IV SA/Po 752/11
PostanowienieWSA w Poznaniu2011-10-25
Skład orzekający: Damian Mataczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, powinno zostać przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych?Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych, może zostać przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na stronie składającej wniosek. W przypadku, gdy źródłem utrzymania jest niska renta i dochód z pracy dorywczej, przy jednoczesnej konieczności ponoszenia bieżących kosztów utrzymania, w tym związanych ze studiami członka rodziny, można uznać, że sytuacja materialna uniemożliwia opłacenie kosztów sądowych.Stan faktyczny
Skarżąca I.W. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu dotyczącą opróżnienia lokalu mieszkalnego. Wnioskodawczyni podała, że jej źródłem utrzymania jest renta oraz dochód z pracy syna, a jej działalność gospodarcza przynosi straty. Do wniosku dołączono szereg dokumentów finansowych potwierdzających jej sytuację materialną, w tym historię rachunków bankowych, zeznania podatkowe, zestawienia przychodów i wydatków, umowy kredytowe oraz faktury dotyczące bieżących kosztów utrzymania.Rozstrzygnięcie
Przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 25 października 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2011 nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
I.W. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem, nie ma żadnego majątku a źródło ich utrzymania stanowi renta w kwocie [...] zł. i dochód z trzymiesięcznego stażu syna w LFP L. w kwocie [...] zł. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni prowadzony przez nią salonik prasowy nie przynosi dochodu (wnioskodawczyni określiła narastającą stratę od początku roku w wysokości [...] zł.). Z dodatkowych informacji wynika, że syn skarżącej jest studentem II roku studiów magisterskich na politechnice poznańskiej, w związku z czym jego utrzymanie na studiach kosztuje [...] zł. Dodatkowo wnioskodawczyni określiła wysokość kosztów miesięcznych utrzymania mieszkania ([...] zł.) i koszty leczenia ([...] zł.).
W odpowiedzi na wezwanie Sądu przesłano historię rachunku bankowego należącego do I.W. za okres 01.03.2011r. do 06.09.2011r., historię rachunku bankowego A.W. za okres 21.01.2011 do 21.08.2011r., zeznanie podatkowe I.W. za 2009 i 2010r., zestawienie przychodu i wydatków działalności gospodarczej za okres 01..2011 do 07.2011r., zestawienie amortyzacji środka trwałego (samochodu Renault Megane) o wartości [...] zł., zestawienie rat kredytu (rata [...] zł.) wraz z umową kredytu bankowego na kwotę [...] zł. z dnia 16.05.2011r. zawartego przez I.W., fakturę na zakup energii elektr. na kwotę [...] zł., zawiadomienie o wysokości opłat za mieszkanie ([...] zł.) wraz z dowodem wpłaty, faktury za telefon komórkowy ([...] zł. i [...] zł.), fakturę za gaz ([...] zł.), rozliczenie abonamentu TV, dowód wpłaty ubezpieczenia Warta Dom wraz z polisą.
Na wstępie należy wyjaśnić, iż skarżąca nie jest objęta zakresem przepisu art. 239 pkt 1 lit d ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa), zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunku pracy i stosunków służbowych. Skarżąca nie należy bowiem do kręgu podmiotów objętych zakresem w/w przepisu, gdyż sprawa nie dotyczy jej stosunków pracy i stosunków służbowych (mieszkanie, którego opróżnienia dotyczy postępowanie zostało przydzielone E.W.). W związku powyższym wobec skarżącej w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie §2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.12.2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193) – zob postanowienie NSA z dnia 2.08.2011r. sygn. akt I OZ 567/11, postanowienie WSA z dnia 19.07.2011r. sygn. akt II SA/wa 430/11 www.orzeczenia .nsa.gov.pl.
W związku z powyższym na podstawie art. 245 § 1 i 3 ppsa stwierdzić należy, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 ppsa spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.
Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że skarżąca dla której źródłem utrzymania jest renta socjalna i wynosząca [...]zł. i dochód z pracy dorywczej syna ([...] zł.), przy uwzględnieniu konieczności ponoszenia bieżących kosztów utrzymania w tym kosztów związanych ze studiami syna, należy do osób znajdujących się w sytuacji materialnej uniemożliwiającej opłacenie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło