IV SA/Po 638/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosków B. Ś. i Z. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy B. Ś. i Z. Ś. wnieśli skargę na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Wraz ze skargą skarżący złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych We wnioskach skarżący oświadczyli, iż prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z czwórką dzieci, a ich miesięczny dochód z tytułu pobieranych wynagrodzeń wynosi łącznie [...] zł. Według oświadczenia skarżący posiadają dom o pow. 60 m2 i nie posiadają żadnych przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3.000 euro. W uzasadnieniu wniosków o przyznanie prawa pomocy skarżący podali, iż spłacają pożyczkę konsumpcyjną w kwocie [...] zł., oraz ponoszą opłaty za przedszkole w kwocie [...] zł. i koszty utrzymania domu w wysokości [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, pełnomocnik skarżących przesłał zaświadczenia pracodawcy o zatrudnieniu i wynagrodzeniu skarżących, zaświadczenia z banku o posiadanych rachunkach osobistych wraz z historią tych rachunków za okres styczeń – czerwiec 2013r., kopie zeznań podatkowych za lata 2011 i 2012, kopie umów kredytowych, kopie umowy świadczenia usług w zakresie wychowania przedszkolnego, kopie rachunków za wodę, energię elektryczną, gaz, Internet, telewizję i wywóz nieczystości, kopię decyzji wymiarowej w sprawie podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości, kopie dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego marki Seat Cordoba rocznik 1994r. nr rej. PKS 12LL oraz oświadczenie skarżących o wysokości wydatków. Z powyższego oświadczenia wynika, iż jedynym źródłem utrzymania skarżących jest wynagrodzenie za pracę z "[...]" K. Sp. z o.o. z, którego skarżący opłacają utrzymanie czwórki dzieci (w tym opłatę za przedszkole [...] zł.) i wydatki na utrzymanie domu w tym prąd ([...]zł.), gaz ([...] zł.), wodę ([...] zł.), Internet ([...] zł.), zobowiązania podatkowe za dom i działkę ([...] zł.), wywóz nieczystości – śmieci ([...] zł.), abonament TV Polsat ([...] zł.) oraz opał ([...] zł.). Z zestawienia wydatków wynika również, iż wnioskodawcy spłacają raty na komputer (24 raty po [...] zł.), pilarkę spalinową (12 rat po [...] zł.), motorower Junak (36 rat po [...] zł.), motorower ZIP Basic (36 rat po [...] zł.) i motorower ZIP YM50 (24 raty po [...] zł.). W powyższym oświadczeniu skarżący stwierdzili, że nie posiadają żadnych lokat ani oszczędności, a uzyskiwane środki pozwalają im na opłacanie żywności i rachunków. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 16 lipca 2013r. odmówił wnioskodawcom prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu stwierdzono, że poniesienie przez nich kosztów postępowania, nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Skarżący wykazali bowiem opłacanie rat kredytów na zakup komputera, pilarki i 3 motorowerów w łącznej wysokości [...] zł. miesięcznie. W ocenie orzekającego żaden z powyższych wydatków nie należy do niezbędnych wydatków. Ponadto stwierdzić należy, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym przypadku właśnie koszty regulowania rat kredytów nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Wskazać w tym miejscu należy również, iż jeżeli niezależna instytucja bankowa sprawdziła zdolność kredytową skarżących i przyznając im 5 kredytów uznała, że są oni wypłacalni, to nie można ich jednocześnie uznać za osoby żyjące w niedostatku. Pełnomocnik skarżących wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wskazano, iż skarżący uzyskują dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości jedynie [...] zł. i mają na utrzymaniu czwórkę dzieci. Z uwagi na swoje niskie dochody, nie są więc w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto skarżący nie dysponują żadnym wartościowym majątkiem, który mogliby spieniężyć, aby pokryć koszty sądowe. Pełnomocnik podniósł również, iż wbrew stanowisku referendarza sądowego, w obecnych czasach zakup komputera czy motorowera dla dziecka nie stanowi zbytku. Zdaniem pełnomocnika nie ma także racji referendarz sądowy uznając, że skoro niezależna instytucja bankowa sprawdziła zdolność kredytową skarżących i przyznając im 5 kredytów uznała, że są oni wypłacalni, to nie można ich jednocześnie uznać za osoby żyjące w niedostatku. Ponadto skarżący zaciągnęli kredyty przed wszczęciem sprawy sądowej, której się nie spodziewali, gdyż nie mogli przewidzieć decyzji wydanej przez organ administracji publicznej. Tym samym zaciągnięcie kredytów na zakup motorowera czy komputera nie ma związku z oceną ich życiowej i materialnej na potrzeby rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył więc, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sprawa przyznania prawa pomocy rozpatrywana jest od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z w/w przepisem prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Instytucja prawa pomocy stanowi również odstępstwo od zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu wnioskodawcy nie wykazali, że uzyskując regularne dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] zł. zł. nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący opłacają utrzymanie czwórki dzieci (w tym opłatę za przedszkole [...] zł.) i wydatki na utrzymanie domu w tym prąd ([...] zł.), gaz ([...]zł.), wodę ([...] zł.), internet ([...] zł.), zobowiązania podatkowe za dom i działkę ([...] zł.), wywóz nieczystości – śmieci ([...] zł.), abonament TV Polsat ([...] zł.) oraz opał ([...] zł.). Łącznie stałe wydatki miesięczne wynoszą więc [...] zł. W tym miejscu należy wskazać, że wbrew argumentacji zawartej w sprzeciwie spłata kredytów nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się bowiem stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. W tym miejscu należy stwierdzić, iż trudno uznać spłaty kredytów na zakup trzech motorowerów dla dzieci za koszty utrzymania koniecznego. Ponadto wskazać należy, iż gdyby raty kredytów bankowych doliczyć do stałych wydatków miesięcznych to wtedy łączna wysokość zobowiązań skarżących wynosiłaby [...] zł. Uwzględniając więc wysokość deklarowanego dochodu skarżących wynoszącego [...] zł., na zaspokojenie bieżących potrzeb sześciodobowej rodziny pozostaje więc [...] zł. Poddaje to wątpliwość wiarygodność deklaracji o faktycznym dochodzie skarżących. Przy tak niewielkiej kwocie wolnych środków trudno bowiem przypuszczać aby niezależne instytucje bankowe sprawdzające za każdym razem zdolność kredytową skarżących, przyznały im 5 kredytów uznając, że są oni wypłacalni. W świetle powyższego, na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji.