IV SA/Po 742/14

|Sygn. akt IV SA/Po 742/14 | , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , Dnia 11 grudnia 2014 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w składzie następującym:, , Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.), Sędziowie WSA Anna Jarosz, WSA Izabela Paluszyńska, Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska, , , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r., sprawy ze skargi G. Sz., na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w P., z dnia [...] maja [...] r. nr [...], w przedmiocie zapłaty należnych świadczeń ze stosunku pracy, 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją nakaz Okręgowego Inspektora Pracy z [...] marca [...] r., nr rej. [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w P. na rzecz skarżącego G. Sz. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Nakazem z dnia [...] marca 2014 r., nr rej. [...] (dalej nakaz z 24 marca 2014 r.) Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P., wskazując na art. 11 pkt 7 w związku z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012 r. poz. 404 ze zm., dalej jako ustawa o PIP), wskazując na przeprowadzoną kontrolę Przedsiębiorstwa Rolno-Spożywczego G. Sz., nakazał G. Sz.: 1. wypłacić byłemu pracownikowi: M. P.-D. (dalej jako pracownik) wynagrodzenie za miesiąc listopad 2013 r. w wysokości [...] zł brutto określając jednocześnie, że decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu; jako podstawę prawną organ wskazał art. 11 pkt 7 upip oraz art. 85 § 2, art. 94 pkt 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 z późn. zm., dalej kp), 2. wypłacić pracownikowi wynagrodzenie za urlop za miesiąc listopad 2013 r. w wysokości [...] zł brutto oraz za miesiąc grudzień 2013 r. w wysokości [...] zł brutto określając jednocześnie, że decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu; jako podstawę prawną organ wskazał art. 11 pkt 7 upip oraz art. 172 kp, 3. wypłacić pracownikowi wynagrodzenie za urlop opiekuńczy nad dzieckiem zdrowym za miesiąc listopad 2013 r. w wysokości [...] zł brutto określając, że decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu; jako podstawę prawną organ wskazał art. 11 pkt 7 upip oraz art. 188 kp, 4. wypłacić pracownikowi ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w wysokości [...] zł brutto określając, że decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu; jako podstawę prawną organ wskazał art. 11 pkt 7 upip oraz art. 171 § 1 kp. Od nakazu, w opisanej części, odwołanie wniósł G. Sz. (dalej jako odwołujący) podkreślając, że pracownik jest zobowiązany na skutek umowy o odpowiedzialności materialnej za mienie powierzone, do wyrównania szkody wynikającej z uszkodzenia powierzonego mienia w postaci samochodu osobowego. Koszty naprawy pojazdu znacząco przewyższają kwotę jaką odwołujący został zobowiązany zapłacić w związku z tym nakazem. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] (dalej decyzja z [...] maja 2014 r.) Okręgowy Inspektor Pracy w P. (dalej zwany Okręgowym Inspektorem), wskazując na art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej kpa) utrzymał w mocy zaskarżone decyzje nr 1, 2, 3 i 4. W uzasadnieniu Okręgowy Inspektor wyjaśnił, że w sprawie zasadnicze znaczenie ma odniesienie się do kwestii "należności" świadczeń objętych decyzjami nakazu inspektor pracy. Już z samego faktu przyznania, że naliczone kwoty ekwiwalentu pieniężnego za urlop i wynagrodzeń są uznane przez pracodawcę jako wymagalne wynika, że są one również "należne", a więc podlegać mogą rozstrzygnięciu w drodze nakazu zapłaty przez inspektora pracy. Nie ma przy tym znaczenia, że pracodawca dochodzić może należności od pracownika np. z tytułu szkody, którą pracownik wyrządził pracodawcy. Organ wyższego stopnia zwrócił uwagę, że "należne wynagrodzenie" jest kategorią obiektywną, niepodlegającą ocenie inspektora pracy, jednakże nie oznacza to, że nie ma on prawa dokonania ustaleń co do tego, czy wynagrodzenie istotnie jest należne, czy też takiego charakteru nie nosi. Tylko gdy istnieje spór pomiędzy pracownikiem a pracodawcą co do wysokości, okresu czy tytułu wypłaty wydanie nakazu płatniczego nie jest uzasadnione. Organ wyższego stopnia ocenił, że w rozpatrywanej sprawie, takie okoliczności nie występują, stąd nakaz inspektora pracy jest zasadny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej WSA) z 9 czerwca 2014 r. G. Sz. (dalej skarżący) wniósł o uchylenie decyzji z [...] maja 2014 r., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego. Zdaniem skarżącego, organ administracji całkowicie pominął przedłożone dokumenty z których jasno wynika, że pomiędzy stronami doszło do wzajemnych rozliczeń z tytułu szkody wyrządzonej przez pracownika (k. 5 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę z [...] lipca 2014 r., nr [...], organ administracji wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. W uzasadnieniu Okręgowy Inspektor zwrócił uwagę, że podstawowym obowiązkiem pracodawcy jest terminowa i prawidłowa wypłata wynagrodzenia. Powołane w odwołaniu okoliczności wskazujące na możliwość roszczeń pracodawcy względem pracownika nie powodują, że wynagrodzenie ze stosunku pracy traci swój uprzywilejowany charakter (k. 7-8 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli sprawowanej przez Sąd pod względem zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu była decyzja Okręgowego Inspektora Pracy z [...] maja 2014 r. utrzymująca w mocy nakaz z [...] marca 2014 r. Przeprowadzona kontrola legalności zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w ocenie składu orzekającego, wykazała, że naruszają one przepisy prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą działania Okręgowego Inspektora Pracy w Poznaniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji był art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. Przepis ten stanowi, że w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Nakaz zapłaty wynagrodzenia lub innego świadczenia jest decyzją, której wydanie musi być poprzedzone zbadaniem stanu faktycznego i ustaleniem, że skutkiem naruszenia przez pracodawcę normy prawa pracy jest niewypłacenie pracownikowi należnego wynagrodzenia za pracę lub innego wymagalnego świadczenia przysługującego mu od pracodawcy (art. 33 ust. 1 pkt 1 oraz art. 21 ustawy o PIP). Wskazany przepis art. 11 pkt 7 ustawy o PIP nie jest przepisem szczególnym, o którym mowa w art. 2 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz. 296 ze zm., dalej kpc), wyłączającym rozstrzyganie sporów między pracodawcą, a pracownikiem z kognicji sądów powszechnych. Sądy powszechne, mimo regulacji określonej w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP, są jedynym organem państwa uprawnionym do rozstrzygania ewentualnych roszczeń wynikających ze stosunku pracy, w tym sporów o wypłatę wynagrodzenia między pracownikiem i pracodawcą, ponieważ są to sprawy cywilne, a te podlegają kognicji sądów powszechnych. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że nakaz wystawiony przez Inspektora Państwowej Inspekcji Pracy na podstawie wskazanego przepisu spełnia inną funkcję. Wydawany jest w formie decyzji, która powinna oprócz treści zawierać określenie podstawy prawnej, termin realizacji oraz pouczenie o przysługujących środkach odwoławczych. Jego zadaniem jest skłonienie pracodawcy do wypełnienia ciążącego na nim względem pracownika obowiązku wypłaty należnego wynagrodzenia (lub innego świadczenia) związanego z pracą. Nakaz zapłaty może być zatem wydany wówczas, gdy obowiązek ten jest bezsporny i wymagalny w momencie przeprowadzania kontroli. Nakaz jest więc niczym innym jak urzędowym stwierdzeniem istnienia zobowiązania po stronie pracodawcy z jednoczesnym nakazaniem mu w trybie administracyjnoprawnym wypłaty zaległego wynagrodzenia. Oznacza to, że gdy istnieje spór między pracownikiem a pracodawcą co do zasadności, wysokości, okresu czy tytułu wypłaty wynagrodzenia, wydanie nakazu płatniczego nie jest uzasadnione. W takim przypadku do rozstrzygnięcia spornej kwestii właściwy jest sąd powszechny. Podkreśla się przy tym również, że nie można uznać, że sytuacja ma charakter niesporny, jeżeli z przebiegu postępowania wyraźnie wynika, że jedna ze stron, tj. pracodawca kwestionuje zasadność, podstawę prawną czy też wysokość należnego świadczenia. W tej sytuacji inspektor pracy nie może nałożyć obowiązku wypłaty należnego pracownikowi wynagrodzenia i innych składników z nim związanych, ale może nakazać pracodawcy rozstrzygnięcia spornej kwestii w określonym terminie, czy też wystąpienie do sądu o rozstrzygniecie tej kwestii (por. wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 1400/05 z dnia 25 października 2008 r., sygn. akt. I OSK 1528/07 – publ. strona internetowa Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia nsa.gov.pl.; postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 13 lutego 2008 r. sygn. akt SK 5/07 OTK-A 2008/1/19 – dalej CBOSA). Odnosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że zaskarżony nakaz zawiera wszystkie elementy formalne. Decyzja została wydana po ustosunkowaniu się organu do zastrzeżeń skarżącego złożonych do protokołu. Terminy zostały zachowane. Analiza akt administracyjnych wskazuje natomiast, że skarżący kwestionuje dokonane przez organy ustalenia faktyczne zarzucając organom inspekcji pracy brak zasadności co do wydania nakazu, w sytuacji gdy pomiędzy stronami doszło do wzajemnych rozliczeń z tytułu szkody wyrządzonej przez pracownika. Samo kwestionowanie zasadności wydania nakazu oznacza, że sytuacja nie jest bezsporna, zatem brak było podstaw do jego wydania. Należy zaznaczyć na marginesie, że zgodnie z art. 91 kp należności innej niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 kp mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie. Zgoda pracownika, o jakiej mowa w art. 91 kp nie może być "blankietowa", czyli dokonana bez odniesienia się do konkretnej, znanej już należności oraz do skonkretyzowanej kwoty. Nie może być ważne ani skuteczne wyrażenie przez pracownika zgody na potrącenie z jego wynagrodzenia niedoborów, które mogą powstać w przyszłości, bez względu na to kto je spowodował i w jakiej wysokości. Zatem to, czy dokonane przez strony rozliczenia z tytułu odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie mogą czy też nie mogą stanowić podstawę do potrącenia danej kwoty z wynagrodzenia, będzie należało do właściwości sądu powszechnego. W tych okolicznościach Sąd w pkt 1 wyroku uchylił w całości zaskarżoną decyzję oraz nakaz inspektora pracy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ppsa. O niewykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w pkt 2 wyroku zgodnie z art. 152 ppsa. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł na którą złożył się jedynie uiszczony wpis od skargi (k. 15 akt sądowych), stosownie do §2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2003 r., nr 221, poz. 2193). MZ