IV SA/Po 666/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant Sekr. sąd. Marta Kmieciak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 06 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę /-/ I. Kucznerowicz /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] Prezydent Miasta przyznał G. L. dodatek mieszkaniowy w wysokości 167, 41 zł miesięcznie na okres 6 miesięcy od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 30 listopada 2003 r. na pokrycie opłat za zajmowany lokal przy ul. [...]. W skład dodatku mieszkaniowego wchodził ryczałt na zakup opału w wysokości 3, 79 zł (k. 14 – 15 akt administracyjnych). Pismem z dnia 4 sierpnia 2003 r. G. L. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO) o zmianę decyzji nr [...] – wysokości kwoty dodatku mieszkaniowego w całości od 1 września 2003 r. Poinformowała, iż z dniem 31 sierpnia 2003 r. kończy Jej się dorywcza umowa o pracę, ostatnie wynagrodzenie otrzymała "z góry" 1 sierpnia 2003 r. Od 1 września 2003 r. nie będzie miała żadnego dochodu, ani pracy i nie będzie mogła płacić żadnej kwoty na czynsz mieszkaniowy (k. 18-19 akt administracyjnych). Wyrokiem z dnia 26 września 2006 r., I OSK 1296/05, Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie ze skargi kasacyjnej G. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 marca 2005 r. 4/II SA/Po 2806/03 w sprawie ze skargi G. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu (k. 39- 42 akt administracyjnych). Po ponownym rozpoznaniu sprawy - wyrokiem z dnia 1 lutego 2007 r., IV SA/Po 924/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie ze skargi G. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu polecił SKO rozważenie, czy pismo z dnia 4 sierpnia 2003 r. nie stanowi wniosku o zmianę decyzji w trybie art. 155 kpa (k. 44-53 akt administracyjnych). Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 65, art. 127 § 3, art. 144, art. 154 § 3 i art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. 98/00/1071 ze zm. – dalej kpa) w zw. z art. 9a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. 71/01/734 ze zm. – dalej udm) przekazał Prezydentowi Miasta wniosek G. L. z dnia 4 sierpnia 2003 r. (złożony w SKO 5 sierpnia 2003 r.) o zmianę na podstawie art. 155 kpa, decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego (k. 55-58 akt administracyjnych). Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, SKO postanowieniem z dnia z dnia [...] r. nr [...] utrzymało własne postanowienie z dnia [...] r. w mocy (k. 63-65 akt administracyjnych). Na skutek skargi G. L., postanowienie to jest badane przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 552/07. Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] Prezydent Miasta, na podstawie art. 7 ust. 1 i ust. 10 w zw. z art. 3, art. 6 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. 71/01/734 ze zm.) oraz art. 104, art. 155 kpa "odmówił zmiany wysokości przyznanego dodatku mieszkaniowego pani G. L., zam. [...], wnioskiem z dnia 4 sierpnia 2003 r. (złożonym w SKO 5 sierpnia 2003 r.), który Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowiło przekazać Prezydentowi Miasta, o zmianę na podstawie art. 155 kpa decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego" (k. 69 akt administracyjnych). W uzasadnieniu decyzji podano, że właściwym do rozpoznania wniosku jest Prezydent Miasta. Wysokość przyznanego dodatku mieszkaniowego wiąże się bezpośrednio z wysokością zadeklarowanych dochodów za okres trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku i wydatkami poniesionymi na zajmowany lokal za ostatni miesiąc, tj. miesiąc w którym składany jest wniosek. Wszelkie zmiany danych zawartych we wniosku lub deklaracji złożonej przez wnioskodawcę, które nastąpiły w okresie 6 miesięcy od dnia przyznania dodatku mieszkaniowego, nie mają wpływu na wysokość wypłaconego dodatku mieszkaniowego. Dotyczy to nie tylko zmiany wysokości czynszu, ale także zmiany sytuacji dochodowej. W przepisie tym ustawodawca podjął wszelkie ryzyko zmian występujących u wnioskodawcy, zarówno na jego korzyść, jak i odwrotnie. Ryzyko obejmuje zatem sytuacje, kiedy dodatek po kilku miesiącach nie przysługiwałby, a mimo to ustawa nie przewiduje jego zwrotu. I odwrotnie – kiedy kwota raz przyznanego dodatku nie ulega ponownemu przeliczeniu w związku ze zmianą wysokości opłaty za lokal czy utratę dochodu (k. 68-69 akt administracyjnych). G. L. w odwołaniu z dnia 10 czerwca 2007 r. zakwestionowała powyższą decyzję w całości twierdząc, iż "...jest ona taka sama jak w 2003 r., którą uchylił [...] Naczelny Sąd Administracyjny" (k. 1 akt SKO). Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (j.t. Dz.U 79/01/856 ze zm.), art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że NSA po rozpoznaniu skargi kasacyjnej nie uchylił decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2003 r., a jedynie wyrok WSA z dnia 31 marca 2005 r., oddalający skargę G. L. na postanowienie SKO z dnia [...] listopada 2003 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zarówno NSA w wyroku z dnia 26 września 2006 r., jak i następnie WSA w wyroku z dnia 1 lutego 2007 r. (IV SA/Po 974/06) stwierdziły, że pismo G. L. złożone w SKO dnia 5 sierpnia 2003 r. należy potraktować jako wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 155 kpa, a nie jako odwołanie od niej. Decyzja wydana w trybie art. 155 kpa ma charakter uznaniowy. Zmiana lub uchylenie decyzji w tym trybie może nastąpić tylko wówczas, gdy przemawia za tym interes społeczny i słuszny interes stron, a uchyleniu lub zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne. Decyzje administracyjne w przedmiocie dodatków mieszkaniowych mają charakter związany, nie są oparte na uznaniu administracyjnym. Tylko w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, z których każde jest zgodne z prawem. Przepis art. 7 ust. 10 udm jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 155 kpa, który sprzeciwia się dokonaniu zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] o przyznaniu pani G. L. dodatku mieszkaniowego. Postępowanie w sprawie dodatku mieszkowego wszczyna się wyłącznie na wniosek zainteresowanej osoby. Osoba uprawniona do otrzymania dodatku mieszkaniowego sama zatem kształtuje swoją sytuację poprzez składanie wniosków w odpowiednich terminach (k. 8-13 akt SKO). Skargę na powyższą decyzję w dniu 14 sierpnia 2007 r. wniosła G. L.. Wniosła o połączenie niniejszej sprawy ze skargą znajdującą się już w WSA pod sygn. akt IV SA/Po 552/07, gdyż "dotyczy tej samej sprawy" – dodatku mieszkaniowego z 2003 r. Uzasadniając skargę G. L. podniosła, iż Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 września 2006 r. (I OSK 1296/05) uchylił wyrok, wskazał naruszenia przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił [decyzję] tak samo ponownie. Prezydent Miasta i Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydały takie same decyzje jak w 2003 r. (k. 2 akt). Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi (k. 3-7 akt). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm. - dalej ppsa) sądowa kontrola decyzji administracyjnej polega wyłącznie na ocenie jej legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej w danym postępowaniu. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa). Sąd podziela ustalenia organu I i II instancji, czyniąc je integralną częścią ustaleń Sądu. W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił nadto, że G. L. korzystała z dodatku mieszkaniowego- w okresach: od 1 czerwca 2003 do 30 listopada 2003 r.- po 167,41 zł miesięcznie; w okresie sześciu miesięcy- w tym w kwietniu 2005 r. po 216,72 zł miesięcznie; od grudnia 2005 r. do maja 2006 r. po 228,09 zł miesięcznie; od 1 czerwca 2006 do 30 listopada 2006 r. po 229,22 zł miesięcznie. Nadto Prezydent Miasta udzielił G. L. szeregu świadczeń z pomocy społecznej - w szczególności: decyzją z dnia [...] marca 2005 r. po 244 zł miesięcznie zasiłku okresowego w okresie od kwietnia do czerwca 2005 r.; decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. - 307 zł zasiłku celowego na czynsz i energię; decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. - po 150 zł miesięcznie zasiłku okresowego na żywność w okresie od lipca do września 2005 r.; decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. - 181 zł zasiłku celowego na leki za czerwiec 2005 r.; decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. 50 zł zasiłku celowego na zakup przedmiotów do domu; decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. po 234 zł miesięcznie zasiłku okresowego w sierpniu i wrześniu 2005 r.; decyzją z [...] września 2005 r. 440 zł - tytułem czynszu i opłaty za zużytą energię elektryczną w październiku; od października do grudnia 2005 r. po 150 zł miesięcznie na żywność; decyzją z dnia [...] września 2005 r. po 234, 54zł miesięcznie zasiłku okresowego w okresie od października do grudnia 2005 r.; decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. po 233 zł miesięcznie zasiłku okresowego w okresie od stycznia do marca 2006 r.; decyzjami z dnia [...] grudnia 2005 r. po 150 zł miesięcznie zasiłków celowych na żywność od stycznia do marca 2006 r. ; decyzją z dnia [...] marca 2006 r. po 233 zł zasiłku okresowego od kwietnia do czerwca 2006 r.; decyzją z dnia [...] marca 2006 r. 442 zł zasiłku celowego na czynsz w kwietniu 2006 r.; decyzją z dnia [...] marca 2006 r. po 150 zł miesięcznie w okresie od kwietnia 2006 do czerwca 2006 r. na zakup żywności; decyzją z dnia [...] marca 2006 r. 78,60 zł zasiłku celowego na energię; decyzją z dnia [...] marca 2007 r. po 247 zł miesięcznie zasiłku okresowego od kwietnia do czerwca 2007 r. Powyższe dane znane są Sądowi z urzędu (art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z art. 228 § 2 kpc) w oparciu o dokumenty i odpisy znajdujące się w aktach sprawy IV SA/Po 778/06, a mianowicie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2005 r. nr: [...]; decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2005 r. nr [...]; decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2005 r. nr [...]; decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] ( k. 2-5, 41-46, 60-61 akt administracyjnych załączonych do sprawy IV SA/Po 461/06 i k. 34 akt IV SA/Po 461/06); decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] (k. 1 akt administracyjnych załączonych do sprawy IV SA/Po 359/07); decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2005 r. nr ;[..]; decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2005 r. nr [..]; decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2005 r. nr [...] (k. 13-14, 16, 17, 65 akt administracyjnych załączonych do sprawy IV SA/Po 778/06). Zgodnie z art. 154 § 2 i 3 kpa w sprawach należących do zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego do zmiany lub uchylenia decyzji, o której mowa w art. 155 kpa właściwe są organy tych jednostek. Właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego jest zgodnie z art. 7 ust. 1 udm Prezydent Miasta. W związku z tym jest on także właściwy, zgodnie z art. 154 § 2 i 3 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 udm, do rozpoznania wniosku o uchylenie lub zmianę decyzji w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, w trybie art. 155 kpa. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2006 r. (I OSK 1296/05), którym uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 marca 2005 r. (4/II SA/Po 2806/03) i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania, dotyczył postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W sprawie, której dotyczyły wymienione wyroki, rozstrzygana była kwestia proceduralna – badano charakter pisma G. L. z dnia 4 sierpnia 2003 r. Zarówno NSA, jak i WSA, nie badało legalności decyzji w przedmiocie zmiany ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2003 r. [...], gdyż takowa decyzja nie została jeszcze wydana. W związku z tym zarzuty Skarżącej o nieuwzględnieniu przez Prezydenta Miasta oraz SKO wytycznych Sądu administracyjnego są całkowicie pozbawione podstaw (art. 153 ppsa). Dodatek mieszkaniowy przyznaje się na okres 6 miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu złożenia wniosku, badając zadeklarowany dochód członków gospodarstwa domowego wnioskodawcy w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz wydatki poniesione na zajmowany lokal za ostatni miesiąc (art. 3 ust. 1 udm w zw. z art. 7 ust. 1 i 5 udm oraz art. 6 udm). Zmiany danych zawartych we wniosku lub deklaracji złożonej przez wnioskodawcę, które nastąpiły w okresie 6 miesięcy od dnia przyznania dodatku mieszkaniowego – a więc w okresie pobierania przyznanego dodatku, nie mają wpływu na jego wysokość (art. 7 ust. 10 udm). W art. 7 ust. 10 udm ustawodawca podjął wszelkie ryzyko zmian występujących u wnioskodawcy, zarówno na jego korzyść, jak i odwrotnie. Kwota raz przyznanego dodatku nie ulega ponownemu przeliczeniu w związku ze zmianą wysokości opłat za lokal czy utratą dochodu (C. Maniura "Dodatki mieszkaniowe. Komentarz" C.H. Beck 2005, s. 143). Momentem, od którego zmiany te nie mają znaczenia, jest wydanie prawomocnej decyzji (R. Sadowski, S. Szymkowiak "Podręczny komentarz do ustawy o dodatkach mieszkaniowych wraz z przepisami wykonawczymi oraz wzorami decyzji i pism" , Leges 2007, s. 57). Prezydent Miasta przyznał Skarżącej dodatek mieszkaniowy decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] na okres 6 miesięcy od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 30 listopada 2003 r. (k. 14 – 15 akt administracyjnych). G. L. domagała się zmiany wysokości dodatku począwszy od 1 września 2003 r., powołując się na wywołaną utratą pracy, zmianę dotychczasowej sytuacji finansowej. Skoro zmiana sytuacji materialnej Skarżącej nastąpiła w okresie 6 miesięcy od dnia przyznania dodatku, nie mogła ona, stosownie do art. 7 ust. 10 udm, wpłynąć na zweryfikowanie wysokości, już przyznanego, dodatku mieszkaniowego. Ostateczna decyzja o przyznaniu dodatku mieszkaniowego zasadniczo ma charakter trwały i jest niewzruszalna (R. Sadowski, S. Szymkowiak op. cit. s. 56). Zmiana decyzji w oparciu o art. 155 kpa, stanowiącym iż decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, możliwa jest w sytuacjach wyjątkowych. Ustawodawca w art. 7 ust. 10 udm przesądził, że do takich sytuacji nie należy zmiana danych zawartych w deklaracji lub we wniosku, które nastąpiły w okresie 6 miesięcy od przyznania dodatku mieszkaniowego. Krótki okres na jaki przyznawany jest dodatek mieszkaniowy – 6 miesięcy (art. 7 ust. 5 udm), zabezpiecza interesy osoby ubiegającej się o dodatek przed niedogodnościami związanymi, m.in. ze zmianą dochodów lub opłat za mieszkanie. Zmiany w tym zakresie zostaną uwzględnione w trakcie rozpatrywaniu wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego na następny okres. W sytuacjach wyjątkowych osoba znajdująca się w trudnej sytuacji może skorzystać z innych form pomocy państwa, m.in. na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 64/04/593 ze zm.). Trafnie Prezydent Miasta oraz SKO uznali, że utrata przez Skarżącą pracy od 1 września 2003 r. oraz związana z tym utrata dochodów, nie stanowią podstawy do zmiany decyzji o przyznaniu i wysokości dodatku mieszkaniowego na okres od 1 czerwca 2003 r. do dnia 30 listopada 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do połączenia do łącznego rozpoznania niniejszej sprawy ze sprawą o sygn. akt IV SA/Po 552/07 (art. 111 § 2 ppsa). Reasumując - zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ppsa, Sąd oddalił skargę. /-/ I.Kucznerowicz /-/ D. Rzyminiak – Owczarczak /-/ M. Dybowski AT