IV SA/Po 759/09

WyrokWSA w Poznaniu2010-03-03

Skład orzekający: Maciej Dybowski, Ewa Makosz-Frymus, Ewa Kręcichwost-Durchowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy naruszenie porządku publicznego przez klientów lokalu, w którym sprzedawany jest alkohol, stanowi podstawę do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, nawet jeśli przedsiębiorca nie powiadomił o tym policji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że naruszenie porządku publicznego przez klientów lokalu, w którym sprzedawany jest alkohol, stanowi podstawę do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, nawet jeśli przedsiębiorca nie powiadomił o tym policji. Obowiązek zorganizowania działalności w taki sposób, aby klienci nie naruszali przepisów, spoczywa na przedsiębiorcy. Nieświadomość naruszenia przepisów prawa i brak złej woli pozostają bez wpływu na skutek prawny naruszenia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych M. P. z powodu licznych skarg mieszkańców i interwencji policji związanych z zakłócaniem porządku publicznego. Pierwotnie jeden lokal dyskotekowy został podzielony na trzy mniejsze, co zdaniem organów miało na celu obejście przepisów o imprezach masowych. Mimo podziału, problemy z zakłócaniem porządku publicznego i hałasem nadal występowały, a przedsiębiorca nie powiadamiał o nich policji. Organ I instancji cofnął zezwolenie, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. M. P. złożył skargę do WSA, kwestionując ustalenia faktyczne i związek przyczynowy między sprzedażą alkoholu a zakłócaniem porządku.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 marca 2010 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych oddala skargę /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ M.Dybowski /-/ E.Makosz-Frymus Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] Prezydent Miasta O., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, cofnął zezwolenie Prezydenta Miasta O. na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych, w całym zakresie, przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży, w lokalu gastronomicznym w obiekcie dyskotekowym "D. H." mieszczącym się przy ul. [...]w O., wydane w dniu [...].05.2007 r. dla M. P. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w miesiącach: marcu i kwietniu 2007 r. w "Clubie H." w obiekcie dyskotekowym przy ul. [...] w O. została przeprowadzona modernizacja, w wyniku, której z jednego lokalu wyodrębniono trzy lokale: 1) "P. H." - właściciel S. K., 2) "D. H." właściciel M. P., 3) "C. H." właściciel D. K. W dniu [...].07.2007 r. Prezydent O. W. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia w/w zezwoleń w związku z licznymi skargami mieszkańców pobliskich posesji oraz licznymi interwencjami Policji. Decyzjami z dnia [...].12.2007 r. i [...].07.2008 r. wydano decyzje w zakresie zakazu organizowania imprez masowych przez właścicieli trzech powyżej wymienionych lokali. Ustalono, iż pierwotny lokal dyskotekowy "Club H." podzielono przeźroczystymi szybami. Pomiędzy pomieszczeniami można swobodnie przechodzić z jednego lokalu do drugiego i trzeciego, co zdaniem Organu stwarza system "naczyń połączonych". Łączna ilość miejsc w trzech pomieszczeniach wynosiła 370 w tym: -C. H. należący do D. K. - 120 miejsc, P. H. należący do S. K. - 100 miejsc, D. H. należący do M. P.- 150 miejsc. W ocenie Organu miało to na celu ominięcie przepisów ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz.U. Nr 106, poz.680 ze zm.), bowiem zgodnie z nią: "Ilekroć w ustawie jest mowa o imprezie masowej - należy przez to rozumieć imprezę sportową, artystyczną lub rozrywkową, na której liczba miejsc dla osób w przypadku hali sportowej lub innego budynku umożliwiającego przeprowadzenie imprezy wynosi nie mniej niż 300". Zdaniem Organu uczestnicy dyskoteki niezależnie od tego, do jakiego klubu przyszli, w końcu i tak gromadzą się w jednej dyskotece "H.". Jak ustalono podczas oględzin, w lokalach "D. H." i "C. H." wiszą ogłoszenia identycznej treści: "Uwaga!!! Każda osoba, która wyjdzie z klubu H. chcąc do niego wrócić będzie musiała ponownie zakupić BILET". W "P. H." natomiast brak jakiegokolwiek oznaczenia, że jest jeszcze jakiś trzeci klub-lokal. Organ I instancji czyniąc ustalenia dotyczące funkcjonowania lokali przesłuchał w charakterze świadków funkcjonariuszy Policji, a także osoby będące uczestnikami zabawy w przedmiotowym klubie. Impreza masowa organizowana była m.in. przez M. P. w miesiącach styczniu, lutym, marcu, kwietniu, maju i czerwcu 2008 r. W tym samym miejscu i czasie jako organizator imprezy masowej sprzedawał w trakcie jej trwania napoje alkoholowe. Jak wynika z informacji Komendy Powiatowej Policji w O. w okresie od 31.01.2008 r. do 31.07.2008 r. odnotowano 33 interwencje Policji w związku z naruszaniem porządku publicznego i ciszy nocnej w najbliższej okolicy lokali "H.", oraz 18 interwencji udokumentowanych stosownymi notatkami służbowymi. Właściciele lokali dyskotekowych C. H., P. H. oraz D. H. nie powiadamiali Policji o przypadkach zakłócenia porządku publicznego w związku ze sprzedażą i podawaniem napojów alkoholowych w dyskotece "H." Z wcześniejszych zeznań powołanych na świadków mieszkańców posesji położonych w pobliżu obiektu "H " wynika, że szczególnie w dni funkcjonowania dyskoteki tj. od czwartku do niedzieli każdego tygodnia, sytuacja w sąsiedztwie przedmiotowego lokalu nie uległa poprawie w porównaniu z okresem sprzed m-ca kwietnia 2007r., kiedy to funkcjonował jeden lokal "Club H.". Nadal dochodzi do przypadków załatwiania przez młodzież potrzeb fizjologicznych oraz innych zanieczyszczeń w postaci pozostawianych puszek po piwie, naczyniach jednorazowych itp. w okolicznych bramach i podwórkach pobliskich posesji. Większość świadków uskarżała się, że w dni działania dyskoteki każdorazowo budzą ich chuligańskie wybryki pod oknami ich posesji wrzaski, bójki, przekleństwa, włączające się alarmy samochodowe na parkingu, warkot i piski pojazdów ruszających i zatrzymujących się przed obiektem dyskotekowym, wydobywająca się głośna muzyka, dudnienie, używanie klaksonów samochodowych, szczególnie uciążliwych w godzinach nocnych, uniemożliwiających odpoczynek nocny i zakłócających spokój lokatorom i ich rodzinom, zwłaszcza dzieciom. Niejednokrotnie mieszkańcy przedmiotowych posesji interweniowali w tej sprawie telefonicznie na Policji. W opinii Komendanta Powiatowego Policji w O.., przeprowadzone prace modernizacyjne polegające na wyodrębnieniu z pierwotnego lokalu "Club H." trzech odrębnych lokali rozrywkowych nie wyeliminowało w żaden sposób problemów, zagrożeń i uciążliwości dla okolicznych mieszkańców. Nie zmieniło również sytuacji prawnej, albowiem w przedmiotowym miejscu organizowane są imprezy o charakterze masowym, z tą tylko różnicą, że w chwili obecnej imprezy te organizują wspólnie trzy podmioty gospodarcze. Jako podstawę prawną cofnięcia zezwolenia dla M. P. Organ I instancji wskazał art.18 ust. 10 pkt 2 i art. 18 ust. 7 pkt 9 w zw. z art.18 ust. 10 pkt 3 ustawy z dnia 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 3 zezwolenie cofa się w przypadku: powtarzającego się, co najmniej dwukrotnie w okresie 6 miesięcy, w miejscu sprzedaży lub najbliższej okolicy, zakłócania porządku publicznego w związku ze sprzedażą napojów alkoholowych przez dany punkt sprzedaży, gdy prowadzący ten punkt nie powiadamia organów powołanych do ochrony porządku publicznego. Zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 20.05.1971 r. Kodeks Wykroczeń (t.j.: Dz. U. z 2007r. Nr 109, poz.756): "Kto krzykiem, hałasem, alarmem lub innym wybrykiem zakłóca spokój, porządek publiczny, spoczynek nocny albo wywołuje zgorszenie w miejscu publicznym, podlega karze (...)". Organ I instancji podniósł, iż zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że w badanym okresie dochodziło do zakłócania porządku publicznego, co potwierdzają zeznania świadków oraz okresowe informacje z Komendy Powiatowej Policji w O.., którzy podkreślają z naciskiem różnicę w sytuacji jaka istnieje obecnie z wszystkimi uciążliwościami związanymi z funkcjonowaniem przedmiotowego lokalu M. P. i lokali pozostałych współwłaścicieli, a jaka miała miejsce przed ich otwarciem i wydaniem przedmiotowych zezwoleń na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M. P., wnosząc o umorzenie postępowania ze względu na bezprzedmiotowość, ewentualnie o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Odwołujący wskazał na wadliwość przytoczonej podstawy prawnej tj. art. 18 ust. 7 pkt 9 oraz art. 18 ust. 10 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, a ponadto na błędne ustalenia faktyczne, które zostały poczynione przez organ I instancji. M.P. wskazał, iż wyroki Sądu Rejonowego w O. (w przedmiocie karania zainteresowanego za zorganizowanie imprezy masowej), z uwagi na wszczęcie postępowania odwoławczego są na dzień dzisiejszy nieprawomocne, a więc nie można w tym aspekcie wskazywać na bezsprzeczną winę M. P.. Odwołujący podniósł nadto, iż organ I instancji nie wykazał związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem porządku publicznego, a sprzedażą napojów alkoholowych w lokalu "D. H.". Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Dokonując ponownej analizy zgromadzonego materiału w sprawie organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji wnikliwie przeprowadził postępowanie wyjaśniające. Uznano, że zarówno szczegółowe informacje organów ścigania, skargi okolicznych mieszkańców na zachowania uczestników imprez, odnotowane zakłócenia porządku publicznego, jak i stwierdzone wykroczenia wskazywały, że istniały podstawy do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych. W ocenie Organu II instancji przeprowadzone w lokalu "H." prace modernizacyjne, polegające na wyodrębnieniu trzech nowych lokali ("C. H.", "D. H. " i " P. H."), miały na celu wyłącznie uniknięcie konieczności spełnienia przez właścicieli ww. lokali wymogów określonych w ustawie o bezpieczeństwie imprez masowych, a co za tym idzie uniemożliwiały wydanie decyzji o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w przypadku ziszczenia przesłanek przewidzianych ustawą o wychowaniu w trzeźwości. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył M. P.. Skarżący zarzucił Organowi, iż ustalenia faktyczne przez niego poczynione są bezprawne, a zgromadzony materiał w żadnym aspekcie nie wskazuje, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisu art. 18 ust. 10 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Jedynym materiałem dowodowym w tym zakresie są notatki urzędowe policjantów i skargi M. K. Odnosząc się do notatek Skarżący stwierdził, iż ich analiza wskazuje jedynie, że wszelkie wykroczenia miały miejsce w "pobliżu lokali", a nie, że zakłócenia spowodowane były przez klientów któregokolwiek z lokali H. Nie wykazano, zatem związku przyczynowego, pomiędzy wykroczeniami popełnionymi w pobliżu tych trzech lokali, a sprzedażą w nich napojów alkoholowych. Strona skarżąca podniosła, iż nie mogła powiadomić o tych zdarzeniach Policji, gdyż nie miała na ten temat żadnej wiedzy. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Zatem kontrolują, czy organy administracyjne, wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze stan faktyczny przedmiotowej sprawy, jak i obowiązujący w dacie wydania zaskarżonego aktu stan normatywny, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle zarzutów w niej podniesionych punkt wyjścia do rozważań na temat prawidłowości procedowania przez organy administracji jak i wydanych w toku postępowania rozstrzygnięć stanowić winna wykładnia art. 18 ust. 10 pkt 2 i 3 w zw. z ust. 7 pkt 9 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 70, poz. 473 ze zm). Art. 18 ust. 10 pkt 2 cytowanego aktu normatywnego stanowi, iż zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych. Z kolei katalog tych warunków mający charakter zamknięty określony został w ust. 7 przedmiotowego artykułu. Wśród 9 warunków o zróżnicowanym charakterze ustawodawca przewidział "przestrzeganie innych zasad i warunków określonych przepisami prawa". Zważywszy, więc, że organ administracji publicznej w zezwoleniu określa warunki sprzedaży napojów alkoholowych, to przyjąć należy, że określenie warunków ma istotne znaczenie, gdyż w przypadku ich nieprzestrzegania, organ obowiązany jest do cofnięcia zezwolenia. W pierwszej kolejności warte podkreślenia jest to, iż ustawodawca w żaden sposób nie uzależnił cofnięcia wydanego zezwolenia od powtarzającego się naruszenia zasad i warunków sprzedaży napojów alkoholowych. Tym samym nawet jednorazowe, stwierdzone naruszenie przez przedsiębiorcę stosownych zasad i warunków winno obligować organ do cofnięcia wydanego uprzednio zezwolenia. Należy przy tym zaznaczyć, że sąd w składzie orzekającym w pełni podziela wyrażoną w wyrokach z dnia 2 maja 2001 r., sygn. akt II SA 1452/00 oraz z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 175/06 rygorystyczną wykładnię przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w kwestii zasad (warunków) cofania zezwolenia, w przypadku naruszenia tych zasad, polegających na sprzedaży alkoholu z naruszeniem określonych w ustawie warunków. W rezultacie należy przyjąć, że w myśl art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, jeżeli stwierdzony zostanie choćby tylko jeden przypadek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, obowiązkiem organu zezwalającego jest cofnięcie wydanego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Stosownie do treści art. 18 ust. 10 pkt 3 przedmiotowej ustawy organ zezwalający cofa zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych w przypadku powtarzającego się, co najmniej dwukrotnie w okresie 6 miesięcy, w miejscu sprzedaży lub najbliższej okolicy, zakłócania porządku publicznego w związku ze sprzedażą napojów alkoholowych przez dany punkt sprzedaży, gdy prowadzący ten punkt nie powiadamia organów powołanych do ochrony porządku publicznego. Prawidłowo organ administracyjny przyjął, że skarżący ponosił odpowiedzialność za zachowania klientów poza lokalem. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż na przedsiębiorcy prowadzącym działalność gospodarczą, m.in. w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych, spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, by klienci zachowaniem swoim nie naruszali przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (wyrok NSA z dnia 22 maja 2001 r., II SA 1452/00, LEX nr 77649) W ocenie Sądu nie mają znaczenia twierdzenia Skarżącego, iż nie wiedział o przypadkach zakłócania porządku publicznego przez klientów któregokolwiek z lokali H. Ustawodawca, bowiem nie różnicuje skutku nieprzestrzegania warunków sprzedaży alkoholu w zależności od stopnia szkodliwości społecznej konkretnego naruszenia ani ilości naruszeń. Nieprzestrzeganie ustawowych warunków sprzedaży alkoholu zawsze skutkuje jednakowo: cofnięciem zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Nieświadomość naruszenia przepisów prawa i brak złej woli pozostają bez wpływu na skutek prawny naruszenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11.01.2006 r., sygn. aktVISA/Wa 1703/05). Skarżący dołączył do skargi mapkę sytuacyjną sprzedaży napojów alkoholowych w centrum O, z której wynika, iż w najbliższej okolicy lokali "H. C." i "H. D." znajdują się jeszcze market spożywczy "G." ze stoiskiem alkoholowym oraz restauracja "B.P.". Biorąc pod uwagę usytuowanie lokali, po pierwsze nie sposób uznać, iż tłumy zakłócających spokój ludzi, będących pod wpływem alkoholu wychodzą ze sklepu spożywczego, bowiem na terenie sklepu i pod sklepem istnieje zakaz spożywania alkoholu. Nadto racjonalny sposób rozumowania wyklucza możliwość pobytu w sklepie, w tym samym czasie,tak dużej ilości ludzi. To samo tyczy się restauracji, aczkolwiek nie jest wykluczone spożywanie przez osoby w niej przebywające alkoholu. Mimo wszystko naruszenia porządku publicznego wynikają przed wszystkim z negatywnych ocen stanu bezpieczeństwa i porządku publicznego za poszczególne okresy sporządzanych przez Komendanta Powiatowego Policji w O., z oświadczeń samych uczestników zabawy w trzech przedmiotowych lokalach, jak i notatek służbowych funkcjonariuszy Policji, z których wynika, iż osoby zakłócające porządek publiczny wychodziły z lokalu "H.", a także, które przy okazji interwencji Policji informowały funkcjonariuszy, iż drzwi wewnątrz lokalu pomiędzy salami raz są otwarte, a raz zamknięte. Nie sposób jednocześnie zgodzić się z zarzutem niedokładnego ustalenia przez Organy stanu faktycznego sprawy. Na podstawie analizy dołączonych do sprawy akt administracyjnych Sąd uznał, iż organy dopełniły wszelkiej staranności w wyjaśnieniu okoliczności sprawy. W aktach znajdują się m. in.: protokół z oględzin przedmiotowego lokalu (k.205), notatki służbowe funkcjonariuszy Policji, (k. 159-176 akt adm.), decyzja Zarządu Powiatu O. z dnia [...].12.2007 r. zabraniająca przeprowadzania imprezy masowej w lokalach C. H., D. H. i P. H. (k.32 akt adm.). Organy administracji publicznej miały wystarczający materiał dowodowy, który został prawidłowo rozważony i znalazł wyraz w ustalonym stanie faktycznym. W aktach administracyjnych znajduje się wyrok nakazowy wydany w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, uznający m.in M. P. za winnego popełnienia wykroczeń z art. 21 ust. 3 i 4 ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych (k.192 akt adm.) Naturalnie takie nieprawomocne orzeczenie nie jest wiążące dla sądu administracyjnego. Może on zaakceptować ustalenia organu administracji odmienne od tych, które legły u podstaw wydania przez sąd powszechny wyroku nakazowego. Co oczywiste, może również podzielić ustalenia organu zbieżne z podstawami wydania przez sąd powszechny wyroku nakazowego. Niewątpliwie jednak sąd administracyjny nie jest upoważniony do podważania wypowiedzi sądu powszechnego w sytuacji, gdy na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, skarżący taką wypowiedź, w sposób mniej lub bardziej bezpośredni, kwestionuje. Sądowi znany jest również wyrok tutejszego Sądu oddalający skargę m.in. M. P. na decyzję SKO uznającą, iż pomieszczenia C. H., D. H. i P. H. faktycznie stanowią jeden lokal, w którym organizowane są imprezy masowe. W reasumpcji powyższych rozważań uznać należało, iż organ I instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie doszło do nieprzestrzegania warunków sprzedaży alkoholowych i prawidłowo zastosował przewidziany ustawą skutek takiego naruszenia, polegający na cofnięciu wydanych zezwoleń. Prawidłowa była również decyzja wydana przez organ odwoławczy ponownie rozpatrujący i rozstrzygający sprawę w świetle zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wbrew twierdzeniom skarżącego, to na przedsiębiorcy prowadzącym działalność gospodarczą, m.in. w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych, spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, by klienci zachowaniem swoim nie naruszali przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W tym stanie rzeczy uznać należało, że organy administracji publicznej nie naruszyły prawa, a wydane w toku postępowania administracyjnego decyzje były prawidłowe. Zważywszy powyższe, Sąd uznał zarzuty skargi na niezasadne. Tym samym działając na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. /-/ E. Kręcichwost – Durchowska /-/ M. Dybowski /-/ E. Makosz - Frymus ja

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło