IV SA/Po 650/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do prowadzenia pojazdami postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych /-/ D.Mataczyński W.B. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do prowadzenia pojazdami. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200zł. wniósł o zwolnienie z obowiązku jego uiszczania. Wnioskodawca nie dochował jednak wymogu formalnego wynikającego z art. 252 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa), zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Sąd pismem z dnia 20 września 2007r. (k. 17 akt) przesłał więc Skarżącemu urzędowy formularz i pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania wezwał do jego wypełnienia i złożenia w terminie 7 dni. W.B. w odpowiedzi na powyższe wezwanie, w zakreślonym przez Sąd terminie na urzędowym formularzu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z informacji zawartych we wniosku wynika, iż Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W.B. wyjaśnił przy tym, iż nie mieszka i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z pozostałymi członkami rodziny (żoną i trójką dzieci), posiada również zniesioną wspólność majątkową małżeńską. Z informacji zawartych w formularzu wynika także, iż wnioskodawca mieszka u byłych teściów, posiada udział w nieruchomości oraz prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi straty. Sąd celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem z dnia 26 października 2007r. (odebranym w dniu 2 listopada 2007r. k. 29 akt) wezwał W.B. do przedłożenia wyciągów z kont bankowych, lokat oraz kart kredytowych za okres ostatnich 3 miesięcy (jeżeli je posiada), określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.), dokładnego określenia własnego dochodu w tym z działalności gospodarczej oraz wszystkich form pomocy, zasiłków oraz z prac dorywczych, przedłożenia kopii zeznania podatkowego za 2005r. i 2006, przedłożenia szczegółowych informacji dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej w tym określenia jej przedmiotu, wysokości uzyskiwanego dochodu, formy opodatkowania złożonych deklaracji podatkowych VAT oraz informacji z Urzędu Skarbowego o wysokości wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy i przedłożenia zestawienia posiadanych pojazdów mechanicznych potwierdzonego przez właściwy Wydział Komunikacji. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Zauważyć należy jednak, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenie postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż W.B. nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku wiarygodnego wykazania faktu pozostawania w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z punktu widzenia logiki i zasad doświadczenia życiowego, za niewiarygodne uznać należy bowiem wyjaśnienia skarżącego dotyczącego jego sytuacji materialnej. W piśmie z dnia 7 listopada 2007 skarżący określił bowiem swoje stałe wydatki (bez kosztów stałego utrzymania – zakup żywności itp) przeznaczone na prąd, gaz i leki na łączną kwotę 980 zł. miesięcznie. Powyższa kwota jest niewspółmierna do deklarowanego braku dochodu. Zgodnie z oświadczeniem skarżący poza działalnością gospodarczą przynoszącą straty nie uzyskuje bowiem żadnych dodatkowych dochodów z prac dorywczych, sezonowych i nie korzysta z żadnej formy pomocy. Ponadto zwrócić należy uwagę na fakt, iż Skarżący nie odpowiedział na wezwanie Sądu dotyczące przesłania kopii zeznań podatkowych za lata 2005 – 2006. Fakt prowadzenia nowozałożonej działalności gospodarczej nie świadczy o tym, iż wnioskodawca nie był objęty w tych latach obowiązkiem podatkowym obligującym do złożenia zeznań podatkowych za ten okres. Odnosząc się do wskazanego we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu zniesienia wspólności majątkowej małżeńskiej zwrócić należy uwagę na to, że przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 psa, należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanow. NSA z dnia 6 czerwca 2004r. sygn. akt GZ 71/04 ONSAiWSA 2005/1/8). Z obowiązku tego nie są zwolnione również dzieci. Zauważyć należy również, iż wnioskodawca w żaden sposób nie uwiarygodnił faktu uzyskiwania straty z działalności gospodarczej pomimo stosownego wezwania do przedłożenia szczegółowych informacji dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej w tym określenia jej przedmiotu, wysokości uzyskiwanego dochodu, formy opodatkowania złożonych deklaracji podatkowych VAT oraz informacji z Urzędu Skarbowego o wysokości wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy. Określenie samego przychodu przy braku możliwości wglądu do dokumentacji pozwalającej na określenie kosztów uzyskania przychodu uniemożliwia ustalenie rzeczywiście uzyskiwanego dochodu czy tez starty z prowadzonej działalności gospodarczej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa postanowiono jak w sentencji. /-/D.Mataczyński JH