IV SA/Po 729/24
WyrokWSA w Poznaniu2025-02-20
Skład orzekający: Józef Maleszewski, Tomasz Grossmann, Maciej Busz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego może zostać stwierdzona nieważna w części dotyczącej nieruchomości skarżącego z powodu istotnych naruszeń trybu sporządzania planu i niezgodności z ustaleniami studium?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność części uchwały dotyczącej działek skarżącego z powodu istotnych naruszeń trybu sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w szczególności braku ponownego uzgodnienia projektu planu po wprowadzeniu zmian oraz niezgodności planu z ustaleniami studium, co naruszało interes prawny właściciela nieruchomości. Zakres stwierdzonej nieważności ograniczono do części planu dotyczącej nieruchomości skarżącego, zgodnie z jego interesem prawnym.Stan faktyczny
Skarżący, współwłaściciel nieruchomości położonych na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przez Radę Miejską Gminy Skoki, zaskarżył uchwałę w całości, zarzucając m.in. naruszenie prawa własności, brak ponownego uzgodnienia projektu planu po wprowadzeniu zmian, niezgodność planu z ustaleniami studium oraz naruszenia proceduralne. Organ wniósł o oddalenie skargi, kwestionując legitymację skarżącego i zasadność zarzutów.Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej działki ewidencyjne nr 47/1 - 47/49, 47/52 oraz 47/53 obręb Brzeźno gmina Skoki; zasądził od Miasta i Gminy Skoki na rzecz skarżącego kwotę 797 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2025 r. sprawy ze skargi A. P. na uchwałę Rady Miejskiej Gminy Skoki z dnia 18 maja 2021 r. nr XXVIII/255/2021 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego część miejscowości Brzeźno 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej działki ewidencyjne nr 47/1 - 47/49, 47/52 oraz 47/53 obręb Brzeźno gmina Skoki; 2. zasądza od Miasta i Gminy Skoki na rzecz skarżącego A. P. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia 22.08.2024 r. A. P. (dalej jako skarżący), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę nr XXVIII/255/2021 Rady Miejskiej Gminy Skoki z dnia 18 maja 2021 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego część miejscowości Brzeźno (dalej jako: Uchwała, Plan lub m.p.z.p.), zaskarżając ją w całości.
Skarżący wniósł o uchylenie Uchwały oraz zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu aktowi skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 1 ust. 2 pkt 7 i 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 741 z późn. zm., dalej jako: u.p.z.p.), poprzez uchwalenie Planu nieuwzględniającego istoty prawa własności oraz wymagań ładu przestrzennego oraz zasady proporcjonalności w zakresie korzystania z władztwa planistycznego, w szczególności poprzez wprowadzenie zakazu lokalizacji budynków i miejsc postojowych,
2) art. 15 i art. 17 u.p.z.p. poprzez uchwalenie Planu z naruszeniem przepisów proceduralnych, tj. brak dokonania ponownego uzgodnienia po wprowadzeniu zmian do prognozy oddziaływania na środowisko i projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz zgłoszonych uwag do projektu Planu, w tym Gminnej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej, dokonanie uzgodnienia z Zarządem Województwa Wielkopolskiego z zastrzeżeniami i uwagami, wystąpienie o opinię do Nadleśnictwa Łopuchówko bez podstawy prawnej do takiego działania, lakoniczny zapis o Głównym Zbiorniku Wód Podziemnych,
3) art. 15 i art. 17 u.p.z.p. w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1161 z późn. zm., dalej jako: u.o.g.r.l.) poprzez uchwalenie Planu z naruszeniem przepisów proceduralnych, tj. braku uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne,
4) art. 20 u.p.z.p. poprzez uchwalenie Planu w brzmieniu naruszającym ustalenia uchwały Rady Miejskiej Gminy Skoki nr XXV/211/2021 z dnia 4 lutego 2021 roku - "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Skoki" (dalej jako: Studium) poprzez brak wyznaczenia w Planie linii 400 kV, która znajduje się w Studium, jak również brak informacji o odstąpieniu od wyznaczenia linii 400 kV,
5) art. 15zzs ust. 8 i 9 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842 z późn. zm., dalej jako: ustawa covidowa) w zw. z art. 25 u.p.z.p. poprzez uznanie za dokonane wymaganych uzgodnień w przypadku nieprzedstawienia przez podmiot stanowiska lub uwag w wyznaczonym terminie, w sytuacji gdy ww. ustawa wyłączała instytucję milczącego załatwienia sprawy.
Uzasadniając skargę skarżący wyjaśnił, że jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w Brzeźnie, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr 47/1-47/53. Zaskarżoną uchwałą ustanowiono zaś miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obejmujący działki nr 47/1- 47/49, 47/52 i 47/53, a przedmiotowe nieruchomości zostały przeznaczone pod tereny rolnicze, tereny zieleni oraz tereny wód powierzchniowych śródlądowych.
Argumentując na rzecz podniesionych zarzutów skarżący wskazał, że organ nie dokonał ponownego uzgodnienia po wprowadzeniu licznych zmian do prognozy oddziaływania na środowisko oraz zgłoszonych uwag do projektu m.p.z.p.
Skarżący podniósł, że w piśmie z dnia 1.03.2021 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Poznaniu (dalej jako: RDOŚ) wskazał na liczne uchybienia i niezgodności projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z przedłożoną prognozą oddziaływania na środowisko. Nadto Gminna Komisja Urbanistyczna-Architektoniczna zaopiniowała pozytywnie plan, wnosząc jednocześnie szereg uwag do rysunku planu oraz treści projektu planu, które jedynie w części zostały uwzględnione.
Kolejno skarżący wskazał, że z pisma EUROPOL GAZ S.A. wynika m.in., ż na rysunku planu lokalizacja gazociągu DN1400 wraz z kablem światłowodowym i strefą kontrolowaną została pokazana niezgodnie ze stanem faktycznym. Nadto, granice użytku "Tr" wykazanego na mapie ewidencyjnej wzdłuż gazociągu są niezgodne z sytuacją terenową i wymagają korekty, a przesunięcia przebiegu gazociągu i granicy strefy kontrolowanej na rysunku planu wynoszą od kilku do ponad 15 metrów.
Następnie skarżący podkreślił, że Zarząd Województwa Wielkopolskiego postanowieniem z dnia 18.02.2021 r. dokonał uzgodnienia, ale z zastrzeżeniami i uwagami, które w ocenie skarżącego nie zostały spełnione (uwzględnienie stanowiska EUROPOL GAZ S.A. i wymagań Załącznika nr 2 do Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. oraz usytuowanie części terenów w granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych wrażliwych na zanieczyszczenia).
Konstatując skarżący wskazał, że organ dopuścił się rażących naruszeń przepisów poprzez brak dokonania ponownego uzgodnienia projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wraz z prognozą oddziaływania na środowisku po wprowadzeniu zmian do projektu planu i prognozy, jak również poprzez nieuwzględnienie wszystkich uwag. Przytaczając liczne wyroki sądów administracyjnych skarżący wskazał, że przedmiotem opinii i uzgodnień jest opracowany projekt planu miejscowego wraz z prognozą oddziaływania na środowisko (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2021 roku, sygn. akt II OSK 731/21). Nadto, zdaniem skarżącego, w przypadku uzyskania negatywnej opinii organ gminy, chcąc zaprojektować plan sprzeczny z tą opinią, jest zobowiązany takie działanie szczegółowo uzasadnić i wyjaśnić, dlaczego nie zgadza się z opinią.
Skarżący wskazał, że warunkowe uzgodnienie nakłada na organ wykonawczy gminy obowiązek wprowadzenia uwag do projektu planu miejscowego, a następnie dokonania ponownego uzgodnienia w niezbędnym zakresie - a więc uzyskania bezwarunkowego uzgodnienia projektu planu miejscowego, bowiem organ wykonawczy gminy nie jest uprawniony do stwierdzenia we własnym zakresie, z pominięciem organu uzgadniającego, że doszło do uzgodnienia pozytywnego tego projektu z organem uzgodnieniowym. Uchwalenie planu miejscowego przez organ gminy z warunkowym uzgodnieniem jest jednoznaczne z brakiem uzgodnienia, a tym samym z nieprzeprowadzeniem procedury planistycznej w wymaganym pełnym zakresie. Zdaniem skarżącego nieuwzględnienie treści uzgodnień bądź uchwalenie planu miejscowego pomimo braku uzgodnienia stanowi istotne naruszenie trybu sporządzania planu miejscowego skutkujące nieważnością w całości uchwały rady gminy.
Kolejno skarżący podniósł, że organ dopuścił się również rażących naruszeń przepisów poprzez zawarcie w planie lakonicznego zapisu o Głównym Zbiorniku Wód Podziemnych, który nie chroni wód Głównego Zbiornika Wód Podziemnych (§ 5 pkt 3 Planu: "nakaz ochrony wód podziemnych, ze względu na częściowe położenie w granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 143 "Subzbiornik Inowrocław - Gniezno zgodnie z przepisami odrębnymi".). Zapis ten nie wskazuje jakie środki ochrony należy wdrożyć, a także nie daje informacji, które przepisy mają być stosowane ani jakie obowiązki spoczywają na inwestorach i użytkownikach terenu, pozostawiając w tym zakresie zbyt dużą swobodę. Nadto powyższy zapis nie odnosi się do szczególnych warunków hydrologicznych i geologicznych obszaru oraz nie wspomina o konieczności monitoringu jakości wód podziemnych i mechanizmach kontroli przestrzegania przepisów ochronnych.
Dalej skarżący argumentował, że Plan w § 4 przewiduje, iż w zakresie zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego ustala się dopuszczenie lokalizacji dojść, dojazdów, sieci i urządzeń infrastruktury technicznej. Skarżący wskazał, że zaskarżony plan obejmuje również grunty leśne i przeznaczone w m.p.z.p. pod las. W konsekwencji dla funkcji innej niż leśna organ powinien wystąpić o odlesienie (dopuszczenie urządzeń infrastruktury technicznej może być równoznaczne z koniecznością odlesienia terenu).
Nadto - jak podniósł skarżący - Studium obejmuje na przedmiotowym terenie linię 400 kV która w zaskarżonym Planie nie została wyznaczona, jak również brak jest informacji o odstąpieniu od wyznaczenia linii 400 kV, co stanowi naruszenie art. 20 u.p.z.p.
W przekonaniu skarżącego organ dopuścił się również naruszenia art. 15zzs ust. 8 i 9 ustawy covidowej w zw. z art. 25 u.p.z.p. poprzez uznanie za dokonanie wymaganych uzgodnień w przypadku nieprzedstawienia przez podmiot stanowiska lub uwag w wyznaczonym terminie, w sytuacji gdy ww. ustawa wyłączała instytucję milczącego załatwienia sprawy.
W ocenie skarżącego Uchwała narusza również w sposób rażący prawo własności oraz zasadę ciągłości działań planistycznych, na którą powołał się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 lutego 2010 roku, sygn. akt P 58/08, a także w wyroku z dnia 18 grudnia 2014 roku, sygn. akt K 50/13.
Skarżący podniósł, że przy uchwalaniu przedmiotowej uchwały naruszony został w sposób istotny tryb sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nastąpiła zbyt duża ingerencja w prawo własności (poprzez ustanowienie na całym obszarze zakazu lokalizacji budynków), w konsekwencji czego uchwała jest dotknięta takiego rodzaju wadami, które powodują, że musi ona zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Końcowo skarżący wskazał, że ww. naruszenie pozostaje w związku z naruszeniem jego interesu prawnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, a ewentualnie o jej oddalenie. Organ zakwestionował zasadność skargi w całości, w szczególności w zakresie możliwości jej skutecznego wniesienia (legitymacji czynnej skarżącego), możliwości uwzględnienia wniosku skargi (z uwagi na brak możliwości - kompetencji do uchylenia Uchwały przez Sąd), braku zarzuconych naruszeń prawa materialnego, jak i procedury, jak i braku wpływu ewentualnych (czemu skarżący zaprzecza) naruszeń na treść Uchwały.
Organ argumentował, że skarżący wskazał jedynie, że jest właścicielem nieruchomości stanowiących działki, które objęte zostały Uchwałą, jednakże nie wskazał przepisu prawa materialnego, który miał zostać naruszony, a determinuje to jego interes prawny, jak również nie wskazał, w jaki sposób miałoby dojść do ograniczenia bądź pozbawienia go przysługujących mu uprawnień. Organ podniósł, że skarżący nie udowodnił, że jest właścicielem nieruchomości położonych na terenie objętym Planem, co - zdaniem organu - stanowi brak wykazania interesu prawnego w zaskarżeniu Uchwały.
Kolejno organ wskazał, że wszelkie wskazane przez skarżącego działki stanowią grunty rolne (grunty orne, nieużytki rolne), tym samym zakwalifikowanie ich w ramach Uchwały, jako grunty rolne, w żadnym zakresie nie wpłynęło na ich przeznaczenie, a tym samym zakres uprawnień skarżącego, jakie mu względem tych gruntów przysługiwały.
Dalej organ argumentował, że przeznaczenie w Uchwale gruntów w zakresie funkcji rolniczej wynika z ustaleń obowiązującego Studium. Wobec powyższego zarzut o nieuwzględnieniu istoty prawa własności oraz zasad proporcjonalności w zakresie korzystania w władztwa planistycznego w szczególności poprzez wprowadzenie zakazu lokalizacji budynków i miejsc postojowych organ uznał za bezzasadny. Wprowadzone regulacje dotyczące ograniczeń w zabudowie na terenach rolniczych stanowią element realizacji zasady zrównoważonego rozwoju oraz ochrony ładu przestrzennego, a ich celem jest zabezpieczenie wartości przyrodniczych oraz umożliwienie efektywnego gospodarowania przestrzenią zgodnie z interesem publicznym. Ograniczenia te pozostają w zgodzie z zasadą proporcjonalności, gdyż nie naruszają istoty prawa własności, istotą gruntów ornych jest bowiem prowadzenie na nich upraw, a nie ich zabudowa.
Organ stwierdził, że po stronie skarżącego występuje brak interesu prawnego w zaskarżeniu Uchwały, zaś na wypadek przyjęcia, że interes miałby zaistnieć - to ogranicza się on jedynie do jego działek.
Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ wskazał, że w procedurze przygotowania i podjęcia Uchwały nie wystąpiły wskazane w skardze naruszenia przepisów proceduralnych: tj. brak dokonania ponownego uzgodnienia po wprowadzeniu zmian do prognozy oddziaływania na środowisko oraz uwag zgłoszonych do projektu planu w tym Gminnej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej. W ocenie organu wprowadzone zmiany nie wymagały ponowienia procedury planistycznej w tym zakresie. Sposób uwzględnienia zmian do prognozy oddziaływania na środowisko zawarty został w podsumowaniu - uzasadnieniu, o którym mowa w art. 42 ust. 2 oraz art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Dalej organ argumentował, że projekt planu uwzględnia również stanowisko przedsiębiorstwa energetycznego odpowiedzialnego za jego funkcjonowanie i ewentualną rozbudowę, tj. EUROPOL GAZ S.A.
W ocenie organu również zarzut o lakonicznym zapisie o Głównym Zbiorniku Wód Podziemnych jawi się jako bezzasadny. Teren objęty Uchwałą znajduje się na terenie Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 143 "Subzbiornik Inowrocław- Gniezno". Zapis w m.p.z.p. dotyczący nakazu ochrony wód podziemnych ma charakter informacyjny, albowiem gmina nie ma kompetencji aby w planie miejscowym ustalać jakiekolwiek ograniczenia związane z ochroną wód podziemnych. Jest to wyłączną kompetencją Wojewody, który w drodze aktu prawa miejscowego może utworzyć obszar ochronny dla głównego zbiornika wód podziemnych. Dla przedmiotowego zbiornika Wojewoda Wielkopolski nie utworzył obszaru ochronnego, który wskazywałby ograniczenia lub zakazy dotyczące użytkowania gruntów oraz korzystania z wód. Wojewoda nie prowadzi również postępowania zmierzającego do ustanowienia obszaru ochronnego. Jeśli kiedykolwiek wydane zostaną przepisy obejmujące ograniczenia lub zakazy dotyczące Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 143, właściciele terenów będą mieli obowiązek tych ustaleń przestrzegać - plan miejscowy informuje o tej konieczności.
W kwestii podniesionego w skardze zarzutu nieuwzględnienia zapisów przepisu art. 15zzs ust. 8 i 9 ustawy covidowej w zw. z art. 25 u.p.z.p. organ podniósł, że art. 15zzs ustawy covidowej w brzmieniu, które mogło wskazywać na niedopuszczalność milczących uzgodnień planów miejscowych obowiązywał jedynie w okresie od dnia 31.03.2020 r. do dnia 18.04.2020 r., a od dnia 18.04.2020 r., z mocy art. 15zzs ust. 8a ustawy covidowej, milczące uzgodnienia planów zostały wyraźnie dopuszczone, zaś procedura przygotowania Uchwały miała miejsce, po tym dniu.
Dalej wyjaśniono, że zarzut o braku uzyskania zgodny na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne w wyniku wprowadzenia zapisu o dopuszczeniu dojść, dojazdów, sieci i urządzeń infrastruktur technicznej jest w ocenie organu bezzasadny i nie godzi w interes skarżącego. Wprowadzone w Uchwale zapisy nie stanowią zmiany przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Nie odstępuje się od definicji lasu w rozumieniu u.o.g.r.l. Ponadto w zapisach projektu uchwały w § 11 zawarty został zapis wprowadzający "nakaz uwzględnienia ograniczeń w zagospodarowaniu terenu wynikających z istniejących gruntów leśnych, zgodnie z przepisami odrębnymi".
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego braku wyznaczenia w Planie linii 400 kV, która znajduje się w ustaleniach Studium, organ wyjaśnił, że brak jej wprowadzenia nie godzi w interes skarżącego. W toku ustaleń w trakcie trwającej procedury, z uwagi na brak jednoznacznych wytycznych oraz aktualnych potrzeb inwestycyjnych w zakresie infrastruktury przesyłowej na przedmiotowym obszarze, po konsultacji z zarządcą sieci uznano za zasadne nie wprowadzanie przebiegu linii w m.p.z.p. Jej realizacja możliwa będzie po ustaleniu dokładnego przebiegu a zapisy wprowadzone w Planie nie wprowadzają ograniczeń w tym zakresie.
Pismem z dnia 14.10.2024 r. skarżący uzupełniająco uargumentował podniesione w skardze zarzuty, podkreślając swój interes prawny w zaskarżeniu Uchwały.
Pismem z dnia 5.12.2024 r. Sąd wezwał organ o nadesłanie dokumentacji związanej ze wskazaną w odpowiedzi na skargę konsultacją z zarządcą sieci elektroenergetycznych, która była podstawą do niewprowadzenia w planie przebiegu linii elektroenergetycznej 400 kV, nadesłanie projektu planu w wersji przedstawionej do zaopiniowania Gminnej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej oraz o wyjaśnienie, czy przedmiotem opiniowania przez ww. Komisję był również projekt planu w wersji przedstawionej do zaopiniowania innym organom oraz nadesłanie stosownego protokołu z posiedzenia Komisji.
W odpowiedzi na ww. wezwanie organ wyjaśnił, że w aktach spraw brak jest korespondencji związanej z konsultacją z zarządcą sieci elektroenergetycznych, która była podstawą do niewprowadzenia w planie przebiegu linii elektroenergetycznej 400 kV a także, że tekst projektu planu w wersji przedstawionej do zaopiniowania innym organom nie był przedmiotem opiniowania przez Komisję, co skutkuje również brakiem protokołu z tej sesji. Organ przesłał tekst projektu planu przedstawionego do zaopiniowania Komisji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego, stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza możliwość stwierdzenia jej nieważności.
Przedmiotem kontroli Sądu jest w niniejszej sprawie na uchwała nr XXVIII/255/2021 Rady Miejskiej Gminy Skoki z dnia 18 maja 2021 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego część miejscowości Brzeźno, którą zaskarżono w całości. Przedmiotowa uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z dnia 27.05.2021 r. pod pozycją 4303.
Wyjaśnienia wymaga, że skarga w przedmiotowej sprawie jest dopuszczalna, bowiem została wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 609 z późn. zm., dalej jako u.s.g.), który stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Zaskarżona Uchwała, jak każda podjęta w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jest aktem prawa miejscowego – o czym expressis verbis stanowi art. 14 ust. 8 u.p.z.p. – zaskarżalnym do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Merytoryczna ocena zasadności skargi wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie jest możliwa, jeśli skarżący nie ma legitymacji procesowej do wniesienia skargi. Mając na względzie treść art. 101 ust. 1 u.s.g. konieczne stało się zbadanie legitymacji skarżącego do wniesienia przedmiotowej skargi, a w konsekwencji wyjaśnienie, czy zaskarżona Uchwała naruszają jego interes prawny lub uprawnienie.
Podkreślić przy tym należy, że w świetle cytowanego przepisu – inaczej niż w przypadku legitymacji strony ustalanej w postępowaniu administracyjnym, na gruncie art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) – legitymacja do wniesienia skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie przysługuje temu, kto ma w tym interes prawny, ale temu, czyj interes prawny został skarżonym aktem "naruszony" (por. wyrok NSA z 03.09.2004 r., OSK 476/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 2; por. też wyroki NSA: z 20.01.2010 r., I OSK 1016/09; z 23.02.2012 r., II OSK 2451/11; z 27.03.2013 r., I OSK 2620/12; z 17.01.2018 r., I OSK 1722/17; dostępne w CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się, że naruszenie interesu prawnego wnoszącego skargę musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny (zob. wyroki NSA: z 23.02.2012 r., II OSK 2451/11; z 17.01.2018 r., I OSK 1722/17; dostępne w CBOSA).
Wskazać również należy, że skarga złożona w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, a zatem do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 listopada 2003 r. sygn. SK 30/02, OTK ZU-A 2003, nr 8 poz. 84, wyrok NSA z 1 marca 2005 r., sygn. OSK 1437/04, a także wyrok NSA z 10 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 2349/14). W związku z powyższym nawet ewentualna sprzeczność aktu z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli akt ten nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego (por. wyroki NSA z 14 marca 2002 r., II SA 2503/01, z 23 lutego 2012 r., sygn. II OSK 2451/11, CBOSA).
Podstawą zaskarżenia jest jednocześnie naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy, ewentualnie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą w inny sposób prawnie związany. Mając na uwadze powyższe nie ulega wątpliwości, że każdy skarżący składając skargę w trybie art. 101 u.s.g. musi wykazać, iż w konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją, a zaskarżoną przezeń uchwałą, polegający na tym, że uchwała narusza (pozbawia lub ogranicza) jego interes prawny lub uprawnienie jako indywidualnego podmiotu albo jako członka określonej wspólnoty samorządowej (wyrok Sądu Najwyższego z 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 42/02, OSNP 2004, nr 7, poz. 114, wyrok WSA w Poznaniu z 03.03.2023 r., IV SA/Po 776/22, LEX nr 3510063).
W przypadku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zasadniczo podmiotami legitymowanymi do jego zaskarżenia są właściciele nieruchomości położonych na terenie objętym planem. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 u.p.z.p. ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Zgodnie z kolei z art. 6 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.z.p. każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich oraz do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych.
Nadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niewątpliwie legitymowanym do wniesienia skargi na uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. jest właściciel nieruchomości objętej ustaleniami tego planu (art. 140 k.c.). Interes osoby posiadającej taką nieruchomość znajduje bowiem ochronę w przepisach k.c. Właściciel nieruchomości ma interes w ochronie służącego mu prawa własności przed ingerowaniem w to prawo, przez ograniczenie jego wykonywania i narzucanie określonego sposobu zagospodarowania nieruchomości (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 849/16, CBOSA).
Mając na uwadze powyższe, skonstatować należy, że na naruszenie interesu prawnego na skutek uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego mogą powoływać się te osoby, którym do nieruchomości położonej na obszarze objętym planem przysługują prawa rzeczowe, czyli prawa należące do kategorii praw bezwzględnych, które wywierają skutek względem wszystkich innych podmiotów. Pozostałe zaś podmioty mogą mieć jedynie interes faktyczny w kwestionowaniu ustaleń planu, lecz nie będzie to interes, którego ochrony można dochodzić przed sądem administracyjnym.
W przedmiotowej sprawie skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości położonych w Brzeźnie, oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr 47/1 - 47/49, 47/52 oraz 47/53. Działki te usytuowane są na terenie objętym zaskarżoną Uchwałą, oznaczonym w m.p.z.p. symbolami: "R" (tereny rolnicze), "Z" (tereny zieleni) oraz "WS" (tereny wód powierzchniowych śródlądowych). Niewątpliwie więc skarżący, jako właściciel nieruchomości położonej na terenie objętym Planem, był uprawniony do zaskarżenia przedmiotowej Uchwały.
Na kanwie niniejszej sprawy podkreślenia również wymaga, że legalność miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podlega ocenie pod kątem przepisów obowiązujących w dniu jego uchwalania. Jak już bowiem wyjaśniał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 kwietnia 2010 r., II OSK 1730/09 naruszenie indywidualnego interesu prawnego przez akt z zakresu administracji publicznej, na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., odnosić należy do stanu prawnego aktualnego w czasie jego uchwalania, dlatego też oceny zgodności z prawem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należy dokonywać na datę jego uchwalenia, bowiem jedynie te przepisy, które obowiązywały w dacie podjęcia uchwały determinują treść jej postanowień.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 600/20 wskazał, że podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego powinno być każde istotne naruszenie prawa, bez względu na jego ustrojowoprawny, materialnoprawny, czy procesowoprawny charakter. Akt organu jednostki samorządu terytorialnego jest natomiast zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz z ustawami. W konsekwencji, brak takich naruszeń będzie implikować zgodność aktu organu jednostki samorządu terytorialnego z prawem. W przypadku zaś uznania, że zaskarżony akt narusza przepisy obowiązującego prawa, konieczne staje się wskazanie normy prawnej będącej podstawą takich twierdzeń.
W myśl art. 28 ust. 1 u.p.z.p. istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
W świetle cytowanego przepisu nie każde naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego lub trybu jego sporządzania skutkuje stwierdzeniem nieważności uchwały rady gminy w całości lub w części. Naruszenie takie musi zostać ocenione jako istotne, czyli takie, które prowadzi w konsekwencji do sytuacji, gdy przyjęte ustalenia planistyczne są jednoznacznie odmienne od tych, które zostałyby podjęte, gdyby nie naruszono zasad lub trybu sporządzania planu miejscowego (tak wyrok NSA z 26.06.2019r. o sygn. II OSK 1649/18, publ. LEX nr 2703320).
Z przepisu art. 28 ust. 1 u.p.z.p. wynika, że ocena legalności miejscowego planu może dotyczyć etapu jego uchwalania albo zawartych w nim merytorycznych treści. Chodzi o wady kwalifikowane, z powodu których cały akt lub jego część nie powinien wejść w ogóle do obrotu prawnego. W takiej sytuacji konieczne jest stwierdzenie nieważności aktu, czyli jego wyeliminowanie z obrotu prawnego z mocą ex tunc, co powoduje, że dany akt lub jego część nie wywołuje skutków prawnych od samego początku.
W doktrynie przyjmuje się, że tryb sporządzania aktu planistycznego odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmują organy w celu doprowadzenia do uchwalenia tych aktów. W przypadku planu miejscowego są to czynności (kolejne etapy) określone w art. 14 - 20 u.p.z.p. Zaniechanie którejś z czynności może stanowić istotne naruszenie trybu, skutkujące nieważnością uchwały w całości lub części. Natomiast zasady sporządzania planu, wskazane w art. 28 ust. 1 u.p.z.p., nie zostały w ustawie skatalogowane. Do pojęcia zasad odwołuje się art. 1 pkt 1 u.p.z.p., który stanowi, że ustawa określa zasady kształtowania polityki przestrzennej przez jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej. Zasady sporządzania planu miejscowego, jak podnosi się w orzecznictwie i piśmiennictwie, powinny być interpretowane jako wartości i merytoryczne wymogi kształtowania polityki przestrzennej. Zasady sporządzania aktu planistycznego dotyczą zatem zawartości aktu planistycznego (część tekstowa i graficzna, inne załączniki). O istotności naruszenia zasad lub trybu decyduje wpływ stwierdzonego naruszenia na treść rozstrzygnięcia planistycznego, bądź na prawa uczestników procesu planistycznego (zwłaszcza właścicieli nieruchomości) zagwarantowane im przede wszystkim w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (zob. Z. Niewiadomski [red.] Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, Warszawa 2004, s. 251-253; por. też wyrok NSA z 12.02.2019 r., sygn. II OSK 3575 /18, CBOSA).
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, należy stwierdzić, że okazały się one częściowo zasadne. Analizując dokumentację z procedury planistycznej w przedmiotowej sprawie Sąd znalazł podstawy do uznania, że doszło do istotnych naruszeń trybu sporządzania planu, wynikających z przepisów u.p.z.p.
Zgodnie z art. 17 pkt 6 lit. a tiret pierwsze u.p.z.p. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta po podjęciu przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego występuje o opinie o projekcie planu m.in. do gminnej lub innej właściwej, w rozumieniu art. 8, komisji urbanistyczno-architektonicznej, a następnie – w myśl art. 17 pkt 9 u.p.z.p., wprowadza zmiany wynikające z uzyskanych opinii i dokonanych uzgodnień oraz ogłasza, w sposób określony w pkt 1, o wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu na co najmniej 7 dni przed dniem wyłożenia i wykłada ten projekt wraz z prognozą oddziaływania na środowisko do publicznego wglądu, także przez jego udostępnienie w Biuletynie Informacji Publicznej na swojej stronie podmiotowej, na okres co najmniej 21 dni oraz organizuje w tym czasie co najmniej jedną dyskusję publiczną nad przyjętymi w projekcie planu rozwiązaniami.
Jak wynika z przedłożonej Sądowi dokumentacji planistycznej, organ podjął uchwałę nr XXI/185/2020 Rady Miejskiej Gminy Skoki z dnia 29 września 2020 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego część miejscowości Brzeźno.
Pismem z dnia 18.12.2020 r. organ zwrócił się do Gminnej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej o opiniowanie projektu planu. Komisja w Protokole nr 05/2020 z dnia 28.12.2020 r. zaopiniowała pozytywnie projekt m.p.z.p. oraz przedstawiła liczne uwagi. Wśród nich znajdują się jednak takie, których – w ocenie Sądu – nie sposób było odnieść do treści projektu planu zawartego w aktach planistycznych. I tak np. Komisja wskazała, że w § 2 pkt 2 projektu planu należy "rzut poziomy zmienić na pionowy", podczas gdy projekt planu nie zawiera w ogóle takiej jednostki redakcyjnej. To samo dotyczy § 4 projektu planu, który nie zawiera punktów ani ustępów, zaś w protokole Komisji zawarto uwagi odnoszące się do § 4 pkt 1 i 2. Niezrozumiała jest także uwaga Komisji odnosząca się do § 15 pkt 2 lit. b projektu planu, albowiem projekt nie zawiera takiej jednostki redakcyjnej. Wszystko to prowadziło do wniosku, że Gminna Komisja Urbanistyczno-Architektoniczna opiniowała inny projektu planu od tego, który został przedłożony pozostałym organom. Powyższe jednoznacznie przyznał organ w piśmie z dnia 12.12.2024 r., wskazując, że tekst projektu planu w wersji przedstawionej do zaopiniowania innym organom nie był przedmiotem opiniowania przez Komisję.
W dniu 26.01.2021 r. organ uchwałodawczy zwrócił się do właściwych organów o uzgodnienie projektu m.p.z.p.
Właściwe organy uzgodniły projekt planu, a niektóre z nich przedstawiły również swoje uwagi.
Postanowieniem z dnia 18.02.2021 r. Zarząd Województwa Wielkopolskiego dokonał uzgodnienia projektu planu z zastrzeżeniem, że ustalenia projektu planu dotyczące przebiegu istniejącego gazociągu tranzytowego o średnicy 1400mm "Jamał" winny uwzględniać stanowisko przedsiębiorstwa energetycznego odpowiedzialnego za jego funkcjonowanie i ewentualną rozbudowę tj. EUROPOL GAZ S.A. oraz wymagania Załącznika nr 2 do Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 2013 r. poz. 640). Organ ten zgłosił też uwagę, że ustalenia projektu planu winny uwzględniać usytuowanie części terenów nim objętych w granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych, wrażliwych na zanieczyszczenie.
Pismem z dnia 1.03.2021 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Poznaniu pozytywnie zaopiniował projekt planu, wskazując przy tym na szereg uchybień niemających wpływu na końcową decyzję, lecz wymagających rozważenia przez organ uchwałodawczy. RDOŚ wskazał, że w prognozie należy wyjaśnić, czy w związku z przebiegiem linii energetycznej niskiego napięcia przez obszar opracowania obowiązują szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy, a jeśli tak to odpowiednie ustalenia należy zawrzeć w projekcie planu zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p., a także zaznaczyć przebieg linii na rysunku projektu planu.
Następnie uchwałą nr XXVI/226/2021 Rady Miejskiej Gminy Skoki z dnia 25 lutego 2021 r. zmieniono uchwałę w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego część miejscowości Brzeźno poprzez dodanie § 1a umożliwiającego sporządzenie i uchwalenie planu odrębnie dla poszczególnych fragmentów obszaru objętego planem.
Kolejno w dniu 10.03.2021 r. projekt planu w nowym kształcie wyłożono do publicznego wglądu.
Stosownie do art. 19 ust. 1 i 2 u.p.z.p jeżeli rada gminy stwierdzi konieczność dokonania zmian w przedstawionym do uchwalenia projekcie planu miejscowego, w tym także w wyniku uwzględnienia uwag do projektu planu - czynności, o których mowa w art. 17, ponawia się w zakresie niezbędnym do dokonania tych zmian (ust. 1). Przedmiotem ponowionych czynności może być jedynie część projektu planu objęta zmianą (ust. 2).
Mając na uwadze ww. okoliczności stwierdzić należy, że organy opiniujące i uzgadniające nie miały możliwości ustosunkowania się do nowej (w ostatecznej wersji) treści projektu planu – nie jest więc znany stosunek ww. organów do postanowień Uchwały. Innymi słowy wymagane przepisem art. 17 pkt 6 lit. a i b u.p.z.p opinie i uzgodnienia projektu planu zostały co prawda dokonane, ale organy ich dokonujące oceniały projekt planu o treści innej, niż ta, która ostatecznie podlegała uchwaleniu. Nie może ujść uwadze, że zmianie uległa nie tylko część tekstowa projektu planu, ale również zmienił się obszar objęty planem, co dostrzec można porównując załączniki graficzne do obu wersji m.p.z.p. (ostateczna wersja projektu planu obejmuje swym obszarem mniejszą powierzchnię w stosunku do wersji pierwotnej). W ocenie Sądu zmiany w projekcie planu dokonane po uzgodnieniu z właściwymi organami wymagały ponownego uzgodnienia z tymi organami. W przypadku zmiany projektu planu miejscowego brak ponowienia uzgodnień należy bowiem ocenić jako istotne naruszenie trybu sporządzania m.p.z.p. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21.12.2016 r., sygn. akt: II OSK 731/15, CBOSA). Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony przez Radę Miejską Gminy Skoki zawiera istotne zmiany w jego treści oraz obszarze w stosunku do projektu uzgadnianego z właściwymi organami. O ile wersja projektu planu przedstawiona do opiniowania i uzgodnień innym organom poza Gminną Komisją Urbanistyczno-Architektoniczną różni się od uchwalonej wersji w mniejszym stopniu, to wersja przedstawiona Gminnej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej różni się od wersji uchwalonej tak istotnie, że nie sposób przyjąć, by ta druga była przez komisję w ogóle opiniowana.
Nie ulega wątpliwości, iż ostateczne rozstrzygnięcie w kwestii poprawności dokonanych zmian w projekcie planu należy do organów uzgadniających projekt planu. Organy te winny być nie tylko poinformowane o wprowadzonych do projektu planu zmianach, ale również winny mieć możliwość w takim samym trybie w jakim dokonały tego w odniesieniu do przedłożonego wcześniej projektu, dokonać uzgodnienia wprowadzonych zmian. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, w której mogą one negatywnie zaopiniować dokonane zmiany w projekcie, albo uzgodnić je pod pewnymi warunkami. Istotne jest tutaj, iż kompetencja do dokonania oceny dokonanej zmiany projektu należy do organu dokonującego uzgodnienia nie zaś do wójta czy rady. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że przyjmując taki sposób rozumowania, jak zaprezentował organ można obejść każdą procedurę uchwalania planu i doprowadzić do tego, iż cały proces planistyczny kawałek po kawałku zostanie wyjęty spod kontroli uprawnionych podmiotów. Takie stanowisko rodzi bardzo poważne konsekwencje prowadzące do omijania prawa i utrwalenia niewłaściwej praktyki (wyrok WSA w Łodzi z 06.11.2007 r., sygn. akt: II SA/Łd 324/07, CBOSA).
Skoro w realiach niniejszej sprawy zaniechano ponowienia uzgodnień po dokonaniu zmian w projekcie planu, to dokonano naruszenia przepisu art. 19 ust. 1 i 2 u.p.z.p., które mogło prowadzić do tego, iż przyjęte ustalenia planistyczne są odmienne od tych, które zostałyby podjęte, gdyby nie naruszono trybu sporządzenia planu. Tym samym skoro nie można wykluczyć sytuacji, iż owo naruszenie prawa miało wpływ na treść dokonanych ustaleń planistycznych, to należy zakwalifikować je do istotnych naruszeń trybu podejmowania uchwały skutkujących jej nieważnością.
Nadto - jak podniósł skarżący - Studium obejmuje na przedmiotowym terenie linię elektroenergetyczną 400 kV, która w zaskarżonym Planie nie została wyznaczona, jak również brak jest informacji o odstąpieniu od wyznaczenia linii 400 kV. Odnosząc się do tego zarzutu organ wyjaśnił, że w toku ustaleń w trakcie trwającej procedury, z uwagi na brak jednoznacznych wytycznych oraz aktualnych potrzeb inwestycyjnych w zakresie infrastruktury przesyłowej na obszarze Planu, po konsultacji z zarządcą sieci uznano za zasadne niewprowadzanie przebiegu linii w m.p.z.p.
Zdaniem Sadu w tym zakresie wskazać trzeba, że w aktach planistycznych sprawy brakuje stanowiska zarządcy sieci, na które powołuje się organ. Co więcej, w reakcji na wezwanie organu do przesłania korespondencji z zarządcą sieci, która była podstawą niewprowadzania sieci w Planie, organ wyjaśnił zdawkowo, że taka dokumentacja nie znajduje się w aktach sprawy. Jednocześnie organ nie przedstawił żadnych dodatkowych informacji ani argumentów na poparcie zasadności niewprowadzania przebiegu linii elektroenergetycznej w m.p.z.p. Mając więc na uwadze, że obowiązujące w dniu podjęcia uchwały w sprawie planu miejscowego Studium przewidywało na obszarze objętym Uchwałą przebieg linii elektroenergetycznej 400 kV, zaś treść Uchwały (ani załącznik graficzny do Uchwały) nie uwzględnia tej linii, to stwierdzić należy, że Plan nie jest zgodny ze Studium. To z kolei powoduje naruszenie art. 20 ust. 1 u.p.z.p. Zgodnie bowiem z tym przepisem plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium, rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu oraz sposobie realizacji, zapisanych w planie, inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych. Część tekstowa planu stanowi treść uchwały, część graficzna oraz wymagane rozstrzygnięcia stanowią załączniki do uchwały.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że podstawę stwierdzenia, czy plan miejscowy nie narusza bądź narusza ustalenia studium w rozumieniu art. 20 ust. 1 u.p.z.p. stanowią łącznie część tekstowa oraz część graficzna planu miejscowego i studium (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 32/08 - publik. ONSAiWSA 2009/4/72). Skoro zarówno plan miejscowy jak i studium składają się z części tekstowej i graficznej a ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych, to w celu zbadania, czy plan miejscowy nie narusza ustaleń studium konieczne jest nie tylko porównanie tekstu planu z tekstem studium, ale i odniesienie się do części graficznej (rysunku) planu i studium (wyrok NSA z 9.10.2019 r., II OSK 2808/17, LEX nr 2769088).
Ponadto, jak wskazano w wyroku NSA z dnia 3 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1152/16 (Lex nr 2287305) w sytuacji, gdy linie elektroenergetyczne już istnieją, to tym bardziej przy sporządzaniu planu miejscowego, ich przebieg powinien być precyzyjnie wskazany na rysunku planu, zaś ograniczenia w zagospodarowaniu i użytkowaniu terenów, jakie wynikają w związku z tą infrastrukturą, winny być w sposób jednoznaczny określone w planie miejscowym, co wynika wprost z wymogu art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. Umiejscowienie sieci uzbrojenia terenu powoduje to, że należy wyznaczyć także pasy technologiczne (strefy ochronne), w granicach których wprowadza się ograniczenia w zabudowie i zagospodarowaniu terenu.
Na marginesie wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się pismo EUROPOL GAZ S.A. z dnia 3.02.2021 r., w którym wskazano, że lokalizacja gazociągu DN1400 wraz z kablem światłowodowym i strefą kontrolowaną została pokazana niezgodnie ze stanem faktycznym. Nadto, granice użytku "Tr" wykazanego na mapie ewidencyjnej wzdłuż gazociągu są niezgodne z sytuacją terenową i wymagają korekty, a przesunięcia przebiegu gazociągu i granicy strefy kontrolowanej na rysunku planu wynoszą od kilku do ponad 15 metrów. Na potrzebę uwzględnienia stanowiska EUROPOL GAZ S.A. zwrócił uwagę w swoim postanowieniu z dnia 18.02.2021 r. Zarząd Województwa Wielkopolskiego.
Na skutek wprowadzonych przez organ zmian Uchwały, z planu wyłączono zdecydowaną większość obszaru, przez który przebiega uwzględniony w pierwotnym projekcie planu gazociąg DN1400. W uzasadnieniu do zaskarżonej Uchwały organ wskazał, że "przez południową część drogi publicznej klasy dojazdowej (KDD) przebiega gazociąg tranzytowy "Jamał" DN 1400, dla którego obowiązuje strefa kontrolowana o maksymalnej szerokości 100,0 m na stronę od jego osi". Nie sposób jednak znaleźć w uzasadnieniu Uchwały wyjaśnień dla ustanowienia tak określonej szerokości strefy kontrolowanej, a ponadto nie uwzględniono wszystkich warunków dla stref kontrolowanych, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. poz. 640), na jakie wskazywało postanowienie Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 18 lutego 2021 r. w związku z pismem EuRoPol GAZ SA z dnia 3 lutego 2021 r. .
Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady proporcjonalności w zakresie korzystania z władztwa planistycznego, w szczególności poprzez wprowadzenie zakazu lokalizacji budynków i miejsc postojowych, wskazać należy, że Studium nie statuuje wprost ochrony spornego obszaru przed zabudową. W takim przypadku ustanowienie zakazu lokalizacji budynków i miejsc postojowych bez występowania szczególnych okoliczności uzasadniających wprowadzenie takiego zakazu może stanowić naruszenie zasady proporcjonalności. Takich szczególnych pobudek nie przedstawił zaś organ uchwałodawczy w uzasadnieniu Uchwały.
W odniesieniu do zarzutu braku uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne wyjaśnienia wymaga, że § 11 pkt 1 planu nie zmienia przeznaczenia gruntów leśnych. Co jednak istotniejsze, skarżący nie posiada interesu prawnego do kwestionowania ww. postanowienia planu, gdyż – co nie jest sporne – działki należące do skarżącego oznaczone są w planie, jako tereny rolnicze, tereny zieleni oraz tereny wód powierzchniowych śródlądowych. Brak więc uprawnienia po stronie skarżącego do kwestionowania zapisów Uchwały odnoszących się do terenu lasów.
Zdaniem Sądu zasadnie wyjaśnił organ w odpowiedzi na skargę, że art. 15zzs ustawy covidowej w brzmieniu, które mogło wskazywać na niedopuszczalność milczących uzgodnień planów miejscowych nie obowiązywał w trakcie trwania procedury planistycznej. Przepis ten obowiązywał jedynie do dnia 16.05.2020 r., kiedy to został w całości uchylony, zaś procedura przygotowania Uchwały miała miejsce po tym dniu.
Zaznaczyć warto, że zakres merytorycznej kontroli zaskarżonego aktu prawa miejscowego determinowany jest naruszeniem interesu prawnego skarżącego. Rozstrzyganie przez Sąd dotyczy bowiem tych części planu miejscowego, których ustalenia pozostają w związku z indywidualnym interesem skarżącego i powodują dla niego następstwa w postaci ograniczenia bądź pozbawienia konkretnych uprawnień właścicielskich do danej nieruchomości. Oznacza to, że przedmiotem badania pod względem zgodności z prawem jest cała uchwała w sprawie planu, jednakże w przypadku stwierdzenia naruszenia zasad sporządzania planu lub istotnego trybu sporządzania planu, sąd może orzec o stwierdzeniu nieważności uchwały, ale tylko w części wyznaczonej granicami interesu prawnego skarżącego. Jeśli zatem strona skarżąca wywodzi swój interes z prawa własności nieruchomości - jak ma to miejsce na gruncie niniejszej sprawy - to stwierdzenie nieważności planu mogłoby nastąpić tylko w odniesieniu do tej części planu, która dotyczy tych nieruchomości. Przyjęcie poglądu, że w sytuacji zaskarżenia uchwały w sprawie miejscowego planu w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., sąd może stwierdzić nieważność całej uchwały, niezależnie od tego, czy stwierdzone naruszenia odnoszą się do całości planu, czy tylko części, która odnosi się do nieruchomości skarżącego, prowadziłoby w efekcie do wypaczenia istoty skargi z art. 101 ust. 1 u.s.g., gdyż skarga taka staje się narzędziem do eliminowania z obrotu prawnego uchwał w całości, bez względu na to, czy stwierdzone naruszenia przy jej procedowaniu miały jakikolwiek wpływ na interes prawny skarżącego. Przez to nie różniłaby się niczym od skargi organu nadzoru składanej w trybie art. 93 ust. 1 u.s.g., której celem jest wyeliminowanie z obrotu sprzecznej z prawem uchwały organu samorządu (por. np. wyroki NSA: z 5.06.2014 r., sygn. II OSK 117/13, z 24.11.2016, sygn. II OSK 1565/16, z 18.06.2020 r., sygn. II OSK 334/20, dostępne w CBOSA) – wyrok WSA w Olsztynie z 23.02.2023 r., sygn. akt: II SA/Ol 381/22, CBOSA).
W konsekwencji Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej działki ewidencyjne nr 47/1 - 47/49, 47/52 oraz 47/53 obręb Brzeźno gmina Skoki.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 797 zł złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zarządzenie
1. notować,
2. odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikom stron (bez pouczenia),
3. na termin posiedzenia niejawnego dnia 25 marca 2025 r.
4. za 40 dni lub z korespondencją.
P., dnia 5 marca 2025 r. Sędzia WSA
Józef Maleszewski
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło