IV SA/Po 758/10
WyrokWSA w Poznaniu2010-12-01
Skład orzekający: Izabela Bąk-Marciniak, Donata Starosta, Anna Jarosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy pomocy społecznej, przyznając zasiłek okresowy lub celowy, są zobowiązane do szczegółowego uzasadnienia wysokości przyznanego świadczenia, uwzględniając dostępne środki finansowe i sytuację innych beneficjentów?Ratio decidendi
Organy pomocy społecznej, przyznając świadczenia z zakresu pomocy społecznej, w tym zasiłki okresowe i celowe, są zobowiązane do szczegółowego uzasadnienia wysokości przyznanego świadczenia. Samo stwierdzenie o braku środków finansowych lub dużej liczbie potrzebujących nie jest wystarczające. Uzasadnienie musi zawierać analizę posiadanych środków, porównanie sytuacji beneficjenta z innymi podopiecznymi oraz konkretne przesłanki przyznania świadczenia w określonej wysokości, zgodnie z zasadą przekonywania i wymogami kontroli sądowej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg T. N. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymujące w mocy decyzje Wójta Gminy D. w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego i celowego. Skarżący kwestionował sposób ustalenia jego dochodu poprzez wliczenie dodatku mieszkaniowego oraz wysokość przyznanych świadczeń, które były niskie. Organy obu instancji przyznały świadczenia w minimalnej wysokości, uzasadniając to brakiem środków finansowych i dużą liczbą potrzebujących, a także wliczały dodatek mieszkaniowy do dochodu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji (Wójta Gminy D.) i określił, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Donata Starosta /spr./ WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2010r. sprawy ze skarg T. N. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego z dnia [...] czerwca [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego z dnia [...] maja [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca [...] r. nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] maja [...] r. nr [...] 2. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja [...] nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] kwietnia [...] r. nr [...] 3. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca [...] r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] kwietnia [...] r. nr [...] 4. określa, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane
Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. (nr [...]) Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. działając na podstawie art. 104 i art. 130 § 4 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz.1071 ze zm., zwana dalej kpa), art.106 ust. 1, art.17 ust. 1 pkt. 4 , art. 38 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4, ust. 5 i art. 147 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz.U. 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm., zwana dalej ustawą o pomocy społecznej) oraz upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych (Zarządzenie Wójta Gminy D. nr Or. [...] z dnia [...] maja 2004 r.), po rozpatrzeniu wniosku nr [...], złożonego dnia [...] maja 2010 r. przez T. N., postanowił przyznać wnioskodawcy świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] maja 2010 r. do [...] czerwca 2010 r. (k. 72 akt administracyjnych o sygn. [...]).
W uzasadnieniu organ pomocy społecznej wskazał na ubóstwo, niepełnosprawność oraz bezrobocie, jako przyczyny uzasadniające przyznanie świadczenia w niniejszej sprawie. Dochód rodzinny wnioskodawcy wynosi [...] zł, kryterium dochodowe wynosi [...] zł, dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Po przeprowadzeniu wywiadu rodzinnego stwierdzono, że wnioskodawca spełnia wymogi określone w art. 8 i art. 38 ustawy o pomocy społecznej. Oznacza to, że dochód wnioskodawcy nie przekracza kwoty dochodu ustalonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 1 wyżej cytowanej ustawy minimalna kwota zasiłku okresowego wynosi 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Kwota przyznanego zasiłku pochodzi z dotacji wojewody na realizację własnych zadań bieżących gmin - dofinansowanie wypłat zasiłków okresowych z pomocy społecznej-zgodnie z art. 147 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej. W chwili obecnej w budżecie GOPS brak jest środków finansowych na podwyższenie wysokości zasiłku okresowego. Sytuacja ta spowodowała wypłatę zasiłku z dotacji tj. minimalną kwotę zasiłku okresowego. Wysokość zasiłku okresowego zależy od wielkości środków posiadanych przez Ośrodek na ten cel.
W odwołaniu od powyższej decyzji z dnia [...] maja 2010 r. (nazwanym przez odwołującego zażaleniem) T. N. wniósł o jej uchylenie i ponowne rozpoznanie sprawy (k. 74 akt administracyjnych o sygn. [...]).
