IV SA/Po 703/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2017 r. sprawy ze skargi R.O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych z ewidencji gruntów i budynków. oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] marca 2017 r. R. O. – Czajczyńska (zwana dalej również "wnioskodawczynią" lub "skarżącą") zwróciła się do Starosty [...] o wskazanie numerów ksiąg wieczystych nieruchomości położonych we W. przy ulicy [...], w szczególności dla działki nr [...]. Wnioskodawczyni wskazała, że jej interes prawny do uzyskania ww. informacji wynika z faktu prowadzenia procesu sądowego przeciwko Spółce A. Na obecnym etapie postępowania zachodzi konieczność zabezpieczenia roszczeń poprzez dokonanie wpisu w księdze wieczystej ww. nieruchomości. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Starosta [...] na podstawie art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2016 r. poz. 1629; zwanej dalej "p.g.i.k.") oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23; zwanej dalej "k.p.a.") odmówił udostępnienia danych z ewidencji gruntów i budynków odnośnie numerów ksiąg wieczystych dla nieruchomości położonych we W. przy ul. [...]. Starosta stwierdził, że wniosek dotyczy informacji nie tylko o charakterze przedmiotowym, ale także podmiotowym, a do takiego żądania zgodnie z art. 24 ust. 5 p.g.i.k. niezbędne jest wykazanie interesu prawnego w tym zakresie. Zdaniem Starosty wnioskodawczyni wykazała niewątpliwie interes faktyczny, jednak interesu nie ma ona interesu prawnego do uzyskania informacji z ewidencji gruntów i budynków o charakterze przedmiotowo-podmiotowym, jakimi są informacje o numerach ksiąg wieczystych. Zdaniem Starosty poszukiwanie majątku nieruchomego dłużnika należy do komornika i sądów powszechnych, a właściwym trybem ujawniania majątku dłużnika jest tryb cywilnoprawny. W odwołaniu wnioskodawczyni podniosła, że Starosta nie odniósł się do argumentacji zawartej w piśmie z dnia [...] marca 2017 r., w którym wnioskodawczyni wskazała na trudną sytuację finansową dłużnika, który zagrożony jest upadłością, a brak stosownego zabezpieczenia może uniemożliwić uzyskanie dochodzonej należności. W postępowaniu o zabezpieczenie powództwa poprzez wpis do hipoteki przymusowej do księgi wieczystej konieczne jest wskazanie numeru księgi wieczystej tej nieruchomości. Wnioskodawczyni stanęła na stanowisku, że wykazała interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia, który istnieje wówczas, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie wydanego w sprawie orzeczenia. Po rozpatrzeniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że ewidencja gruntów i budynków gromadzi dane przedmiotowe - obejmujące opisowe i graficzne informacje o gruntach, budynkach i lokalach, bez względu na osobę właściciela, oraz dane podmiotowe - obejmujące informacje o osobach fizycznych i prawnych oraz jednostkach organizacyjnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki i lokale lub ich części. Informacje o gruntach, budynkach i lokalach, a więc informacje przedmiotowe, o których mowa w art. 20 ust. 1 oraz ust. 2 pkt. 3 i 4 p.g.i.k. są jawne i powszechnie dostępne. Natomiast dane ewidencji gruntów zawierające dane osobowe właścicieli, czyli podmiotów wskazanych w art. 20 ust. 2 pkt. 1 p.g.i.k., oraz wypisy z operatu ewidencyjnego zawierające takie dane osobowe, starosta udostępnia tylko na żądanie podmiotów wskazanych w art. 24 ust. 5 pkt. 1 i pkt. 2, a na żądanie innych podmiotów - tylko w przypadku wykazania się w tym zakresie interesem prawnym. Jak ustalił organ odwoławczy nieruchomości położone we W. przy ul. [...] stanowią własność lub znajdują są w użytkowaniu wieczystym innych podmiotów niż wnioskodawczyni. Udostępnienie numeru księgi wieczystej jest równoznaczne z udostępnieniem danych o charakterze podmiotowym. Podmiot, który uzyska numer księgi wieczystej danej nieruchomości, uzyskuje jednocześnie dostęp do danych osobowych właściciela, użytkownika wieczystego, czy też uprawnionego do tej nieruchomości. Skoro bowiem treść ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów jest powszechnie dostępna, to ujawnienie ich numerów pozwala jednocześnie na ujawnienie danych wpisanych w tych księgach osób. Podmiot, który uzyska numer księgi wieczystej danej nieruchomości, będzie mógł z łatwością uzyskać dostęp do danych osobowych właściciela, użytkownika wieczystego, czy też uprawnionego do tej nieruchomości, takich jak: imię, nazwisko, imiona rodziców, numer ewidencyjny PESEL. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że numer księgi wieczystej stanowi dane o charakterze podmiotowym lub przedmiotowo-podmiotowym, których udostępnienie przez organ ewidencyjny może nastąpić tylko osobie mającej w tym interes prawny. Natomiast z dokumentów przedstawionych przez wnioskodawczynię nie można skutecznie wywieść, iż posiada ona interes prawny w uzyskaniu żądanych danych. Wnioskodawczyni wykazała jedynie, że ma interes faktyczny w uzyskaniu żądanych informacji w zakresie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. O. zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 24 ust.5 pkt 3 p.g.i.k. i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wniosła przeciwko swojemu byłemu pracodawcy pozew o zapłatę kwoty [...]zł z ustawowymi odsetkami od dnia [...] października 2014r. do dnia zapłaty wraz z kosztami postępowania. Z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową byłego pracodawcy skarżąca złożyła do Sądu Rejonowego wniosek o zabezpieczenie powództwa i jej wniosek - na skutek zażalenia - został uwzględniony przez Sąd Okręgowy w P.. Niemniej w praktyce zabezpieczenie nie przyniosło pozytywnego rezultatu i konieczny stał się kolejny wniosek o zabezpieczenia powództwa poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomościach byłego pracodawcy. Skarżąca w tym postępowaniu jest zobowiązana do wskazania Sądowi numeru księgi wieczystej, bowiem Sąd we własnym zakresie nie będzie ustalał tego numeru. Z tego względu skarżąca ma interes faktyczny i prawny w uzyskaniu tych danych. W ocenie skarżącej organy administracji publicznej rozpoznające niniejszą sprawę bezpodstawnie odmówiły udzielenia tej informacji - pomimo wskazania tych podstaw. Organy powołały się przy tym na przesłankę ochronny danych osobowych, przy czym argumentacja organów dotyczyła osób fizycznych, a były pracodawca jako osoba prawna jest wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego ( [...] ) i jej dane są powszechnie znane. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 20 ust. 1 p.g.i.k. ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; 2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; 3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. Zgodnie z art. 20 ust. 2 p.g.i.k. w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: 1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania; 2) miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów, o których mowa w pkt 1; 3) informację o wpisaniu do rejestru zabytków; 4) informację, czy wyróżniony w ewidencji gruntów i budynków obszar gruntu, w całości lub w części, objęty jest formą ochrony przyrody wskazaną w art. 6 ust. 1 pkt 1-9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r. poz. 1651, 1688 i 1936 oraz z 2016 r. poz. 703); 5) wartość katastralną nieruchomości; 6) informacje dotyczące umów dzierżawy, jeżeli od wykazania takich informacji w ewidencji gruntów i budynków uzależnione jest nabycie praw wynikających z przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także z przepisów o rozwoju obszarów wiejskich. W myśl art. 24 ust. 2 p.g.i.k. informacje zawarte w operacie są jawne i udostępniane przez starostę m.in. w formie wypisów z rejestrów, kartotek i wykazów tego operatu. Stosownie do art. 24 ust. 4 każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. Z kolei w art. 24 ust. 5 p.g.i.k. wskazano, że starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie: 1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis; 2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis; 2a) operatorów sieci w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 880, 1045, 1777 i 2281 oraz z 2016 r. poz. 903 i 1250); 3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1-2a, które mają interes prawny w tym zakresie. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedmiotem ewidencji gruntów i budynków są dane o charakterze przedmiotowym (art. 20 ust. 1 i 2 pkt 3 i 4 p.g.i.k.) oraz dane o charakterze podmiotowym (art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 p.g.i.k.) (por. wyroki NSA z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 189/09, z dnia 21 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1312/09 oraz z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 1030/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy tym na żądanie wszystkich zainteresowanych w trybie art. 24 ust. 2 p.g.i. k. udzielane mogą być tylko informacje o charakterze przedmiotowym, a więc niezawierające danych podmiotowych, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.i.k. Informacje o nieruchomościach należących do konkretnej osoby, mają one charakter podmiotowy ewentualnie podmiotowo-przedmiotowy i udostępnianie są wyłącznie w trybie art. 24 ust. 5 p.g.i.k (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2889/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej sytuacji, zgodnie z art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.i.k., wnioskodawca powinien wykazać interes prawny w uzyskaniu informacji podmiotowo-przedmiotowej. Wniosek skarżącej dotyczył wskazania numerów ksiąg wieczystych nieruchomości położonych we W. przy ulicy [...], w szczególności dla działki nr [...]. W ocenie Sądu organy administracji publicznej rozpatrujące niniejszą sprawę prawidłowo uznały, że wniosek dotyczył danych o charakterze przedmiotowo – podmiotowym i w konsekwencji dane te mogły być udostępnione w trybie art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.i.k. W ramach wskazanej procedury, z uwagi na ochronę danych podmiotów o jakich mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.i.k., wniosek może być załatwiony pozytywnie tylko z uwzględnieniem wszystkich ograniczeń zawartych w tym przepisie, w tym dotyczących wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego. Podkreślenia jednak wymaga, że interes prawny o jakim mowa w art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.i.k., to nie jakikolwiek interes prawny, ale wyłącznie interes prawny związany z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem żądanego wypisu. Przesądza o tym użycie przez ustawodawcę słów o posiadaniu przez inny podmiot interesu prawnego "w tym zakresie". Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 26 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Go 621/15 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) z treści pkt 1 i 2 ust. 5 p.g.i.k. wynika, iż właściciele lub osoby fizyczne i prawne, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub lokale mogą żądać wypisu z ewidencji zawierającego dane o których mowa w art. 24 ust. 5 jedynie w odniesieniu do gruntów budynków i lokali których są właścicielami lub którymi władają. Podobnie podmioty publiczne lub podmioty niebędące podmiotami publicznymi, realizujące zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny, mogą żądać wypisów z takimi danymi w stosunku do gruntów, budynków lub lokali w odniesieniu do których realizują wskazane działania. Ten "zakres", zdaniem sądu, odnosi się też do podmiotów o jakich mowa w pkt 3 z tym, że nie jest warunkowany prawem własności, władaniem czy realizacją zadania publicznego, ale interesem prawnym w uzyskaniu danych podmiotów w stosunku do gruntu, budynku czy lokalu będącego przedmiotem wypisu. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "w tym zakresie" odczytywać należy w odniesieniu do regulacji pkt 1 i 2 ust. 5 art. 24 p.g.i.k. Oznacza więc ono, że podmiot inny niż w wskazane w pkt 1 i 2 może uzyskać informacje do których dostęp jest ograniczony jeżeli posiada interes prawny w zakresie związanym z tymi gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis. W ocenie Sądu takiego interesu strona skarżąca nie wykazała. Interesu prawnego nie można skutecznie wywieść z konieczności uzyskania nr księgi wieczystej w celu ustanowienia zabezpieczenia w postaci hipoteki przymusowej w ramach postępowania toczącego się przed sądem powszechnym. W rozpatrywanej sprawie skarżąca ma bezspornie interes w uzyskaniu żądanych informacji w zakresie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Jest to jednak interes faktyczny, a nie interes prawny z punktu widzenia przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zgodzić się zatem należy z organami administracji publicznej rozpoznającymi wniosek skarżącej, że okoliczność przez nią wskazana nie może przesądzać o istnieniu po stronie skarżącej interesu prawnego. Podkreślić należy, że źródłem interesu prawnego jest przepis prawa powszechnie obowiązującego, który kształtuje sytuację określonego podmiotu w zakresie stanu prawnego regulowanego tym przepisem. O istnieniu interesu prawnego nie decyduje jedynie wola czy subiektywne przekonanie danego podmiotu. Nie chodzi tu bowiem wyłącznie o interes faktyczny niepoparty żadnymi przepisami mogącymi stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia przez organ administracji publicznej stosownych czynności w konkretnej sprawie. Interes prawny musi być indywidualny i konkretny. Jego istotną cechą jest także realność. Nie może być on zatem udowadniany zamiarem i okolicznościami, które mogą dopiero wystąpić w przyszłości (wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2008r., sygn. akt I OSK 1038/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji Sąd jako prawidłowe ocenił stanowisko zajęte przez organy administracji publicznej, iż udostępnienie skarżącej numeru księgi wieczystej nieruchomości należącej do konkretnie wskazanego podmiotu wymagało wykazania przez skarżącą interesu prawnego w tym zakresie. Takiego interesu skarżąca w toku postępowania nie wykazała, wobec czego skargę należało oddalić. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) orzekł jak w sentencji.