniami biegłych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10.03.2010, sygn. akt IV SA/Po 751/10). Kolejno organ podkreślił, że podważanie obliczeń i kompetencji autorów raportu może nastąpić tylko wtedy, gdy organ poweźmie podejrzenie o błędach w ich pracy. W ocenie Sądu sporządzony raport nie jest wyczerpujący, przekonujący i spójny, choć zawiera wymagane prawem informacje oparte na dostępnych danych literaturowych. Organ nie przeanalizował i nie ocenił dokładnie bezpośredniego i pośredniego wpływu danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, dostępność do złóż kopalin oraz wzajemne oddziaływania między tymi czynnikami ( zgodnie z art. 80 ustawy środowiskowej). Ponadto organ nie przeanalizował możliwości oraz sposobów zapobiegania i ograniczania negatywnego oddziaływania na środowisko i wymaganego zakresu monitoringu. Należy zauważyć, że elektrownie mają zostać usytuowane na terenie otwartej przestrzeni, rozmieszczone nieregularnie na obszarze użytków rolnych. Tereny te są wykorzystywane obecnie pod uprawy rolne, łąki, pastwiska, lub sporadycznie stanowią nieużytki rolne, w większości przypadków umieszczone będą, w odległości nie mniejszej jak 400 m od najbliższej istniejącej zabudowy mieszkaniowej i zagrodowej Brak uwzględnienia planowanej zabudowy na omawianym terenie. W dacie wydania niniejszej decyzji brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu objętego planowaną Inwestycją. Nadto farma elektrowni wiatrowych została tak zaplanowana, iż nie wynika z raportu bezpośrednio aby nie zostały przekroczone dopuszczalne normy hałasu w siedzibach mieszkalnych (raport wspomina o przekroczeniu poziomu hałasu w nocy w porze pomiędzy 22 a 6 rano, do czego się szczegółowo nie odnosi). Zespół elektrowni wiatrowych spowoduje zmianę krajobrazu naturalnego, zostaną poddane wycince drzewa, a uruchomienie [...] turbin wiatrowych na obszarze [...] ha będzie miało wpływ i oddziaływanie w zakresie zdrowia i życia mieszkańców (czego nie ujmuje raport). Nadto konieczne będzie wykonanie prac związanych z wycinką drzew, o czym wspomina raport. Jednakże konieczność wycinki drzew z powodzeniem można przewidzieć na etapie projektu i na etapie wykonywania raportu, projekt ze wskazaniem konkretnych drzew przeznaczonych do wycinki powinien znaleźć się w raporcie. To pozwoliłoby na wykonanie badań zarówno ornitologicznych jak i chiropterologicznych ustalających znaczenie poszczególnych drzew jako siedliska ptaków, ptasich gniazd czy dla nietoperzy i służące jako schronienie dla innych zwierząt, czego też w raporcie zabrakło. Nadto przedsięwzięcie zlokalizowane będzie w niewielkiej odległości od innej dużej farmy wiatrowej, na terenie gminy [...]. (liczącej [...] wiatraków), przygotowywanej przez innego Inwestora. Z tego względu w raporcie dokonano analizy akustycznej dla równoczesnej eksploatacji obu przedsięwzięć uwzględniając w ten sposób skumulowany efekt oddziaływania obu przedsięwzięć, jednakże brak szczegółowego uwzględnienia zarówno co do skumulowanego efektu oddziaływania obu inwestycji na stan akustyczny środowiska, jak i co do skumulowanego oddziaływania elektrowni wiatrowych w ramach inwestycji w [...]. Raport odnosi się w tej kwestii jedynie do stwierdzenia, iż planowana farma wiatrowa w gminie [...], w połączeniu z planowaną farmą w gminie [...]. nie powinna powodować istotnego skumulowanego negatywnego oddziaływania na zasoby przyrodnicze, w tym sieć obszarów Natura 2000 (zgodnie z § 4 rozporządzenia w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć). W ocenie Sądu przy realizowaniu tak poważnych inwestycji w raporcie winno być zamieszczone dokładne przeanalizowanie skumulowanego oddziaływania z najbliższymi turbinami znajdującymi się w odległości ok. [...] m od turbin planowanych do posadowienia na terenie gminy [...]., jak i z tymi znajdującymi się w obrębie Gminy [...]. W celu weryfikacji poprawności raportu winno w nim znaleźć się dokładne przeprowadzenie kontrolnych pomiarów hałasu zarówno na granicy terenów chronionych akustycznie, jak i poza nimi. W przypadku wystąpienia przekroczeń winny nastąpić zmiany parametrów pracy turbin, które zapewnią zachowanie akustycznych standardów ochrony środowiska, bądź ograniczenie ilości elektrowni. Podwyższone poziomy hałasu będą bowiem emitowane na tereny obce przyległe do objętych Inwestycją. Efekt podwyższonych poziomów hałasu może wpłynąć negatywnie na życie mieszkańców, jak i skutkować płoszeniem dziko żyjących zwierząt, w tym również gatunków objętych ochroną. Brak w raporcie dokładnego odniesienia się do tego, czy projektowana zmiana przeznaczenia terenu na elektrownie wiatrowe nie będzie miała wpływu na jakość wód powierzchniowych i podziemnych. W raporcie jest mowa jedynie o tym, iż jakość tych wód się nie zmieni, ponieważ są to instalacje bezobsługowe, bez zapotrzebowania na pobór wody. Jednakże budowa FEW może nieść ze sobą bezpośrednie zagrożenie skażenia bakteriologicznego i chemicznego wód podziemnych oraz gruntów. Może dojść do lokalnego zanieczyszczenia ziemi produktami ropopochodnymi, a tą drogą do zanieczyszczenia wód gruntowych, nadto duże ilości oleju izolacyjnego będą zagrażać środowisku i zdrowiu ludzi. W raporcie wskazano, iż skala takiego zanieczyszczenia będzie minimalna, a jej skutki mogą być zlikwidowane na bieżąco. Brak jednak podania sposobów likwidacji zanieczyszczeń. Nie można zatem jednoznacznie stwierdzić, iż nie istnieje możliwość kumulowania się oddziaływań w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, wreszcie, że nie istnieje możliwość oddziaływania na obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk objętych ochroną i "formy ochrony przyrody". Z jednej strony raport podnosi, iż w trakcie prac budowlanych może nastąpić w jednym sezonie wegetacyjnym zniszczenie szaty roślinnej - zasiewów rolniczych, po czym stwierdza, iż prowadzona inwestycja nie spowoduje wystąpienia negatywnego wpływu na naturalną szatę roślinną w tym cenną florę. Ponadto podaje, iż planowana inwestycja nie wpłynie negatywnie na cenne siedliska i siedliska gatunków roślin, dla ochrony których powołano obszary Natura 2000 w promieniu do [...] km. W innym miejscu z kolei raport wskazuje, że w trakcie budowy wystąpi czasowe zwiększenie hałasu, co może prowadzić do oddziaływania na bytującą tam faunę. Również na taką sytuacje może rzutować obecność (widok) pracujących ludzi i sprzętu. Jednakże taka potencjalna sytuacja może wystąpić, lecz jej prawdopodobieństwo wydaje się być niewielkie - taką tezę potwierdzają dotychczasowe obserwacje prowadzone w obrębie innych realizowanych inwestycji, przy czym z raportu nie wynika o jakie inwestycje, na jakim terenie chodzi, z jakimi inwestycjami było robione porównanie. Ponadto raport z jednej strony wskazuje, że w trakcie budowy konstrukcji wież elektrowni wiatrowych mogą wystąpić przypadki zderzenia się z nimi lecących nocą ptaków. Z drugiej zaś podkreśla, iż istnieje nieznaczne prawdopodobieństwo, aby prowadzone prace budowlane rzutowały istotnie na szlaki migracji fauny w tej części [...], w tym na szlaki ponadregionalne i regionalne ptaków i nietoperzy. Na tym etapie nie wystąpią niekorzystne oddziaływania na faunę nietoperzy i dużych ssaków. Natomiast negatywne oddziaływania mogą wystąpić w przypadku prowadzenia prac związanych z posadowieniem infrastruktury technicznej. Wówczas negatywnego oddziaływania należy oczekiwać w stosunku do drobnych ssaków oraz płazów i gadów. Wydaje się, iż raport w tym zakresie wykazuje dużą niespójność. Nadto dziwne wydaje się w ocenie Sądu wskazanie w raporcie, iż ewentualne przypadki znalezienia zwierząt w wykopach rozwiązywane winno być poprzez wypuszczenie zwierząt z wykopu. Dalej raport podnosi, iż w trakcie użytkowania farmy mogą wystąpić oddziaływania związane z hałasem, promieniowaniem elektromagnetycznym niejonizującym oraz świetlnym, a także oddziaływania na krajobraz naturalny i kulturowy. Hipotetycznie dojść może do zderzania się lecących zwierząt z konstrukcjami wież i śmigieł elektrowni wiatrowych. Nie jest również wykluczone wystąpienie nadzwyczajnego zdarzenia związanego z sytuacjami o znamionach klęski prowadzącymi do poważnej awarii technicznej lub wystąpienia awarii w trakcie pracy tych maszyn związanej z wadami konstrukcyjnymi lub materiałowymi. Także nie można wykluczyć, że w trakcie funkcjonowania tej instalacji nastąpi uszkodzenie podziemnych linii energetycznych wskutek prac ziemnych. Ponadto, nie można wykluczyć, że wystąpi zderzenie poruszającego się statku powietrznego z konstrukcją generatora. Wszystkie te zagrożenia zostały w sposób mało przekonywujący przeanalizowane w uzasadnieniu decyzji. Jednocześnie organ podkreślił, iż w raporcie wskazano kierunki działań zaradczych, ratunkowych i ochronnych dla tych oddziaływań, czego Sąd się nie dopatrzył w raporcie. Ponadto raport wskazuje, iż siłownie mogą rzucać okresowo cień, wywołując tzw. efekt cienia, bowiem siłownie wiatrowe z początku są obiektami obcymi w krajobrazie, jednak po jakimś czasie okoliczni mieszkańcy przyzwyczajają się do ich istnienia, a przy pewnej odległości "zlewają" się z otoczeniem. Należy podkreślić, iż organ winien sprecyzować o jaką odległość chodzi, bowiem trudno wyobrazić sobie w ocenie Sądu sytuację, aby okoliczni mieszkańcy mogli przyzwyczaić się do będących w ruchu codziennie [...] turbin wiatrowych, oddalonych o 300 czy 500m od zabudowań. Ponieważ elektrownie wiatrowe nr [...], [...], [...] oraz [...] będą znajdować się w odległości od [...] do [...] m od autostrady [...], należy mieć na uwadze dodatkowo wystąpienie skumulowanego efektu dotyczącego emisji hałasu. Przeprowadzona analiza wskazała, że takowe zagrożenie może wystąpić, jednakże będzie się ono kumulowało w obrębie terenu, który nie jest chroniony akustycznie. Raport w żaden sposób nie precyzuje jak rozstrzygnięte będzie to zagrożenie i wynikające z niego uciążliwości. Wydaje się, iż sam monitoring poinwestycyjny, o którym raport wspomina nie rozwiąże problemu w sytuacji kiedy turbiny wiatrowe zostaną już rozmieszczone, a inwestycja uruchomiona. Ponadto elektrownie będą widoczne z różnych miejsc Gminy [...] oraz gmin ościennych i pracujące będą elementem obcym w krajobrazie zaburzającym harmonię otoczenia i wątpliwe jest, aby z czasem taka ilość generatorów prądu przedmiotowej farmy korzystnie wpisała się w lokalny krajobraz. Analizując fotogramy (Inwestor dokonał symulacji komputerowej terenów planowanych pod lokalizację FEW) należy stwierdzić, że nie pozwalają one dokładnie na pokazanie w zarysie tej sytuacji i nie pozwalają na pełne oddanie tego oddziaływania. A wskazanie w raporcie, że odbiór walorów krajobrazowych jest sprawą bardzo indywidualną i subiektywną oraz zależną od wrażliwości odbiorcy, nie może czynić wystarczającej przesłanki do uznania raportu za precyzyjny i dokładny. O ile więc już po wybudowaniu farmy przeprowadzone pomiary stwierdzą, że ma miejsce przekroczenie norm hałasu, trudno będzie wówczas tryb pracy części elektrowni dostosować do obowiązujących norm i wydanych wcześniej decyzji. Tym bardziej, że na podstawie przeprowadzonych wstępnych analiz dokonano już oceny, że efekt migotającego (przemieszczającego się szybko) cienia powodowanego przez pracujące łopaty i wieże elektrowni będzie znaczący dla mieszkańców Gminy [...] i gmin sąsiednich. Trudno więc dać wiarę stwierdzeniu w raporcie, iż pomalowanie wieży i łopat wirnika matową farbą, dostosowującą się do warunków świetlnych, spowoduje, że efekt odblaskowy nie wystąpi lub będzie mało intensywny, a przez to uciążliwy w bardzo niewielkim zakresie. Jednocześnie należy wskazać, że na etapie eksploatacji przedmiotowego przedsięwzięcia, w przypadku kilku elektrowni wiatrowych posadowionych w pobliżu autostrady [...] nie można wykluczyć wystąpienia efektu kumulowania się hałasu pracujących elektrowni wraz z hałasem komunikacyjnym pochodzącym z autostrady [...]. Przeprowadzona dla potrzeb raportu analiza pokazała jednak, że kumulacja taka (nakładanie się hałasu) może wystąpić również poza terenami istniejących i planowanych zabudowań. Ponadto w zakresie wpływu na szatę roślinną należy stwierdzić, iż planowana inwestycja może wpłynąć negatywnie na cenne siedliska i siedliska gatunków roślin dla ochrony których wyznaczono i zaplanowano do wyznaczenia obszary Natura 2000, a to z tego względu, że w miejscach lokalizacji poszczególnych elektrowni wiatrowych oraz infrastruktury technicznej, a także w ich bezpośrednim sąsiedztwie występują tego rodzaju siedliska. Przeprowadzone w raporcie analizy i oceny wykazały, że planowane przedsięwzięcie nie będzie miało znaczącego oddziaływania w zakresie integralności obszarów Natura 2000. Jednakże najbliższe obszary podlegające ochronie to obszary: [...] - "[...]", gdzie inwestycja może mieć wpływ; [...] - "[...]" – sytuacja podobna; [...] - [...] i [...] - [...] to obszary siedliskowe poświęcone ochronie innych niż ptaki zasobów przyrodniczych. Dwa planowane obszary – "[...]" i "[...]" nie są jeszcze zatwierdzone. Ponieważ nie zawsze zachowany jest dystans [...] m zalecany dla powierzchniowych obszarów ochronnych, a klasyfikacja ogólna farmy wskazuje na jej wpływ na ptaki można uznać, że będzie istniał wpływ farmy na obszary Natura 2000. Należy zauważyć, iż w kwestii usytuowania przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwości zagrożenia dla środowiska, planowana inwestycja zlokalizowana będzie w minimalnej odległości ok. [...] m od proponowanego obszaru o kodzie [...] "[...]" oraz ok. [...] km od obszaru specjalnej ochrony ptaków o kodzie [...] "[...]" i obszaru, mającego znaczenie dla Wspólnoty Europejskiej, o kodzie [...] "[...]". Na obszarze Natura 2000 " [...] " znajdują się 4 strefy ochronne miejsc rozrodu i regularnego przebywania zwierząt objętych ochroną gatunkową. Najbliżej zlokalizowana strefa, ustanowiona dla [...] znajduje się w odległości ok. [...] m od najbliższej elektrowni wiatrowej. Elektrownie zlokalizowane będą w obrębie [...] terenów objętych planowanym MPZP, składających się z [...] powierzchni analitycznych (etapów realizacyjnych). Rozmieszczone one będą nieregularnie w odległości nie mniejszej niż [...] m względem siebie. W większości przypadków przewidywane odległości między nimi w obrębie jednego planu będą wynosić od [...] m do ponad [...] km. Z informacji zawartych w Raporcie wynika, iż teren FEW leży w odległości ok. [...] km od najbliższych korytarzy ekologicznych ([...], [...] - [...] oraz [...] i [...]), jak również na terenie ponadregionalnych i regionalnych szlaków migracji ptaków, które przebiegają między innymi w dolinie [...], [...] i [...]. Przedmiotowe przedsięwzięcie realizowane będzie na terenie o charakterze rolniczym. Tereny te są wykorzystywane obecnie pod uprawy rolne, łąki, pastwiska lub sporadycznie stanowią nieużytki rolne. Nadto decyzja narusza zapisy uchwał Rady Gminy [...] o przyjęciu Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...] w zakresie założonych uwarunkowań ochrony elementów systemu obszarów chronionych jakimi są torfowiska. Zgodnie z zapisami Programu Ochrony Środowiska na lata 2008-2011 z perspektywą na lata 2012 -2015 uchwalonego przez Radę Gminy [...] doliny rzeczne na terenie gminy są definiowane jako obszary cenne przyrodniczo i malownicze krajobrazowo, wśród kierunków działań wymieniony jest w związku z tym zapis o wyłączeniu z inwestowania dolin (rzecznych). Decyzja lokalizuje siłownie również na obszarach oznaczonych w Studium Uwarunkowań jako torfowiska i doliny rzeczne ([...] [...]). Lokalizacja analizowanych elektrowni wiatrowych jest oddalona minimum [...] m od zbiorników wodnych oraz cieków wodnych tworzących zlewnię [...] i [...], obszarów podmokłych, torfowisk, lokalnych bagien, a także w odległości minimum [...] m od większych kompleksów leśnych. Część elektrowni może stanowić zagrożenie dla takich gatunków ptaków jak: [...] i [...], z uwagi na ich lokalizację w odległości mniejszej niż [...] m w stosunku do stanowisk lęgowych. Wpływ negatywny hałasu emitowanego przez pracę elektrowni na ekosystemy terenów leżących w sąsiedztwie, nie wydaje się aby był nieznaczny i nie rodził żadnych poważnych negatywnych skutków dla ptaków i ssaków tam występujących. Odnosząc się do wpływu FEW na nietoperze organ wskazywał, że elektrownie w zdecydowanej większości nie stanowią dla nich zagrożenia, jednak w raporcie uznano, że w warunkach planowanego przedsięwzięcia istnieje potrzeba śledzenia bytowania gatunku [...] poprzez badania monitoringowe w trakcie etapu porealizacyjnego. Nie można zatem mówić, iż nie stwierdzono negatywnego wpływu planowanego przedsięwzięcia na gatunki roślin i zwierząt oraz siedliska, dla których utworzono wyżej wymienione obszary Natura 2000, a także na integralność tych obszarów. A zatem sporządzonemu w sprawie raportowi można zarzucić nierzetelność w zakresie dotyczącym potraktowania rozpoznania walorów awifauny lęgowej opracowanego przez zespół badawczy dla terenu realizowanej inwestycji. Ponadto wyciągnięcie błędnych wniosków ze zgromadzonych danych, zwłaszcza tych wynikających z założeń kolizyjności ptaków z turbinami wiatrowymi. Na szczególną uwagę zasługuje prognozowana śmiertelność wśród ptaków drapieżnych, gdzie w ocenie Sądu, w oparciu o prognozy, nieuprawnione jest stwierdzenie autorów Raportu, iż wpływ farmy na te ptaki jest "żaden". Nawet biorąc pod uwagę przyjętą metodykę autorstwa prof. [...], można przyjąć, iż kolizyjność nie jest przeciętna i jest istotna. Złożony raport oceniający wpływ planowanej farmy wiatrowej [...] na awifaunę nie może stanowić podstawy do wydania decyzji środowiskowej zezwalającej na realizację inwestycji, ponieważ nierzetelnie traktuje dostępne dane, omijając lub usuwając informacje świadczące o wysokich walorach awifauny tego terenu, prognozuje bardzo wysoki poziom śmiertelności ptaków w wyniku kolizji z turbinami, stanowiący zagrożenie dla żywotności ich lokalnych populacji, zawiera niejasności odnośnie pochodzenia danych przyjętych do tych obliczeń, operuje nieznanymi, niezweryfikowanymi naukowo metodami obliczania kolizyjności, obarczony jest więc błędami merytorycznymi. W świetle powyższych danych, w szczególności wybiórczego traktowania dostępnej informacji oraz licznego występowania przelotnych [...] zbożowych i białoczelnych wykorzystujących jako nocne legowisko tereny przyległe OSOP Natura 2000 nie jest możliwe wykluczenie znaczącego negatywnego oddziaływania inwestycji na obszary Natura 2000. Nadto niejasności występują w metodyce oraz braku uwzględnienia wszystkich okresów w cyklu aktywności nietoperzy, bowiem nie wiadomo w jakich okresach autorzy raportu rzeczywiście prowadzili obserwacje, całkowite pominięcie jest okresu wiosennych migracji, brak jednoznacznych informacji na temat badań w okresie jesiennych migracji oraz brak wiedzy chiropterologicznej autorów. Ponadto nie uwzględniono wpływu inwestycji na trasy wędrówek nietoperzy oraz problemu kolizyjności nietoperzy z wiatrakami. Również zalecenia dotyczące prowadzenia monitoringu porealizacyjnego są nieprecyzyjne, a w raporcie brak jest właściwej analizy dotyczącej wpływu na obszary Natura 2000 chroniącej nietoperze (obszar "[...]"). Zatem sam raport nie może być podstawą wydania pozytywnej decyzji środowiskowej. Ponadto, brak w raporcie informacji o oddziaływaniu farmy w postaci infradźwięków co wymaga uzupełnienia. Z treści raportu, ani dokumentów stanowiących załączniki nie wynika jednak jasno jakie konkretnie rozwiązanie technologiczne inwestor chce zastosować w przypadku farmy [...]. Kwestia wpływu i skutków dla zdrowia ludzi i zwierząt np. hodowlanych została potraktowana w raporcie skrótowo - choć jest to jeden z najważniejszych aspektów oddziaływania. Część wiatraków została zaplanowana w zbyt bliskiej odległości, bo mniejszej niż [...] m od zabudowań mieszkalnych ( pomimo protestów mieszkańców), co zwiększa ekspozycję osób je zamieszkujących na emisję hałasu i pozostałych zanieczyszczeń oraz niebezpieczeństwa wynikające z np. oblodzenia łopat wirników, a w rezultacie może mieć negatywne i długofalowe skutki dla ich zdrowia - posadowienie wszystkich siłowni w odległości min [...] km od siedzib ludzkich czy obiektów hodowli zwierząt/ptaków byłoby znacznie bezpieczniejsze. Brak również wyników ostatecznych badań nad awifauną i nietoperzami w postępowaniach dotyczących wydania cząstkowych decyzji środowiskowych oraz części pozwoleń na budowę fundamentów i części naziemnej siłowni. Nie mogło ujść uwadze Sądu również to, iż lokalizacja farmy na terenie równinnym i rolniczym zmieni na wiele lat charakter i walory widokowe krajobrazu. Krajobraz gminy zostanie przekształcony na przemysłowy, ze względu na dominujący charakter wiatraków jako wysokich form pionowych. Wątpliwości budzi duża ilość siłowni w terenie bez barier, co może powodować spadek atrakcyjności walorów krajobrazowych i przyczynić się do ograniczenia możliwości wykorzystania części terenów w gminie do celów rekreacyjnych, agroturystycznych i turystycznych. Wątpliwości i obawy Sądu budzi również kwestia niejasności wokół ostatecznego kształtu farmy oraz niejasnego określenia liczby siłowni, mocy, ilości etapów realizacji inwestycji i braku wskazania czy mają to być nowe urządzenia, czy używane. Przewidywane wprowadzenie bowiem do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej "MPZP"), [...] m strefy buforowej wokół każdego wiatraka uniemożliwia realizację nowej zabudowy mieszkaniowej, a przez to dyskryminuje osoby mieszkające w budynkach już istniejących oddalonych mniej niż [...] m od planowanych siłowni wiatrowych. W projekcie MPZP wyłożonym do publicznego wglądu w połowie roku 2009, nie zostały zaznaczone strefy buforowe zakazu zabudowy mieszkaniowej o promieniu [...] m dla każdego wiatraka, nie przedstawiono też listy działek objętych tym reżimem, co budzi wątpliwości w zakresie rzetelnego informowania i ułatwienia dostępu do informacji. Wątpliwości budzi także poprawność podanej w raporcie mapki akustycznej (mapka akustyczna, dla tonu [...] Hz ma niewielki związek z emitowanym sygnałem turbin wiatrowych, który nie jest ani tonem, ani częstotliwością [...] Hz), brak odniesienia się danych związanych z hałasem do różnych warunków pogodowych, brak informacji o pomiarach przy różnym ułożeniu turbin (liniowe źródło hałasu), brak wzmianki o wydajności inwestycji z powodu konieczności ograniczenia pracy turbin w trybie nocnym ze względu na występujący poziom hałasu, brak przeprowadzenia pomiaru hałasu dla ekspozycji 24h, wreszcie raport nie odnosi się do skumulowanego oddziaływania z innymi fermami wiatrowymi. Nadto należy wskazać, iż decyzja organu I instancji, określa, iż wysokość pojedynczej elektrowni nie może przekroczyć [...]m (pomiar od najwyżej położonego punktu fundamentów, przy maksymalnie wzniesionej łopacie wirnika) - raport został sporządzony dla turbin wiatrowych o wysokości wieży rurowej [...] m n.p.t. zakończonych gondolą, na której ma zostać osadzony wirnik o średnicy [...] m. Tymczasem zaskarżona decyzja dopuszcza konstrukcję przekraczającą wysokość [...] m n.p.t., ponieważ dopuszcza budowę siłowni o wysokości [...] m nad poziomem fundamentu, fundament natomiast będzie miał pewną wysokość n.p.t.. Analizy zawarte w raporcie były wykonywane przy założeniu wysokości całkowitej turbin [...]m n.p.t., co przy zezwoleniu na przekroczenie tej wysokości należy rozważyć, czy powoduje przydatność wcześniej wykonanego raportu. Także trudno jednoznacznie określić jakiego typu turbiny są przewidywane dla projektu farmy wiatrowej [...]. Wydaje się, że decyzja określająca w tak ogólny sposób typ dopuszczonych do zastosowania siłowni, nie spełnia wymogów ustawy środowiskowej. Raport oddziaływania na środowisko (podstawa do wydania decyzji) był przygotowywany dla turbiny o wysokości maksymalnej [...] m n.p.t i wysokości wieży [...] m n.p.t - którego to wymogu nie spełnia turbina [...], co można stwierdzić w karcie katalogowej załączonej do raportu oddziaływania na środowisko. Wszelkiego rodzaju analizy oddziaływania na środowisko były wykonywane przy założeniu strefy poruszania się śmigła pomiędzy [...] a [...]m n.p.t (analiza hałasu, badania ornitologiczne jak i chiropterologiczne). Wydana decyzja natomiast dopuszcza budowę turbin o parametrach maksymalnych jak przytoczono powyżej, jednocześnie określając maksymalny poziom mocy akustycznej [...]dB(A) - którego to wymogu nie spełnia turbina [...], ponieważ jak można zauważyć w karcie katalogowej producenta, maksymalny poziom mocy akustycznej może przekroczyć tą wartość nawet o [...]dB (co oznacza podwójne zwiększenie mocy akustycznej) tj. [...]dB(A) - wynika to z przyjętego przez producenta poziomu niepewności +-[...]dB. Na str 94 uzasadnienia decyzji organ stwierdza dla odmiany, że najwyższy poziom mocy akustycznej turbiny [...] wynosi [...] dB. Organ nie nałożył obowiązku zastosowania fabrycznie nowych siłowni wiatrowych [...].. Turbiny zakupione na rynku wtórnym pomimo spełnienia podstawowych parametrów jak określonych w decyzji, będą się szybciej zużywać, a co za tym idzie ich wpływ na środowisko może być większy od zakładanego, mogą stwarzać większe niebezpieczeństwo awarii lub katastrofy budowlanej ze względu na tzw. zmęczenie materiału i wcześniejsze zużycie. Zdefiniowanie w sposób przedstawiony w decyzji parametrów powoduje niemal pełną dowolność w doborze typów turbin wiatrowych, podczas gdy raport oddziaływania na środowisko i wszelkie analizy były wykonane dla konkretnych turbozespołów. Ponadto zgodnie z wydaną decyzją można dopuścić do zastosowania turbozespołów: o dowolnej ilości łopat (zwiększy się wtedy częstotliwość efektu migotania cienia jak również odbić światła słonecznego od łopat); o dowolnej maksymalnej prędkości obrotowej (zwiększy się wtedy częstotliwość efektu migotania cienia jak również odbić światła słonecznego od łopat); o dowolnej wysokości do [...]m (zmiana rozkładu emitowanego hałasu na obszarach przyległych); o dowolnym poziomie emitowanych infradźwięków; o dowolnym rozkładzie widma hałasu (różne tony są różnie odbierane przez ucho ludzkie); o dowolnej tonalności i o dowolnym źródle pochodzenia (mogą być to turbiny nowe jak i turbiny zakupione na rynku wtórnym). Zdaniem Sądu organy, nie podjęły działań zmierzających do pełnego zgromadzenia materiału dowodowego, czym rażąco naruszyły nie tylko przywołane przepisy art.7, 8, 77 kpa, ale także art. 10 § 1 kpa. Organy też nie wykazały przyczyn, z powodu których innym dowodom wskazanym przez strony skarżące odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej, czym dopuściły się naruszenia art.107 par 3 kpa. Z kolei art. 96 w ust. 1 ustawy środowiskowej stanowi, że organ właściwy do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jest obowiązany do rozważenia, przed wydaniem tej decyzji, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Kwestii ryzyka dla obszaru Natura 2000 w ogóle nie wzięto pod uwagę, a sformułowania w tej mierze zawarte w decyzjach opierają się na bliżej nieokreślonym postępowaniu dowodowym. Nadto organy dopuściły się naruszenia §4 rozporządzenia w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy środowiskowej, poprzez nie zastosowanie tych przepisów choćby ze względu na nie włączenie do materiału dowodowego raportu o oddziaływaniu na środowisko rozwiązań projektowych planu budowy farmy elektrowni wiatrowych na terenie gminy [...].. Raport dla FEW [...] nie analizuje projektowanej działalności z działalnością już prowadzoną. W ocenie Sądu na etapie postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej organ, przy takiej ilości wątpliwości i podnoszonych zarzutów już w odwołaniach, miał obowiązek przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko, bądź najpierw powołania biegłych (na pewno z dziedziny ochrony środowiska, energetyki, rozważyć konieczność powołania także z innych dziedzin), którzy zweryfikowaliby złożony raport, a który nie został sporządzony przez biegłych sądowych. Istniały w sprawie warunki do skorzystania przez organ z opinii eksperta, albowiem potrzebne było uzyskanie opinii na temat zagadnień, których ocena wymagała wiadomości, wiedzy i umiejętności specjalnych. Tego organy nie uczyniły. Poza tym organy nie rozważyły konieczności zastosowania art.135 ust.1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (t.j.Dz.U. z 2008r., nr 25, poz.150). W myśl bowiem tego przepisu, jeżeli z przeglądu ekologicznego albo z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaganej przepisami ustawy środowiskowej, albo z analizy porealizacyjnej wynika, że mimo zastosowania dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych nie mogą być dotrzymane standardy jakości środowiska poza terenem zakładu lub innego obiektu, to dla oczyszczalni ścieków, składowiska odpadów komunalnych, kompostowni, trasy komunikacyjnej, lotniska, linii i stacji elektroenergetycznej oraz instalacji radiokomunikacyjnej, radionawigacyjnej i radiolokacyjnej tworzy się obszar ograniczonego użytkowania. Organy winny były rozpatrzyć kwestię utworzenia takiego obszaru na terenie objętym inwestycją, czego również nie uczyniły. Należy także podkreślić, iż organy dopuściły się naruszenia art. 68 § 2 kpa poprzez sankcjonowanie nieprawidłowego stanu rzeczy jakim było wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przez organ I instancji w oparciu m. in. o niepodpisany protokół rozprawy z dnia [...] stycznia 2010 r. Przepis art. 68 § 2 kpa stanowi, że protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole. Z całą stanowczością wskazać trzeba, że mylne jest stanowisko organu II instancji, iż wpływ na brak wymogu podpisu protokołu ma treść art. 36 ustawy środowiskowej. Przepis ten stanowi jedynie, że w postępowaniu z udziałem społeczeństwa można przeprowadzić rozprawę otwartą dla społeczeństwa. Nie wprowadza on jednak normy, zgodnie z którą protokół z takiej rozprawy nie musi zostać podpisany przez jej uczestników. W tym zakresie do przeprowadzenia otwartej rozprawy administracyjnej zastosowanie ma zatem art. 68 § 2 kpa. Wreszcie szczególnego podkreślenia wymaga fakt naruszenia przez organ II instancji art. 138 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ ten winien był rozważyć czy decyzja ta przynajmniej w części nie jest dotknięta wadą nieważności, na skutek uprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla tej samej inwestycji, realizowanej przez tego samego inwestora i dokonanej przez ten sam organ. Należy wskazać, iż dla tej samej inwestycji, która jest przedmiotem sprawy, usytuowanej na tych samych nieruchomościach (obejmujących [...] działki) Wójt Gminy [...] wydał pięć decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach : decyzję z [...].01.2008r. zmienioną decyzją z [...].04.2008r.- dotyczącą postawienia [...] siłowni wiatrowych; decyzję z [...].04.2008r. dotyczącą [...] siłowni wiatrowych; decyzję z [...].08.2008r. dotyczącą [...] siłowni wiatrowych; decyzję z [...].10.2008r. dotyczącą [...] siłowni wiatrowych), które to decyzje nie zostały uchylone. W konsekwencji decyzja Wójta z dnia [...] listopada 2010 r. została wydana w sprawie, która została już uprzednio rozstrzygnięta innymi decyzjami ostatecznymi co do części działek. W zakresie zaś [...] działek niniejsza zaskarżona decyzja dotyczyła i obejmowała nowy obszar inwestycyjny na [...] siłownie wiatrowe. Nadto po wydaniu decyzji z 2008r. o środowiskowych uwarunkowaniach, zostało przez Starostę S. wydanych pięć decyzji w datach : [...].06.2008r. decyzja nr [...], [...] lipca 2008r. decyzja nr [...], [...] lutego 2009r. decyzja nr [...] i nr [...], [...] kwietnia 2009r. decyzja nr [...] zatwierdzających projekt budowlany i wydających pozwolenie na budowę farmy wiatrowej [...] na wymienionych działkach. A zatem pomiędzy sprawami zachodziła tożsamość podmiotowa i częściowo przedmiotowa. Uszło więc uwadze organów, iż co do części inwestycji zostały wydane już decyzje dotyczące pozwolenia na budowę i wydawanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach co do tych samych działek było błędem. Organy winny wyjaśnić, które decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach pozostają w obrocie prawnym i są ważne. Bowiem wydanie decyzji w tych przypadkach, gdy nie jest ona wymagana, skutkować będzie tym, że obarczona będzie wadą nieważności, jako wydana bez podstawy prawnej. Na marginesie należy podkreślić, iż nie ma racji skarżący X. jakoby decyzja została skierowana do podmiotu nie będącego stroną w sprawie. Błąd w określeniu adresata decyzji na [...] w [...], zamiast [...] spółka z o.o. w [...] stanowił oczywistą omyłkę pisarską, tym bardziej, że adres siedziby inwestora został podany prawidłowo, a decyzja została skutecznie uczestnikowi postępowania doręczona. Mając powyższe na uwadze wobec istniejących omówionych uchybień i braków w materiale dowodowym mających znaczący wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, decyzje organów obu instancji nie mogły się ostać w obrocie prawnym, wobec czego Sąd na podstawie art.145 par 1 pkt 1 lit.a i c p.p.s.a. oraz art.135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a. MZ