Odwołujący zarzucił przedmiotowej decyzji naruszenie art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 77 kpa, art. 107 § 3 kpa. W dniu [...] maja 2010 r. organ I instancji ustalił dochód odwołującego w kwocie 212,90 zł (kwota dodatku mieszkaniowego). Zgodnie z art. 3 ust. 3 (w tym miejscu odwołujący nie wskazał konkretnego aktu prawnego), do dochodu nie wlicza się dodatku mieszkaniowego.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej SKO) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji (k. 78-79 akt administracyjnych o sygn. [...]).
W uzasadnieniu organ II instancji analizując akta przedmiotowej sprawy ustalił, że odwołujący ma [...] lata. Jest on osobą niepełnosprawną z orzeczeniem zaliczającym go do lekkiego stopnia niepełnosprawności z przyczyn oznaczonych kodem "[...]" (z powodu słuchu), przy czym orzeczony stopień niepełnosprawności zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Wągrowcu z dnia [...] lutego 2009 r. ma charakter okresowy, tj. do dnia [...] lutego 2014 r. Akta sprawy potwierdzają, że T. N. jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. od [...] grudnia 2008 r., bez prawa do zasiłku. Odwołujący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jedyny dochód, w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, jaki obecnie uzyskuje to świadczenie w formie dodatku mieszkaniowego w wysokości [...] zł.
Biorąc pod uwagę tak ustalony stan faktyczny sprawy oraz dyspozycje wynikające z art. 38 ust. 2 pkt. 1 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej organ II instancji przeprowadził następujące działanie matematyczne: [...] zł ( kryterium dochodowe) - [...] zł (dochód faktyczny) = [...] zł x 50% = [...] zł (minimalna wysokość zasiłku okresowego).
Przyznanie świadczenia w minimalnej wysokości organ I instancji uzasadnił ograniczonością środków na ten cel. Organ II instancji stwierdził jednakże, że kwota ta jest daleko niewystarczająca na potrzeby osoby o tak niskim dochodzie jak odwołujący. Toteż, biorąc to pod uwagę, organ pomocy społecznej regularnie wspiera odwołującego w różnych innych formach przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej. W miesiącu kwietniu 2010 r., poza zasiłkiem okresowym przyznanym w takiej samej wysokości odrębną decyzją, odwołujący otrzymał dwukrotnie pomoc w formie zasiłków celowych (decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. na koszty rehabilitacji w kwocie [...] zł oraz decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. na częściowe pokrycie kosztów zakupu energii elektrycznej w kwocie [...] zł). Łącznie z budżetu OPS w D. podopieczny w miesiącu kwietniu otrzymał pomoc społeczną w kwocie [...] zł. Nadto, jak wyżej wspomniano, odwołujący otrzymuje z budżetu państwa dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł miesięcznie, a także jest objęty pomocą rzeczową realizowaną przez GOPS i Stowarzyszenie "A". Badając stan sprawy i regularnie otrzymywane wsparcie finansowe można domniemywać, że w najbliższym czasie organ pomocy społecznej ponownie udzieli jemu pomocy.
SKO za wiarygodne uznał wyjaśnienie organu I instancji o braku środków finansowych na szerszy zakres wsparcia, przy stosunkowo dużej ilości osób potrzebujących pomocy.
Podniesiony przez odwołującego zarzut niezgodnego z prawem wliczenia do dochodu dodatku mieszkaniowego nie jest uzasadniony, ponieważ na potrzeby udzielanej pomocy społecznej wyłączenia dochodowe zawarte zostały w katalogu ustanowionym w art. 3 ust. 4 pkt. 1-5 ustawy o pomocy społecznej, w którym nie mieści się dodatek mieszkaniowy. Wskazując za podstawę swego twierdzenia art. 3 ust. 3 ustawy odwołujący miał zapewne na myśli przepis art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. 2001 r., nr 71, poz. 734 ze zm.), który rzeczywiście wyłącza wliczanie tego dodatku do dochodu, jednakże wyłącznie w postępowaniu prowadzonym w sprawie dodatku mieszkaniowego, nie zaś zasiłku okresowego, dla którego obowiązują przepisy cytowanej wyżej ustawy o pomocy społecznej.
SKO badając zarzuty dotyczące poprawności przeprowadzonego postępowania, w szczególności w zakresie poszanowania ogólnych zasad wyrażonych w art. 7, art. 7 i rozwiniętych w art. 77 oraz 107 § 3 kpa, nie dopatrzyło się uchybień, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Zbyt lakoniczne, zdaniem SKO uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu I instancji, zostało uzupełnione przez SKO. Organ odwoławczy, na podstawie zgromadzonych akt sprawy, starał się szczegółowo wyjaśnić odwołującemu zarówno prawne, jak i faktyczne motywy, które legły u podstaw decyzji podjętej przez organ I instancji. SKO podkreśliło nadto, że organy pomocy społecznej, w świetle obowiązujących przepisów, nie są uprawnione do przejmowania pełnej odpowiedzialności za materialne utrzymanie podopiecznego. Instytucja pomocy społecznej powinna być jedynie okresowym wsparciem, a nie podmiotem permanentnie zabezpieczającym podstawowe środki do życia. Odwołujący się jest co prawda osobą niepełnosprawną, lecz lekki charakter niepełnosprawności nie eliminuje go z aktywnego życia zawodowego. Podopieczny może podejmować działania na rzecz przezwyciężenia swojej trudnej sytuacji życiowej. Dopiero niepełnosprawność o umiarkowanym stopniu uprawniałaby odwołującego do uzyskania świadczenia na okres objęty orzeczeniem w stałej wysokości, w zależności od posiadanego dochodu.
W skardze z dnia [...] sierpnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) na powyższą decyzję (oraz decyzje SKO z dnia [...] czerwca 2010 r. i z dnia [...] maja 2010 r.) T. N. stwierdził, że "dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem socjalnym polegającym na refundacji 70% zapłaconych rachunków". Skarżący stwierdził nadto, że nie podziela argumentacji organu II instancji, że dodatek mieszkaniowy wlicza się do dochodu (k. 3 akt sądowych).
Ustosunkowując się do złożonej skargi, SKO pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. (nr [...]) wniosło o jej oddalenie, ugruntowując swoją dotychczasową argumentację (k. 4-6 akt sądowych).
Postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. WSA działając na podstawie 111 § 2 ppsa postanowił połączyć sprawę o sygn. akt IV SA/Po 758/10 ze sprawą o sygn. akt IV SA/Po 759/10 oraz ze sprawą o sygn. akt IV SA/Po 760/10 w celu ich łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia i prowadzić je dalej pod sygn. akt IV SA/Po 758/10 (k. 10 akt sądowych).
Wszystkie trzy sprawy pozostają ze sobą w związku podmiotowo-przedmiotowym.
W sprawie o sygn. akt IV SA/Po 759/10 przedmiotem skargi jest decyzja SKO z dnia [...] czerwca 2010 r. ([...]) utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...] kwietnia 2010 r., w sprawie przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego skarżącemu w kwocie [...] zł, na częściowe pokrycie kosztów zakupu energii elektrycznej.
W sprawie o sygn. akt IV SA/Po 760/10 przedmiotem skargi jest decyzja SKO z dnia [...] maja 2010 r. (nr [...]) utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...] kwietnia 2010 r., w sprawie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości [...] zł, na okres od [...] do [...] kwietnia 2010 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych powodów, aniżeli wskazane w skardze.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowego było dokonanie kontroli zgodności z prawem trzech decyzji organów administracji publicznej w przedmiocie udzielenia skarżącemu świadczeń z zakresu pomocy społecznej:
1) decyzji SKO w P. z dnia [...] czerwca 2010 r. (nr [...]), utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] maja 2010 r. (nr [...]),
2) decyzji SKO w P. z dnia [...] maja 2010 r. (nr [...]) utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] kwietnia 2010 r. (nr [...]),
3) decyzji SKO w P. z dnia [...] czerwca 2010 r. (nr [...]) utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] kwietnia 2010 r. (nr [...]).
Pomoc społeczna stanowi szczególny obszar działalności organów administracji publicznej. Udzielanie pomocy rodzinom i osobom niepełnosprawnym zostało wprost określone w Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm.), jako jeden z obowiązków władz publicznych (art. 18, 69 i 71 ust. 1 Konstytucji RP). Natomiast szczegółowe zasady przyznawania świadczeń z zakresu pomocy społecznej określa ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm., zwana w niniejszym uzasadnieniu ustawa o pomocy społecznej). Zgodnie z art. 2 ust. 1 przywołanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Możliwości finansowania świadczeń z zakresu pomocy społecznej zależą przede wszystkim od środków pieniężnych pozostających w dyspozycji organu administracji publicznej. Jak jednak słusznie podkreśla się w doktrynie, konieczność kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia, tj. adekwatność do celów pomocy społecznej oraz uwzględnienie jej możliwości nie może powodować odmówienia obligatoryjnej pomocy (np. zasiłku stałego, czy też ubrania) w ewentualnej sytuacji trudności finansowych jednostki pomocy społecznej zobowiązanej do udzielenia świadczenia. Beneficjentowi przysługuje bowiem roszczenie o przyznanie takiego świadczenia i jakiekolwiek okoliczności faktyczne nie mogą go tego uprawnienia pozbawić (Ł. Borkowski, R. Krajeński, S. Szamański, Komentarz do ustawy o pomocy społecznej, Kutno 2007 r., str. 13-14). Podobnie w orzecznictwie przyjmuje się, że okoliczność braku w budżecie gminy, w formie zasiłku celowego, środków na realizację wnioskowanego świadczenia nie może absolutnie usprawiedliwiać odmowy przyznania świadczenia. Odrębną natomiast kwestię stanowi odmowa przyznania pomocy ze względu na wysokość środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej przekazanych ośrodkom do rozdysponowania beneficjentom (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20.01.2009 r., II SA/Ol 964/08, Lex nr 477396).
Przyznanie świadczenia z zakresu pomocy społecznej zależne jest od dochodu osoby ubiegającej się o udzielenie tego świadczenia. W ust. 1 art. 8 ustawy o pomocy społecznej ustawodawca zadecydował, że prawo do przedmiotowych świadczeń przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477,00 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o kwoty przeznaczone na podatek od osób fizycznych, ubezpieczenie zdrowotne oraz alimenty świadczone na rzecz innych osób. Natomiast w art. 8 ust. 4 ustawy prawodawca przesądził, że do tak ustalonego dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Rację ma organ II instancji zauważając, że w powyższym katalogu nie mieści się dodatek mieszkaniowy. Enumerację zamieszczoną w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej należy uznać za zamkniętą (I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2009 r., wersja elektroniczna lex). Dodatek mieszkaniowy jest zatem wliczany do dochodu stanowiącego podstawę ustalenia wysokości przysługującego skarżącemu zasiłku okresowego. Tak samo w orzecznictwie przyjmuje się, że w żadnym przepisie ustawy o pomocy społecznej nie postanowiono, żeby kwota dodatku mieszkaniowego nie podlegała zaliczeniu do dochodu, bądź podlegała odliczeniu od dochodu (wyrok NSA z dnia 23.06.2009 r., sygn. akt I OSK 1249/08, lex nr 563270).
Inną regulacją prawną, nie znajdującą zastosowania do obliczania wysokości zasiłku okresowego jest art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. 2001 r., nr 71, poz. 734 ze zm., zwanej dalej ustawą o dodatkach mieszkaniowych). Ustawa powyższa reguluje zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach. Stosownie do powołanego art. 3 ust. 3 ustawy, do dochodu od wysokości, którego zależy przyznanie dodatku mieszkaniowego nie wlicza się przyznanego już dodatku mieszkaniowego.
Zgodnie z art. 14 ustawy o pomocy społecznej, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., zwaną dalej kpa). Sąd rozpoznając przedmiotową sprawę miał nadto na względzie, że decyzje dotyczące przyznania zasiłków celowych oraz okresowych pozostają w sferze uznania administracyjnego właściwego organu. Spełnienie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego, od którego zależy przyznanie świadczenia z zakresu pomocy społecznej nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w oczekiwanej wysokości. Organy pomocy społecznej muszą bowiem brać pod uwagę nie tylko oczekiwania osoby ubiegającej się o świadczenie, lecz także interesy innych osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, które kwalifikują się do otrzymania tego rodzaju świadczenia. W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, że skoro ustawa o pomocy społecznej dopuszcza możliwość przyznania zasiłku okresowego w wysokości między określonymi przepisami maksimum i minimum, to orzekając w sprawie zasiłku, organy pomocy społecznej obowiązane są kierować się ogólnymi zasadami przyznawania tej pomocy. Przy czym, aby przyznać osobie uprawnionej zasiłek stały w wysokości minimalnej organ winien dokonać analizy posiadanych środków finansowych przeznaczonych na wypłatę świadczeń z pomocy społecznej, w stosunku do liczby osób posiadających prawo do tych świadczeń. Przyczyny przyznania zasiłku w określonej wysokości winny zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji (wyrok NSA z dnia 11.07.2001 r., sygn. akt I OSK 1557/06, lex nr 372669, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 30.07.2008 r., sygn. akt II SA/Gd 426/08, lex nr 504718). Ustalenia powyższych przyczyn należy natomiast dokonywać w oparciu o przepisy kpa, dotyczące postępowania dowodowego. Ich rezultatem powinna być decyzja administracyjna zawierająca właśnie w uzasadnieniu dokładnie określone motywy podjętego rozstrzygnięcia. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywanej przez sąd ogranicza się do zbadania jej zgodności z prawem, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych (wyrok WSA z dnia 18.03.2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 621/08, lex nr 533545). Dlatego organ, działając w ramach uznania, powinien wnikliwie przeprowadzić postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego.
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, organ I instancji przyznając skarżącemu w sprawach o nr [...] (decyzja z dnia [...] maja 2010 r., utrzymana w mocy decyzją SKO z dnia [...] czerwca 2010 r.), nr [...] (decyzja z dnia [...] kwietnia 2010 r., utrzymana w mocy decyzją SKO z dnia [...] maja 2010 r.) zasiłki okresowe w minimalnej wysokości, nie umotywował powodów, dlaczego skarżący nie otrzymał wyższej kwoty, stwierdzając jedynie, że nie dysponuje większymi środkami na ten cel i ze istnieje nadto szerokie grono osób otrzymujących tego rodzaju świadczenia. Argumentacja ta została powtórzona i zaakceptowana przez SKO, które nie uzupełniło w tym zakresie rozważań organu I instancji. Tak samo w sprawie o nr [...] (decyzja z dnia [...] kwietnia 2010 r., utrzymana w mocy przez SKO decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r.), dotyczącej przyznania skarżącemu zasiłku celowego w kwocie [...] zł organy obu instancji nie wykazały konkretnych przesłanek udzielenia skarżącemu świadczenia w takiej wysokości, ograniczając się do stwierdzenia natury ogólnej, że tego typu pomocą objętych jest szereg innych gospodarstw domowych.
Przyznanie świadczenia z zakresu pomocy społecznej w takiej, a nie innej wysokości obliguje organ do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, t. j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), z drugiej zaś strony z koniecznością umożliwienia Sądowi przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem. Ponieważ w przedmiotowej sprawie Sąd nie dysponował w pełni ustalonym materiałem faktycznym sprawy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 135 ppsa uchylił w punkcie I wyroku zaskarżone decyzje SKO w P., tj.
1) decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. (nr [...]) oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] maja 2010 r. (nr [...]),
2) decyzję z dnia [...] maja 2010 r. (nr [...]) oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] kwietnia 2010 r. (nr [...]),
3) decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. (nr [...]) oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] kwietnia 2010 r. (nr [...]).
Rozpoznając ponownie niniejsze sprawy organ I instancji powinien w sposób dokładny ustalić stan faktyczny, tzn. określić dokładnie, jakimi środkami finansowymi dysponuje na cele świadczeń z zakresu pomocy społecznej w stosunku rocznym ( z podaniem konkretnych kwot), jakie konkretnie kwoty zostały rozdysponowane dla innych podopiecznych, jakie ewentualnie kwoty skarżący otrzymał wcześniej z pomocy społecznej, ile gospodarstw domowych korzysta z tych form pomocy, jaka jest ich struktura ilościowa oraz majątkowa, jak kształtuje się średnia miesięczna wysokość dochodu skarżącego w porównaniu do struktury dochodowej oraz ilościowej innych osób pobierających świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Dokonanie powyższej analizy pozwoli następnie organowi I instancji na rzetelne porównanie już ustalonej przez organ II instancji sytuacji majątkowej oraz zdrowotnej skarżącego z dysponowanymi na cele pomocy społecznej środkami. Rozważania na temat zasadności przyznania pomocy w określonej wysokości powinny stanowić istotny fragment uzasadnienia decyzji w tej materii.
W II punkcie wyroku Sąd działając na podstawie art. 152 ppsa określił, ze zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane. Oznacza to, że nie wywołuje ona skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający tę decyzję nie jest jeszcze prawomocny (wyrok NSA z dnia 29.07.2004 r., sygn. akt OSK 591/04, ONSA i WSA 2004/2/32).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło