IV SA/Po 725/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi E. T. i P. T. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 13 czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego oddala skargę w całości. IV SA/Po 725/25 Uzasadnienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej jako PINB w [...]) postanowieniem z 24.03.2025 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572) zwanej dalej k.p.a., w zw. z art. 49f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 725); zwanej dalej "p.b.", po rozpoznaniu wniosku E. i P. T. (dalej jako skarżący) dotyczącego: wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla "obiektu dwukondygnacyjnego murowanego z zaadaptowanym poddaszem, przykrytego dachem dwuspadowym o wym. Dł. 5,32 x szer. 4,55" na działce oznaczonej nr ewidencyjnym gruntów [...], arkusz mapy 3, obręb B., gm. [...], której właścicielami są E. i P. T., odmówił wszczęcia postępowania w w/w sprawie. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że podczas kontroli w dniu 06.02.2025 r. przez PINB w [...], zabudowy nieruchomości na działce nr [...], ark. mapy 3 w miejscowości B. przy ul. [...], w gm. [...], dotyczącej wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego części budynku mieszkalnego jednorodzinnego, którego właścicielami są E. i P. T., obecni właściciele oświadczyli że nieruchomość na której znajduje się obiekt zakupili w roku 2020. Według ich wiedzy budynek został wybudowany około roku 1920 bez pozwolenia na budowę a część budynku, którego dotyczy powyższy wniosek, była zburzona i odbudowana. Z oświadczeń sąsiadów B. N., J. B. i K. P. przesłanych przez pełnomocnika skarżących, wynika że: uprzednio w miejscu usytuowania części budynku mieszkalnego istniał do roku 2000 bliżej nieokreślony budynek i został on rozebrany aż do fundamentów przez poprzednich właścicieli nieruchomości. Następnie w roku 2021 na tych fundamentach powstała obecna część budynku mieszkalnego. Do PINB w [...] dostarczono dokumentację fotograficzną z lat 2004 i 2010 z Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego - Departament Geodezji i Kartografii w [...], na których w danych latach odbudowana część nie istniała. Ponadto PINB w [...] skierował do Starosty [...] - Wydziału Architektury i Budownictwa zapytanie z prośbą o udzielenie informacji czy w latach 2000-2024 dla danej inwestycji i działki zostało wydane pozwolenie na budowę. Z uzyskanej odpowiedzi wynika, że w rejestrach wydziału nie figuruje pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w miejsc. B. , gm. [...], dz. nr [...] ark. mapy: 3. PINB w [...] stwierdził, że nie ma podstaw do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, gdyż budynek nie spełnia wymogów narzuconych przez art. 49f ust. 1 pkt 1 i 2 p.b. w myśl którego: "W przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwolenia na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne". Na podstawie zebranych dowodów PINB w [...] stwierdził, że część budynku, którego miała dotyczyć uproszczona legalizacja nie widnieje na fotografiach z Państwowych Zasobów Geodezyjnych i Kartograficznych w roku 2004 i 2010, ponadto wg oświadczeń sąsiadów skarżący dokonali odbudowy około roku 2021. Biorąc pod uwagę powyższe, budowa części budynku mieszkalnego nie zakończyła się co najmniej 20 lat temu. Zażalenie na powyższe postanowienie w ustawowym terminie wnieśli E. i P. T. wnosząc o: 1. Uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. 2. Umożliwienie stronie postępowania administracyjnego dokonania legalizacji samowoli w sposób określony w przepisach. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono przede wszystkim: 1. Błędną interpretację przepisów Prawa Budowlanego ustawa z dnia 13 luty 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo Budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471, 695, 782) w szczególności art. 49f ust. 1 pkt 1 i 2. 2. Naruszenie przepisu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77§1 k.p.a. polegające na dowolnej, a nie swobodnej, ocenie materiału dowodowego poprzez dowolne ustalenia i w konsekwencji błędne przyjęcie, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, gdyż budynek nie spełnia wymogów narzuconych przez ustawę z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. W uzasadnieniu zażalenia wyjaśniono, że dokumentacja fotograficzna z Państwowych Zasobów Geodezyjnych i Kartograficznych z roku 2004 i 2010 nie przedstawia budowli w taki sposób jak obecnie, ponieważ nieruchomość zasłaniają rosnące w tamtym okresie drzewa. Rosnący drzewostan skutecznie zasłania nieruchomość. Tak przedstawiona fotografia nie przesądza, iż obiekt budowlany przylegający do budynku w roku 2004 lub 2010 nie istniał. Jak wynika z oświadczeń złożonych do akt postępowania przez sąsiadów około roku 2000 do budynku mieszkalnego przylegał bezpośrednio bliżej nieokreślony budynek, który został rozebrany przez osoby będące pierwotnie właścicielami nieruchomości. Z tej rozebranej budowli pozostały do roku 2021 tylko fundamenty. Brak jest szczegółowej informacji, czy ta budowla została rozebrana dobrowolnie, czy uległa zawaleniu ze względu na stan techniczny. W rozpatrywanym przypadku nie ma to jednak znaczenia, ponieważ osoby składające oświadczenie jednoznacznie wskazują na istnienie budynku. Reasumując powyższe wyjaśnienia można przyjąć, iż skarżący nie dokonali budowy nowego obiektu budowlanego dwukondygnacyjnego, lecz na istniejących fundamentach odtworzyli budowlę, która istniała w roku 2000. Wobec powyższego błędne jest stwierdzenie organu, iż budowa obiektu budowlanego nie zakończyła się 20 lat wcześniej. Podniesiono, że w postępowaniu administracyjnym wątpliwości rozstrzyga się na korzyść strony, chyba że zachodzą określone wyjątki. Zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony stosuje się, gdy w postępowaniu wątpliwości dotyczą stanu faktycznego. Taka sytuacja ma miejsce w zaistniałej sytuacji. Wykorzystanie tej zasady w praktyce oznacza, iż organy administracji publicznej, wydając rozstrzygnięcie, powinny rozstrzygać wątpliwości interpretacyjne danej normy prawnej na korzyść strony. Zabrakło tego w skarżonym postanowieniu Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) postanowieniem z 13.06.2025 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu swego postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu 29 października 2024 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: PINB) wpłynął wniosek E. i P. T. o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego w sprawie "obiektu dwukondygnacyjnego murowanego z zaadaptowanym poddaszem, przykryty dachem dwuspadowym, o wym. dł. 5,32 x szer. 4,55 m", znajdującego się na nieruchomości dz. nr [...], arkusz mapy 3, obręb B., gm. [...]. Starosta [...] pismem z dnia 25 listopada 2024 r., w odpowiedzi na zapytanie PINB, wskazał, że w prowadzonych przez ten organ rejestrach na lata 2000-2004 nie odnaleziono pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na przedmiotowej nieruchomości. Organ powiatowy w dniu 6 lutego 2025 r. przeprowadził czynności kontrolne na wskazanej nieruchomości, w wyniku których stwierdzono, że na kontrolowanym terenie usytuowany jest budynek mieszkalny jednorodzinny, który zgodnie z oświadczeniem E. i P. T., został zakupiony wraz z nieruchomością w 2020 r., a zgodnie z posiadaną przez właścicieli wiedzą obiekt powstał w 1920 r. bez pozwolenia na budowę. Protokolarne ustalenia wskazują, że przedmiotowy obiekt jest wolnostojący, wykonany na fundamentach betonowych, ściany z cegły pełnej, ponadto wykorzystano, celem prac odtwarzających, materiały typu SIPOREX. Obiekt posiada dach dwuspadowy o konstrukcji drewnianej, pokryty blachą trapezową, strop drewniany z poddaszem użytkowym. Pismem z dnia 24 lutego 2025 r. pełnomocnik E. i P. T. przekazał oświadczenia sąsiadów skarżących "potwierdzające istnienie fundamentów bezpośrednio przylegających do budynku mieszkalnego w kierunku zachodnim wzdłuż działki [...]" oraz dokonania przez skarżących "odbudowy w tym miejscu i na tych samych fundamentach budowli w roku około 2021". Następnie pismem z dnia 3 marca 2025 r. przekazano do PINB na płycie CD lotniczą dokumentację fotograficzną z 2004 r. i 2010 r., pochodzącą z Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego. PINB pismem z dnia 11 marca 2025 r. zwrócił się do Starosty [...] o wskazanie, czy w latach 2000-2024 dla przedmiotowej nieruchomości wydano pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. W odpowiedzi na powyższe pismo wskazano na brak wnioskowanych dokumentów. Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że w myśl art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zaskarżone rozstrzygnięcie PINB zostało wydane na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. w związku z wnioskiem E. i P. T. o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla obiektu dwukondygnacyjnego murowanego z zaadaptowanym poddaszem, przykrytego dachem dwuspadowym o wym. dł. 5,32 x szer. 4,55 m na działce oznaczonej nr ewidencyjnym gruntów [...], arkusz mapy 3, obręb B., gm. [...], której właścicielami są E. i P. T.. Zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a. "Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.". Jak wynika z treści przytoczonego przepisu ustawodawca przewidział dwie przesłanki wydania przez organ postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwszą z nich stanowi przesłanka podmiotowa, co oznacza, że odmowa może nastąpić w przypadku zwrócenia się z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego przez podmiot nie będący stroną, a więc nielegitymujący się interesem prawnym. Zgodnie bowiem z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Nie budzi żadnych wątpliwości kwestia posiadania przez skarżących przymiotu strony. Drugą przesłankę do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 61 a § 1 k.p.a. stanowią "inne uzasadnione przyczyny". Jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny "Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie, lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Przeszkoda przedmiotowa zaistnieje wówczas, gdy w złożonym do organu administracji publicznej podaniu ustalone zostanie zaistnienie negatywnych przyczyn załatwienia wniosku na podstawie jego wstępnej analizy, co stwarza obowiązek odmowy wszczęcia postępowania." (wyrok NSA z 23.05.2024 r., I OSK 1836/22). Przepis art. 49f p.b. wprowadza szczególną regulację określającą przesłanki wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. W przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne (art. 49f ust. 1). Natomiast jak wynika z art. 53a ust. 2 p.b. "Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może wystąpić do organu nadzoru budowlanego z żądaniem wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.". W treści wniosku skarżących zawarto żądanie wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego wobec "obiektu dwukondygnacyjnego murowanego z zaadaptowanym poddaszem, przykrytego dachem dwuspadowym o wym. dł. 5,32 x szer. 4,55 m", wskazując 2002 r. jako datę zakończenia budowy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wskazany we wniosku "obiekt budowlany" stanowi de facto zrealizowaną ok. 2021 r. część istniejącego wcześniej budynku. WWINB podzielił stanowisko zaprezentowane przez organ pierwszej instancji, że część obiektu, którego miało dotyczyć postępowanie, nie widnieje na archiwalnych zdjęciach z lat 2004 i 2010. Owszem, jak wskazują skarżący widoczność obiektu ograniczona jest przez występujące wokół drzewa, jednak mając na uwadze oświadczenia sąsiadów skarżących, z treści których wynika, że dokonano "odbudowy" obiektu ok. 2021 r., zasadnie PINB wskazał, że "budowa części budynku mieszkalnego nie zakończyła się co najmniej 20 lat temu". Zauważono również, że na zdjęciu pochodzącym z 2004 r. widoczny jest, w miejscu przedmiotowego budynku, budynek posiadający inne parametry od aktualnie istniejącego (obecnie istnieje również część od strony północnej, której dotyczył wniosek skarżących o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego). Ponadto na zdjęciu z 2010 r. obiekt wciąż widnieje w niezmienionej formie. Zdjęcia z następujących po sobie latach dostępne na platformach Geoportal oraz Google Earth również pozwalają na stwierdzenie, że obiekt nieustannie istniał w pierwotnym kształcie, aż do ok. 2021 r. kiedy zauważalne zostają wyraźne zmiany w parametrach technicznych obiektu, by osiągnąć finalny obecnie stwierdzony kształt. Podkreślono, że wniosek E. i P. T. dotyczył części budynku, która nie jest widoczna na zdjęciach z 2004 r. i 2010 r., lecz zrealizowana została ok. 2021 r., a z treści przytoczonego wcześniej art. 49f ust. 1 p.b. wprost wynika, że uproszczone postępowanie legalizacyjne może zostać wszczęte jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat. Wskazano, że uproszczone postępowanie, o wszczęcie którego zwrócili się skarżący, nie mogło zostać wszczęte z uwagi na wymienione powyżej okoliczności. Tym samym zarzut podniesiony w zażaleniu dotyczący naruszenia art. 49f ust. 1 pkt 1 i 2 p. b. uznano za nieuzasadniony. Ponadto w ocenie WWINB, mając na uwadze powyższe rozważania, organ powiatowy nie dopuścił się naruszeń art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., na co wskazują skarżący. Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. T. i P. T. zarzucając wydanie jej z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: 1. obrazy art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. wzw. z art. 78 §1 k.p.a. poprzez powielenie błędu organu I instancji polegające na dowolnej a nie swobodnej ocenie materiału dowodowego poprzez: 2. braku dokładnego wyjaśnienia sprawy z pominięciem okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia Skarżący wnieśli o: 1. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji z powodu wskazanych naruszeń, które miały istotny wpływ na wynik postępowania, 2. zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi zakwestionowano stanowisko organu II instancji. W pierwszej kolejności stwierdzono, iż zgromadzona w sprawie dokumentacja fotograficzna z Państwowych Zasobów Geodezyjnych i Kartograficznych z roku 2004 i 2010 nie przedstawia budowli w taki sposób jak obecnie, ponieważ nieruchomość zasłaniają rosnące w tamtym okresie drzewa. Rosnący drzewostan skutecznie zasłania nieruchomość. Tak przedstawiona fotografia nie przesądza jednak, czego nie zweryfikował szczegółowo organ II instancji, iż obiekt budowlany przylegający do budynku w roku 2(504 lub 2010 nie istniał. Wyrwane z kontekstu zostało natomiast stwierdzenie WWINB w [...], iż z treści wyjaśnień sąsiadów wynika tylko, o realizacji odbudowy obiektu ok. roku 2021. Tymczasem to właśnie z oświadczeń, złożonych do akt postępowania przez sąsiadów wynika, że około roku 2000 do budynku mieszkalnego przylegał bezpośrednio bliżej nieokreślony budynek, który został rozebrany przez osoby będące pierwotnie właścicielami nieruchomości. Świadkowie nie potrafią jednak podać dokładnej daty kiedy ta rozbiórka nastąpiła. Nie można więc domniemywać, iż obiekt istnieje w niezmienionym kształcie aż do roku 2021. Załączona dokumentacja fotograficzna nie potwierdza tej tezy w 100%. W związku z powyższym poddano w wątpliwość ustalenia organu II instancji. Reasumując powyższe wyjaśnienia można przyjąć, iż nie dokonano budowy nowego obiektu budowlanego dwukondygnacyjnego, lecz na istniejących fundamentach odtworzono budowlę, która istniała w roku 2000. Wobec powyższego błędne jest stwierdzenie organu, iż budowa obiektu budowlanego nie zakończyła się 20 lat wcześniej WWINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art.119 pkt 3 p.p.s.a. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) , dalej jako "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w tym postępowaniu jest postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z 13.06.2025 r. nr ..... utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej jako PINB w [...]) z 24.03.2025 r. nr [...] odmawiające wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla "obiektu dwukondygnacyjnego murowanego z zaadaptowanym poddaszem, przykrytego dachem dwuspadowym o wym. Dł. 5,32 x szer. 4,55" na działce oznaczonej nr ewidencyjnym gruntów [...], arkusz mapy 3, obręb B., gm. [...], której właścicielami są E. i P. T.. Badając legalność zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ odwoławczy przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd orzekający w niniejszej sprawie zasadniczo podzielił ustalenia i argumentację organu odwoławczego. W myśl art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania zastrzeżona jest bowiem dla wstępnego etapu oceny wniosku, tj. gdy nie trzeba w sprawie przeprowadzić postępowania wyjaśniającego. Odmowa wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych jest możliwa tylko wtedy, gdy wniosek o wszczęcie postępowania pochodzi od podmiotu, który w oczywisty sposób nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu. Natomiast w okolicznościach kiedy, to czy podmiot ma przymiot strony wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego, rozstrzygnięcia negatywnego w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. wydać nie można (por. wyroki NSA z 16 marca 2021 r., I OSK 2493/20, LEX nr 3150579, z 7 października k2021 r., II OSK 269/21, LEX nr 3331924, z 10 maja2022 r., I OSK 911/19, LEX nr 3365666). Brak było wątpliwości, że skarżący w kontrolowanej sprawie posiadali przymiot strony. Cytowany przepis art. 61a § 1 k.p.a. przewiduje jednak dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy – jak wspomniano - żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania (przy czym w orzecznictwie podkreśla się, że ów brak przymiotu strony musi być oczywisty). Sytuacja taka, jak wspomniano, nie występuje w niniejszej sprawie. Druga sytuacja natomiast występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ "z innych uzasadnionych przyczyn", przez co rozumie się sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Normatywną podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.; dalej: p.b.). Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy spełnione zostały przesłanki określone w art.49 f p.b. Zgodnie z art. 49f ust. 1 ust. p.b. organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne obiektu budowlanego w przypadku łącznego spełnienia dwóch warunków: wybudowania tego obiektu bez wymaganych: pozwolenia na budowę albo skutecznego zgłoszenia zamiaru budowy albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (pkt 1) oraz upływu od zakończenia tej budowy co najmniej 20 lat (pkt 2). Organy I i II instancji po rozpoznaniu wniosku E. i P. T. odmówiły wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla "obiektu dwukondygnacyjnego murowanego z zaadaptowanym poddaszem, przykrytego dachem dwuspadowym o wym. dł. 5,32 x szer. 4,55" na działce oznaczonej nr ewidencyjnym gruntów [...], arkusz mapy 3, obręb B., gm. [...], której właścicielami są E. i P. T.. U podstaw takiego rozstrzygnięcia leżała ocena organów, iż od zakończenia budowy do wydania postanowienia o wstrzymaniu nie minęło 20 lat. Z akt sprawy wynika, że podczas kontroli zabudowy nieruchomości na działce nr [...], ark. mapy 3 w miejscowości B. przy ul. [...] w gm. [...], przeprowadzonej w dniu 06.02.2025 r. przez PINB w [...], obecni właściciele (skarżący) oświadczyli że nieruchomość na której znajduje się sporny obiekt zakupili w roku 2020. Według ich wiedzy budynek został wybudowany około roku 1920 bez pozwolenia na budowę a część budynku, którego dotyczy sporny wniosek, była zburzona i odbudowana. Z oświadczeń pobliskich sąsiadów: B. N., J. B. i K. P., przesłanych przez pełnomocnika skarżących, wynika że uprzednio w miejscu usytuowania części budynku mieszkalnego istniał do roku 2000 bliżej nieokreślony budynek i został on rozebrany aż do fundamentów przez poprzednich właścicieli nieruchomości. Następnie w roku 2021 na tych fundamentach powstała obecna część budynku mieszkalnego. Do PINB w [...] dostarczono dokumentację fotograficzną z lat 2004 i 2010 z Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego - Departament Geodezji i Kartografii w [...], na których w danych latach odbudowana część nie istniała. Ponadto PINB w [...] skierował do Starosty [...] - Wydziału Architektury i Budownictwa zapytanie z prośbą o udzielenie informacji, czy w latach 2000-2024 dla danej inwestycji i działki zostało wydane pozwolenie na budowę. Z uzyskanej odpowiedzi wynika, że w rejestrach wydziału nie figuruje pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w miejsc. B. , gm. [...], dz. nr [...] ark. mapy: 3. W świetle podnoszonych zarzutów istotą sporu jest to, czy organ prawidłowo ustalił datę zakończenia budowy obiektu. Z oświadczeń sąsiadów spornej nieruchomości (k. 26-28 akt adm.), które zostały złożone przez samych skarżących na tożsamych formularzach i w identycznej treści (więc zapewne z inicjatywy skarżących) wprost wynika, że około 2000 r. budynek został rozebrany przez ówczesnych właścicieli, a skarżący w 2021 r. na jego fundamentach dokonali odbudowy budynku. W ocenie Sądu to właśnie ta czynność i ta odbudowa jest przedmiotem postępowania. Skarżący wnioskują żeby przeprowadzić uproszczone postępowanie legalizacyjne wobec tego obiektu budowlanego. W ocenie Sądu z akt sprawy wprost wynika, że budynek ten odbudowano w 2021 r. Potwierdzają to również sami skarżący, którzy w zażaleniu podnieśli, że "skarżący nie dokonali budowy nowego obiektu budowlanego dwukondygnacyjnego, lecz na istniejących fundamentach odtworzyli budowlę, która istniała w roku 2000. Wobec powyższego błędne jest stwierdzenie organu, iż budowa obiektu budowlanego nie zakończyła się 20 lat wcześniej.". Kluczowe jest stosowane przez nich sformułowanie, zgodnie z którym twierdzą, że nie dokonali budowy nowego obiektu budowlanego, lecz na istniejących fundamentach odtworzyli budowlę, która istniała w 2000 roku. Odtworzenie budowli na fundamentach w ocenie Sądu nie jest niczym innym, jak odbudową, która zgodnie z art. 3 pkt 6 p.b. jest budową, która to z kolei w myśl art. 3 pkt 7 p.b. jest robotą budowlaną, a więc zgodnie z art. 28 ust. 1 p.b. wymaga pozwolenia na budowę. W ocenie Sądu ze zdjęć satelitarnych wynika, że w 2004 r. i w 2010 r. przedmiotowy obiekt nie istniał w takiej formie jak obecnie. Owszem, zdjęcia nie są wyraźne i jest na nich roślinność, jednak widać na nich, że żaden obiekt nie przylega po lewej stronie do ściany istniejącego budynku. Bez względu nawet na ocenę stanu faktycznego w oparciu o zdjęcia satelitarne, z akt sprawy wynika bezspornie, że w 2021 r. skarżący odbudowali budynek, gdyż sami to potwierdzają. W świetle powyższego Sąd nie miał wątpliwości, że nie zaistniała w sprawie przesłanka upływu co najmniej 20 lat od zakończenia budowy. Od zakończenia odbudowy (która jest zgodnie z art. 3 pkt 6 p.b. budową) minęło bowiem niecałe 5 lat. Odnosząc się do kwestii formalnych Sąd wskazuje, że ustalenia organów obu instancji w tej sprawie mieściły się w ramach analizy wstępnej dotyczącej tego, czy uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w art. 49f ust. 1 p.b., w ogóle może być wszczęte. Podkreślić przy tym należy, że ani przepisy prawa, ani judykatura nie określają czasu dokonywania takiej analizy, ani na czym ma ona polegać. W sytuacji więc szczególnego unormowania art. 49f ust. 1 p.b., skoro organ uznał, że od dokonanej rozbudowy nie upłynęło 20 lat, to zasadnie odmówił wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. (tak trafnie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 lutego 2025 r., sygn. II SA/Wr 685/24, publ. CBOSA). Postępowanie kontrolne pełniło więc w niniejszej sprawie rolę swoistego postępowania "przedjurysdykcyjnego". W przypadku bowiem, gdy w danej sprawie przepisy obowiązującego prawa przewidują możliwość wszczęcia postępowania z urzędu, nie wykluczając też wszczęcia go także na wniosek złożony przez podmiot uprawniony (mający interes prawny w sprawie), to wniosek o przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, któremu w wyniku postępowania weryfikacyjnego nie można nadać biegu (chociażby ze względu na nie stwierdzenie upływu co najmniej 20 lat od zakończenia budowy albo też z innych przyczyn) powinno skutkować wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 października 2024 r. o sygn. II SA/Go 248/24, publ. LEX nr 3777125). Ustalenie podstawowej przesłanki do przeprowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego powinno co do zasady nastąpić już na wstępnym jego etapie, a nie końcowym stadium postępowania, tj. przy wydawaniu decyzji merytorycznej (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 516/24). Podkreślić należy, że samo złożenie wniosku nie jest tożsame ze wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wszczęcia postępowania. To na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku (zgłoszonego żądania) pod kątem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne jego rozpatrzenie. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela zaprezentowaną wyżej wykładnię. W tym stanie rzeczy na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalono.