IV SA/Po 671/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przedłużenia terminu do załatwienia sprawy p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi W dniu (...) r. (data stempla pocztowego, k. 19 akt sądowych) A.W. (dalej: "Skarżący’) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej: "WSA w Poznaniu") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej: "organ I instancji" lub "SKO w Kaliszu") opisane w rubrum niniejszego postanowienia. Jednocześnie Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że zaskarżone postanowienie SKO w Kaliszu otrzymał (...) r. W tym samym czasie otrzymał również wezwanie WSA w Poznaniu do uprawdopodobnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję SKO w K. z dnia nr (...). Skarżący był przekonany, że wniosek taki złożył do WSA w Poznaniu w piśmie z (...) r. Zatem w tej sytuacji musiał sporządzić jeszcze raz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w poprzedniej sprawie, ponieważ nie mógł odnaleźć kserokopii pism kierowanych do WSA w Poznaniu, które najprawdopodobniej uległy zniszczeniu. Ta sytuacja spowodowała, że Skarżący nie dotrzymał terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Ponadto Skarżący wskazał, że nie ma siły i zdrowia, żeby zrobić wszystko terminie. Jest osobą schorowaną, od kilku dni nie wychodzi z domu, a ponadto zgubił okulary, co jeszcze utrudnia sytuację. W jego ocenie za sytuację tą ponoszą winę urzędnicy MGOPS w Jarocinie, ponieważ odmawiają Skarżącemu opłacania składek na NFZ i nie przesyłają potrzebnych Skarżącemu kopii pism, aby nie mógł w odpowiednim czasie wnosić skarg do WSA w Poznaniu. Skarżący podkreślił, że gdyby zapewniono jemu prawo do ubezpieczenia zdrowotnego, to jego stan zdrowia uległby poprawie i mógłby podjąć pracę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 87 p.p.s.a. pismo wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), jednakże wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu (§ 3). Ponadto na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z kolei spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu (art. 88 p.p.s.a.). Tylko kumulatywne zaistnienie przesłanek określonych w art. 86 w związku z art. 87 p.p.s.a. będzie stanowiło podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, art. 87, Nb 1). Powyższe oznacza, że strona musi wykazać (uprawdopodobnić), iż w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne. Wyjaśnić również należy, że przesłanka braku winy, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Zarówno w orzecznictwie, jak i nauce prawa panuje zgodność, że sąd oceniając tę przesłankę powinien przyjąć obiektywne mierniki staranności, których można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, uw. 5 do art. 87). W postanowieniu z 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 246/08 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA") Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu, jak np. nagła choroba. Stąd też stwierdzić należy, że o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności, skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności, prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o danej okoliczności jest wiarygodne, ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminu stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu (zob. wyrok NSA z 25.01.2011 r., I FSK 2000/09, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, bowiem powołując się na zły stan zdrowia, nie przedłożył stosownego zaświadczenia lekarskiego, co oznacza, że nie uprawdopodobnił, że jego stan zdrowia uniemożliwił podjęcie czynności. Z wniosku również nie wynika okres trwania tego stanu. Ponadto z okoliczności wskazanych we wniosku nie wynika, aby stan pogorszenia zdrowia miał charakter nagły. Również okoliczność zagubienia okularów nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ jak wynika ze składanych przez Skarżącego odręcznych pism, ewentualne dolegliwości okulistyczne nie uniemożliwiają jemu ich sporządzania. Ma to o tyle istotne znaczenie, iż w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku a stan choroby przewlekłej nie jest okolicznością uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z 12.08.2014 r., II FZ 1172/14, CBOSA). Nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 30.12.2008 r., I OZ 925/08, CBOSA). Ponadto należy również wskazać, że zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu (por.: postanowienie NSA z 02.10.2007 r., II OZ 872/07, CBOSA; postanowienie SN z 29.01.2002 r., II UZ 90/01, LEX nr 81956). Powołanie się na takie okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 04 listopada 1998 r., III SA 1243/97 (LEX nr 36902) stwierdzono, że nawet zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu. Niekoniecznie bowiem musi wykluczać ono możliwość dokonania czynności procesowych przez stronę. Zaświadczenie lekarskie nie stanowi, samo w sobie, wystarczającego dowodu na potwierdzenie uprawdopodobnienia braku winy w niezachowaniu ustawowego terminu do dokonania czynności. Na uwzględnienie nie zasługują również pozostałe okoliczności podniesione we wniosku, bowiem Skarżący, składając liczne pisma, zarówno do organów pomocowych, jak i WSA w Poznaniu, powinien zachować szczególną staranność przy ich gromadzeniu i mieć świadomość, że przy tak szerokiej korespondencji i złym stanie zdrowia (jak twierdzi Skarżący, co nie zostało jednak udokumentowane zaświadczeniem lekarskim), okoliczności te, w powiązaniu z brakiem należytej staranności, mogą powodować ujemne skutki procesowe dla Skarżącego. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.