IV SA/Po 714/11

WyrokWSA w Poznaniu2011-10-20

Skład orzekający: Donata Starosta, Bożena Popowska, Tomasz Grossmann

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy posiadacz nieruchomości, który zlecił firmie ślusarskiej wykonanie zabiegów pielęgnacyjnych drzew, ponosi administracyjną odpowiedzialność za zniszczenie tych drzew spowodowane niewłaściwym wykonaniem tych zabiegów, nawet jeśli nie posiadał wiedzy specjalistycznej w tym zakresie?
Ratio decidendi
Posiadacz nieruchomości ponosi administracyjną odpowiedzialność za zniszczenie drzew spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych, nawet jeśli zlecił te prace firmie zewnętrznej. Odpowiedzialność ta ma charakter zobiektywizowany i nie jest uzależniona od winy. Wystarczające jest wykazanie związku przyczynowego między zachowaniem posiadacza a zniszczeniem drzew. Posiadacz nieruchomości ma obowiązek dochowania należytej staranności przy wyborze wykonawcy i nadzorze nad wykonywanymi pracami, a brak wiedzy specjalistycznej nie zwalnia go z tej odpowiedzialności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na spółkę "A" SA za zniszczenie sześciu drzew (morw białych) spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych. Organ I instancji wymierzył karę, odraczając częściowo jej płatność. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję w części dotyczącej jednego z pni drzewa nr 2, umarzając postępowanie, a w pozostałym zakresie utrzymało decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, kwestionując swoją odpowiedzialność jako posiadacza nieruchomości, wskazując na brak wiedzy specjalistycznej i zlecenie prac firmie zewnętrznej. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2011 r. sprawy ze skargi "A" SA z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja [...] r. [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie drzew spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] grudnia 2010 r.) Burmistrz Miasta T. (dalej Burmistrz albo organ I instancji) działając na podstawie art. 85 ust. 3, art. 88 ust. 1 pkt 3, ust. 2, 3 i 8, art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. 2009 r., nr 151, poz. 1220 ze zm., dalej uop), §2 oraz załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. 2004 r., nr 228, poz. 2306 ze zm.), pkt 2 obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 14 października 2008 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2009 (M.P. Nr 82 poz. 725), § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz.U. 2004 r., nr 219, poz. 2229, dalej rozporządzenie z 2004 r.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) wymierzył P. P. S.A. (dalej strona, odwołująca albo skarżąca) administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za zniszczenie sześciu drzew – morw białych, o obwodach pnia drzewa odpowiednio 107 cm (drzewo nr 1), 80 cm (drzewo nr 2), 47,5 cm (drzewo nr 3), 68 cm (drzewo nr 4), 48 cm (drzewo nr 5), 60,5 cm (drzewo nr 6), rosnących na terenie nieruchomości o numerze ewidencyjnym [...] obręb B przy ul. L. P. w T., spowodowanego niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych (pkt 1 decyzji) oraz administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za zniszczenie drugiego pnia morwy białej o obwodzie 51 cm (drzewo nr 2), rosnącej na terenie nieruchomości o numerze ewidencyjnym [...], obręb [...], przy ul. L. P. w T., spowodowanego niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych (pkt 2 decyzji). W pkt 3 decyzji Burmistrz odroczył termin płatności kary w wysokości [...] zł naliczonej w punkcie 1 na okres 3 lat od dnia wydania niniejszej decyzji ze względu na fakt, że stopień uszkodzenia drzew nie wyklucza zachowania ich żywotności oraz możliwości odtworzenia koron drzew, a posiadacz nieruchomości podjął działania w celu zachowania żywotności tych drzew, zgodnie z art. 88 ust. 3 uop. W pkt 4 decyzji organ I instancji zastrzegł, że karę w wysokości [...] zł naliczoną w punkcie 2 należy wpłacić na rzecz budżetu Gminy Miejskiej T. w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja stała się ostateczna, zgodnie z art. 88 ust. 2 uop. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że dnia [...] kwietnia 2009 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie dotyczącej naliczenia stronie administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew, rosnących na terenie nieruchomości o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...] przy ul. L. P. w T., spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych. W dniu [...] maja 2009 r. przeprowadzono wizję terenową mającą na celu stwierdzenie stanu faktycznego na gruncie oraz spisano protokół z przeprowadzonych oględzin. Podczas wizji, po przeprowadzeniu oględzin ustalono: Przedmiotowe drzewa to morwy czarne; 2. Drzewa posiadają następujące obwody: drzewo nr 1 - 107 cm, drzewo nr 2 rozwidla się na wysokości poniżej 130 cm na dwa odrębne pnie z których jeden pień posiada obwód równy 80 cm natomiast drugi pień został ścięty na wysokości 125 cm i posiada obwód na wysokości ścięcia 56,5 cm, drzewo nr 3 posiada obwód równy 47,5 cm, drzewo nr 4 - 68 cm, drzewo nr 5 - 48 cm, drzewo nr 6 - 60,5 cm; Drzewa zostały przycięte [...] i [...] kwietnia 2009 r.; 4. Przycięcie drzew nastąpiło na wniosek strony i Ł. N. - Naczelnika Urzędu P. P. w T.; 5. Drzewa rosną przed budynkiem poczty od strony ulicy L. P., na działce o numerze ewidencyjnym [...], obręb [...] w T. której użytkownikiem wieczystym jest strona, natomiast właścicielem jest Skarb Państwa; 6. Drzewa zostały przycięte przez firmę Pana R. S. (dalej zwanego wykonawcą) Zakład Ślusarski ul. J. P. II [...],[...] Konin. Następnie organ I instancji opisał przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie ustalając, że w dniach [...] i [...] kwietnia 2009 r. doszło do zniszczenia 6 szt. drzew z których jedno (o numerze 2) rozwidlało się na wysokości 1,15 m na dwa odrębne pnie. Podzielając ustalenia poczynione podczas wizji terenowej, która odbyła się dnia [...] maja 2009 r. organ I instancji uznał, że zniszczonymi drzewami były morwy białe, a nie czarne. W przypadku drzewa nr 2 w odniesieniu do jego pnia nie było możliwości zachowania jego żywotności i odtworzenia korony. W odniesieniu do pozostałych drzew organ I instancji ustalił, że istnieje możliwość zachowania ich żywotności i odtworzenia koron. Strona podjęła natomiast działania w celu zachowania ich żywotności. Burmistrz wskazał również, że nie ma podstaw do skierowania niniejszego postępowania w stosunku do wykonawcy. Faktem jest, że to firma wykonawcy przeprowadziła cięcia na drzewach na podstawie umowy ze stroną, jednakże już podczas wykonywanych prac przed budynkiem urzędu pocztowego które były prowadzone etapowo, nikt z pracowników poczty nie interweniował w sprawie sposobu przycinki drzew. Można więc przyjąć, że sposób wykonanych prac był zgodny z oczekiwaniami pracowników strony, szczególnie że na ten czas nie było żadnych uwag co do jakości wykonanej usługi, a zabiegi zostały wykonane za zgodą i wiedzą posiadacza nieruchomości. Jednakże stan w jakim znajdowały się drzewa przed przycięciem oraz to czy stanowiły zagrożenie dla ludzi i budynków nie usprawiedliwiało faktu ich zniszczenia. Mając na uwadze powyższe okoliczności Burmistrz decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] wymierzył stronie karę pieniężną za zniszczenie przedmiotowych drzew spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych, zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt. 3 uop. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie (dalej SKO albo Kolegium) uchyliło w całości powyższą decyzję i sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji uwzględniając pogląd Kolegium, działając na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 uop, wymierzył stronie za zniszczenie sześciu morw białych, spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych administracyjną karę pieniężną, w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew, o czym stanowi art. 89 ust. 1 uop. Na podstawie art. 88 ust. 1 pkt. 3 i ust. 3 uop, dla drzew o numerach od 1 do 6 (z wyłączeniem drugiego pnia drzewa nr 2) termin płatności kary został odroczony na okres 3 lat, ponieważ stopień ich uszkodzenia nie wyklucza zachowania ich żywotności oraz możliwości odtworzenia koron, a strona podjęła działania w celu zachowania żywotności tych drzew. W związku z tym, że drugi pień drzewa nr 2 został zniszczony w wyniku niewłaściwie wykonanych zabiegów pielęgnacyjnych i nie ma możliwości zachowania żywotności i odtworzenia korony (pień został ścięty na wysokości 125 cm), zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt. 3 i ust. 3 uop wymierzona została administracyjna kara pieniężna za zniszczenie drzewa (drugiego pnia drzewa nr 2) bez odraczania terminu jej płatności na okres 3 lat. Kara za usunięcie jednego z pni drzewa nr 2 została naliczona zgodnie z art. 89 ust. 3 uop. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji przedstawił szczegółowy sposób obliczenia nałożonych kar pieniężnych. W pisemnym odwołaniu złożonym w Urzędzie Miejskim w T. dnia [...] grudnia 2010 r. strona zakwestionowała decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r. w całości zarzucając jej naruszenie: 1) art. 7, 8, 11, 28, 75, 80, 81, 104, 105, 107 kpa, 2) art. 83, 84, 88 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 89 ust. 1 i 3 upo, 3) naruszenie rozporządzenia z 2004 r. W uzasadnieniu odwołująca wskazała, że decyzja organu I instancji powinna zostać wydana w stosunku do ustalonego w sprawie sprawcy naruszenia uop, który dokonał zabiegów pielęgnacyjnych drzew z przekroczeniem udzielonego zlecenia, a nie w odniesieniu do posiadacza nieruchomości. Odwołująca zakwestionowała również sposób obliczenia nałożonych kar pieniężnych, formułując tym samym zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] maja 2011 r.), Kolegium uchyliło decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r. w części oznaczonej jako punkty 2 i 4, umarzając w tej części postępowanie pierwszoinstancyjne. W pozostałym zakresie SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu SKO wskazało, że w rozpatrywanej sprawie bezspornym pozostaje fakt zniszczenia drzew wymienionych w pkt 1 zaskarżonej decyzji. Nie są również kwestionowane obwody zniszczonych drzew na wysokości 130 cm oraz ich gatunek, co ma znaczenie z punktu widzenia ustalenia wysokości kary pieniężnej. Istotne dla sprawy okoliczności zostały udokumentowane w materiale dowodowym sprawy. W konsekwencji ustalony w sprawie stan faktyczny pozwalał na wymierzenie kary pieniężnej za zniszczenie wymienionych w drzew, będącego wynikiem niewłaściwych zabiegów pielęgnacyjnych, tj. całkowitego obcięcia koron (ogłowienia). Uwzględniając ustalenia postępowania dowodowego, że stopień uszkodzenia drzew nie wyklucza zachowania ich żywotności, wymierzając karę organ I instancji zasadnie skorzystał z dyspozycji art. 88 ust. 3 uop i termin płatności kary odroczył na okres trzech lat. Odnosząc się do prawidłowości oznaczenia adresata decyzji wymierzającej karę pieniężną Kolegium wskazało, że ustawodawca nie tylko w przypadku "zniszczenia spowodowanego niewłaściwą pielęgnacją terenów zieleni, zadrzewień, drzew lub krzewów" (art. 88 ust. 1 pkt 3 uop) nie wskazuje wprost posiadacza nieruchomości, ale również nie wskazuje w sytuacji "usuwania drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia", co oznacza, że w przypadku administracyjnych kar pieniężnych za naruszenie przepisów ochrony przyrody wolą ustawodawcy było zobiektywizowanie odpowiedzialności i oderwanie jej od bezpośredniej winy. W innym bowiem przypadku, zakładając racjonalność ustawodawcy, umieściłby ją w rozdziale "przepisy karne" i nie nazwałby jej administracyjną kara pieniężną, nie wskazując właściwości organu administracji publicznej do jej wymierzenia. Tak rozumiana odpowiedzialność zapobiega z jednej strony obciążeniu posiadacza nieruchomości odpowiedzialnością w każdym przypadku wymienionym w art. 88 ust. 1 uop, a z drugiej strony zapobiega uwolnieniu się posiadacza nieruchomości od odpowiedzialności w każdym przypadku, gdyż wykonanie czynności, o których mowa w art. 88 ust. 1 uop zlecił osobie trzeciej. W rozpoznawanej sprawie istnieje związek przyczynowy pomiędzy zachowaniem odwołującej, jako posiadacza nieruchomości, a doprowadzeniem drzew do stanu opisanego w protokole z oględzin. Odwołująca nie może się zatem uwolnić od odpowiedzialności za zniszczenie drzew spowodowane niewłaściwą pielęgnacją. To, że odwołująca zleciła wykonawcy obcięcie gałęzi nie oznacza, że była zwolniona od nadzoru nad wykonywanymi pracami, tym bardziej, że zleciła pielęgnacje drzew przez obcięcie gałęzi nie firmie specjalistycznej a firmie ślusarskiej, miała możliwość bieżącego monitorowania prac prowadzonych bezpośrednio przy budynku P. i nie przerwała tych prac, choć jak zaznacza, wykraczały one poza zakres udzielonego zlecenia. Ponadto odwołująca odebrała dokonane przez wykonawcę czynności i zapłaciła za ich podjęcie, nie wnosząc zastrzeżeń odnośnie sposobu ich wykonania oraz nie zawiadamiając właściwego organu o nieprawidłowym wykonaniu zabiegów pielęgnacyjnych. W świetle powyższego organ I instancji zasadnie przyjął, że podmiotem, któremu należy wymierzyć na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 uop administracyjną karę pieniężną jest odwołująca, a nie wykonawca zabiegów pielęgnacyjnych. Natomiast zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwolił na jednoznaczne stwierdzenie, czy w przypadku pnia nr 2 drzewa oznaczonego jako drugie doszło w czasie wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych do jego usunięcia bez wymaganego zezwolenia, bądź zniszczenia pnia przez niewłaściwe zabiegi pielęgnacyjne, czy też jak utrzymuje wykonawca, można mówić jedynie o przycięciu w ramach wykonywanego zabiegu pielęgnacyjnego drzewa nr 2 "kikuta" wcześniej usuniętego pnia drzewa. Brak dostatecznego materiału dowodowego w tej kwestii nie pozwalał na skorzystanie z dyspozycji art. 88 ust. 1 uop. W świetle powyższego, postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej o której mowa w pkt 2 decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] czerwca 2011 r. strona zakwestionowała decyzję z dnia [...] maja 2011 r. w części utrzymującej decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r. w punktach 1 i 3, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - art. 156 §1 pkt 4 kpa, co skutkuje nieważnością tej części zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 2011 r. w zaskarżonej części oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. lub o uchylenie decyzji z dnia [...] maja 2011 r. w zaskarżonej części oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. W dalszej części pisma skarżąca zarzuciła decyzji z dnia [...] maja 2011 r. naruszenie: * przepisów postępowania dotyczącego swobody oceny dowodów zebranych w sprawie i uznaniu bezzasadnie skarżącej za stronę (art. 28 i art. 80 kpa, art. 105 kpa) ponieważ postępowanie toczyło się wobec podmiotu, który nie powinien być stroną w sprawie o nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za niewłaściwe wykonanie zabiegów pielęgnacyjnych na drzewach (art. 156 §1 pkt 6 kpa), co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 154 § 2 Prawa o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi. * prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 88 ust 1 pkt 3 uop i przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. 2007 r., nr 155, poz. 1095 ze zm., obecnie t.j. Dz. U. 2010 r., nr 220, poz. 1447 ze zm., dalej usdg) polegające na bezzasadnym przyjęciu, że odpowiedzialność może ponosić wyłącznie posiadacz nieruchomości, ponieważ nie zlecił firmie specjalistycznej wykonania usługi przycięcia gałęzi, odebrał bez zastrzeżeń wykonaną usługę, za którą zapłacił. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że przepisy uop i usdg nie nakazują, by wykonywanie prac polegających na pielęgnacji drzew zlecane było firmom specjalistycznym. Wybór firmy przez skarżącą nastąpił zgodnie z zasadami swobody umów i w granicach należytej staranności. Natomiast skarżąca jako zlecająca usługę pielęgnacji drzew nie musi mieć wiedzy specjalistycznej odnośnie należytego wykonania umowy ścięcia gałęzi morw, ponieważ żaden przepis prawa nie nakłada takiej wiedzy na posiadacza nieruchomości. Skarżąca nie mając wiedzy specjalistycznej, nie może odpowiadać za ogołocenie drzew, jakie miało miejsce w kwietniu 2009 r. W postępowaniu administracyjnym przed Burmistrzem zostało wykazane kto dokonał niewłaściwych zabiegów pielęgnacyjnych drzew. Odebranie prac przez skarżącą nie powoduje automatycznie przeniesienia na nią odpowiedzialności za zniszczenie drzew w wyniku niewłaściwych zabiegów pielęgnacyjnych, gdyż skarżąca nie nakazywała w toku wykonywanych prac zniszczenia ani uszkodzenia drzew i nie musi znać się na właściwym wykonaniu tych zabiegów. Gdyby ustawodawca chciał ograniczyć odpowiedzialność do posiadacza nieruchomości, to wyraźnie by wskazał taką normę prawną w uop. Odpowiedzialność pieniężną skarżąca mogłaby ponosić wówczas, gdyby sama wykonała zabiegi pielęgnacyjne na drzewach, co doprowadziłoby do ich zniszczenia lub uszkodzenia (k. 4-5 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], Kolegium wniosło o jej oddalenie, ugruntowując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (k. 13-21 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Złożona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Przedmiotem kontroli sprawowanej pod względem zgodności z prawem była decyzja z dnia [...] maja 2011 r. w części utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r., dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej za zniszczenie sześciu morw białych, spowodowane zastosowaniem niewłaściwych zabiegów pielęgnacyjnych. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielił ustalenia faktyczne poczynione w tym zakresie przez organy obu instancji przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań. Materialnoprawną podstawą podjętego rozstrzygnięcia o wymierzeniu kary pieniężnej organy obu instancji uczyniły przepisy uop. Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 3 uop, wójt wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzew, krzewów lub terenów zieleni spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych. Uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca jej wysokość stała się ostateczna (art. 88 ust. 2 uop). Jednocześnie w art. 88 ust. 3 uop ustawodawca zastrzegł, że termin płatności wymierzonej kary odracza się na okres 3 lat, jeżeli stopień uszkodzenia drzew lub krzewów nie wyklucza zachowania ich żywotności oraz możliwości odtworzenia korony drzewa i jeżeli posiadacz nieruchomości podjął działania w celu zachowania żywotności tych drzew lub krzewów. Natomiast w art. 89 uop oraz wydanym na podstawie ust. 9 tego artykułu rozporządzeniu z 2004 r. ustawodawca określił tryb nakładania kar pieniężnych. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że administracyjna odpowiedzialność posiadacza nieruchomości za bezprawne usunięcie drzew i krzewów jest zobiektywizowana, a więc nie jest uzależniona od winy ukaranego, bowiem do przyjęcia odpowiedzialności danego podmiotu wystarczy wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem konkretnej osoby, a popełnieniem czynu niedozwolonego w postaci wycięcia czy zniszczenia drzew i krzewów, albowiem uzależnienie tej odpowiedzialności od winy pociągałoby za sobą skutek w postaci zwiększenia możliwości bezkarnego naruszenia zakazu wycinania drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia (wyrok NSA z dnia 03.04.2009 r., sygn. II OSK 488/08, lex nr 557065, wyrok NSA z dnia 11.03.2009 r., II OSK 329/09, lex nr 529956). Poza tym wskazać należy, że na gruncie art. 88 ust. 1 pkt 3 uop nie ma znaczenia okoliczność, czy posiadacz nieruchomości był osobistym sprawcą deliktu, czy w tym celu posłużył się osobą trzecią. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że odpowiedzialność w nim przewidziana, może zostać nałożona jedynie na podmiot, który może uzyskać zezwolenie na usunięcie drzew. Ustawodawca obarczył bowiem w tym przepisie odpowiedzialnością administracyjną podmiot, który usuwa drzewa bez zezwolenia, co odnosi się przede wszystkim do właścicieli i użytkowników wieczystych terenu, na którym one rosną. Dla przyjęcia odpowiedzialności posiadacza za zniszczenie czy wycięcie drzew i krzewów przez osobę trzecią wystarczy, że posiadacz nieruchomości wiedział o tym i na to się godził. Przy czym nie musi to być wyraźne przyzwolenie posiadacza nieruchomości na usunięcie drzew i krzewów czy wręcz nakazanie ich wycinki, a wystarczy, że posiadacz przewidywał taką możliwość i na nią się godził (wyrok WSA w Kielcach z dnia 12.05.2011 r., sygn. akt II SA/Ke 234/11, lex nr 795664, wyrok NSA z dnia 11.03.2009 r., sygn. II OSK 329/09, lex nr 529956, wyrok NSA z dnia 30.03.2011 r., sygn. akt II OSK 568/10, baza orzeczeń NSA). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela powyżej zaprezentowany pogląd dotyczący odpowiedzialności posiadacza nieruchomości za niedochowanie należytej staranności przy dokonywaniu zabiegów pielęgnacyjnych drzew i krzewów. Trzeba w tym miejscu dopowiedzieć, że odpowiedzialność posiadacza nieruchomości za zniszczenie drzew wynika również pośrednio z art. 88 ust. 3 uop, w którym ustawodawca expressis verbis wskazał właśnie na posiadacza, którego działania podjęte w celu zachowania żywotności drzew stanowią przesłankę do odroczenia wymierzonych kar pieniężnych. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy organy obu instancji trafnie przyjęły istnienie związku przyczynowego pomiędzy działaniem skarżącej jako posiadacza nieruchomości, a zniszczeniem drzew spowodowanym wykonaniem niewłaściwych zabiegów pielęgnacyjnych. To bowiem skarżąca zleciła zabiegi pielęgnacyjne morw firmie ślusarskiej, nie mającej doświadczenia w wykonywaniu tego rodzaju prac, a nadto mając możliwość bieżącego monitorowania prowadzonych prac bezpośrednio przy jej budynku. Nie oznacza to, że działanie skarżącej było ukierunkowane na okaleczenie drzew. Tym niemniej skarżąca nie dochowała należytej staranności przy wykonywaniu poszczególnych czynności związanych z zabiegami pielęgnacyjnymi drzew. Twierdzenia skarżącej, że ani przepisy uop, ani ustaw szczególnych nie wymagają do świadczenia usług przycinania gałęzi drzew specjalnej koncesji nie mają w tym zakresie znaczenia i nie są zasadne. Na skarżącej spoczywał bowiem obowiązek starannego działania, wyrażający się w takim przeprowadzeniu zabiegów pielęgnacyjnych drzew, które byłyby dokonane dla nich z pożytkiem, a nie ze szkodą. Skarżąca nie mając fachowej wiedzy w zakresie pielęgnowania drzew oraz krzewów nie może zasłaniać się brakiem kwalifikacji po stronie wykonawcy, skoro sama zawarła z nim umowę na wykonanie tych czynności. Skarżąca zgodziła się tym samym na to, że określone zabiegi zostaną wykonane przez podmiot nie mający w tym zakresie należytego doświadczenia. Należy w tym miejscu dodać, że na skarżącej jako na przedsiębiorcy spoczywał obowiązek zachowania podwyższonych kryteriów staranności. Tymczasem już u początku działań mających na celu dokonanie zabiegów pielęgnacyjnych morw skarżąca wykazała się rażącą lekkomyślnością powierzając ich wykonanie firmie ślusarskiej, a następnie nie podejmując jakichkolwiek czynności mających na celu zapobieżenie powstałej szkodzie. Ponadto skarżąca formułując twierdzenie o braku zobligowania wykonawcy do osobistego wykonania zleconych prac nie uargumentowała w jakikolwiek sposób twierdzenia o możliwości dalszego zlecenia czynności pielęgnacyjnych przez wnioskodawcę innemu podmiotowi. Skoro skarżąca zawarła taką umowę z wnioskodawcą, w żaden sposób nie powinna była liczyć na to, że wnioskodawca zawrze kolejną umowę zlecenia z innym podmiotem, gdyż byłoby to nieuzasadnione zarówno w świetle zasad doświadczenia, jak i z gospodarczego punktu widzenia. Reasumując, to na skarżącej spoczywał obowiązek zawarcia umowy o wykonanie usług pielęgnacyjnych drzew z takim podmiotem, który dawałby rękojmię należytego wykonania zleconych prac. Skarżąca jako posiadacz nieruchomości nie może tej odpowiedzialności przerzucać na wykonawcę. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego jej wydanie postępowania Sąd z urzędu nie dopatrzył się innych uchybień prawu materialnemu oraz procesowemu, uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji. Dlatego zgodnie z art. 151 ppsa skarga podlegała oddaleniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło