IV SA/Po 777/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2013 r. sprawy ze skargi P.Z. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Wojewody W. na rzecz skarżącego P.Z. kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. IV SA/Po 777/13 Uzasadnienie Wójt Gminy K. decyzją z dnia [...].04.2013r. nr [...] na podstawie art.47 ust.2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz.993 ze zm., zwanej dalej u.e.l.d.o.) orzekł o zameldowaniu K.W. na pobyt czasowy w K. w lokalu na ul. P. [...] gm. K. W uzasadnieniu organ wskazał, że w myśl art.12 ust.1 u.e.l.d.o. przy zameldowaniu na pobyt czasowy osoba zgłaszająca przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz do wglądu dokument potwierdzający tytuł prawny dom lokalu tego podmiotu. Potwierdzenia pobytu osoby w lokalu dokonuje się na formularzu meldunkowym w formie czytelnego podpisu i daty jego złożenia. Wójt wskazał, że przesłanką wydania decyzji o zameldowaniu jest faktyczne zamieszkiwanie pod wskazanym adresem przez osobę, której zameldowania postępowanie dotyczy i to bez względu na istnienie i charakter tytułu prawnego do zajmowanego lokalu w którym faktycznie zamieszkuje. Właściciel przedmiotowej nieruchomości P.Z. (zwany dalej skarżącym) nie wyraził zgody na zameldowanie K.W. twierdząc, że nie przebywa ona w przedmiotowym lokalu. W dniu 15.02.2013r. dokonano oględzin przedmiotowego lokalu w obecności skarżącego, K.W. i zamieszkującego w tym lokalu M.W. W toku oględzin ustalono, że w lokalu tym znajdują się rzeczy osobiste i przedmioty użytku codziennego K.W. K.W. wyjaśniła, że zamieszkuje w tym lokalu wraz z M.W., którym opiekuje się z uwagi na jego zły stan zdrowia. M.W. potwierdził ten fakt. Skarżący w swych zeznaniach zaprzeczył powyższemu. W toku dalszego postępowania organ przesłuchał w charakterze świadka sąsiadkę J.S., która potwierdziła fakt zamieszkiwania K.W. w przedmiotowym lokalu. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. także potwierdził, że z przeprowadzanych przez jego pracowników wywiadów środowiskowych wynika, że K.W. zamieszkuje w tym lokalu i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z M.W. Wobec powyższego organ przyjął, że zgromadzony materiał dowodowy świadczy o tym, że K.W. zamieszkuje wraz z M.W. w przedmiotowym lokalu. Dalej Wójt wskazał, że w myśl art.7 u.e.l.d.o. pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego. Podkreślił, że K.W. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, lecz ponieważ jej pobyt jest ściśle związany z pobytem M.W. ma on charakter pobytu czasowego. Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł P.Z. wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił on naruszenia art.10 i nast. Kpa. Wskazał, że organ I instancji zawiadomił go o przesłuchaniu świadka J.S. pismem z dnia 20.02.2013r., które otrzymał dopiero w dniu 07.03.2013r., a więc po terminie, gdyż przesłuchanie w/w świadka odbyło się w dniu 01.03.2013r. W jego ocenie w takiej sytuacji organ nie powinien był przeprowadzić przesłuchania w/w świadka. Wojewoda W. decyzją z dnia [...].06.2012r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu w/w decyzji organ odwoławczy opisał zasady ewidencji ludności. Wskazał, że zameldowanie jest czynnością materialno – techniczną opartą na stanie faktycznym, nie wiąże się ze sferą praw do lokalu i nie rodzi żadnych praw. Służy wyłącznie celom ewidencyjnym. Zameldowanie ma charakter wtórny wobec rzeczywistego zamieszkiwania. Organ administracji zgodnie z art.47 ust.2 u.e.l.d.o. jest zobowiązany jedynie ustalić, czy dana osoba zamieszkuje w lokalu z zamiarem czasowego (stałego) pobytu. Dalej Wojewoda wskazał, że w jego ocenie dowody przeprowadzone w toku postępowania przez organ I instancji potwierdzają fakt zamieszkiwania K.W. w przedmiotowym lokalu. Zameldowanie jej przez organ I instancji jedynie potwierdziło istniejący stan faktyczny. W tej sytuacji zarzut podniesiony w odwołaniu nie mógł być uwzględniony, gdyż nie miał on wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, skoro przyjęto, że K.W. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Ponadto organ I instancji zawiadamiał skarżącego o wszystkich czynnościach w toku prowadzonego postępowania. Brał on czynny udział w postępowaniu składając zeznania w dniu 28.01.2013r., uczestnicząc w oględzinach lokalu w dniu 15.02.2013r. i zapoznając się z aktami sprawy w dniu 12.04.2013r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w ustawowym terminie wniósł P.Z. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji ją poprzedzającej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego (art.10 i art.79 Kpa) w postaci pozbawienia go możliwości uczestnictwa w przesłuchaniu strony i niezawiadomienia go o przesłuchaniu świadka z 7 – dniowym wyprzedzeniem. Wojewoda W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz.993 ze zm., zwanej dalej u.e.l.d.o.). Tym niemniej zarzuty podnoszone przez skarżącego miały charakter procesowy. Oparte one były na treści art.10, a w szczególności art.79 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz.1071, ze zm., zwanej dalej Kpa). Artykuł 79 § 1 Kpa jednoznacznie stanowi, że strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. W art.79 § 2 ustawodawca dał stronie prawo brać udział w przeprowadzeniu w/w dowodów, zadawać pytania oraz składać wyjaśnienia. Z analizy akt administracyjnych wynika jednoznacznie, że skarżący w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji nie został prawidłowy zawiadomiony o terminie czynności procesowej w postaci przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka J.S. Jak wynika z akt sprawy skarżącego zawiadomiono o przesłuchaniu tego świadka w dniu 01.03.2013r. pismem z dnia 20.02.2013r. Jak wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru pismo to wysłano w dniu 22.02.2013r. Tego samego dnia przesyłkę awizowano na okres 14 dni. W dniu 07.03.2013r. skarżący odebrał wspomniane pismo. Nastąpiło to jednak już po przesłuchaniu świadka S. W zaistniałej sytuacji skarżący niewątpliwie nie miał realnej możliwości uczestniczenia w przesłuchania w/w świadka i to z przyczyn od niego niezależnych. Nie jest trafne stanowisko organu odwoławczego, że skoro w jego ocenie dowody przeprowadzone w toku postępowania przez organ I instancji potwierdzają fakt zamieszkiwania K.W w przedmiotowym lokalu, to z tego względu zarzut podniesiony w odwołaniu nie mógł być uwzględniony, gdyż nie miał on wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ organ I instancji zawiadamiał skarżącego o wszystkich czynnościach w toku prowadzonego postępowania. Jak słusznie wskazało Kolegium skarżący brał czynny udział w postępowaniu składając zeznania w dniu 28.01.2013r., uczestnicząc w oględzinach lokalu w dniu 15.02.2013r. i zapoznając się z aktami sprawy w dniu 12.04.2013r. Jednakże organ odwoławczy pominął fakt, że skarżący z przyczyn od niego niezależnych, a leżących po stronie organu I instancji, nie miał możliwości wzięcia udziału w przesłuchaniu świadka J.S. Stosownie bowiem do art. 10 § 1, art. 79 i 81 Kpa organ prowadzący postępowanie jest obowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, w tym zawiadomić strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, umożliwić im udział w przeprowadzeniu tego dowodu, zadawanie pytań świadkowi i składanie wyjaśnień, okoliczność faktyczna zaś może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Zachowanie tych wymagań nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek, niezależnie od treści i wagi przeprowadzonego dowodu. Jeżeli zatem przeprowadzany dowód dotyczy okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, to naruszenie powyższych obowiązków stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynika sprawy. (tak NSA w wyroku z dnia 13.02.1986r., sygn. II SA 2015/85, publ. CBOSA, tezę tą sformułowano na kanwie problematyki przesłuchania biegłego) Jak podkreśla się w judykaturze art. 79 Kpa stanowi następną (po wyrażonej w art. 10) gwarancję realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu. Nakłada obowiązek zawiadomienia strony co najmniej na 7 dni przed terminem czynności. Zachowanie wymogu art. 79 Kpa, niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji państwowej. Naruszenie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym mającym wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przez organ administracji państwowej obowiązków wypływających z art. 79 Kpa jest naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 Kpa). (patrz wyrok NSA z dnia 18.11.1999r., sygn. II SA 1210/99, publ. LEX nr 46806) Uprawnień wynikających z cytowanego wyżej przepisu art. 79 Kpa nie może pozbawić strony organ przez zaniechanie zawiadomienia jej o przeprowadzonym dowodzie. Czynność ta nie jest pozostawiona uznaniu organu, lecz jest to obowiązek organu, niezależnie od treści i wagi przeprowadzonego dowodu. O wzięciu bowiem udziału w przeprowadzaniu dowodu może decydować wyłącznie strona, a nie organ, przed którym toczy się postępowanie administracyjne. Naruszenie zaś tego obowiązku, co w realiach niniejszej sprawy miało miejsce, stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, mającym wpływ na wynik sprawy. (vide wyrok WSA w Wrocławiu z dnia 21.02.2008r., sygn. II SA/Wr 697/07, publ. CBOSA) Obowiązek zawiadomienia strony o miejscu i terminie przesłuchania świadka stanowi bezwzględny obowiązek organu, a naruszenie tego obowiązku jest równoznaczne z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.(wyrok NSA z dnia 14.11.1995r., SA/Wr 664/95, publ.LEX nr 27053) Sąd orzekający w pełni podziela powyższą linię orzecznictwa, która jest już ugruntowana i nie budzi kontrowersji. Rolą sądu administracyjnego nie jest merytoryczne rozstrzyganie, lecz kontrola prawidłowości postępowania prowadzonego przez organy administracji. Tak więc Sąd orzekający niniejszym wyrokiem nie przesądza tego, czy istnieją, bądź nie istnieją, przesłanki do zameldowania K.W. w przedmiotowym lokalu. Zadaniem sądu administracyjnego jest zapewnienie rzetelnego, uczciwego i zgodnego z prawem postępowania administracyjnego. Niewątpliwie w toku prowadzonego przez organy administracji postępowania wystąpiło uchybienie w postaci uniemożliwienia skarżącemu udziału w przesłuchaniu świadka J.S. Co istotne, dowód z zeznań tego świadka był jednym z dowodów na których organy administracji oparły swe decyzje przyjmując, że K.W faktycznie przebywała w przedmiotowym lokalu, a w konsekwencji dokonując meldunku. Dodatkowo podkreślić należy, że ranga zeznań tego świadka jest duża, gdyż jest to jedyna osoba przesłuchana w sprawie, która nie jest powiązana z którąkolwiek ze stron postępowania, a przynajmniej powiązanie takie nie wynika z akt sprawy. Tym bardziej więc te właśnie zeznania mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia zapadłego przed organem I instancji. Nie można wykluczyć, że uczestnictwo skarżącego w przesłuchaniu świadka i ewentualne pytania, które mógłby zadać temu świadkowi mogłyby wpłynąć na ich treść, a w konsekwencji na wynik sprawy. Wskazane wyżej uchybienie procesowe, jakiego dopuściły się organy obu instancji, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowały koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c Ppsa, a także na podstawie art.135 Ppsa decyzji ją poprzedzającej. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ I instancji powinien ponownie przeprowadzić dowód z zeznań świadka J.S. po uprzednim prawidłowym zawiadomieniu o tej czynności skarżącego i umożliwić mu ewentualne zadawanie pytań. Następnie po przeprowadzeniu tego dowodu (i ewentualnie jeszcze innych dowodów jeżeli uzna je za niezbędne) organ I instancji powinien ponownie przeanalizować zgromadzony materiał dowodowy i wydać stosowną decyzję merytoryczną. Na podstawie art.152 Ppsa Sąd określił w wyroku, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji czy nie mogą być wykonane. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 Ppsa zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego wpisu sądowego w wysokości [...] zł