II SA/Go 621/15
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2015-11-26
Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Aleksandra Wieczorek, Adam Jutrzenka – Trzebiatowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) ma interes prawny do uzyskania z ewidencji gruntów i budynków informacji o innych nieruchomościach należących do najemców, poza nieruchomością będącą przedmiotem najmu, w celu potencjalnego wypowiedzenia umowy najmu?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę GDDKiA, uznając, że organ prawidłowo odmówił udostępnienia informacji z ewidencji gruntów i budynków. GDDKiA nie wykazała interesu prawnego wymaganego przez art. 24 ust. 5 pkt 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Interes prawny musi być związany z konkretnymi gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy żądany wypis, a nie służyć poszukiwaniu majątku innych osób.Stan faktyczny
GDDKiA zwróciła się do Starosty o udostępnienie informacji o innych nieruchomościach należących do małżonków M., wskazując na posiadany interes prawny wynikający z planowanego wypowiedzenia umowy najmu. Starosta odmówił, wymagając wykazania interesu prawnego. Po utrzymaniu decyzji przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, GDDKiA wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów. GDDKiA twierdziła, że przepisy tej ustawy mają pierwszeństwo przed postanowieniami umowy najmu, a jej interes prawny wynika z możliwości wypowiedzenia umowy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddziału na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji z ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
1. Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział (GDDKiA), wystąpiła do Starosty o informację czy H. i B. małżonkowie M. są właścicielami innych nieruchomości będących we właściwości Starostwa Powiatowego oraz podanie ich adresu i przeznaczenia. W piśmie tym dodatkowo wskazano, że B.M., jako następca prawny zmarłej żony, jest najemcą nieruchomości położonej przy ul. [...], wobec czego wnioskodawca ma interes prawny w uzyskaniu powyższej informacji z uwagi na planowane wypowiedzenie umowy najmu wskazanej nieruchomości. Następnie przy piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. GDDKiA złożyła wypełniony formularz wniosku o wydanie wypisu/wyrysu z ewidencji gruntów i budynków wskazując, że dotyczy sprawy "uzyskania informacji dotyczących H. i B.M.. Zgodnie z treścią wniosku domagała się wydania wypisu z rejestru gruntów jak oraz wypisu z kartoteki budynków i kartoteki lokali w postaci papierowej. W części przeznaczonej na dodatkowe wyjaśnienia i uwagi GDDKiA wskazała, że chodzi o informację czy H. i B.M. poza nieruchomością położoną przy ul. [...], są właścicielami innych nieruchomości będących we właściwości Starostwa Powiatowego, że wskazaniem ich adresu i przeznaczenia.
Starosta w piśmie z dnia [...] marca 2015 r. poinformował wnioskodawcę o konieczności wskazania zadania publicznego realizowanego przez organ administracji publicznej lub wykazania interesu prawnego wnioskodawcy w dostępie do danych osobowych podmiotów będących właścicielami nieruchomości, powołując na treść art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, jako określającego krąg osób uprawnionych do udostępnienie danych ewidencji gruntów i budynków zawierających dane podmiotów, w tym dane osobowe. W związku z tym wyznaczył stronie termin 7 dni na uzupełnienie wniosku w zakresie wykazania interesu prawnego w dostępie do danych identyfikujących właściciela lub władającego nieruchomością.
W piśmie z dnia [...] marca 2015 r. wnioskodawca jako podstawą prawną posiadania interesu prawnego do uzyskania żądanej informacji powołał art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Nadto stwierdził, że jest trwałym zarządcą nieruchomości położonej w [...], a dla tej nieruchomości zawarł umowę najmu z dnia [...] kwietnia 2010 r. z H.M., jako najemcą, po której śmierci w stosunek najmu wstąpił jej mąż B.M., co w sytuacji zamiaru wypowiedzenia powyższej umowy powoduje konieczność uzyskania informacji o posiadanych przez te osoby innych nieruchomościach. Do pisma dołączona została kopia umowy najmu.
2. Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. znak [...] Starosta orzekł o odmowie udostępnienia wnioskowanych danych.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ I instancji powołał m.in. art. 22 ust. 1 oraz art. 24 ust. 5 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ( tekst jednolity Dz.U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 ze zm., powoływanej jako Pgik ). W motywach rozstrzygnięcia stwierdził, że żądanie dotyczące wypisu z rejestru gruntów bliżej nieokreślonych nieruchomości ( również numeru działki i położenia nieruchomości ) powiązanych z osobą właściciela, kwalifikuje wniosek jako żądanie udzielania informacji zawierającej dane osobowe w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1992 r. o ochronie danych osobowych. Uznając, iż w odniesieniu do takiego wniosku, stosownie do art. 24 ust. 5 pkt 3 Pgik wymagane jest wykazanie przez wnioskodawcę interesu prawnego, organ I instancji, stwierdził, iż powołany przez stronę przepis art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów (...) nie stwarza po stronie wnioskodawcy interesu prawnego uzasadniającego udostępnienie wnioskowanych danych. Natomiast interes faktyczny przejawiający się chęcią uzyskania danych podmiotowych ewidencji gruntów, nie poparty określonym przepisem prawa ( określone przeznaczenie danych we wniosku ) nie uzasadnia wydania wypisu z operatu ewidencyjnego.
3. W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, wydanie wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów i budynków oraz udzielenie informacji czy H. i B.M. są właścicielami innych nieruchomości będących we właściwości Starostwa Powiatowego.
W jego uzasadnieniu wywodziła, iż wbrew stanowisku organu I instancji nie kieruje się chęcią pozyskania danych podmiotowych, lecz interesem prawnym wynikającym z przepisu art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów (...). Przepis ten, mający charakter materialnoprawny, szczególny w stosunku do regulacji Kodeksu cywilnego, daje właścicielowi lokalu w którym czynsz jest niższy niż 3% wartości odtworzeniowej lokalu w skali roku, możliwość wypowiedzenia stosunku najmu. Tym samym wykazała posiadanie interesu prawnego w uzyskaniu z ewidencji gruntów i budynków wnioskowanych informacji oraz wypisu i wyrysu.
4. W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej jako: WINGiK) decyzją z dnia [...] lipca 2015r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W odniesieniu do materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji zauważył, że zgodnie z § 8 przedstawionej przez stronę umowy najmu może być ona rozwiązana za zgodą stron lub w drodze wypowiedzenia przez jedną ze stron, a ponadto wynajmującemu służy prawo wypowiedzenia umowy w trybie natychmiastowym w przypadku zalegania z zapłatą czynszu, oddania przedmiotu najmu w podnajem, jak też w przypadku używania przedmiotu najmu w sposób sprzeczny z umową lub przeznaczeniem, zaś w § 9 postanowiono o zastosowaniu przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach nieuregulowanych postanowieniami niniejszej umowy. W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że żaden zapis umowy nie powołuje się ani też nie wiąże się z art. 11 ustawy ochronie praw lokatorów (..), a wyraźnie wskazuje na Kodeks cywilny w sprawach nieuregulowanych zapisami tej umowy.
W takim stanie faktycznym sprawy organ WINGiK wskazał, że zgodnie z art. 20 ust. 1 Pgik ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów, budynków, lokali, wykazuje się w niej także właścicieli nieruchomości ( art. 20 ust. 2 pkt 1 Pgik ). Informacje o których mowa w art. 20 ust. 1 i 2, zawiera operat ewidencyjny. Zgodnie z art. 24 ust. 2 Pgik informacje w nim zawarte są jawne i udostępniane przez starostę m.in. w formie wypisów z rejestrów, kartotek i wykazów tego operatu. Stosownie do ust. 4 każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym.
Analizując szczegółowo zmiany w ustawie Pgik dokonane ze skutkiem od 12 lipca 2014 r. oraz, również nowelizowane, rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, organ II instancji doszedł do wniosku, iż użyte w art. 24 ust. 5 Pgik określenie "dane podmiotów" nie jest tożsame z pojęciem "dane podmiotowe" zawarte w przepisie art. 24 ust. 5 przed nowelizacją, czy też "dane dotyczące podmiotów" z § 73 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r., które ograniczają się jedynie do bezpośrednich danych o samym podmiocie ewidencyjnych, a w szczególności o osobie fizycznej, ale jest pojęciem szerszym, które może obejmować również inne informacje o charakterze "danych przedmiotowych", takie jak zawarte w wypisach z kartotek budynków i lokali, a nawet w wypisie z rejestru gruntów, szczególnie gdy zainteresowana osoba żąda udostępnienia informacji tzw. przedmiotowych w zakresie precyzyjnie wskazanego przez siebie podmiotu ewidencyjnego.
W ocenie WINGiK można przyjąć, że wskazane w aktualnym brzmieniu art. 24 ust. 5 Pgik "dane podmiotów", to wszelkie dane ewidencyjne o nieruchomościach gruntowych, budynkowych i lokalowych, które udostępnia się wraz określeniem nazwy lub imienia i nazwiska podmiotu, lub udostępnia się w zakresie ściśle określonego przez wnioskodawcę podmiotu, nawet gdyby odpowiednie wypisy nie zawierały bezpośrednich danych o tych podmiotach, jak to ma miejsce na wypisach z kartotek i wypisach z rejestru "o niepełnej treści". Z uwagi na oczywiste rozszerzenie przez ustawodawcę ograniczeń w dostępie do jawnych informacji zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków, co wynika z art. 24 ust. 5 Pgik, możliwość uwzględnienia żądania udostępnienia danych podmiotów ewidencyjnych ( danych podmiotowych i przedmiotowo-podmiotowych), podmiotom o jakich mowa w pkt 3 uwarunkowana jest wykazaniem interesu prawnego w tym zakresie.
W ocenie WINGiK ani we wniosku, ani w odwołaniu strona nie udowodniła posiadania, wymaganego dla uwzględnienia wniosku, interesu prawnego. Nie został bowiem wykazany związek między powoływanym przepisem art. 11 ust. 3 pkt 2) ustawy o ochronie praw lokatorów (...), a interesem prawnym wynikającym z uwarunkowań przedłożonej umowy najmu z [...] kwietnia 2010 r., tym bardziej, że ustala ona samoistnie warunki wypowiedzenia umowy, a w sprawach nieuregulowanych odsyła do Kodeksu cywilnego. Zdaniem organu II instancji, wniosek strony ma na celu umożliwienie realizacji przez nią - jako wynajmującego - zamierzeń dotyczących wypowiedzenia w sposób nieprzewidziany warunkami powoływanej umowy najmu, czemu ma służyć nieuprawnione uzyskanie informacji o wszystkich bliżej nie określonych nieruchomościach podmiotów ewidencyjnych wskazanych we wnioskach z [...] lutego 2015 r.
5. W skardze na tę decyzję GDDKiA, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie prawa materialnego tj. art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów (...) przez jego niezastosowanie i poprzez uznanie, że strona skarżąca nie wykazała istnienia interesu prawnego w uzyskaniu danych podmiotowych z operatu ewidencji gruntów i budynków.
W oparciu o ten zarzut wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od WINGiK na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W motywach skargi wywodziła, iż błędne jest twierdzenie organu odwoławczego o braku związku pomiędzy art. 11 ust. 3 pkt. 2 ustawy o ochronie prawa lokatorów (...) a interesem prawnym wynikającym z uwarunkowań umowy najmu z dnia [...] kwietnia 2010 r. oparte na konstatacji, że według treści art. § 8 umowy najmu, wynajmującemu służy prawo wypowiedzenia umowy oraz jej rozwiązania w trybie natychmiastowym w przypadku zalegania z zapłatą czynszu, oddania przedmiotu najmu w podnajem jak też w przypadku używania przedmiotu najmu w sposób sprzeczny z umową lub przeznaczeniem a nadto na zawartym w § 9 umowy odesłaniu do przepisów Kodeksu cywilnego.
W ocenie strony skarżącej, stanowisko organu, że brak jest po stronie skarżącego interesu prawnego gdyż może dokonać wypowiedzenia przedmiotowej umowy w oparciu o jej zapisy oraz przepisy Kodeksu cywilnego, jest wadliwe. Umowa najmu podlega regulacji ustawy z dnia z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów (...). Przepisy tej ustawy mają zastosowanie także w razie oddania do używania budynku obejmującego lokal mieszkalny. W przedmiotowej sprawie budynek objęty umową ma charakter mieszkalny, obejmuje więc lokal mieszkalny i na takie też cele jest wykorzystywany przez najemcę. Stąd trwałość umowy najmu chroniona jest ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. Nie mogą zmienić tego powołane przez organ II instancji postanowienia § 8 i 9 umowy. Postanowienia § 8 umowy przewidujące możliwość jej wypowiedzenia na warunkach w nim wskazanych są sprzeczne z ustawą o ochronie praw lokatorów (...), konkretnie z jej art. 11 ust. 3 pkt 2, a tym samym nieważne z mocy art. 58 § 1 i 3 Kodeksu cywilnego. Ponadto postanowienie umowy zawarte w § 9 stanowiące o odesłaniu do Kodeksu cywilnego nie ma charakteru bezwzględnego i nie wyklucza zastosowania przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów (...). W tym zakresie zastosowanie znaleźć musi art. 56 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, ale m.in. wynikające z przepisów prawa. Dlatego też, wbrew stanowisku organu II instancji, do umowy znajdują zastosowanie przepisy ustawy o ochronie prawa lokatorów, w szczególności zaś art. 11 ust. 3 pkt 2 tejże ustawy.
6. W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i powołał się na pogląd NSA z wyroku z dnia 19 listopada 2014 r. ( I OSK 802/13 ), iż dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków nie służą poszukiwaniu majątku konkretnej osoby, wyrażony w sprawie w której wierzyciel zwracał się do starosty o informacje na temat bliżej nieokreślonych nieruchomości należących do wskazanej osoby. Nadto stwierdził, iż strona skarżąca nie ma nawet interesu faktycznego skoro występowała o wskazanie nieruchomości z terenu właściwości Starosty tj. powiatu, a przepis art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów (...) mówi o tytule prawnym do lokalu położonego w tej samej miejscowości, co lokal będący przedmiotem umowy najmu czyli może chodzić tylko o miejscowość.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
7. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tekst jednolity Dz.U. z 2014 r., poz.1647 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne ( art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływanej jako: ppsa ).
Przy weryfikacji zaskarżonej skargą decyzji, wynikające z art. 1 § 2 ustawy ustrojowej i stosowane przez sąd administracyjny kryterium legalności ( zgodności z prawem ) umożliwia mu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji uchybiającej przepisom prawa materialnego, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa), jak też decyzji dotkniętej wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanej bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
W odniesieniu do zasad sprawowania kontroli sądowej wskazać też należy, że sąd administracyjny orzeka w oparciu o akta sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy istniejący na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Kontroli legalności sąd administracyjny dokonuje w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 ppsa ).
Stosując tak określone kryteria badania legalności, Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie ani z uwagi na zarzuty w niej podniesione, jak też zważywszy na wynik kontroli przeprowadzonej z urzędu.
8. Sądowej kontroli w sprawie niniejszej podlegała decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie udzielenia stronie skarżącej informacji obejmującej dane, wskazane we wniosku o wydanie wypisu z rejestru gruntów oraz kartoteki budynków i lokali jak też w zakresie tego czy H. i B. mał. M. są właścicielami innych nieruchomości, (poza nieruchomością w [...]) położonych na terenie właściwości Starosty, jako organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków, jak też wskazania ich adresów oraz przeznaczenia.
Uzasadnieniem wniosku miał być interes prawny strony skarżącej wywodzony przez nią z przepisu art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ( tekst jednolity Dz.U. z 2014 r., poz. 150 ze zm. ) zgodnie z którym dopuszczalność wypowiedzenia stosunku najmu lokalu w którym czynsz jest niższy niż 3 % wartości odtworzeniowej lokalu w skali roku, uwarunkowana jest przysługiwaniem najemcy tytułu prawnego do innego lokalu położonego w tej samej miejscowości, a lokator może używać tego lokalu jeżeli spełnia on wymogi lokalu zamiennego. Według strony interes ów pozostawał powiązany z faktem istnienia umowy najmu budynku –lokalu mieszkalnego przy ul. [...] zawartej z H.M. ( w który to najem po jej śmierci - wg twierdzeń wnioskodawcy - wstąpił jej mąż B. ), którą strona skarżąca zamierza wypowiedzieć. W ocenie skarżącej jako wnioskodawcy żądane informacje są jej niezbędne do dokonania skutecznego wypowiedzenia umowy najmu.
Istotnym w rozpoznawanej sprawie, ze względu na przedmiot wniosku i zakreślony nim przedmiot sprawy administracyjnej, pozostawał charakter żądanych informacji determinujący tryb i zakres ich udostępniania wiążący się z kwestią dokonanej przez organy materialonoprawnej oceny wniosku w nieskomplikowanym i niewadliwie ustalonym stanie faktycznym sprawy.
9. Stosownie do przepisu art. 24 ust. 2 Pgik informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne. W myśl ust. 4 art. 24 tej ustawy każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. Zgodnie zaś z zastrzeżonym ust. 5 art. 24 Pgik, starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie:
1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;
2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;
3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1 i 2, które mają interes prawny w tym zakresie.
W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, iż organy orzekające w sprawie prawidłowo przyjęły iż strona skarżąca wystąpiła do Starosty z wnioskiem o udzielenie informacji zawartych w operacie ewidencyjnym w trybie art. 24 ust. 5 pkt 3 Pgik, co nie było i nie jest kwestionowane przez stronę. Taki tryb złożenia wniosku powodował konieczność wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego w uzyskaniu przewidzianych w powołanym przepisie informacji.
10. Regulacje przepisów art. 24 ust. 2, 4 i 5 Pgik stanowiły już kilkakrotnie przedmiot wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego, wprawdzie pod rządem poprzedniego stanu prawnego ( vide: wyroki NSA: z dnia 2 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1181/09, z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 189/09, z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1553/09, z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 548/10 baza orzeczeń.nsa.gov.pl ) jednakże poglądy w nich wyrażone zasadniczo zachowały aktualność także w stanie prawnym istniejącym od nowelizacji ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, dokonanej ustawą z dnia 5 czerwca 2014 r. ( Dz.U z 2014 poz. 897) tj. od 12 lipca 2014 r. czyli w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydawania kontrolowanych rozstrzygnięć. W przywołanych orzeczeniach NSA wskazano, że ewidencja gruntów i budynków zawiera dane o charakterze przedmiotowym (20 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 i 4 Pgik ) oraz dane o charakterze podmiotowym (art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 Pgik). Takie rozróżnienie zawierał również art. 24 Pgik. W ust. 2 tego przepisu ustawodawca przewidział bowiem, iż informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne. Natomiast w ust. 4 wskazał, iż każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. Natomiast stosownie do ust. 5 wypisy z operatu ewidencyjnego zawierające dane osobowe, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 (tj. dane o charakterze podmiotowym), wydawane są jedynie na żądanie: 1) właścicieli lub osób fizycznych i prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub lokale będące przedmiotem wypisu; 2) podmiotów publicznych lub podmiotów nie będących podmiotami publicznymi, realizującymi zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny, które związane są z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu; 3) innych podmiotów, niż wymienione w pkt 1 i 2, które mają interes prawny związany z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu. Jako zasadniczy element różnicujący obie podstawy prawne NSA wskazywał to, iż dopuszczalność udostępnienia danych na podstawie art. 24 ust. 5 Pgik powiązana została z faktem władania przez wnioskodawcę gruntem, budynkiem lub lokalem, posiadaniem statusu podmiotu publicznego albo podmiotu realizującego zadania publiczne albo z przysługiwaniem wnioskodawcy interesu prawnego w uzyskaniu danych. Natomiast udzielenie informacji na podstawie art. 24 ust. 4 w zw. z ust. 2 ustawy nie zostało uzależnione od władania gruntem, budynkiem lub lokalem, wobec których określona informacja miałaby być udzielona. Nie jest również zależne od przysługiwania interesu prawnego. Informacje o których mowa w art. 24 ust. 4 w zw. z ust. 2 Pgik (a więc informacje o charakterze przedmiotowym) mogą być jednak udostępnione przez organ tylko wtedy, gdy wnioskodawca wskaże konkretnie grunty, budynki lub lokale, co do których żąda informacji.
11. W wyniku nowelizacji art. 24 ust. 5 Pgik, dokonanej od 12 lipca 2014 r. doszło do skreślenia występującego w nim dotychczas słowa "osobowe" w wyniku czego, zastrzeżenie w zakresie udostępniania danych z ewidencji gruntów o jakim mowa w ust. 4 art. 24 dotyczy już nie "danych osobowych podmiotów o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1" ale "danych podmiotów o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1". W konsekwencji podzielić należy stanowisko organu II instancji, iż doszło w ten sposób do rozszerzenia zakresu ograniczeń w dostępie do danych zawartych w operacie ewidencyjnym. Bez wątpienia jednak w pojęciu "dane podmiotów o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1" mieści się dotychczasowe pojęcie "dane osobowe podmiotów o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1". Z kolei w tym określeniu mieszczą się dane żądane przez stronę skarżącą we wniosku z [...] lutego, sprecyzowanym [...] lutego 2015 r. Strona skarżąca wnioskowała bowiem o informacje wiążące się z danymi osób dysponujących prawem własności do gruntu, budynku czy lokalu czyli dotyczących podmiotów o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 (właścicieli, władających ), a nie informacji o charakterze przedmiotowym, a więc odnoszącym się wyłącznie do rzeczy w postaci gruntów, budynków i lokali ( art. 20 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 i 4 Pgik ). W związku z tym wskazać należy na utrwalony w judykaturze pogląd ( vide: wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r. I OSK 2889/13 baza orzeczeń nsa.gov.pl ), że informacje o nieruchomościach należących do konkretnej osoby, mają one charakter podmiotowy ewentualnie podmiotowo-przedmiotowy i udostępnianie są wyłącznie w trybie art. 24 ust. 5 Pgik.
Zauważyć też należy, że sposób sformułowania wniosku wskazuje jednoznacznie, iż strona skarżąca w istocie domaga się poszukiwania przez Starostę bliżej nieokreślonych gruntów, budynków i lokali stanowiących przedmiot prawa własności B.M. jako następcy prawnego zmarłego najemcy, jak i samego najemcy. Przy tak wyartykułowanym wniosku organ musiałby ustalić, czy osobom wskazanym we wniosku, jako podmiotom ewidencyjnym z tytułu prawa własności nieruchomości w [...], przysługują prawa rzeczowe do innych nieruchomości. Wniosek o takiej treści nie może być jednak zakwalifikowany jako dotyczący informacji jawnych i powszechnie dostępnych w rozumieniu art. 24 ust. 2 i 4 Pgik. Zakres czynności których domagał się wnioskodawca od Starosty (poszukiwanie majątku nieruchomego) przekracza bowiem zakres obowiązków tego podmiotu jako organu ewidencyjnego w sprawach dotyczących udzielenia informacji o gruntach, budynkach i lokalach. W wyroku z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie I OSK 2103/13 (baza orzeczeń nsa.gov.pl) NSA wyraził pogląd, że przepisy powoływanej ustawy nie przewidują takiego obowiązku po stronie organu, jak też uprawnienia po stronie wnioskodawcy w sytuacji, gdy żądanie udostępnienia określonych danych z ewidencji gruntów sprowadza się do poszukiwania przez organ ewidencyjny gruntów, budynków lub lokali, których właścicielem, użytkownikiem wieczystym jest dana osoba.
12. Zdaniem Sądu, w kontekście poczynionych już rozważań, organy zasadnie przyjęły, że wniosek strony skarżącej, zważywszy na zakres i przedmiot zawartych w nim żądań, mógł być rozpatrywany jedynie w trybie art. 24 ust. 5 pkt 3 Pgik, a więc w procedurze wydania wypisu z operatu ewidencyjnego. W ramach wskazanej procedury, z uwagi na ochronę danych podmiotów o jakich mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 Pgik, wniosek może być załatwiony pozytywnie tylko z uwzględnieniem wszystkich ograniczeń zawartych w tym przepisie, w tym dotyczących wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego.
Odnosząc się zaś do kwestii posiadania interesu prawnego, to strona skarżąca wywodziła go z przepisu art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów (...) normującego uprawnienie wynajmującego do wypowiedzenia stosunku najmu najemcy lokalu o jakim mowa w tym przepisie w sytuacji posiadania przez niego prawa do innego lokalu o jakim mowa w tej regulacji. Wywiedzenie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym z norm prawa cywilnego materialnego czy też procesowego w orzecznictwie sądowadminstracyjnym generalnie uznaje się za dopuszczalne, co potwierdzają wyroki NSA z dnia 30 maja 2012 r., II OSK 465/11, z dnia 28 stycznia 2015 r., I OSK 1347/13, WSA w Gliwicach z dnia 17 czerwca 2009 r., II SA/Gl 101/09. Samo wskazanie przepisu prawa materialnego nie jest jednak wystarczające dla uznania jego posiadania. Interes prawny, wobec braku jego definicji legalnej, definiuje się w judykaturze jako osobisty, konkretny i aktualny oraz prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. Istnieje on wówczas, gdy zachodzi związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa (administracyjnego), a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnym ( vide: wyroki NSA z dnia 18 kwietnia 2013 r., I OSK 1957/11 i I OSK 1874/11, wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r. I OSK 2889/15, baza orzeczeń nsa.gov.pl publ.). Nie obejmuje więc okoliczności faktycznych, a tylko prawne, jak też obiektywne i aktualnie występujące.
13. W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak podstaw do wywodzenia interesu prawnego strony skarżącej w uzyskaniu wnioskowanych informacji z normy prawa materialnego zawartej z przepisie art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów (...) jak też z faktu istnienia umowy najmu z dnia [...] kwietnia 2010 r. Zauważyć należy, iż stosunek najmu należy do kategorii stosunków zobowiązaniowych i nie tworzy rzeczowych praw na danej nieruchomości a obligacyjne.
Jednakże szczególnego zaakcentowania wymaga, że interes prawny o jakim mowa w art. 24 ust. 5 pkt 3 Pgik, to nie jakikolwiek interes prawny, ale wyłącznie interes prawny związany z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem żądanego wypisu. Przesądza o tym użycie słów o posiadaniu przez inny podmiot interesu prawnego "w tym zakresie" w powiązaniu z regulacjami pkt 1 i 2 ust. 5 art. 24 Pgik. Z treści pkt 1 i 2 ust. 5 wynika, iż właściciele lub osoby fizyczne i prawne, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub lokale mogą żądać wypisu z ewidencji zawierającego dane o których mowa w art. 24 ust. 5 jedynie w odniesieniu do gruntów budynków i lokali których są właścicielami lub którymi władają. Podobnie podmioty publiczne lub podmioty niebędące podmiotami publicznymi, realizujące zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny, mogą żądać wypisów z takimi danymi w stosunku do gruntów, budynków lub lokali w odniesieniu do których realizują wskazane działania. Ten "zakres", zdaniem sądu, odnosi się też do podmiotów o jakich mowa w pkt 3 z tym, że nie jest warunkowany prawem własności, władaniem czy realizacją zadania publicznego, ale interesem prawnym w uzyskaniu danych podmiotów w stosunku do gruntu, budynku czy lokalu będącego przedmiotem wypisu.
Wskazuje na to analiza charakteru zmian legislacyjnych art. 24 Pgik, w tym w szczególności jego ust. 5. Do dnia 10 czerwca 2010 r. przepis ten stanowił: "Starosta wydaje wypis z operatu ewidencyjnego zawierający dane osobowe, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2, na żądanie:
1) właścicieli lub osób fizycznych i prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub lokale będące przedmiotem wypisu;
2) podmiotów publicznych lub podmiotów niebędących podmiotami publicznymi, realizującymi zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny, które związane są z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu;
3) innych podmiotów, niż wymienione w pkt 1 i 2, które mają interes prawny związany z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu.
Przy takim sformułowaniu zawartym w cyt. pkt 3 nie ulegało wątpliwości, iż dane do których dostęp pozostaje ograniczony ( wówczas: dane osobowe, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 Pgik, czyli dane podmiotowe ) były udostępnianie podmiotom, które miały interes prawny związany nie z jakimikolwiek gruntami, budynkami czy lokalami, ale jedynie gruntami, budynkami czy lokalami będącymi przedmiotem wypisu. Potwierdza to orzecznictwo sądowe ( vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2010 r. IV SA/Wa 1015/10, Lex nr 758651, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 maja 2010 r. III SA/Gd 106/10, Lex nr 674749 ). Dokonana przez ustawodawcę zmiana pkt 3 ust 5 art. 24 Pgik, polegająca na skreśleniu po słowach "interes prawny" słów "związany z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu" i dodaniu słów "w tym zakresie" nie ma zdaniem Sądu charakteru normatywnego, a wyłącznie językowy. Sprowadza się wyłącznie do rezygnacji przez ustawodawcę z powtórzenia po raz trzeci sformułowania użytego już w dwóch wcześniejszych punktach.
Do takich wniosków prowadzi też uzasadnienie ustawy nowelizującej art. 24 ust. 5 tj. ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej – Dz. U. z 2010 r.,Nr 76 poz. 489 ( vide: art. 23 pkt 10 ). W pkt 13 projektu ( vide: nr druku 2562 Sejmu RP VI kadencji ) w wskazano że: "Poprzez nowelizację przepisów art. 24 i art. 40 Prawa geodezyjnego i kartograficznego porządkuje się zasady dotyczące udostępniania informacji gromadzonych w bazach danych państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, standardowych opracowań kartograficznych oraz innych materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, oraz dostosowuje się te zasady do przepisów projektu ustawy o infrastrukturze informacji przestrzennej oraz przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.
Znaczenie sformułowania "w tym zakresie" odczytywać zatem należy w odniesieniu do regulacji pkt 1 i 2 ust. 5 art. 24 Pgik. Oznacza więc ono, że podmiot inny niż w wskazane w pkt 1 i 2 może uzyskać informacje do których dostęp jest ograniczony jeżeli posiada interes prawny w zakresie związanym z tymi gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany ( wnioskowany ) zbiór danych lub wypis.
Takiego interesu prawnego strona skarżąca w sposób oczywisty nie wykazała. Wywodziła go bowiem wyłącznie w odniesieniu do nieruchomości będącej przedmiotem stosunku najmu tj. nieruchomości położonej w [...] podczas gdy powinna odnosić go do nieruchomości będącej lub będących przedmiotem żądanego wypisu. Tymczasem wniosek nie precyzował takich nieruchomości, zmierzając - o czym była już mowa – do uzyskania informacji o majątku nieruchomym wskazanym w nich osób. Analiza akt postępowania wskazuje jednoznacznie, że strona skarżąca, w istocie realizując interes faktyczny, usiłuje wykorzystać ewidencję gruntów i budynków do uzyskania wiedzy o posiadaniu przez B.M., jako osoby która wstąpiła w stosunek najmu po zmarłej żonie, tytułu prawnego do innego lokalu niż będący przedmiotem najmu w celu ustalenia, że zachodzi możliwość wypowiedzenia umowy o jakiej mowa w art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów (...).
14. W świetle poczynionych rozważań za pozbawione doniosłości prawnej uznać należało zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania stanowiska organu II instancji o braku interesu prawnego przez dokonywanie oceny, powołanych przez ten organ, regulacji umownych jako nieważnych z mocy prawa ( art. 58 Kc ) ze względu na sprzeczność z bezwzględnie obowiązującymi regulacjami ustawy o ochronie praw lokatorów (...). Stwierdzić też należy, iż w postępowaniu wywołanym wnioskiem o wydanie wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów oraz udzielenie informacji o podmiotach ewidencyjnych starosta, jako organ ewidencyjny, nie ma kompetencji do oceny ważności regulacji czynności cywilnoprawnej ( umowy ), co pozostaje kompetencją sądu powszechnego. Z powołanych przyczyn stanowisko organów orzekających w sprawie o braku po stronie skarżącej interesu prawnego, o jakim mowa w art. 24 ust. 5 pkt 3 Pgik, uznać należało za prawidłowe.
15. Prawidłowe pozostawało też, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku strony skarżącej w trybie decyzji administracyjnej.
Wydanie wyrysu i wypisu z operatu ewidencji gruntów i budynków jest czynnością materialno-techniczną. Natomiast wypis i wyrys z operatu ewidencyjnego nie stanowią zaświadczeń w rozumieniu art. 217 § 1 Kpa albowiem regulacja zawarta w Prawie geodezyjnym i kartograficznym ma charakter szczególny w stosunku do postanowień Kpa dotyczących wydawania zaświadczeń, niemniej jednak co do zasady z danych zawartych w operacie ewidencyjnym gruntów istnieje możliwość wydawania nie tylko wypisów i wyrysów, lecz także zaświadczeń, o których mowa w art. 217 § 1 Kpa. Odmowa wydania wypisu z ewidencji gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej winna być dokonana w formie decyzji administracyjnej, a więc w formie kwalifikowanego aktu administracyjnego, jako negatywnego rozstrzygnięcia organu w sprawie, w której jeśli organ administracji publicznej może uczynić zadość wnioskowi strony, czyni to w formie czynności materialno-technicznej. Wypis z rejestru gruntów i wyrys z mapy ewidencyjnej, jakkolwiek są oświadczeniami wiedzy organu administracji publicznej, to jednak nie stanowią zaświadczeń, w rozumieniu art. 217 § 1 Kpa. W przypadku wydawania przez starostę wypisów z rejestru gruntów i wyrysów z mapy ewidencyjnej należy przyjąć, że przepisy art. 24 ust. 3 i 4 oraz 5 upoważniają do podejmowania wprost na ich podstawie decyzji administracyjnych o odmowie wydania wypisu z rejestru gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej, bowiem taką postać rozstrzygnięcia należy domniemywać w razie wątpliwości co do formy załatwienia sprawy administracyjnej.
16. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ppsa orzeczono o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło