IV SA/Po 679/13
PostanowienieWSA w Poznaniu2013-08-13
Skład orzekający: Referendarz sądowy Damian Mataczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy strona, która posiada znaczące aktywa (nieruchomości, oszczędności, wierzytelności) i ponosi miesięczne wydatki, które nie przekraczają jej dochodów netto, może zostać zwolniona od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając, że skarżąca, mimo posiadania kredytu hipotecznego i innych zobowiązań, dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi na pokrycie kosztów postępowania. Analiza dochodów netto i wydatków wykazała, że poniesienie kosztów sądowych nie spowoduje uszczerbku w jej koniecznym utrzymaniu, a posiadane wierzytelności z tytułu zaległych wynagrodzeń dodatkowo potwierdzają jej zdolność finansową.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego i jednocześnie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni przedstawiła swoją sytuację materialną, wskazując na dochody z emerytury i wynagrodzenia, posiadane nieruchomości, mieszkanie, kredyt hipoteczny oraz inne zobowiązania. Sąd wezwał ją do uzupełnienia dokumentacji dotyczącej jej sytuacji finansowej, w tym wyciągów bankowych, zeznań podatkowych i dowodów wydatków. Po analizie przedłożonych dokumentów, sąd uznał, że skarżąca dysponuje środkami na pokrycie kosztów sądowych.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku dostarczenia dokumentów postanawia odmówić przyznania prawa pomocy
B. S. wniosła skargę na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku dostarczenia dokumentów. Wraz ze skargą skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych We wniosku skarżąca oświadczyła, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jej miesięczny dochód z tytułu pobieranej emerytury i wynagrodzenia z tytułu posiedzeń w komisji Rady Nadzorczej wynosi łącznie [...] zł. brutto. Według oświadczenia skarżąca posiada dom o pow. [...] m2 wraz z działką [...] m2 oraz mieszkanie o pow. [...] m2. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, iż spłaca kredyt hipoteczny w kwocie [...] + [...] zł. do 2019r. Skarżąca oświadczyła, iż opłacenie wszelkich opłat i zobowiązań to kwota ok. [...] zł. Wnioskodawczyni opisując swą sytuację finansową poinformowała również, że jest zatrudniona w Hurtowni D. A.K. sp. z o.o. we W. na 1/8 etatu ([...] zł./mc), jednak od 2012r. nie otrzymuje wynagrodzenia z uwagi na trudną sytuację finansową firmy. W związku z powyższym hurtownia ma zobowiązanie wobec niej na kwotę ok. [...] zł.
Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, pismem z dnia 25 lipca 2013r. wezwano ją do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących posiadanych lokat, kont i kart kredytowych, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2011-2012, przedłożenia zestawienia użytkowanych pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym, udokumentowania wysokości wydatków przeznaczanych na utrzymanie się - opłat za energię elektryczną, dostawy wody, gazu, usługi telekomunikacyjne itp., przedłożenia kopii umów kredytowych wraz z harmonogramem spłat i informacją na temat przeznaczenia uzyskanych środków oraz przedłożenia zaświadczenia o wysokości uzyskiwanej emerytury i wynagrodzenia z tytułu zasiadania w Radzie Nadzorczej W. Spółdzielni Mieszkaniowej.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca przesłała kopię aktu notarialnego umowy darowizny nieruchomości położonej Cz., umowę kredytu hipotecznego wraz z harmonogramem spłat, umowę o udzielenie kredyt i wydanie płatniczej karty kredytowej, wyciąg z konta bankowego, zaświadczenie z Hurtowni D. A. K. sp. z o.o. we W. o zatrudnieniu w wymiarze 1/8 etatu ([...] zł. brutto) i zobowiązanie wobec wnioskodawczyni z tytułu zaległego wynagrodzenia na kwotę ok. [...] zł., kopie kaktur za prąd, gaz, telefon, telewizję wraz z dowodami wpłat, kopię umowy ubezpieczenia samochodu Daewoo Tico, kopie zeznań podatkowych za lata 2012 i 2011, decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości oraz decyzję o obliczeniu wysokości emerytury.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że stosownie o treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270 - dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 ppsa prawo pomocy w tym zakresie Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W tym miejscu należy wyjaśnić czym jest instytucja prawa pomocy. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.).
Analizując przedstawione przez skarżącą zestawienie miesięcznych wydatków i odnosząc je do uzyskiwanych dochodów należy uznać, iż poniesienie przez nią kosztów postępowania, które na obecnym jego etapie sprowadzają się do wpisu sądowego nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Wskazać należy bowiem, iż przedłożonych dokumentów wynika, że skarżąca co miesiąc opłaca telefon ([...]zł.), abonament telewizji kablowej ([...]zł.), prąd (rachunek za okres 25.03.-24.05.2013 [...]zł., rachunek 10.09.2012 – 13.11.2012 – [...] zł, rachunek za okres 12.03.2013 do 14.05.2013 w kwocie [...].), opłaty za mieszkanie na łączną kwotę [...] zł., fakturę za gaz za okres 22.09.2012 – 22.11.2012 w kocie [...] zł. Przyjmując więc do rozliczenia ostatnią fakturę za prąd i przedłożoną fakturę za gaz stwierdzić należy, iż stałe wydatki w rozliczeniu miesięcznym wynoszą [...] zł. Doliczając rozliczaną rocznie kwotę podatku od nieruchomości ([...] zł.) i składkę ubezpieczenia samochodu ([...] zł.), przyjąć należy, że łączne zobowiązania skarżącej wynoszą miesięcznie [...] zł. Powyższa kwota wydatków stałych, ponoszone koszty raty kredytowej wynoszącej [...] zł. za miesiąc sierpień 2013, korespondują z łączną kwotą deklarowanych miesięcznych wydatków w kwocie 1600 zł. Przy uwzględnieniu faktycznych dochodów wynoszących zgodnie z wyciągiem bankowym [...] zł. netto (a nie jak wskazano we wniosku brutto) stwierdzić należy, iż skarżąca dysponuje środkami na opłacenie kosztów sądowych. Powyższego stwierdzenia nie zmienia deklarowany w wyciągu debet na koncie bankowym.
W tym miejscu należy wskazać, iż skarżąca wykazała opłacanie rat hipotecznego, które co do zasady nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (zob. m.in. postanowienie NSA z dnia 3 marca 2011 r. sygn. akt II OZ 130/11 i z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 81/12). Oceniając sytuację dochodową skarżącej należy również wskazać, że zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem skarżąca ma wierzytelność z tytułu zaległych wynagrodzeń na kwotę [...] zł.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło