IV SA/Po 735/19

WyrokWSA w Poznaniu2019-12-04

Skład orzekający: Izabela Bąk-Marciniak, Józef Maleszewski, Maria Grzymisławska - Cybulska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo odmówiły umorzenia należności z tytułu niewywiązania się z warunków umowy o refundację ze środków Funduszu Pracy, uwzględniając przy tym istnienie poręczenia i nie badając wystarczająco sytuacji majątkowej strony?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania, w szczególności zasadę związania wytycznymi sądu zawartymi w poprzednich orzeczeniach (art. 153 P.p.s.a.), poprzez brak dostatecznej analizy materiału dowodowego i nieuwzględnienie wszystkich przesłanek umorzenia należności określonych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Istnienie poręczenia nie wyklucza możliwości umorzenia należności, a organy powinny badać sytuację majątkową strony oraz osób pozostających na jej utrzymaniu, a także realną możliwość egzekucji należności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku J. W. o umorzenie należności z tytułu niewywiązania się z warunków umowy o refundację ze środków Funduszu Pracy. Organy administracji (Starosta, Wojewoda) wielokrotnie odmawiały umorzenia, powołując się na sytuację majątkową skarżącego i istnienie poręczenia. Skarżący kwestionował te decyzje, wskazując na trudną sytuację finansową swoją i rodziny oraz brak możliwości spłaty zadłużenia. Sprawa była przedmiotem wielokrotnych postępowań przed organami administracji i sądami administracyjnymi.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska - Cybulska Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. znak [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. znak [...] orzekającą o odmowie umorzenia J. W. (dalej też jako "Skarżący") należności z tytułu niewywiązania się z warunków umowy nr [...] z dnia [...].12.2009 r. o refundację ze środków Funduszu Pracy kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowisk pracy dla skierowanego bezrobotnego. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach sprawy. Dnia [...].12.2009 r. pomiędzy J. W., a Starostą [...] zawarta została umowa Nr [...] o refundację kosztów wyposażenia lub doposażenia 4 stanowisk pracy dla skierowanych bezrobotnych. Zabezpieczeniem zwrotu środków i prawidłowej realizacji umowy był akt notarialny o poddaniu się egzekucji zgodnie z art. 777 § 1 pkt 5 k.p.c. na kwotę [...]zł oraz poręczenie cywilne J. K.. W związku z niewywiązywaniem się z warunków umowy zawartych w § 2 pkt 7, 9, 14 i 15 umowy pismem z dnia [...].05.2010 r. skarżącego wezwano do zwrotu otrzymanej refundacji wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia uzyskania środków w terminie 30 dni od dnia otrzymania pisma. Stan zadłużenia na dzień [...].05.2010 r. wynosił [...] zł, przy czym należność główna [...] zł, a odsetki ustawowe [...] zł. W dniu [...].06.2012 r. skarżący wraz z poręczycielem złożył wniosek o umorzenie zwrotu refundacji wraz z odsetkami ustawowymi. Wniosek umotywowany był nieprowadzeniem już działalności gospodarczej (wykreślenie z ewidencji w dniu [...].06.2012 r.), z uwagi na niepowodzenie w uruchomieniu restauracji z powodu braku środków na dokończenie przedsięwzięcia. We wniosku skarżący podkreślił, że na powyższy cel przeznaczył z własnych środków [...] zł. Decyzją znak [...] z dnia [...].10.2014 r. Starosta [...] (dalej też jako "organ zatrudnienia") orzekł o odmowie umorzenia pozostałej do zwrotu należności z tytułu niewywiązania się z warunków umowy nr [...] z dnia [...].12.2009r. o refundację ze środków Funduszu Pracy kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi, od której w skarżący wniósł odwołanie do Wojewody. Decyzją Wojewody znak [...] z dnia [...].02.2015 r. utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy. Skarżący wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 18.02.2016 r., sygn. IV SA/Po 174/15 uchylił zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...].06.2016 r. znak [...] Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę Starosta [...] stwierdził, że wobec skarżącego i poręczyciela nadal nie zachodzą przesłanki dotyczące umorzenia zwrotu refundacji zawarte w art. 76 ust. 7 pkt 1) i 4) u.p.z.; (pkt 2) i 3) zawarty w art. 76 ust. 7 u.p.z. nie ma zastosowania w przypadku refundacji) i podjął w dniu [...].07.2016 r. decyzję o odmowie umorzenia. Powyższą decyzję Wojewoda decyzją z dnia [...].09.2016r. nr [...] utrzymał w mocy. W wyniku wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 08.03.2017., sygn. IV SA/Po 949/16 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2016r. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy naruszyły obowiązujące przepisy przy rozstrzyganiu wniosku skarżącego o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, a w konsekwencji przekroczyły granice uznania administracyjnego. Organy obu instancji analizując sytuację materialną skarżącego określiły ją jako bardzo trudną, jednak w sposób nieuprawniony uznały, iż w sprawie istnieje ustawowa przesłanka uniemożliwiająca umorzenie należności, albowiem zwrot należności zabezpieczono poręczeniem. Przy czym odmówiono umorzenia przedmiotowej należności przede wszystkim z uwagi na sytuację majątkową i finansową poręczyciela. Natomiast obowiązujące przepisy przewidują, iż dla ewentualnego umorzenia nienależnie pobranego świadczenie bez znaczenia jest fakt istnienia poręczenia. Artykuł 76 ust 7 u.p.z. dając organom upoważnienie do umorzenia należności, nakazuje badać wyłącznie przesłanki enumeratywnie wyszczególnione w tym przepisie. Sąd wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę organ winien dokładnie ustalić sytuację majątkową skarżącego, w szczególności ustalić jakiego majątku jest właścicielem i jakie są źródła jego dochodów. Należało m.in. ustalić, czy jest on w posiadaniu samochodu ciężarowego marki [...]. Samochód ten został na terenie [...] w 2010 r. W oparciu o te ustalenia należy stwierdzić czy istnieje któraś z przesłanek wymienionych w art. 76 ust. 7 u.p.z. Dopiero w dalszej kolejności, w razie ustalenia istnienia przesłanki z art. 76 ust. 7 u.p.z. rzeczą organu będzie rozważenie w ramach uznania administracyjnego zasadności i celowości zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności w całości bądź w części, przy uwzględnieniu wszelkich innych okoliczności. Ponownie rozpoznając sprawę Starosta [...] decyzją z [...] lipca 2017 r. znak [...] orzekł o odmowie umorzenia należności z tytułu niewywiązania się z warunków umowy nr [...]. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w dniu [...].04.2017 r. Skarżący dostarczył kartę informacyjną o dochodach oraz oświadczenie majątkowe. W załączonym do dokumentów piśmie poinformował, że Jego sytuacja materialna oraz poręczyciela nie uległa poprawie, stąd też brak jest nowych dokumentów mających wpływ na obecną sytuację finansowo-majątkową wbrew obiegowej opinii, iż w Polsce jest więcej miejsc pracy. Skarżący wskazał, że wraz z poręczycielem wielokrotnie, bezskutecznie składali oświadczenia majątkowe. Ponadto oświadczył, że w chwili obecnej nie posiada żadnego samochodu i innych precjozów, które mógłby spieniężyć (w tym [...], który pozostał na terenie [...] w maju 2010r.). Ponadto zwrócił się z prośbą o wnikliwą i obiektywną ocenę zaistniałej sytuacji. Po przeanalizowaniu zgromadzonych w sprawie dokumentów, zgodnie z wyrokiem WSA z dnia 08.03.2017r., organ zatrudnienia, nie uwzględniając sytuacji finansowo- majątkowej poręczyciela umowy - Pana J. K., stwierdził, że wobec Skarżącego nadal nie zachodzą przesłanki dotyczące umorzenia refundacji zawarte w art. 76 ust. 7 pkt 1) i 4) ww. ustawy pkt 2) i 3) zawarty w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie ma zastosowania w przypadku refundacji i podjął decyzję o odmowie umorzenia. Z dostarczonej karty informacyjnej o dochodach wynika, że J. W. zamieszkuje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, [...]-letnim synem i teściem. Utrzymują się Oni z wynagrodzeń za pracę oraz emerytury teścia w łącznej wysokości [...] zł. Stałe miesięczne obciążenia finansowe wynoszą [...] zł (z tego: czynsz - [...] zł, energia - [...] zł, gaz - [...] zł (okres letni), RTV i internet - [...] zł, żywność - [...] zł, środki czystości - [...] zł, leki - [...] zł, pożyczki, kredyty - [...] zł). Dochód w przeliczeniu na 1 osobę po odliczeniu stałych miesięcznych obciążeń finansowych wynosi [...] zł. Z przedłożonego oświadczenia majątkowego wynika, że Skarżący posiada budynek mieszkalny z 1984r. o wartości [...] zł., który jest obciążony hipoteką w [...]. Natomiast nie posiada On żadnych zasobów pieniężnych oraz papierów wartościowych. Z informacji uzyskanej w dniu [...].04.2017r. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] wynika, że Skarżący nie jest zgłoszony do ubezpieczenia, nie pobiera zasiłków oraz nie pobiera renty i emerytury. Natomiast z informacji uzyskanej w dniu [...].04.2017r. z Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w [...] nadal na Skarżącego jest zarejestrowany samochód ciężarowy marki [...] (rok produkcji 2002). W ocenie organu sytuacja finansowa Skarżącego jest trudna, lecz nie jest najgorsza. Skarżący ma możliwość pracować przy pracach dorywczych, dzięki którym posiada środki na pokrycie bieżących wydatków oraz jest w stanie regulować pozostałe zobowiązania, w tym spłacać kredyt za budynek mieszkalny w kwocie [...]zł. Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. W., a Wojewoda decyzją z dnia [...] września 2017 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia z dnia [...] lipca 2017 r. Skargę na powyższą decyzję wniósł J. W., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 8.03.2018 r. sygn. akt IV SA/Po 1058/17 chylił decyzje organów obu instancji i sprawę przekazał organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd wskazał na konieczność uzupełnienia i przeanalizowania materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy i rozważyć, czy zaistniały przesłanki z art.76 ust.7 pkt 4 u.p.z. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji decyzją z dnia [...].10.2018 r. orzekł o odmowie umorzenia należności, od tej decyzji odwołał się J. W., a Wojewoda decyzją z dnia [...].11.2018 r. uchylił zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpoznania wskazując, że należy rozważyć rzeczywistą wartość nieruchomości skarżącego i przeanalizować treść księgi wieczystej. Ponownie rozpoznając sprawę skarżący na wezwanie organu przedłożył kartę informacyjną o dochodach, oświadczenie majątkowe, kopie potwierdzeń przelewów opłaconych faktur. Z informacji z Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego wynika, że posiada samochód ciężarowy marki [...] rok prod. 2002. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wskazał, że nie odnotowano wpływu informacji o przychodach skarżącego za 2018 r. ZUS O/[...] poinformował, że nie został zgłoszony do ubezpieczenia. Nadto organ zasięgnął opinii Powiatowej Rady Rynku Pracy, która negatywnie zaopiniowała wniosek skarżącego o umorzenie należności. W związku z czym decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Starosta [...] orzekł o odmowie umorzenia należności. Odwołanie od tej decyzji wniósł J. W. domagając się jej uchylenia. Zaskarżoną decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że zgodnie z prawem orzeczono o odmowie umorzenia należności z tytułu niewywiązania się z warunków umowy Nr [...] z dnia [...].12.2009 r. o refundację ze środków Funduszu Pracy kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowisk pracy dla skierowanego bezrobotnego. W opinii organu II instancji, nie jest możliwe stwierdzenie, iż w przypadku strony zachodzi któraś z przesłanek zawartych w art. 76 ust 7 pkt 1 i 4. Wojewoda w ślad za organem I instancji powtórzył, co wynika z karty informacyjnej o dochodach oraz z informacji z ZUSu. Z informacji uzyskanej z Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w [...] na dane Strony jest zarejestrowany samochód ciężarowy marki [...], rok produkcji 2002. J. W. oświadczył, iż nie posiada ww. samochodu, który w maju 2010 r. pozostał w [...] i nie ma możliwości jego wyrejestrowania, zatem nie jest możliwa również jego egzekucja. Organ odwoławczy podkreślił, iż opinia PRRP nie obliguje organu do orzekania zgodnie z podjętymi ustaleniami rady, jednakże ww. opinia jest obligatoryjną częścią postępowania w przypadku wniosku o umorzenie refundacji. W ocenie Wojewody na podstawie analizy stanu faktycznego sprawy jest możliwe stwierdzenie, że strona posiada majątek, z którego można dochodzić należności oraz zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym Starosta [...] uzyska kwotę refundacji podlegającą zwrotowi. Organ II instancji nie kwestionuje trudnej sytuacji odwołującego, jednakże pogorszenie sytuacji majątkowej strony związanej z obowiązkiem zwrotu pozostałej do spłaty należności nie może być przyczyną zobowiązującą organ do bezwzględnego wydania decyzji o umorzeniu należności z tytułu niewywiązania się z warunków umowy Nr [...] z dnia [...].12.2009 r. Odnosząc się do odwołania strony Wojewoda wskazał, że organ I instancji dokonał analizy w sposób, który umożliwia podjęcie przyjętego rozstrzygnięcia, dlatego zarzut o braku dogłębnej analizy sytuacji Strony jest bezzasadny. Skargę na decyzję Wojewody wywiódł do Sądu J. W. wnosząc o jej uchylenie. W skardze podniesiono zarzuty tożsame z zawartymi w odwołaniu od decyzji I instancji. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 3 zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 2451 ze zm. – dalej P.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy, przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kognicji sądu w sprawie była kontrola legalności kolejnej już decyzji dotyczącej odmowy umorzenia pozostałej do zwrotu należności z tytułu niewywiązania się z warunków umowy nr [...] z dnia [...].12.2009r. o refundację ze środków Funduszu Pracy kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowisk pracy dla skierowanego bezrobotnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy u.p.z. W sprawie rozpoznawanej przez sąd administracyjny po raz czwarty nie ma potrzeby powoływania, in extenso, przepisów regulujących zasady umorzenia należności z tytułu niewywiązania się z warunków umowy o refundację ze środków Funduszu Pracy. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w ponowionym postępowaniu spór zakreślił się do oceny zachowania przez organ dwóch zasadniczych elementów: realizacji zadań wskazanych w poprzednich wyrokach sądów administracyjnych wydanych w tej sprawie na tle obowiązku z art. 153 P.p.s.a. oraz zachowania granic uznania administracyjnego w ramach art. 76 ust 7 u.p.z. Ten bowiem zakres związania determinuje każdą kolejną decyzję w sprawie (skoro organ stwierdził brak zmiany stanu faktycznego w sprawie). Odnosząc się do kwestii związania należy wskazać, że ocena prawna może dotyczyć także prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego. Dla organu rozpatrującego ponownie sprawę ma ona charakter wiążący w tym sensie, w jakim była ona konsekwencją uchylenia poprzednio wydanej decyzji determinując treść wyroku kasatoryjnego. Dla niniejszego sądu oznacza zakaz formułowania ocen sprzecznych z treściami poprzednich wyroków wydanych w tej sprawie oraz nakaz reagowania w treści nowego rozstrzygnięcia w razie stwierdzenia braku zastosowania do wskazań w zakresie dalszego postępowania administracyjnego (por. T.Woś (w:) T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, str. 620 i 621). Podnoszona przez organ swoboda w kształtowaniu treści decyzji wydawanej w ramach uznania administracyjnego nie może być mylona z imperatywem związania z art. 153 P.p.s.a. Związanie to powoduje konieczność realizacji, w ponowionym postępowaniu, wskazówek zawartych w kasatoryjnym wyroku. Zaskarżona decyzja narusza zasadę związania bowiem porównanie wskazówek (zawartych w wyroku z dnia 08.03.2018 r. sygn. akt IV SA/Po 1058/17) z argumentacją zawartą w uzasadnieniu decyzji dowodzi, że organ wskazania te zignorował. Sąd w poprzednim wyroku wyraźnie wskazał, że organy badając ponownie sprawę, mają dokładnie ustalić sytuację majątkową skarżącego, w szczególności ustalić jakiego majątku jest właścicielem i jakie są źródła jego dochodów, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego. Dalej Sąd wskazał, że w rozpatrywanej sprawie zarówno Starosta, jak i Wojewoda uchybili zasadom postępowania administracyjnego. W decyzjach brak jest dostatecznej analizy materiału dowodowego i w konsekwencji brak jest odniesienia się do kwestii zawartej w art. 76 ust. 4 u.p.z. Organy obu instancji ograniczyły się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, iż zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym organ zatrudnienia uzyska kwotę refundacji podlegającą zwrotowi. Powyższe nie zostało poparte żadnym dowodem. Dalej Sąd wskazał, że nie można, jak to uczyniły organy obu instancji, ograniczyć uzasadnienia decyzji do zacytowania przepisów ustawy, bez wskazania czy mają one zastosowanie na gruncie konkretnych ustalonych okoliczności faktycznych. Organy nie rozważyły bowiem w ogóle informacji wynikających ze zgromadzonych dokumentów, w tym informacji od komornika sądowego o bezskuteczności prowadzonej wobec skarżącego egzekucji. Tymczasem w zebranym materiale dowodowym znajduje się pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] informujące o tym, iż postępowanie egzekucyjne, które toczyło się przeciwko J. W. zostanie umorzone, bowiem prowadzone postępowanie nie doprowadziło do ujawnienia majątku dłużnika. Organ rozpoznając sprawę ponownie, w ogóle nie zbadał, czy taka egzekucja jest możliwa do wykonania. W tej sytuacji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z uwagi na naruszenie przepisu art. 153 P.p.s.a. oraz przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Rozpatrując ponownie sprawę, organy administracji publicznej powinny uzupełnić i przeanalizować materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i rozważyć, czy zaistniały przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 4 u.p.z.,, co w ocenie Sądu, nie zostało zbadane, a zatem czy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 76 ust. 6 u.p.z.). Sąd ten podkreślił, że zestawienie wysokości dochodów rodziny i wartości zadłużenia wskazuje na to, że egzekucja całości mogłaby doprowadzić do pozbawienia środków utrzymania rodziny. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie (sprawa po raz czwarty jest przedmiotem rozpoznania przez Sąd), organy po raz kolejny nie wyjaśniły sytuacji materialnej skarżącego. Organ I instancji wskazał, ze powodem odmowy umorzenia należności jest posiadanie majątku przez skarżącego, z którego można dochodzić należności. Tylko, że nie wskazał, jaki to konkretnie majątek. Wskazano jedynie, ze skarżący posiada dom o wartości [...] tys. zł z 1984 r. że na skarżącego zarejestrowany jest samochód [...] z 2002 r. oraz że wysokość dochodu na członka rodziny wynosi [...] zł, bowiem w trzyosobowej rodzinie zarabia tylko żona skarżącego. Organ jednak usilnie nie zauważa, że dom jest obciążony hipoteką, a niemal 20 letnie auto, którego rzekomo jest właścicielem skarżący pozostaje od 2010 r. na terenie [...], co oznacza, że skarżący nie jest w stanie go spieniężyć celem zaspokojenia zadłużenia. Ponadto po raz kolejny organ nie ustalił wartości tego pojazdu, by móc realnie stwierdzić czy dzięki jego sprzedaży rzeczywiście możliwa jest spłata zadłużenia skarżącego. Organ wskazał, że po odliczeniu stałych miesięcznych wydatków dochód w przeliczeniu na jednego członka w rodzinie wynosi [...] zł. Organ zlekceważył fakt, iż kwota ta nie wystarczy na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych wszystkich członków rodziny, nawet jeśli skarżący podejmuje się prac dorywczych. Organ zatem nie wziął pod uwagę przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 2 u.p.z., zgodnie z którą dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 i 3, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania. Obowiązkiem organów jest w pierwszej kolejności dokonanie ustaleń i oceny w zakresie zaistnienia wszystkich przesłanek umorzenia (a nie tylko tych na które wskazuje wnioskodawca). Zgodzić się należy całkowicie z organami, że decyzja o umorzeniu należności jest decyzją uznaniową, natomiast nie może ona w żadnym wypadku posiadać cech dowolności. Zgodnie z zasadami kształtującymi postępowanie administracyjne organy zobowiązane są do dokładnego ustalenia i zbadania okoliczności faktycznych, a następnie dokonania wyczerpującej oceny materiału dowodowego i przeprowadzenia analizy stanu faktycznego w kontekście zaistnienia przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 pkt 1-4 u.p.z. Należy pamiętać, że przepis art.76 ust.7 pkt 2 u.p.z. w kontekście wskazanej w nim przesłanki "pozbawienia niezbędnych środków utrzymania" wskutek dochodzenia przez organ należności, odnosi się zarówno do osoby, która pobrała środki pieniężne, jak też do osób pozostających na jej utrzymaniu, a zatem analizując sytuację dochodową skarżącego, należy brać pod uwagę wspólny dochód członków rodziny, czyli wnioskodawcy i osób pozostających na jego utrzymaniu. Skoro ustawodawca redagując treść art.76 ust.7 pkt 2 u.p.z. uzależnił umorzenie należności także od wpływu na sytuację egzystencjalną osoby innej aniżeli wnioskodawca, lecz pozostającej na jej utrzymaniu, to tym samym, zasadnym wypada przyjąć, że sytuacja majątkowa (dochodowa) tej osoby musi rzutować także na ocenę możliwości finansowych w spłacie należności przez samego wnioskodawcę, a w konsekwencji na ocenę zasadności umorzenia wnioskowanej należności. Nadto należy pamiętać, że Powiatowa Rada Ryku Pracy wydaje jedynie opinię co do wniosku o umorzenie należności w całości albo w części. Jest to obowiązek współdziałania, nałożony przepisem prawa materialnego, art.76 ust.7 u.p.z. Wystąpienie o opinię oznacza wystąpienie o zajęcie stanowiska przez Powiatową Radę Rynku Pracy. Starosta nie jest jednak w żaden sposób związany opinią i samodzielnie wydaje decyzję co do wniosku, choćby była to decyzja sprzeczna z opinią. Podkreślenia wymaga, że skarżący już dawno spłacił należność główną, nigdy nie uchylał się od uregulowania długu, jednak ze względu na sytuację majątkową i osobistą nie ma możliwości spłacenia odsetek od należności głównej. W ocenie Sądu organy nie zastosowały się do wytycznych zawartych w poprzednim wyroku WSA w Poznaniu z dnia .8 marca 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 1058/17., zatem zarówno Starosta, jak i Wojewoda nie dokonali dostatecznej analizy materiału dowodowego i w konsekwencji nie odnieśli się do kwestii zawartej w art. 76 ust. 4 u.p.z. W tej sytuacji po raz kolejny należało uchylić zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z uwagi na naruszenie przepisu art. 153 P.p.s.a. oraz przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Rozpatrując ponownie sprawę, organy administracji publicznej powinny uzupełnić i przeanalizować materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i rozważyć, czy zaistniały przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 4 u.p.z., Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art.135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło