IV SA/Po 596/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 08 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 grudnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 596/21 w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o uzupełnienie wyroku o orzeczenie co do zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. uzupełnić wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 października 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 596/21 w ten sposób, że dotychczasową treść sentencji wyroku oznaczyć jako pkt 1 i dodać pkt 2 w brzmieniu: "oddala wniosek R. S. o zwrot kosztów postępowania". Wyrokiem z 28 października 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 596/21, wydanym po rozpoznaniu skargi wniesionej przez R. S., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W piśmie procesowym z [...] grudnia 2021 r. skarżący wniósł o uzupełnienie wydanego wyroku "o rozstrzygnięcie o zwrocie poniesionych przez skarżącego kosztach w tym kosztach wysyłanej korespondencji (ilość korespondencji x [...] zł) włącznie z niniejszą". Postanowieniem z 21 grudnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 596/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił uwzględnienia ww. wniosku o uzupełnienie wyroku. Pismem z [...] stycznia 2022 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie Sądu, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Poznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zażalenie R. S. zasługuje na uwzględnienie w trybie art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm., w skrócie: "p.p.s.a."). W myśl tego przepisu: "Jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych." Przedmiotowe zażalenie dotyczyło nieuwzględnienia przez Sąd wniosku skarżącego o uzupełnienie wyroku o orzeczenie co do zwrotu kosztów postępowania. Zgodnie z art. 157 § 1 p.p.s.a., strona może w ciągu 14 dni od doręczenia wyroku z urzędu zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisu ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym (art. 157 § 2 p.p.s.a.) – w składzie jednoosobowym (zob. art. 16 § 2 in principio p.p.s.a.). Orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba że uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów (art. 157 § 3 p.p.s.a.) – wówczas zapada w formie postanowienia (zob. art. 160 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 194 pkt 5a p.p.s.a. na postanowienia, których przedmiotem jest odrzucenie wniosku o uzupełnienie wyroku albo odmowa jego uwzględnienia, służy zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Jednak zgodnie z art. 210 § 1 p.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie. Natomiast stosownie do treści art. 210 § 2 p.p.s.a. przepis § 1 nie ma zastosowania w przypadku orzekania na posiedzeniu niejawnym, gdy strona nie jest reprezentowana przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego. W takim przypadku o kosztach należnych stronie sąd orzeka z urzędu. Z przywołanych przepisów wynika, że uzupełnienie orzeczenia o rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania powinno nastąpić w tych wypadkach, w których sąd nie orzekł o kosztach, mimo że strona zażądała we właściwym czasie ich przyznania. W niniejszej sprawie jest poza sporem, że skarżący wystąpił o zwrot kosztów postępowania, gdyż wniosek w tym przedmiocie – dotyczący "zwrotu kosztów poniesionych w sprawie w tym kosztów wysyłanej korespondencji" – zawarł już w skardze (k. 6 akt sądowych). Ponieważ Sąd wydając wyrok uwzględniający skargę nie zawarł w nim rozstrzygnięcia co do ww. żądania, to skarżący wniósł o stosowne uzupełnienie wyroku, a otrzymawszy odmowę uzupełnienia, wywiódł od niej przedmiotowe zażalenie. Rozpatrując to zażalenie Sąd doszedł od przekonania, że wniosek skarżącego o uzupełnienie wyroku o rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania zasługiwał jednak na uwzględnienie. Sąd przychylił się bowiem do prezentowanego w orzecznictwie stanowiska, zgodnie z którym uzupełnienie wyroku, w tym także co do kosztów procesu, może polegać zarówno na pozytywnym, jak i negatywnym rozstrzygnięciu o pominiętym żądaniu (por. postanowienie SN z 15.02.1967 r., II CZ 144/66, OSNC 1967, nr 7-8, poz. 144). W orzeczeniu zapadłym w analogicznym stanie faktycznym i prawnym (w podobnej sprawie R. S.) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że: "Rzeczywisty zamiar sądu oddalenia pominiętego żądania nie może usprawiedliwiać odmowy uzupełnienia wyroku, nawet jeśli zamiar ten znalazł wyraz w uzasadnieniu wyroku. W takim wypadku wyrok powinien zostać uzupełniony przez stosowne oddalenie żądania [...]" (postanowienie NSA z 20.04.2021 r., III OZ 284/21, niepubl.; por. też postanowienie WSA z 11.01.2022 r., IV SA/Po 683/21, niepubl.). W świetle powyższych uwag Sąd doszedł do przekonania, że zasadnie skarżący w swym zażaleniu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpatrzenie sprawy jego wniosku o uzupełnienie wyroku. Zamiast bowiem odmówić uwzględnienia tego wniosku, Sąd winien był go uwzględnić i uzupełnić wyrok o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania – co też niniejszym postanowieniem uczynił. Jeśli zaś idzie o merytoryczną treść tego rozstrzygnięcia, to Sąd podtrzymuje stanowisko wyrażone w motywach zaskarżonego postanowienia, że wniosek skarżącego o zwrot kosztów postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie. Należy od razu zauważyć, że wniosek ten w praktyce ograniczał się do żądania zwrotu kosztów korespondencji wysłanej przez skarżącego w postępowaniu sądowym, gdyż postanowieniem z 06 lipca 2021 r. sygn. akt IV SPP/Po 110/21 starszy referendarz sądowy tut. Sądu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 1). W związku z tym należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Do podlegających zwrotowi kosztów postępowania sądowoadministracyjnego nie zaliczają się zatem koszty związane z samym wniesieniem sprawy do sądu (prócz ww. kosztów sądowych), ani też koszty korespondencji do sądu. Nie są to bowiem koszty, które przez ustawodawcę zostały uznane za niezbędne koszty postępowania prowadzonego przez stronę osobiście w rozumieniu art. 205 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok WSA z 02.09.2021 r., IV SAB/Po 101/21, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA"). Powyższe stanowisko współbrzmi z tym poglądem orzecznictwa, zgodnie z którym w katalogu niezbędnych kosztów nie mieszczą się wydatki drobne i zwykle występujące przy okazji postępowania sądowego, takie jak np. prowizje bankowe od przelewu obejmującego kwotę uiszczaną tytułem zapłaty kosztów sądowych czy opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, jak też koszty korespondencji związanej z przesyłaniem skargi do organu administracji czy pism procesowych (por. postanowienia NSA: z 12.10.2010 r., II OSK 1490/09; z 17.9.2015 r., I OZ 1093/15; z 10.11.2015 r., I OZ 1454/15; z 26.11.2015 r., I OZ 1531/15 – dostępne w CBOSA; por. też: wyrok WSA z 29.06.2021 r., IV SAB/Wr 538/20, CBOSA; B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex/el. 2021, uw. 3 do art. 205). W konsekwencji wniosek skarżącego o zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów korespondencji – pomijając nawet fakt, że nie zawierał precyzyjnego spisu tych kosztów (o który to spis Sąd nie wzywał, ale którego sporządzenie i tak, jak wyjaśnił skarżący w swym zażaleniu, byłoby niemożliwe bez wglądu do akt) – nie zasługiwał na uwzględnienie. Z przedstawionych względów Sąd na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie Sądu (pkt 1 sentencji) oraz na podstawie art. 157 § 1, § 2 i § 3 in fine p.p.s.a. w zw. z art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji.