IV SA/Po 695/24
WyrokWSA w Poznaniu2024-11-06
Skład orzekający: Izabela Bąk-Marciniak, Monika Świerczak, Jacek Rejman
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Służby Więziennej, który złożył raport o zwolnienie ze służby, może skutecznie wycofać ten raport, jeśli organ wyznaczył późniejszy termin zwolnienia niż wskazany przez funkcjonariusza, a następnie organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję o zwolnieniu, nie uwzględniając wycofania raportu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, uznając, że organy naruszyły art. 96 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 96 ust. 3b ustawy o Służbie Więziennej. Kluczowe było nieuwzględnienie przez organy faktu, że funkcjonariusz nie został zwolniony w terminie wskazanym przez niego w raporcie (6 czerwca 2024 r.), lecz w terminie późniejszym (14 czerwca 2024 r.). W takiej sytuacji, zgodnie z art. 96 ust. 3b ustawy, wycofanie przez funkcjonariusza raportu o zwolnienie ze służby powinno zostać uwzględnione, co skutkowałoby brakiem podstaw do zwolnienia.Stan faktyczny
Funkcjonariusz T. O. złożył raport o zwolnienie ze służby z dniem sporządzenia raportu (6 czerwca 2024 r.). Dyrektor Zakładu Karnego wyznaczył datę zwolnienia na 14 czerwca 2024 r. Następnie funkcjonariusz złożył raport o wycofanie wniosku o zwolnienie, wskazując na presję i zastraszanie. Dyrektor Zakładu Karnego wydał decyzję o zwolnieniu ze służby. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej utrzymał tę decyzję w mocy. Sąd administracyjny uznał, że organy naruszyły prawo, nie uwzględniając wycofania raportu o zwolnienie, ponieważ funkcjonariusz nie został zwolniony w terminie wskazanym przez siebie.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia 9 lipca 2024 r. oraz poprzedzającą ją decyzję personalną Dyrektora Zakładu Karnego w K. z dnia 12 czerwca 2024 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Asesor sądowy WSA Jacek Rejman Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 listopada 2024 r. sprawy ze skargi T. O. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia 9 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję personalną nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w K. z dnia 12 czerwca 2024 r. nr [...];
T. O. w dniu 6 czerwca 2024r. złożył Dyrektorowi Zakładu Karnego w K. raport dotyczący zwolnienia ze służby w Służbie Więziennej z dniem sporządzenia raportu.
Korzystając z uprawnienia określonego w art. 96 ust. 3a ustawy o Służbie Więziennej Dyrektor Zakładu Karnego w K. wskazał datę zwolnienia na dzień 14 czerwca 2024r.
W dniu 11 czerwca 2024r. kpr. T. O. złożył raport, w którym zadeklarował wycofanie raportu o zwolnienie go ze służby z uwagi na złożenie go pod wpływem presji, jaką wywierał na niego kierownik działu ochrony. Dyrektor Zakładu Karnego w K. w tym samym dniu rozpatrzył raport odmownie.
Decyzja personalną nr [...] z dnia 12 czerwca 2024r., znak [...] Dyrektor Zakładu Karnego w K. zwolnił kpr. T. O. z dniem 14 czerwca 2024r. ze służby w Służbie Więziennej w związku ze złożonym pisemnym zgłoszeniem wystąpienia ze służby.
Od decyzji powyższej w ustawowym terminie odwołanie złożył T. O.. Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji personalnej i powołał się na wady oświadczenia woli wskazując, że raport o zwolnieniu napisał pod wpływem groźby.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej decyzją z dnia 9 lipca 2024 r., znak [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w K. z dnia 12 czerwca 2024 r. nr [...] o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza T. O..
Organ wskazał, że zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 2 Ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby. Zwolnienie ze służby na podstawie powołanego przepisu ma zatem charakter obligatoryjny, gdyż organ jest zobowiązany do zwolnienia funkcjonariusza, niezależnie od przyczyn złożenia przez niego oświadczenia o wystąpieniu ze służby.
Funkcjonariusz, składając raport o zwolnienie ze służby, złożył oświadczenie woli o wystąpieniu ze Służby Więziennej, które zostało skierowane do Dyrektora Zakładu Karnego w K.. Z tych też względów, do takiego oświadczenia, o którym mowa wart. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej, ma zastosowanie art. 61 Kodeksu cywilnego, zgodnie, z którym wywiera ono skutki prawne z chwilą, gdy dotarło do adresata w takiej formie, że mógł się on zapoznać z treścią tego oświadczenia. Odwołanie takiego oświadczenia woli jest skuteczne jedynie wówczas, gdy doszło do adresata jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. W świetle tej regulacji oświadczenie woli złożone drugiej stronie wiąże osobę, która oświadczenie takie złożyła. Może być ono skutecznie odwołane po tym jak doszło do wiadomości adresata tylko za jego zgodą. W niniejszej sprawie organ I instancji a więc organ uprawniony do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby zgody takiej treści nie wyraził.
Odnosząc się do zarzutu jakoby odwołujący działał pod wpływem groźby organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, co do braku podstaw do uznania, iż oświadczenie woli złożone przez funkcjonariusza dotknięte było wadą umożliwiającą uchylenie się od jego skutków. Skarżący nie wykazał bowiem, że w dniu złożenia raportu działał pod wpływem groźby lub w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli. Organ I instancji nie był zobowiązany badać motywów oraz intencji funkcjonariusza, co do wystąpienia z raportem o zwolnienie ze służby. Organ podkreślił, że w przypadku złożenia raportu o wystąpieniu ze służby organ jest zobligowany do zwolnienia funkcjonariusza i to niezależnie od przyczyn złożenia oświadczenia, co do wystąpienia ze służby. Skoro organ uwzględnił prośbę funkcjonariusza i zwolnił go ze służby, to organowi nie można tym samym zarzucić niewłaściwego zastosowania art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej.
Odnosząc się do raportu o wycofanie raportu złożonego w dniu 31 marca 2022 r. dot. zwolnienia ze służby organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji nie miał obowiązku uwzględnienia tej prośby. Organ mógł się przychylić do prośby funkcjonariusza, ale nie był do tego zobligowany. Skoro organ, korzystając z przysługujących mu uprawnień, nie uwzględnił raportu o wycofaniu raportu o zwolnienie ze służby, to oświadczenie to, w myśl art. 61 kodeksu cywilnego, było bezskuteczne. W konsekwencji postępowanie w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby nie stało się bezprzedmiotowe, i należało wydać decyzję dot. zwolnienia funkcjonariusza ze Służby Więziennej na podstawie art. 96 ust. 1 pkt.2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej.
Organ odwoławczy również wskazał, że przełożony jest zobligowany do odstąpienia od zwolnienia funkcjonariusza wyłącznie w przypadku wycofania przez niego raportu, ale tylko w sytuacji gdy nie jest możliwe zwolnienie go ze służby w terminie wskazanym przez niego w raporcie (art. 96 ust. 3b u.s.w.), co nie wystąpiło w niniejszej sprawie, ponieważ zwolnienie nastąpiło we wskazanym przez funkcjonariusza wcześniejszym terminie, tj. w pełni uwzględniając jego raport.
Skarżący złożył w dniu 8 sierpnia 2024r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję personalną Nr [...] Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia 9 lipca 2024r., znak [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Służbie Więziennej.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 96 ust. 1 pkt u.s.w. poprzez utrzymanie w mocy decyzji o zwolnieniu go ze służby w sytuacji wycofania przez niego raportu o zwolnienie ze służby.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Organ wskazał, że zbadał kwestię związaną z zarzutami dotyczącymi wad oświadczenia woli o zwolnieniu ze służby, czemu dał wyraz w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji. Organ nie dał wiary skarżącemu jakoby działał pod wpływem błędu lub groźby, w stanie wyłączającym świadomość, podstępnie lub złożył oświadczenie dla pozoru. Organ zwrócił uwagę na czas, jaki upłynął od złożenia raportu o zwolnienie ze służby w Służbie Więziennej do powołania się przez skarżącego na wady oświadczenia woli. W tym okresie skarżący m.in. otrzymał pismo Dyrektora Zakładu Karnego w G. (22.04.2022r.) w sprawie konieczności wykorzystania urlopu wypoczynkowego w związku ze złożonym raportem o zwolnienie ze służby. Miał więc jasny sygnał, że jego raport wywołuje już czynności związane ze zwolnieniem a więc jest skuteczny. Ponadto, w raporcie z dnia 5 maja 2022r. w którym złożył oświadczenie o wycofaniu raportu o zwolnienie ze służby, nie powołuje się na żadną z wad oświadczenia woli, a jedynie swojemu działaniu przypisuje pochopność jednocześnie wyraźnie wskazując, że zmienił swoją decyzję po "głębszych refleksjach".
Zważywszy na powyższe, organ dodatkowo podaje, że skarżący nie mógł działać pod wpływem groźby. Nawet jeśli faktycznie został on uprzedzony o możliwych konsekwencjach służbowych swojego zachowania to takie działanie nie ma cech groźby bezprawnej. Organ wskazał, że nie potwierdziły się również powoływane przez odwołującego okoliczności jakoby zasłabł on podczas rozmowy w takcie której miał napisać raport o zwolnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego
W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2024 r. Dz. U. poz. 935, ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia 9 lipca 2024 r., znak [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w K. z dnia 12 czerwca 2024 r. nr [...] o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza T. O..
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy T. O. skutecznie wycofał raport z dnia 6 czerwca 2024 r., w którym zawarł wniosek o zwolnienie ze służby.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 1683, dalej: "u.s.w.").
Zgodnie z art. 32 ust. 1 u.s.w. kierownicy jednostek organizacyjnych: Dyrektor Generalny, Szef IWSW, dyrektorzy okręgowi, Rektor, Komendant Centralnego Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej, dyrektorzy zakładów karnych i aresztów śledczych, komendanci ośrodków szkolenia Służby Więziennej i ośrodków doskonalenia kadr Służby Więziennej są przełożonymi funkcjonariuszy i pracowników tych jednostek.
Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 2 u.s.w. funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby.
Z kolei zgodnie z art. 96 ust. 3 u.s.w. funkcjonariusza zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia złożenia przez niego pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby.
Zgodnie z art. 96 ust. 3a u.s.w. funkcjonariusz w pisemnym zgłoszeniu wystąpienia ze służby może wskazać termin zwolnienia.
Zgodnie z art. 96 ust. 3b u.s.w. jeżeli ze względu na potrzeby służby zwolnienie funkcjonariusza w terminie, o którym mowa w ust. 3a, nie jest możliwe, przełożony zwalnia go w terminie określonym w ust. 3, chyba że funkcjonariusz wycofa pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby.
Artykuł 217 u.s.w. wskazuje, że sprawy ze stosunku służbowego rozstrzyga przełożony w formie pisemnej (ust. 1). Natomiast przez sprawy ze stosunku służbowego należy rozumieć: nawiązanie stosunku służbowego, powoływanie oraz mianowanie funkcjonariuszy na stanowiska służbowe, przenoszenie, odwoływanie i zwalnianie ze stanowisk służbowych, nadawanie stopni Służby Więziennej, zawieszanie w czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, stwierdzanie wygaśnięcia stosunku służbowego, ustalanie uposażenia, przyznawanie świadczeń pieniężnych oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, ustaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy (ust. 2).
Zgodnie z art. 218 ust. 1 pkt 1 u.s.w. sprawy dotyczące zwolnienia ze służby rozstrzyga się w formie decyzji.
Przenosząc powyższe regulacje na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że funkcjonariusz więzienny ([...]) T. O. złożył w dniu 6.06.2024 r. raport z prośbą o zwolnienie ze służby. Dyrektor Zakładu Karnego na raporcie napisał adnotację o treści: "Zwolnienie ze służby w dniu 14.06.2024".
Następnie T. O. w dniu 11.06.2024 r. złożył raport, w którym wycofał raport o zwolnienie ze służby z dnia 6.06.2024 r. W uzasadnieniu opisał okoliczności, w których złożył raport o zwolnienie ze służby, wskazując na presję i zastraszanie przez przełożonego.
W efekcie tych czynności decyzją z dnia 12 czerwca 2024 r. T. O. został zwolniony z dniem 14 czerwca 2024 r. na podstawie art. 32 ust. 1, art. 96 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3, art. 217, art. 218 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy o służbie więziennej.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że rozpatrzono pozytywnie raport T. O. o zwolnienie ze służby.
W tym miejscu Sąd wskazuje na uchybienie procesowe organu w zakresie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W decyzji organu I instancji nie poruszono bowiem kwestii wycofania raportu przez funkcjonariusza.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej działając jako organ odwoławczy utrzymał w mocy powyższą decyzję, wskazując, że pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby jest oświadczeniem woli, do którego ma zastosowanie art. 61 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym oświadczenie woli jest złożone z chwilą, gdy doszło do innej osoby, a odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. W innej sytuacji oświadczenie woli złożone drugiej stronie wiąże osobę, która oświadczenie takie złożyła i może być skutecznie odwołane tylko za zgodą adresata.
Ponadto organ wskazał, że bezzasadny jest zarzut wadliwości złożonego oświadczenia woli z uwagi na stosowane wobec niego groźby. Organ wskazał na art. 87 KC podnosząc, że groźba musi być poważna i realna, natomiast funkcjonariusz został jedynie poinformowany o możliwości zastosowania wobec niego procedur i nie stanowi to nadużycia prawa. Poinformowano go o konsekwencjach za niedopuszczalne zachowanie wobec osób pozbawionych wolności w dniu 24.05.2024 r. oraz pielęgniarki w dniu 2.06.2024 r.
Organ również wskazał, że przełożony jest zobligowany do odstąpienia od zwolnienia funkcjonariusza wyłącznie w przypadku wycofania przez niego raportu, ale tylko w sytuacji gdy nie jest możliwe zwolnienie go ze służby w terminie wskazanym przez niego w raporcie (art. 96 ust. 3b u.s.w.), co nie wystąpiło w niniejszej sprawie, ponieważ zwolnienie nastąpiło we wskazanym przez funkcjonariusza wcześniejszym terminie, tj. w pełni uwzględniając jego raport.
Organ odwoławczy swoje rozstrzygnięcie oparł przede wszystkim na gruncie art. 61 § 1 k.c., wskazując, że zgodnie z art. 61 § 1 k.c. oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Przepis powyższy o odwołaniu oświadczenia woli przez składającego to oświadczenie zmierza wyłącznie do ochrony interesów adresata. Za zgodą adresata natomiast dopuszczalne jest odwołanie oświadczenia także po jego złożeniu. Oświadczenie o wystąpieniu ze służby nie jest zatem oświadczeniem o charakterze procesowym, które można swobodnie cofać w toku postępowania. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. W świetle tej regulacji oświadczenie woli złożone drugiej stronie wiąże osobę, która oświadczenie takie złożyła. Może być ono skutecznie odwołane po tym jako doszło do wiadomości adresata tylko za jego zgodą. W tym zakresie odpowiednie zastosowanie znajdują także przepisy Kodeksu cywilnego o wadach oświadczenia woli (art. 82-88 k.c.) (por. wyrok WSA w Warszawie z 6 kwietnia 2016 r., sygn. VIII SA/Wa 718/15)
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy naruszyły przede wszystkim art. 96 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 96 ust. 3b u.s.w. Abstrahując bowiem od okoliczności wskazanych w prawie cywilnym w zakresie skuteczności wycofania oświadczenia woli, należy wskazać, że art. 96 ust. 3b ustawy przewiduje możliwość wycofania pisemnego wystąpienia ze służby.
Organ odwoławczy naruszył prawo materialne i w nieprawidłowy sposób dokonał subsumpcji w niniejszej sprawie. Co więcej organ odwoławczy opisał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stan faktyczny niezgodny z rzeczywistym i wynikającym z akt sprawy.
Mianowicie organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 96 ust. 3b u.s.w., ponieważ: "zwolnienie nastąpiło we wskazanym przez funkcjonariusza wcześniejszym terminie, tj. w pełni uwzględniając jego raport".
Tymczasem z akt sprawy wynika, że funkcjonariusza zwolniono z pracy z dniem 14 czerwca 2024 r., natomiast w raporcie z 6.06.2024 r. wniósł on o zwolnienie "z dniem dzisiejszym". Oznacza, to że jego raport nie został w pełni uwzględniony i wbrew twierdzeniom organu nie zwolniono go w terminie wskazanym przez funkcjonariusza.
Zgodnie z art. 96 ust. 3a ustawy: "Funkcjonariusz w pisemnym zgłoszeniu wystąpienia ze służby może wskazać termin zwolnienia." Funkcjonariusz w niniejszej sprawie wskazał termin zwolnienia, jako dzień złożenia raportu t.j. 6.06.2024 r.
Z okoliczności sprawy wynika, że nie zwolniono go we wskazanym przez niego terminie, ponieważ wyznaczono termin zwolnienia na dzień 14.06.2024 r. Taka sytuacja z kolei odpowiada w pełni dyspozycji art. 96 ust. 3b ustawy, zgodnie z którym: "Jeżeli ze względu na potrzeby służby zwolnienie funkcjonariusza w terminie, o którym mowa w ust. 3a, nie jest możliwe, przełożony zwalnia go w terminie określonym w ust. 3, chyba że funkcjonariusz wycofa pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby."
Należy przy tym zauważyć, że dyspozycja ostatniego zdania art. 96 ust. 3b u.s.w. nie uzależnia wycofania zgłoszenia wystąpienia ze służby od zgody adresata tego zgłoszenia (przełożonego). Nie sposób w ocenie Sądu doszukiwać się powiązania art. 61 KC z art. 96 ust. 3b u.s.w. w tym zakresie.
Skoro więc zwolnienie funkcjonariusza ze służby nie mogło nastąpić we wskazanym przez niego terminie, to zwolnienie następuje w terminie określonym w art. 96 ust. 3 ustawy, czyli w terminie do 3 miesięcy od dnia złożenia pisemnego zgłoszenia.
Z adnotacji na raporcie 6.06.2024 r. wynika, że Dyrektor Zakładu Karnego w K. nie zaakceptował wnioskowanego terminu zwolnienia (6.06.2024r.) i wyznaczył termin zwolnienia ze służby na 14.06.2024 r. W niniejszej sprawie jednak wystąpiła negatywna przesłanka z art. 96 ust. 3b u.s.w. ("chyba że funkcjonariusz wycofa pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby."), ponieważ funkcjonariusz wycofał pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby w raporcie z dnia 11.06.2024 r.
Sądowi znane jest orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie wskazywanego przez organ charakteru wycofania oświadczenia woli w zakresie wniosku o zwolnienie ze służby.
Stanowisko organu odwoławczego opiera się w dużej mierze na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23.01.2020 r., sygn. akt I OSK 3504/18, gdzie Sąd uznał, że: "Odnosząc się zaś do oświadczenia o cofnięciu wystąpienia ze służby podnieść należy, że organ I instancji nie miał obowiązku uwzględnienia tej prośby. Organ mógł się przychylić do prośby funkcjonariusza o cofnięcie wystąpienia ze służby, ale nie był do tego zobligowany. Skoro organ, korzystając z przysługujących mu uprawnień, nie uwzględnił oświadczenia o cofnięciu wystąpienia ze służby, to oświadczenie to, w myśl art. 61 k.c., było bezskuteczne."
Jest to koncepcja oparta stricte na treści art. 61 KC. Należy jednak mieć na uwadze, że w momencie orzekania przez NSA nie istniał art. 96 ust. 3b ustawy. Został on bowiem dodany ustawą z dnia 22 lipca 2022 r. o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw i wszedł w życie 22 lipca 2022 r. Wyrok NSA nie uwzględniał więc istnienia tego przepisu, co oznacza, że rozważania na temat oceny wycofania oświadczenia woli przez pryzmat art. 61 § 1 KC dokonane były w zupełnie innym stanie prawnym.
W obecnym stanie prawnym ustawodawca wprost przewidział w art. 96 ust. 3b u.s.w. możliwość wycofania pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby i nie ma potrzeby dokonywania poszerzonej wykładni i posiłkowania się kodeksem cywilnym w tym zakresie, ponieważ istnieje przepis prawa materialnego regulujący tę kwestię.
W oderwaniu od powyższych rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 88 § 1 KC: "Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie". Na taką okoliczność zwrócił uwagę funkcjonariusz w raporcie z dnia 11.06.2024 r.
Wskazał, że oświadczenie o zwolnieniu ze służby w dniu 6.06.2024 r. złożył pod presją i z uwagi na zastraszania dot. tego, że jeśli się sam nie zwolni, to od jutra zostanie zawieszony i będzie otrzymywać 50 % wynagrodzenia, a także odejdzie z opinią, przez którą nigdy nie znajdzie innej pracy.
W ocenie Sądu wskazane okoliczności nie są wskazywanymi przez organ odwoławczy okolicznościami informowania o konsekwencjach za niedopuszczalne zachowanie wobec osób pozbawionych wolności w dniu 24.05.2024 r. oraz pielęgniarki w dniu 2.06.2024 r., tylko mają cechy groźby i szantażu. Sąd jednak podkreśla, że nie przesądza o tym jakie informacje i jakim charakterze zostały skarżącemu rzeczywiście przekazane. Należy jednak zauważyć, że ewentualne konsekwencje dyscyplinarne za zachowanie niezgodne z procedurą nie mogą być uzależniane od tego, czy ktoś złoży wniosek o zwolnienie ze służby, czy nie, a już na pewno nie mogą być argumentacją zmuszającą do złożenia takiego wniosku.
Od złożenia raportu o zwolnienie do złożenia raportu o wycofaniu wniosku o zwolnienie minęło 5 dni, czyli bardzo krótki czas. Miało to miejsce również przed wydaniem decyzji o zwolnieniu. Co ciekawe decyzja o zwolnieniu nie została wydana w dniu 14.06.2024 r. (tak jak wskazano na adnotacji na raporcie z 6.06.2024 r.), tylko w dniu 12.06.2024 r., czyli od razu dzień po złożeniu raportu o wycofaniu wniosku o zwolnienie. Znamienne jest przy tym zignorowanie w decyzji organu I instancji okoliczności wycofania wniosku przez funkcjonariusza.
W aktach sprawy znajduje się notatka służbowa funkcjonariusza K. K. z 11.06.2024 r. opisująca zdarzenia z dnia 6.06.2024 r. Jest to opis inny, niż ten przedstawiony przez skarżącego. Wskazano w niej, że nie zasłabł i że podjął decyzję o zwolnieniu samodzielnie. Wskazano na dołączony wydruk z komunikatora internetowego, gdzie rzekomo T. O. pod pseudonimem T. L. pożegnał się z funkcjonariuszami zmiany, podkreślając, że decyzję o zwolnieniu podjął samodzielnie. W tym miejscu należy wskazać, że w wiadomości z komunikatora napisał on, że : "Ja w dniu dzisiejszym dostałem propozycję nie do odrzucenia...napisałem raport o zwolnienie" Z tego sformułowania w ocenie Sądu wynika jednak, że decyzja o zwolnieniu nie była samodzielna i swobodna.
Są to jednak okoliczności poboczne wobec tego, że organ naruszył prawo materialne w postaci art. 96 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 96 ust. 3b ustawy o służbie więziennej poprzez nieuwzględnienie terminu zwolnienia wskazanego w raporcie z 6.06.2024 r., a następnie nieuwzględnienie okoliczności wycofania przez funkcjonariusza pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby.
Należy końcowo podkreślić, że organ II instancji wskazał, że: "przełożony jest zobligowany do odstąpienia od zwolnienia funkcjonariusza wyłącznie w przypadku wycofania przez niego raportu, ale tylko w sytuacji gdy nie jest możliwe zwolnienie go ze służby w terminie wskazanym przez niego w raporcie (art. 96 ust. 3b ustawy o służbie więziennej), co nie wystąpiło w niniejszej sprawie, ponieważ zwolnienie nastąpiło we wskazanym przez funkcjonariusza wcześniejszym terminie, tj. w pełni uwzględniając jego raport.".
Organ prawidłowo zidentyfikował istnienie ww. przepisu, jednak na skutek błędnego ustalenia stanu faktycznego dokonał naruszenia prawa materialnego. Należy wskazać, że wbrew twierdzeniom organu z akt sprawy wprost wynika, że wyżej opisana okoliczność nastąpiła, ponieważ funkcjonariusza nie zwolniono w terminie, który wskazał, tylko w terminie późniejszym. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ przy prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu powinien zastosować art. 96 ust. 3b u.s.w. i w obliczu wycofania przez funkcjonariusza pisemnego zgłoszenia zwolnienia ze służby - nie zwalniać go ze służby.
Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. postanowił jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło