IV SA/Po 600/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2010r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego postanawia odmówić skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w Poznaniu J.P. wniosła skargę na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2010r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego. Skarżąca złożyła również wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, z którego wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem a źródłem ich utrzymania jest renta męża wynosząca ok. [...] zł. (wnioskodawczyni jest na utrzymaniu męża). Z informacji zawartych we wniosku wynika, iż skarżąca posiada mieszkanie o pow. [...] m2. Skarżąca poinformował także, iż zdiagnozowano u niej nowotwór węzłów chłonnych i wszystkie środki przeznacza na leczenie. Sąd celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni pismem z dnia 5 sierpnia 2010r. wezwał skarżącą do określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych i przedłożenia wyciągów z posiadanych kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do wnioskodawczyni i jej męża za okres ostatnich 3 miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżąca podtrzymując wniosek o przyznanie prawa pomocy ponownie wskazała na okoliczności powołane we wniosku o przyznanie prawa pomocy (leczenie onkologiczne i brak własnego dochodu) Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. radcy prawnego i adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. W świetle powyższego stwierdzić należy, że J.P. nie może być uznana za osobę, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że J.P. wraz z mężem posiadają stały miesięczny dochód w wysokości ok. [...] zł., który pozwala na zgromadzenie środków koniecznych do opłacenia kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do wpisu sądowego wynoszącego 200 zł. - zob. §2 ust. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Skarżąca pomimo wezwania Sądu nie przedstawiła bowiem żadnego rozliczenia miesięcznych wydatków, które potwierdzałyby, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów. Skarżąca nie ujawniła również kwoty wydatków związanych z leczeniem onkologicznym. Fakt deklarowanego przez wnioskodawczynię braku własnego dochodu i pozostawanie na utrzymaniu męża, przy uwzględnieniu jego dochodu nie przesądza o braku możliwości opłacenia kosztów sądowych. Powyższe wynika wprost z ogólnej zasady, zawartej w art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich nawet pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. post. NSA 2004.10.06 sygn akt. GZ 71/04 ONSAiWSA 2005/1/8). Deklarowany dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym ([...] zł. brutto) przy uwzględnieniu konieczności ponoszenia kosztów bieżącego utrzymania, pozwala jednak uznać skarżącą za osobę spełniającą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. ja