I OSK 2889/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-09-08
Skład orzekający: Elżbieta Kremer, Wiesław Morys, Iwona Kosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wierzyciel, który uzyskał tytuł wykonawczy przeciwko dłużnikowi i prowadzi postępowanie egzekucyjne, posiada interes prawny do uzyskania informacji z ewidencji gruntów i budynków dotyczących nieruchomości należących do dłużnika, w celu realizacji tzw. skargi pauliańskiej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wierzyciel nie wykazał interesu prawnego do uzyskania informacji z ewidencji gruntów i budynków w celu realizacji skargi pauliańskiej. Samo istnienie tytułu wykonawczego i bezskuteczność egzekucji nie stanowi podstawy do żądania takich informacji w postępowaniu administracyjnym, gdyż prawo administracyjne nie przewiduje ochrony w tym zakresie. Instytucja skargi pauliańskiej jest domeną prawa cywilnego, a organy ewidencyjne nie są zobowiązane do poszukiwania majątku dłużnika.Stan faktyczny
L. N., wierzycielka J. D., wystąpiła o udzielenie informacji, czy jej dłużnicy byli lub są właścicielami nieruchomości na terenie Gminy H., w celu realizacji skargi pauliańskiej. Starosta M. odmówił udzielenia informacji, wskazując na brak podstawy prawnej i interesu prawnego wnioskodawczyni. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że wierzycielka posiada jedynie interes faktyczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę L. N., podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od L. N. na rzecz Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędzia del. WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 8 września 2015r na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1058/13 w sprawie ze skargi L. N. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od L. N. na rzecz Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę L. N. na opisane w sentencji postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego.
Przedstawiając w jego uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd I instancji wskazał, iż wnioskiem z dnia [...] stycznia 2013 r. L. N., wierzycielka J. D., wystąpiła do Starosty M. o udzielenie informacji czy J. i J. D. zam. w D. K. ul. [...] są lub byli właścicielami nieruchomości na terenie Gminy H. Do wniosku została załączona kserokopia wyroku Sądu Rejonowego w S. V Wydział Gospodarczy z dnia [...] lutego 2012 r. o sygn. akt [...]. Starosta M. postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], odmówił wnioskodawczyni udzielenia żądanych informacji. W jego uzasadnieniu wskazał podstawy prawne i zasady udzielania informacji oraz wydawania wypisów i wyrysów z ewidencji gruntów i budynków. Starosta wykazał również brak podstawy prawnej do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. L. N. złożyła zażalenie na to postanowienie, w którym powołała się na klauzulę wykonalności nadaną przez Sąd Rejonowy w S. powyższemu wyrokowi. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy to postanowienie organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego L. N. nie posiada interesu prawnego warunkującego uzyskanie żądanych danych. Egzekucja wierzytelności niewątpliwie stanowi tylko o istnieniu interesu faktycznego w uzyskaniu aktualnych danych z operatu ewidencji gruntów i budynków. Powołany w zażaleniu wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] lutego 2012 r., sygn. akt [...], nie dotyczy organu prowadzącego ewidencję gruntów. Wniosek nie zawiera danych, której konkretnie nieruchomości dotyczy. Poszukiwanie majątku przez wierzyciela nie stanowi przesłania do skutecznego żądania czynności od organów administracji publicznej przez wydanie informacji z operatu ewidencyjnego. Zatem brak jest podstaw z art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) do uwzględnienia żądania.
Skargę na w/w postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła L. N. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. art. 6, 7, 8, 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: K.p.a., w zw. z art. 217 K.p.a., poprzez uniemożliwianie realizacji przysługujących jej uprawnień, naruszenie art. art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 14 K.p.a. poprzez nieustosunkowanie się przez organ administracji do wszystkich zarzutów podniesionych w zażaleniu, w tym: nierozpatrzenie zarzutu niezastosowania przez organ I instancji art. 64 § 2 K.p.a. poprzez zaniechanie wezwania skarżącej do uzupełnienia wniosku w zakresie wskazania przepisu prawnego mającego być podstawą materialnoprawną jej interesu prawnego, nierozpatrzenie zarzutu niewłaściwej interpretacji art. 797 prim Kodeksu postępowania cywilnego poprzez uznanie, że uprawnienie komornika do poszukiwania majątku na zlecenie wierzyciela obejmuje również dokonywanie ustaleń dotyczących faktów historycznych, nieistniejących w momencie składania wniosku o wszczęcie egzekucji i w konsekwencji przyznanie w sposób nieuprawniony komornikowi kompetencji, których nie posiada. Skarżąca podniosła również zarzut nieprawidłowej interpretacji i w konsekwencji niezastosowania art. 24 ust. 5 pkt. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z art. 217 § 2 K.p.a. poprzez uznanie, że ma jedynie interes faktyczny, a nie prawny w uzyskaniu wnioskowanej informacji, mimo wskazania wyraźnej normy prawnej, z której wywodzi swój interes prawny w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie tego Sądu skarżąca nie posiada interesu prawnego w uzyskaniu żądanego zaświadczenia (art. 24 ust. 5 pkt 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz art. 217 K.p.a.). O interesie prawnym nie świadczy prowadzenie przez wnioskodawcę postępowania egzekucyjnego. Sąd meriti stwierdził, iż egzekucja wierzytelności - jak trafnie zauważyły orzekające w sprawie organy - niewątpliwie stanowi o istnieniu interesu faktycznego w uzyskaniu aktualnych danych z operatu ewidencji gruntów i budynków. Wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] lutego 2012 r., sygn. akt [...], nie dotyczy organu prowadzącego ewidencję gruntów. Wniosek nie zawiera danych, której konkretnie nieruchomości dotyczy. Poszukiwanie majątku przez wierzyciela nie stanowi przesłanki do skutecznego żądania czynności od organów administracji publicznej przez wydanie informacji z operatu ewidencyjnego. Sąd meriti uznał, iż słusznie organy wskazały, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest przez komorników i sąd powszechny. Z treści przepisu art. 797 Kodeksu postępowania cywilnego nie wynika obowiązek przedłożenia dowodów o stanie majątkowym dłużnika. Przepis ten stanowi, że we wniosku przeprowadzenia egzekucji z urzędu należy wskazać świadczenie, które ma być spełnione oraz sposób egzekucji. Do wniosku należy dołączyć tytuł wykonawczy. Z treści art. 797 prim K.p.c. wynika, że wierzyciel może zlecić komornikowi poszukiwanie majątku dłużnika. Poszukiwanie majątku nieruchomego dłużników nie należy do procedury administracyjnej, lecz regulowane jest przepisami art. 913 – 920 prim tej ustawy. Rację mają więc, zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy, że poszukiwanie i ustalanie stanu majątku dłużnika wskazanego w tytule wykonawczym nie jest celem cytowanego przepisu prawa materialnego.
Skargę kasacyjną wywiodła L. N.. Zarzuciła temu orzeczeniu naruszenie:
1. prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:
a) naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 K.p.a. w zw. z art. 217 K.p.a. poprzez uniemożliwianie skarżącej realizacji przysługującej jej uprawnień,
b) naruszenie art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 14 K.p.a. poprzez uznanie, że nieustosunkowanie się przez organ administracji w uzasadnieniu postanowienia do wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącą w zażaleniu odpowiada prawu, w tym:
- nierozpatrzenie zarzutu niezastosowanie przez organ I instancji art. 64 § 2 K.p.a. poprzez zaniechanie wezwania skarżącej do uzupełnienia wniosku w zakresie wskazania przepisu prawnego mającego być podstawą materialnoprawną jej interesu prawnego,
- nierozpatrzenie zarzutu niewłaściwej interpretacji art. 797 prim K.p.c. w zw. z art. 527 K.c. poprzez uznanie, że uprawnienie komornika do poszukiwania majątku na zlecenie wierzyciela obejmuje również dokonywanie ustaleń co do faktów historycznych, a nieistniejących w momencie składania wniosku o wszczęcie egzekucji, i w konsekwencji przyznanie w sposób nieuprawniony komornikowi kompetencji, których nie posiada oraz, że interes wierzyciela chroniony możliwością wniesienia skargi pauliańskiej nie jest interesem prawnie chronionym,
- nieprawidłową interpretację i w konsekwencji niezastosowanie art. 24 ust. 5 pkt. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z art. 217 § 2 K.p.a. poprzez uznanie, że wnioskodawczyni ma jedynie interes faktyczny, a nie prawny w uzyskaniu wnioskowanej informacji, mimo wskazania przez skarżącą wyraźnej normy prawnej, z której wywodzi swój interes prawny w sprawie,
2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
a) naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.,), dalej P.p.s.a., polegające na nieuwzględnieniu wszystkich podnoszonych przez skarżącą zarzutów i nieodniesieniu się do nich przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku,
b) naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. polegające na uznaniu zaskarżonego postanowienia Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2013 r. za odpowiadające przepisom prawa.
Na tej podstawie skarżąca kasacyjnie domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmiany zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia Starosty Powiatu M. z dnia [...] lutego 2013 r., jak również zasądzenia od organu administracji na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W jej uzasadnieniu zanegowano pogląd o braku interesu prawnego w żądaniu spornych danych, podając ponownie jako przepis prawa materialnego, z którego się on wywodzi art. 527 K.c. Autor skargi kasacyjnej wskazał, że sądy nie wskazały, jaki przepis uzasadniałby ten interes. Nadto dowodził, iż w ramach swojego interesu prawnego wierzyciel może samodzielnie poszukiwać majątku dłużnika. Nie jest wszak tak, że kompetencja przyznana w tym zakresie komornikowi, wyklucza automatycznie samodzielne działania wierzyciela. Ustalenie okoliczności objętej wnioskiem wierzyciela jest niezbędne dla ochrony jego praw wierzyciela. W postępowaniu ze skargi pauliańskiej stroną postępowania nie jest komornik, a wierzyciel i to wierzyciel posiada interes prawem chroniony przez ustawodawcę. Skoro prawnie chronionym interesem wierzyciela jest uzyskanie zaspokojenia wierzytelności od dłużnika, swoim działaniem organ administracji w niniejszej sprawie i sąd administracyjny działają na korzyść dłużnika, stawiając wierzycielowi wymogi formalnoprawne sprzeczne systemowo, gdyż uniemożliwiają one skorzystanie z bazy danych w celu wytoczenia powództwa - skargi pauliańskiej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego postulował oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm przepisanych. Zdaniem organu administracji podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty są niezasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawy w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której tu nie stwierdzono. To oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej podstawami, ogólnie określonymi w art. 174 P.p.s.a., i zakaz wychodzenia poza ramy zakreślone sformułowanymi podstawami kasacyjnymi, zarzutami i wnioskami. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania – choć nie jest to wyraźnie wyartykułowane, może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. W wypadku powołania się na obie podstawy w pierwszej kolejności badaniu podlegają zarzuty procesowe, gdyż dopiero wówczas gdy przesądzona zostanie prawidłowość ustaleń faktycznych oraz brak naruszenia przepisów formalnych, można przejść do oceny zarzutów materialnoprawnych.
Pierwszy z wytyków przedstawionych w tym zakresie obejmuje nieuwzględnienie wszystkich zarzutów skargi i nieodniesienie do nich przez Sąd I instancji, dowodząc naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Jest on chybiony, gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku – jakkolwiek niestaranne, lakoniczne i niepowołujące podstawy prawnej – poza tym spełnia wymogi tego przepisu na tyle, że pozwala na odczytanie intencji Sądu i dokonanie kontroli instancyjnej. Generalnie zawiera bowiem przedstawienie stanu sprawy, zarzutów skargi, stanowisk stron, rozważania faktyczne i prawne. Sąd ten w szczególności odniósł się do argumentacji skarżącej w materii interesu prawnego wynikającego z przepisów prawa cywilnego, bo na te przepisy się powołała, a to czy uczynił to słusznie, nie może być przedmiotem zarzutu sformułowanego na gruncie tego przepisu. Poprawności tego stanowiska niepodobna podważyć eksponując jego naruszenie. Trzeba też dodać, że może on stanowić samodzielną podstawę kasacyjną jedynie w wyjątkowych wypadkach, których tu nie dostrzeżono (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA z 2010 r., nr 3, poz. 39). Natomiast przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. statuuje zasadę niezwiązania sądu administracyjnego zarzutami i wnioskami skargi, a więc orzekania także z urzędu, lecz w granicach sprawy. Autor skargi kasacyjnej nie wywiódł, w jakim kierunku i jakie okoliczności powinien Sąd I instancji ocenić ponad te, które przeanalizował. Przedstawiając uzasadnienie tego zarzutu wskazał, iż Sąd ten błędnie uznał zaskarżone postanowienie za legalne. Jednakowoż ta okoliczność, należąca do istoty materii rozpoznawanej w sprawie, nie może zostać zakwestionowana tym zarzutem. Niezależnie od tych okoliczności trzeba stwierdzić brak wykazania ewentualnego wpływu uwypuklonych wyżej wytyków na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy ocena trafności zarzutów eksponowanych w ramach podstawy naruszenia prawa materialnego mogła nastąpić na podstawie stanu faktycznego ustalonego przez Sąd I instancji.
Okazały się one również niezasadne, bo mimo pewnej wad i na tym polu, zaskarżony wyrok w ostatecznym wyniku odpowiada prawu. Przede wszystkim godzi się jednak zwrócić uwagę, że przepisy wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone w większości są przepisami formalnymi, przeto zostały wadliwie umieszczone w tej podstawie kasacyjnej. Nadto eksponując przepisy kodeksu postępowania administracyjnego autor skargi kasacyjnej nie powiązał ich z innymi przepisami, nie bacząc zatem, iż na podstawie tego kodeksu sądy administracyjne nie procedują, gdyż właściwą ustawą procesową jest P.p.s.a. Przeto krótko wystarczy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie nie dostrzegł uchybienia przez organ regułom procesowym: praworządności (art. 6 K.p.a.), prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 8 K.p.a.), obowiązku udzielania informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na prawa i obowiązki stron (art. 9 K.p.a.), zwłaszcza że skarga kasacyjna ich szerzej nie rozwinęła. W kwestii rzekomo wadliwej oceny wiarygodności dowodów dokonanej przez organ (art. 80 K.p.a.) trudno się wypowiedzieć, bo skarga kasacyjna tej kwestii nie pogłębiła, a w sprawie nie prowadzono postępowania dowodowego, podobnie jak nie uzasadniła zarzutu naruszenia reguły pisemności postępowania administracyjnego (art. 14 K.p.a.). Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odpowiada zaś wymogom z art. 107 § 3 K.p.a. Jeśli natomiast chodzi o zarzut naruszenia art. 64 § 2 K.p.a., to organ nie musiał wzywać skarżącej kasacyjnie o sprecyzowanie podstawy prawnej jej interesu prawnego w sprawie, bo obowiązek jego ustalenia spoczywał na nim z urzędu, natomiast rolą strony jest jasne określenie treści żądania, a zwłaszcza faktów na jego poparcie, co też uczyniła, stąd nie doszło do jego naruszenia.
Rozważania odnoszące się do pozostałych zarzutów trzeba poprzedzić kilkoma uwagami natury ogólnej. Otóż skarżąca kasacyjnie domagała się udzielenia ewidencyjnych informacji o nieruchomościach będących własnością (aktualnie lub w przeszłości) jej dłużnika J. D. i J. D., a położonych na terenie Gminy H. w Powiecie M., celem ewentualnego skorzystania z tzw. skargi pauliańskiej (art. 527 K.c.), powołując się na bezskuteczność egzekucji. Zatem zastosowanie w sprawie znajduje przepis art. 24 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Wedle brzmienia jego ust. 1 informacje, o których mowa w art. 20 ust. 1 i 2 (dane dotyczące gruntów (ust. 1 pkt 1), budynków (ust. 1 pkt 2), lokali (ust. 1 pkt 3), właścicieli nieruchomości (ust. 2 pkt 1) i ich miejsce pobytu stałego lub adres siedziby (ust. 2 pkt 2) oraz wymienione w punktach od 3-6 ust. 2, zawiera operat ewidencyjny. Po myśli art. 24 ust. 2 tej ustawy informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne, co wszak nie oznacza powszechności do nich dostępu (p. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 101/09, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Judykatura wypowiada się, iż dane zawarte w ewidencji gruntów (operacie ewidencyjnym) udostępniane są w formie m.in. wypisów i wyrysów, określających nieruchomość kompleksowo oraz zaświadczeń, które obejmują konkretne dane z rejestru (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 848/09, publ. jw.). Pierwszy z aktów, mający oparcie w przepisach szczególnych – cytowanej ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, nie nosi znamion zaświadczenia (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 189/09, publ. jw.), w przeciwieństwie do drugiej kategorii. Ponieważ w sprawie chodzi o informacje o nieruchomościach należących do konkretnej osoby, mają one charakter podmiotowo-przedmiotowy. Utrwalone jest stanowisko, że informacje podmiotowe (objęte art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 cytowanej ustawy) udostępniane są wyłącznie w oparciu o przepis art. 24 ust. 5 tej ustawy, zaś przedmiotowe (pozostałe) bez ograniczeń (p. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 14 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 1014/09, 13 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 828/09, publ. jw.). W konsekwencji czego, po myśli art. 24 ust. 5 pkt 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego konieczne było wykazanie przez skarżącą kasacyjnie interesu prawnego w tym zakresie. Pojęcie to nie zostało zdefiniowane w cytowanej ustawie, przeto przywołać trzeba reguły wypracowane na gruncie prawa administracyjnego. W doktrynie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że interes prawny (zwykle warunkujący przymiot strony w postępowaniu) wynikać powinien z przepisu prawa materialnego (tak m.in. J. Borkowski w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa, 1998r., str. 235, jak i Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1874/11, I OSK 1957/11, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skarżąca kasacyjnie wywodzi swój interes prawny w sprawie z przepisu art. 527 K.c., normującego uprawnienie wierzyciela żądania uznania za bezskuteczną w stosunku do niego czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, w wyniku której osoba ta uzyskała korzyść majątkową. Wywiedzenie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym z norm prawa cywilnego materialnego i procesowego należy uznać generalnie za dopuszczalne; w tym zakresie obecny skład Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela stanowisko zajęte w wyrokach tego Sądu z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 465/11, z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1347/13 i przywołanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (publ. jw.). Wszak pogląd skarżącej kasacyjnie, jakoby przepis ten rodził dlań interes prawny, a w konsekwencji zawarta w nim norma prawna uzasadniała sporne żądanie, nie nadaje się do zaakceptowania. Przede wszystkim godzi się podkreślić, że samo tylko wskazanie przepisu prawa materialnego nie jest tu wystarczające. Interes prawny definiuje się w judykaturze jako osobisty, konkretny i aktualny oraz prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony; istnieje on wówczas, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa (administracyjnego), a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnym (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1957/11 i I OSK 1874/11, publ. jw.). Nie obejmuje więc okoliczności faktycznych, a tylko prawne, jak też obiektywne i aktualnie występujące. W okolicznościach tej sprawy, ani z faktu istnienia tytułu wykonawczego, ani z bezskuteczności egzekucji, ani wreszcie z faktu ewentualnego roszczenia służącego stronie niepodobna wywodzić takiego interesu. Roszczenie to należy do kategorii zobowiązaniowych, a nie rzeczowych praw na danej nieruchomości. Tytułem wykonawczym skarżąca kasacyjnie wykazała tylko istnienie wierzytelności, co nie jest równoznaczne z uprawnieniem do żądania wydania zaświadczenia danej treści. Bowiem sam tytuł i prowadzenie postępowania egzekucyjnego (nawet bezskutecznego) nie są wystarczające dla przyjęcia tego interesu prawnego (p. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 266/09, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 548/10, publ. jw.). W tym zakresie prawo administracyjne nie przewiduje ochrony. Instytucja skargi pauliańskiej jest wyłączną domeną prawa cywilnego, zaś uzyskanie informacji geodezyjnej nie służy jej realizacji. Nie jest rolą organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków poszukiwanie nieruchomości należących do dłużników wnioskodawców, zwłaszcza stanowiących ich własność w przeszłości. W tej ewidencji figuruje aktualny właściciel, toteż nieruchomość aktualnie stanowiącą własność dłużnika może ustalić komornik sądowy w ramach swych uprawnień wynikających z brzmienia przepisu art. 797 prim K.p.c. Co prawda jest on władny uzyskać informacje o prawie własności nieruchomości dłużnika na dzień zadania pytania, nadto tylko w granicach właściwości komornika, a więc jedynie odnośnie nieruchomości położonych w obrębie właściwości sądu rejonowego, w którym działa, to jednak jest to właściwa droga w tej materii. Godzi się też podkreślić, że sądy nie są powołane do wskazywania sposobu pozyskania informacji z ewidencji, a więc precyzowania, jaki przepis prawa materialnego stanowiłby o interesie prawnym w tego rodzaju sprawach.
W konsekwencji czego nie było podstaw do wydania zaświadczenia w sprawie. Po myśli art. 217 § 2 K.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego poświadczenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1), oraz jeśli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 2). Poza sporem jest, że żądanego potwierdzenia nie wymaga przepis prawa, przeto zastosowanie mógłby znaleźć cytowany przepis w drugiej sytuacji. Wszak uwzględnieniu żądania sprzeciwia się przedstawiony wyżej wywód. W takim stanie rzeczy organ miał podstawy do odmowy wydania zaświadczenia w oparciu o przepis art. 219 K.p.a., co słusznie zaakceptował Sąd meriti.
Skutkiem tego zasadną jawi się konkluzja, że zastosowanie i wykładnia tych przepisów oraz art. 24 ust.5 pkt 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego były prawidłowe. Skarga kasacyjna nie mogła więc zostać uwzględniona.
Co mając na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 i art. 204 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku. Koszty postępowania kasacyjnego stanowi wynagrodzenie pełnomocnika organu (§ 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło