IV SA/Po 771/18
WyrokWSA w Poznaniu2019-02-07
Skład orzekający: Maciej Busz, Tomasz Grossmann, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozpoczęcie robót rozbiórkowych bez pozwolenia na rozbiórkę, w celu usunięcia bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa, a następnie dokonanie całkowitej rozbiórki budynku, może być podstawą do umorzenia postępowania w sprawie wydania pozwolenia na rozbiórkę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że rozpoczęcie robót rozbiórkowych bez pozwolenia na rozbiórkę, nawet w celu usunięcia bezpośredniego zagrożenia, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na rozbiórkę. Dokonanie całkowitej rozbiórki budynku przed złożeniem wniosku o pozwolenie na rozbiórkę czyni postępowanie administracyjne bezprzedmiotowym, co uzasadnia jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Prezydent Miasta umorzył postępowanie w sprawie pozwolenia na rozbiórkę budynku dawnego Domu Katolickiego, uznając, że roboty zostały rozpoczęte z naruszeniem przepisów Prawa budowlanego, a inwestor przekroczył zakres robót dopuszczalnych w trybie art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Inwestorka złożyła skargę do WSA, argumentując, że działała w stanie wyższej konieczności i dochowała obowiązku bezzwłoczności. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor Sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Protokolant st. sekr. sądowy Barbara Szymkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 lutego 2019 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę w całości.
Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] maja 2018r., na podstawie art. 105 § 1 i art. 104 k.p.a. w związku z art. 32 ust. 4a ustawy z dnia [...] lipca 1994r. Prawo budowlane umorzył postępowanie administracyjne w sprawię udzielenia pozwolenia na rozbiórkę budynku określonego jako dawny Dom Katolicki przy ul. [...] w P. (działka nr ewid.[...], ark. [...], obr. M.) z wniosku R. C. w P.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji argumentował, że zgodnie z art. 32 ust. 4a ustawy Prawo budowlane nie wydaje się pozwolenia na budowę w przypadku rozpoczęcia robót budowlanych z naruszeniem przepisu art. 28 ust. 1, który stanowi, iż roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Ponadto organ wskazał, iż w sprawie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w jego ocenie nie może być zastosowany art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego ponieważ dokonano całkowitej rozbiórki, inwestor nie wykazał, że podjął jakiekolwiek roboty zabezpieczające oraz upływ czasu od dokonanej rozbiórki budynku do złożenia przez inwestora niniejszego wniosku w sprawie rozbiórki. Organ przywołując orzecznictwo sądowoadministracyjne uznał, iż przepis art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego nie może prowadzić do działania inwestora, który przekracza granice wyznaczone jego normą. Uprawnienie dla inwestora wynikające z tego przepisu nie daje mu prawa do dokonania całkowitej rozbiórki obiektu budowlanego.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła R. C. reprezentowana przez radcę prawnego M. D. zarzucając naruszenie prawa procesowego polegające na dowolnym przyjęciu, że Wnioskodawca przekroczył dozwolony zakres prowadzenia robót budowlanych w oparciu o art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego - bez wyjaśnienia, na jakim etapie robót rozbiórkowych obiekt przestał stwarzać zagrożenie dla ludzi i mienia. Ponadto skarżący wskazuje, że bezpodstawnie przyjęto, iż upływ czasu między rozpoczęciem robót objętych wnioskiem a momentem złożenia samego wniosku powoduje niedopuszczalność samego wniosku. Odwołujący wskazuje, iż odnośny wniosek był drugim wystąpieniem wnioskodawcy i został złożony niezwłocznie po stwierdzeniu, że decyzja ostateczna podtrzymująca sprzeciw od zgłoszenia robót budowlanych była zasadna (nie złożono skargi do sądu administracyjnego, ale niezwłocznie złożono odnośny wniosek). Stąd skarżący domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę lub ewentualnie uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Wojewoda decyzją z dnia [...] czerwca 2018r. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
W motywach rozstrzygnięcia organ architektoniczno-budowlany II instancji wskazał, że w badanej sprawie rozstrzygnięciu podlega kwestia możliwości zastosowania art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego w brzmieniu "Roboty zabezpieczające i rozbiórkowe można rozpocząć przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę lub przed ich zgłoszeniem, jeżeli mają one na celu usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Rozpoczęcie takich robót nie zwalnia od obowiązku bezzwłocznego uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub zgłoszenia o zamierzonej rozbiórce obiektu budowlanego." Z akt sprawy wynika, iż wniosek w sprawie przedmiotowej rozbiórki objęty niniejszym postępowaniem został złożony przez inwestora w dniu [...] lutego 2018r. Jak wskazuje skarżący i potwierdzają to załączone do akt sprawy organu I instancji dokumenty, inwestor pismem z [...] sierpnia 2017r. (wpływ do organu [...] sierpnia 2017r.) zgłosił zamiar wykonania rozbiórki budynku kaplicy (działka nr [...], obręb M., ark. [...]) ze względu na stan techniczny zagrażający życiu i mieniu wskazując na art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego. W zgłoszeniu wskazano termin realizacji [...] sierpnia 2017r. Prezydent Miasta P. decyzją z [...] sierpnia 2017r. znak: [...] zgłosił sprzeciw ponieważ uznał, iż sprawa dotyczy robót objętych obowiązkiem pozwolenia na budowę. Na etapie odwoławczym od tej decyzji inwestor w odwołaniu wskazał, iż przeprowadzenie rozbiórki było konieczne wobec jednoznacznych ekspertyz, z których wynikało niebezpieczeństwo zawalenia się budynku i wyrządzenia szkód, a nawet sprowadzenia niebezpieczeństwa dla zdrowia i życia ludzi. Ekspertyzy nie pozostawiały wątpliwości, że do prac należy przystąpić natychmiast i wskazał, iż obecnie rozbiórka została już wykonana. Wojewoda decyzją z [...] października 2017r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji popierając stanowisko, iż roboty rozbiórkowe budowli o wysokości powyżej 8,0 m wymagają pozwolenia na rozbiórkę. Odbiór decyzji wojewody nastąpił [...] października 2017r. Natomiast wniosek o pozwolenie na rozbiórkę został złożony dopiero [...] listopada 2017r., czyli po znacznym upływie czasu, nie można powiedzieć że bezzwłocznie jak to wynika z art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego. Ponadto został pozostawiony przez Prezydenta Miasta P. bez rozpoznania ponieważ inwestor nie uzupełnił braków wniosku, do których uzupełnienia został wezwany (w sprawie wojewoda wydał postanowienie z [...] stycznia 2018r. znak: [...], w którym potwierdził, iż organ I instancji nie dopuścił się bezczynności pozostawiając sprawę bez rozpoznania). Postanowienie pełnomocnik inwestora odebrał w dniu [...] stycznia 2018r. Natomiast rozpatrywany obecnie wniosek złożył w dniu [...] lutego 2018r.
W oparciu o przedstawioną analizę przebiegu postępowań dotyczących uzyskania pozwolenia na rozbiórkę dawnego Domu Katolickiego przy ul. [...] w P. nie można uznać, iż inwestor dopełnił obowiązku wynikającego z art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego w zakresie bezzwłocznego uzyskania pozwolenia na rozbiórkę. Jak wynika z akt sprawy, treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz jak to potwierdził inwestor, że prace rozbiórkowe zostały już zakończone, stąd mając na uwadze literalne brzmienie przepisu art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego w części - roboty zabezpieczające i rozbiórkowe można rozpocząć przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę lub przed ich zgłoszeniem – Wojewoda potwierdził stanowisko organu I instancji w zaskarżonej decyzji, iż w badanej sprawie przepis ten nie ma zastosowania. Takie stanowisko jak to już wskazano w zaskarżonej decyzji potwierdza szerokie orzecznictwo sądowoadministracyjne w tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] czerwca 2011r., sygn. akt II OSK [...]. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że przepis art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego zezwala inwestorowi jedynie na rozpoczęcie robót zabezpieczających i rozbiórkowych przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę w celu usunięcia bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, a nie na całkowite rozebranie budynku. Uprawnienie i obowiązek inwestora do podjęcia natychmiastowych działań w celu usunięcia bezpośredniego zagrożenia, o którym mowa w art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego, nie może być rozumiany w ten sposób, że w ramach tego działania inwestor może przekroczyć granice wyznaczone tym przepisem i wykonać bez pozwolenia rozbiórkę budynku w zakresie wykraczającym poza konieczność usunięcia bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
Jak wskazał Prezydent Miasta P. w zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 32 ust. 4a Prawa budowlanego nie wydaje się pozwolenia na budowę w przypadku rozpoczęcia robót budowlanych z naruszeniem przepisu art. 28 ust. 1, który stanowi, iż roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Zasada wyrażona w ww. art. 28 obowiązuje również w odniesieniu do robót budowlanych polegających na rozbiórce obiektu budowlanego, albowiem rozbiórka jest możliwa jedynie poprzez przeprowadzenie odpowiednich robót budowlanych, o jakich mowa w art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego (budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego).
W tym stanie rzeczy, dokonanie rozbiórki przed wszczęciem postępowania administracyjnego powoduje, iż przestaje istnieć jeden z podstawowych elementów stosunku administracyjno-prawnego, jakim jest jego przedmiot, w tym przypadku budynek Domu Katolickiego, którego miałoby dotyczyć postępowanie zakończone określonym rozstrzygnięciem. Postępowanie administracyjne w tej sprawie staje się tym samym bezprzedmiotowe, wobec czego spełniona jest hipoteza normy zawartej w art. 105 § 1 k.p.a., obligującej organ do umorzenia postępowania administracyjnego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu od powyższej decyzji Wojewody złożyła R. C. w P. reprezentowana przez r. pr. M. D. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Skarżąca zarzuciła naruszenia art. 138 §1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która powinna być uchylona oraz naruszenia art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego poprzez jego błędną interpretację i stwierdzenie, że złożony w sprawie wniosek nie spełnia wymogów tego przepisu.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że złożyła wniosek w trybie art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego, gdyż zmuszona była rozpocząć czynności rozbiórkowe przed uzyskaniem pozwolenia, z uwagi na zagrożenie jakie pozostający w jej posiadaniu budynek stwarzał dla zdrowia i życia ludzkiego.
Umorzenie przedmiotowego postępowania organy obu instancji uzasadniły "brakiem niezwłoczności" oraz przekroczeniem przez Skarżącą dozwolonego zakresu prowadzenia robót rozbiórkowych w oparciu o przepis art. 31 ust. 5 Pb. Z przywołanym stanowiskiem nie sposób się zgodzić.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że ewentualne przekroczenie przez Skarżącą dozwolonego zakresu robót budowlanych, których prowadzenie dopuszczalne jest w świetle art. 31 ust. 5 Pb a także ewentualne niedochowanie "niezwłoczności" - nie jest przesłanką negatywną do rozpatrzenia wniosku o pozwolenie na rozbiórkę w trybie przywołanego przepisu. Stosowanie sui generis sankcji administracyjnej w postaci odmowy procedowania wniosku Skarżącej - nie znajduje oparcia w przepisach prawa, przeciwnie - samo rozpoczęcie robót w przywołanym trybie stanowi źródło obowiązku (ale i uprawnienia) Skarżącej do uzyskania pozwolenia na rozbiórkę w trybie tego właśnie przepisu.
Następnie należy zauważyć, że organy obu instancji nieprawidłowo zinterpretowały znaczenie słowa "niezwłocznie" użytego w przywołanym przepisie. Należy bowiem zauważyć, że Skarżąca zgłosiła zamiar wykonania rozbiórki jeszcze przed jej rozpoczęciem, a bezpośrednio po uprawomocnieniu się sprzeciwu od zgłoszenia - wniosła wniosek o pozwolenie na rozbiórkę. Wniosek ten pozostał bez rozpoznania z uwagi na braki formalne - z których istnieniem Skarżąca się nie zgadzała. Po prawomocnej odmowie uwzględnienia ponaglenia przez Wojewodę - Skarżąca złożyła kolejny wniosek, do którego załączyła wymagane dokumenty. Ten wniosek (mimo faktycznego prowadzenia postępowania merytorycznego przez organ) nie został jednak uwzględniony, a zapoczątkowane nim postępowanie, po przedłożeniu przez Skarżącą dodatkowych informacji i wyjaśnień, zostało umorzone - z przyczyn w zakresie których nie nastąpiły żadne zmiany od daty jego złożenia.
Biorąc pod uwagę ratio legis art. 31 ust. 5 Pb oraz zasady postępowania administracyjnego, w szczególności zaś zasadę pogłębiania zaufania do państwa i jego organów - nie sposób zgodzić się z rozstrzygnięciem w przedmiotowej sprawie. Niepodważalnie bowiem Skarżąca od samego początku dążyła do dopełnienia obowiązków nałożonych przepisami prawa budowlanego. Stwierdzenie braku "niezwłoczności" byłoby ze strony organu słuszne - jednak wyłącznie pod warunkiem, że Skarżąca zachowywałaby bierność, co nie miało miejsca. Skarżąca dążyła do uzyskania przedmiotowego pozwolenia składając odpowiednie wnioski - niezwłocznie po uzyskaniu materiałów stanowiących niezbędne załączniki (zgodnie z wytycznymi zawartymi w niekorzystnych dla niej rozstrzygnięciach).
Skarżąca wskazała, że nie sposób także zgodzić się ze stanowiskiem organu, jakoby stopień zaawansowania prac był zbyt daleki - nie wiadomo bowiem, na jakim materiale dowodowym organ oparł się w tym.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przy czym podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji I instancji, Sąd nie dopatrzył się przy ich wydaniu naruszeń prawa skutkujących koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w przedmiotowej sprawie stała się decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. o umorzeniu postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia na rozbiórkę budynku określonego jako dawny Dom Katolicki położony w P..
Przepis art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r., poz. 1202) zawiera generalną zasadę obowiązującą również w odniesieniu do robót budowlanych polegających na rozbiórce obiektu budowlanego, zgodnie z którą roboty te można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę, z zastrzeżeniem art. 29 - 31. Przez roboty budowlane rozumieć bowiem należy budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego). W niniejszej sprawie organy prawidłowo wskazały, że rozbiórka przedmiotowego budynku nie mieści się w kategorii wskazanej w art. 31 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Oznacza to, że w takim przypadku nie obowiązuje reguła wyłączenia uzyskania pozwolenia na rozbiórkę, lecz na zasadach ogólnych (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego) inwestor winien uzyskać pozwolenie na rozbiórkę przedmiotowego budynku, z uwagi na jego wysokość przekraczającą 8 m, co wynikało z dokumentacji zgłoszenia robót z [...] sierpnia 2017r. (akta adm. I inst.). Obowiązek wystąpienia o pozwolenie na rozbiórkę został następnie potwierdzony decyzją Wojewody z [...] października 2017r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] sierpnia 2017r. wnoszącej sprzeciw wobec zamiaru zgłoszenia robót budowanych polegających na rozbiórce budynku kaplicy położonej na działce o nr ewide[...], ark. [...], obręb M. w P.. Powyższa decyzja nie została poddana kontroli sądowoadminsitracyjnej.
Z akt administracyjnych sprawy wynika także, czego nie kwestionowała Skarżąca, że w sierpniu 2017r. sporny budynek został całkowicie rozebrany. Potwierdził to inwestor w piśmie z [...] kwietnia 2018r. (k. 27 akt adm. I inst.), uprawniony geodeta w opinii z [...] października 2017r. (k. 48v akt adm.), a także Konserwator Zabytków w zawiadomieniu o możliwości popełnienia przestępstwa z [...] września 2017r., że budynek uległ zburzeniu w dniu [...] sierpnia 2017r. (k. 58 akt adm.). Także w protokole spisanym w dniu [...] października 2017r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowanego dla Miasta P. inwestor w obecności profesjonalnego pełnomocnika wyjaśnił, że wobec katastrofalnego stanu technicznego budynku podjęta została po spotkaniu z Radą Parafialną decyzja o jego natychmiastowej rozbiórce, co zgłoszono do organu nadzoru budowlanego (k. 50 akt adm.).
Słusznie zatem przyjęły organy obu instancji, że w niniejszym postępowaniu zainicjowanym wnioskiem z [...] lutego 2018r. brak było podstaw do wydania pozwolenia na rozbiórkę, a to z powodu faktycznego rozebrania budynku przed rozpoznaniem, a nawet wniesieniem do organu wniosku o wydanie pozwolenia na jego rozbiórkę. Tymczasem, Skarżąca domagając się merytorycznego rozpoznania jej wniosku, wskazywała, że w rozpatrywanej sprawie zaistniała sytuacja, o której mowa w art. 31 ust. 5 Prawo budowlane.
W ocenie Sądu, stanowisko Skarżącej jest błędne.
Rozbiórka obiektu jest możliwa jedynie poprzez przeprowadzenie odpowiednich robót budowlanych, które – w myśl art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego – wymagają uzyskania pozwolenia na budowę. Zatem zasadą jest obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego. Powyższy przepis odsyła też do art. 31, który określa wyłączenia od tego obowiązku. Mają one charakter wyczerpujący i nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej.
Natomiast, zgodnie z art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego roboty zabezpieczające i rozbiórkowe można rozpocząć przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę lub przed ich zgłoszeniem, jeżeli mają one na celu usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Rozpoczęcie takich robót nie zwalnia od obowiązku uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub zgłoszenia o zamierzonej rozbiórce obiektu budowlanego. Jest to zatem instytucja wyjątkowa, oparta na swoistym "stanie wyższej konieczności". Jak wynika z treści tego przepisu, zastosowanie tej instytucji wymaga spełnienia kilku warunków, a mianowicie:
a) zagrożenie bezpieczeństwa musi zaś być bezpośrednie, co oznacza, że nie można, ze względu na grożące bliskie niebezpieczeństwo, zastosować zwykłego trybu uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub zgłoszenia;
b) niebezpieczeństwo to musi zagrażać dobrom szczególnie chronionym, tj. zdrowiu lub życiu ludzi oraz mieniu;
c) rozpoczynając roboty inwestor ma obowiązek bezzwłocznie, tj. natychmiast kiedy dokonanie czynności będzie możliwe, uzyskać pozwolenie lub dokonać zgłoszenia.
Należy zwrócić uwagę, iż przepis ten zezwala jedynie na rozpoczęcie robót zabezpieczających i rozbiórkowych.
W rozpatrywanej sprawie niekwestionowanym jest, iż strona skarżąca w dniu [...] lutego 2018r. złożyła wniosek o pozwolenie na rozbiórkę tego obiektu, który był już rozebrany w sierpniu 2017r. Wprawdzie Skarżąca podnosiła, że w dniu [...] sierpnia 2017r. zgłosiła zamiar wykonania robót rozbiórkowych, ale postępowanie administracyjne w przedmiocie tego zgłoszenia zakończyło się w istocie kiedy decyzja Wojewody z [...] października 2017r. stała się ostateczna i prawomocna, na skutek nie wniesienia przez Skarżącą skargi do sądu administracyjnego. Wniosek o pozwolenie na rozbiórkę w ślad za rozstrzygnięciem Wojewody Skarżąca złożyła dopiero [...] lutego 2018r., przy czym wyjaśnione zostało przez organ, że przedmiotowy budynek już wtedy był rozebrany, co nastąpiło w sierpniu 2017r. Okoliczności tej Skarżąca nie zaprzeczyła.
Wydanie decyzji merytorycznej zezwalającej na wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego w związku z art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego byłoby możliwe jedynie w sytuacji, gdyby w chwili wydawania decyzji obiekt ten w jego części jeszcze istniał. Zgodnie z przyjętym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem tryb uregulowany w art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego nie może prowadzić do całkowitej rozbiórki budynku, a taka sytuacja w niniejszej sprawie miała miejsce, skoro jeszcze na etapie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych doszło do całkowitego rozebrania budynku.
Przepis art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego zezwala jedynie na rozpoczęcie robót zabezpieczających i rozbiórkowych, pod warunkiem, że zachodzi stan wyższej konieczności. Należy mieć na względzie, że uprawnienie przyznane inwestorowi na podstawie tego przepisu wcale nie przyznaje inwestorowi prawa do dokonania całkowitej rozbiórki obiektu budowlanego, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Oznacza to, że nawet w przypadku podjęcia działań na podstawie art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego, celem dokonania całkowitej rozbiórki, inwestor i tak musiałby na zasadach ogólnych uzyskać decyzję o pozwoleniu na rozbiórkę, w oparciu o art. 28 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 1 Prawa budowlanego. Błędne jest zatem stanowisko, że przepis art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego zezwala, poza rozpoczęciem prac rozbiórkowych, także na ich zakończenie. A zatem uprawnienie i obowiązek inwestora do podjęcia natychmiastowych działań w celu usunięcia bezpośredniego zagrożenia, o którym mowa w art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego, nie może być rozumiany w ten sposób, że w ramach tego działania inwestor może przekroczyć granice wyznaczone tym przepisem i wykonać bez pozwolenia rozbiórkę budynku w zakresie wykraczającym poza konieczność usunięcia bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1599/10, publ. LEX nr 847156, Wspólnota 2011/29/44, wyr. NSA z 24 października 2014r., sygn. akt II OSK 913/13; dostępne Centralna Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Nie można, więc zgodzić się z zarzutami skargi, że z uwagi na przepis art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego, Skarżąca mogła rozebrać budynek w całości przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę. Tym bardziej, że w okolicznościach niniejszej sprawy na dzień złożenia wniosku wydanie pozwolenia na rozbiórkę budynku fizycznie już on nie istniał.
Podkreślić przy tym należy, że przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu administracji o umorzeniu postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem z [...] lutego 2018r.
Z drugiej strony Skarżąca podnosiła, że dopełniła przesłanki bezzwłoczności uzyskania pozwolenia na rozbiórkę, bo pierwotnie złożyła zgłoszenie zamiaru wykonania robót rozbiórkowych i w trybie art. 31 ust. 5 Prawa budowanego przystąpiła do czynności rozbiórkowych, a na skutek utrzymania w mocy sprzeciwu organu I instancji przez Wojewodę, Skarżąca konsekwentnie wniosła o wydanie pozwolenia na rozbiórkę.
W ocenie Sądu, złożenie wniosku o pozwolenie na rozbiórkę przedmiotowego obiektu w dniu [...] lutego 2018r., kiedy postępowanie w przedmiocie zgłoszenia robót rozbiórkowych zakończyło się dla Skarżącej w listopada 2017r. wraz z upływem terminu do zaskarżenia decyzji Wojewody z [...] października 2017r., nie wyczerpuje przesłanki bezzwłocznego złożenia wniosku o wydanie pozwolenia na rozbiórkę w sytuacji podjęcia zabezpieczających robót rozbiórkowych w trybie art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego. Powszechnie przyjmuje się, że termin "bezzwłocznie" oznacza bez zbędnej zwłoki, w najbliższym realnie możliwym terminie, chociaż nie należy przez to rozumieć "natychmiast". Wobec powyższego w okolicznościach niniejszej sprawy odległość czasowa pomiędzy momentem kiedy decyzja Wojewody z [...] października 2017r. stała się ostateczna i prawomocna, a momentem złożenia wniosku o wydanie pozwolenia na rozbiórkę w dniu [...] lutego 2018r., nie pozwala na stwierdzenie, że Skarżąca bezzwłocznie zwróciła się o uzyskanie pozwolenia na rozbiórkę. Nie wskazano przy tym, by dopiero ten termin był najbliższym możliwym terminem do złożenia takiego wniosku. W ocenie Sądu nie został zachowany, nawet najbardziej korzystny dla Skarżącej, bo liczony od dnia zgłoszenia, ciąg czasowy do legalnego - czy to w trybie zgłoszenia, czy pozwolenia na rozbiórkę - rozpoczęcia robót rozbiórkowych przedmiotowego budynku w związku z zastosowaniem wyjątku z art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego.
Abstrahując od powyższego, kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest to, że Skarżąca dokonała całkowitej rozbiórki budynku zasłaniając się trybem z art. 31 ust. 5 Prawa budowanego, o czym była mowa powyżej.
Słusznie wskazuje zatem organ, że tym samym przestał istnieć jeden z podstawowych elementów stosunku administracyjno-prawnego, jakim jest jego przedmiot, w tym przypadku obiekt budowlany, którego miałoby dotyczyć postępowanie, zakończone określonym rozstrzygnięciem. Zgodnie bowiem z art. 32 ust. 4a Prawa budowlanego nie wydaje się pozwolenia na budowę w przypadku rozpoczęcia robót budowlanych z naruszeniem przepisu art. 28 ust. 1 Prawa budowanego. Postępowanie administracyjne w tej sprawie stało się tym samym bezprzedmiotowe, wobec czego spełniona została hipoteza normy zawartej w art. 105 § 1 K.p.a., obligującej organ do umorzenia postępowania administracyjnego (tak wyr. NSA z 23 marca 2011r., sygn. akt II OSK 519/10 i z 29 grudnia 2011r.; WSA w Szczecinie z 28 maja 2008r., sygn. akt II SA/Sz 54/08; WSA w Warszawie z 13 grudnia 2018r., sygn. VII SA/Wa 780/18; dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie można też podzielić stanowiska skarżącego, iż rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania w tym art. 138 §1 K.p.a.
Nadto organy obu instancji w toku postępowania dochowały zasad określonych w treści art. 7 K.p.a., który zobowiązuje organ administracji do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz art. 77 K.p.a. i art. 80 K.p.a., ustanawiających obowiązek zebranie i rozpatrzenie w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego oraz właściwej jego oceny, jak również art. 8 K.p.a. W ocenie Sądu, organy administracji nie naruszyły, zatem zasad postępowania skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, czy poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W tym stanie sprawy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, należało ją oddalić w całości. Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło