IV SA/Po 789/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz- Frymus Sędziowie NSA Paweł Miładowski (spr.) WSA Ewa Kręcichwost- Durchowska Protokolant Sekr.sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 września 2007 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w P. [...] sprawy ze skargi E.F.L. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieważności dowodu rejestracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/P.Miładowski KP Postanowieniem z dnia [...] maja 2006 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając sprzeciw Prokuratora Okręgowego w K. od ostatecznej decyzji Starosty Powiatowego w O. w przedmiocie rejestracji pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie "stwierdzenia nieważności dowodu rejestracyjnego wydanego dla wyżej określonego samochodu ciężarowego". Następnie, decyzją z dnia [...]roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność dowodu rejestracyjnego seria nr [...], wydanego w dniu [...] października 1999 roku przez Starostę Powiatowego w O. Pani E.C., zam. przy [...]na samochód ciężarowy marki [...] o nr rejestracyjnym [...] o nr nadwozia [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że pierwotnie pojazd został zarejestrowany przez Starostę Powiatowego w O. w dniu [...] października 1999 roku jako samochód osobowy o nr rejestracyjnym [...] dowód rejestracyjny seria nr [...]. Z kolei pojazd ten na podstawie zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu oraz opisie zmian dokonanych w tym pojeździe z dnia [...] października 1999 r. wydanych przez Stację Kontroli Pojazdów w K., ul. [...] został zarejestrowany w dniu [...] października 1999 r. przez Starostę Powiatowego w O. jako samochód ciężarowy o nr rejestracyjnym [...] dowód rejestracyjny seria nr [...]. Na dokonanie przebudowy wnętrza pojazdu polegającego na przystosowaniu do przewozu ładunków poprzez zamontowanie za tylnimi siedzeniami na całej wysokości przegrody stałej nie zostało wydane świadectwo homologacji. Organ argumentował, że zgodnie z art. 68 ust. 9 ustawy Prawo o ruchu drogowym warunkiem dokonania zamiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy specjalizowany wymagały dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu. Na poparcie tego rozumowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2000 roku sygn. akt OPK 17/00, a nadto wyrok Sądu Najwyższego z 9 listopada 2001 roku, sygn. akt III RN 194/01. W obu tych orzeczeniach składy orzekające podkreślały, że zmiana charakteru, rodzaju i przeznaczenia samochodu z osobowego na ciężarowy może nastąpić tylko na podstawie świadectwa homologacji. W tych okolicznościach Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że w sprawie przy rejestracji pojazdu jako ciężarowego Starosta Powiatowy rażąco naruszył przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zatem określony w rozstrzygnięciu dowód rejestracyjny został wydany z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt. 2 kpa). Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył w tej sprawie E.F.L. S.A. Wniosek ten nie odwołując się do tytułu prawnego spółki akcyjnej do pojazdu objętego kwestionowanym rozstrzygnięciem zarzucał naruszenie procedury administracyjnej określonej w art. 7,8 i 156 § 1 pkt. 2 kpa poprzez stwierdzenie, iż rozpatrywana decyzja rejestracyjne narusza prawo w stopniu rażącym i w konkluzji domagał się uchylenia decyzji i umorzenie postępowania. Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 roku nr [...] utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję własną z dnia [...] czerwca 2006 roku. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podzielił swoją wcześniejsza ocenę prawną podtrzymując tezę, że w trybie i rodzaju pojazdu dokonano zmian, które wymagały stosownie do obowiązujących przepisów prawa uzyskanie homologacji. Na powyższe rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł E.F.L. S.A., który powołując się na argumentację przywołaną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w konkluzji domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Prokurator wniósł o uchylenie decyzji z uwagi na uchybienia formalno – prawe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie o tyle, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się naruszeń prawa skutkujących stwierdzeniem co najmniej uchyleniem obu podjętych w tej sprawie rozstrzygnięć zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej ppsa). Z samej redakcji podjętych w Samorządowym Kolegium Odwoławczym rozstrzygnięć wynika, iż organ administracji przyjął, że dowód rejestracyjny stanowi decyzję administracyjną, skutkiem czego dopuszczalnym jest poddanie go weryfikacji w trybie art. 156 kpa. Tymczasem jakkolwiek akt rejestracji pojazdu ma charakter złożony, to rejestracja pojazdu następuje w drodze rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w formie decyzji administracyjnej, po uprzednim przeprowadzeniu postępowania w celu ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych, od zaistnienia których i ustawa i przepisy wykonawcze uzależniają dokonanie rejestracji. Kończąca takie postępowanie decyzja poprzedza czynność materialno – techniczną wydania dowodu rejestracyjnego i tablic (por. np. uchwałę NSA z 24 września 2001 r. OPS 6/01 publ. ORNSA 2002, nr 1, poz. 7). Generalnie także aktualne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla, że sam dowód rejestracyjny nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 kpa (por. np. wyrok NSA z 5 lutego 2003 r. SA/Rz 1692/2002, wyrok NSA z 15 marca 2006 r. sygn. kat IOSK 608/05). W tej sprawie o decyzji administracyjnej zwierającej dane identyfikujące i właściciela i pojazd można mówić jedynie w odniesieniu do zapisu uwidocznionego w aktach na odwrocie wniosków o rejestrację pojazdów. Weryfikacja rozbieżności administracyjnych w trybach art. 145 i 156 kpa określana ogólnie jako trybach nadzwyczajnych może następować tylko co do decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 kpa (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej). Weryfikowanie wg procedur nadzwyczajnych (w trybie nadzorczym, a także w wyniku wznowienia) dokumentu urzędowego, jakim jest dowód rejestracyjny pojazdu stanowi wadę określoną w art. 156 § 1pkt. 2 kpa. Już tego typu uchybienia stosownie do art. 145 § 1 ppsa obliguje sąd administracyjny co najmniej do wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego, co najmniej poprzez jego uchylenie. Przy rozpoznawaniu spraw organy administracyjne dopuściły się także i innych istotnych uchybień proceduralnych, powodując konieczność uchylenia ocenianych decyzji. Organy te bowiem bez wnikliwej weryfikacji nie ustaliły w sposób budzący wątpliwości wszystkich uczestników postępowania administracyjnego. Jakkolwiek do akt administracyjnych dołączono dokument wskazujący że następnego dnia po zarejestrowaniu pojazdu jako ciężarowego został on sprzedany E.F.L., to brak jest ustaleń czy przedmiotowy samochód nadal był własnością EFL w dniu wszczęcia postępowania i wydania kwestionowanych w skardze rozstrzygnięć. Zarówno z uwagi na przedmiot działalności E.F.L. S.A. jak i upływu czasu od nabycia przez EFL własności przedmiotowej [...] do czasu wszczęcia postępowania wznowieniowego i wydania rozstrzygnięcia nie pozwala wykluczyć, że w międzyczasie pojazd ten kolejny raz zmienił właściciela, a tym samym przesądzić czy w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją brały udział wszystkie osoby zainteresowane przebiegiem postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Należy też zauważyć, że jakkolwiek trafne jest spostrzeżenie strony skarżącej co do zasady, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 §1 pkt. 2 kpa nie może być mowy jeśli przepis, na podstawie którego została wydana podlegająca stwierdzeniu nieważność decyzja, budzi wątpliwości interpretacyjne, to jednak nie można podzielić przekonania, aby samo zamontowanie przegrody bagażowej i inne ewentualne modyfikacje pojazdu poparte tylko zaświadczeniem o badaniu technicznym wystarczało do dokonania zmiany rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy w świetle postanowień ówczesnego art. 68 ust. 9 Prawa o ruchu drogowym. Przepis ten wymagał na tego typu zmiany uzyskania nowego świadectwa homologacji. Tym niemniej stwierdzenie nieważności decyzji na tej podstawie, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa wymaga w każdym przypadku nie tylko ustalenia treści normatywnej (przepisów prawnych), na podstawie której została wydana kwestionowana decyzja, ale także oceny czy przyjęcie innego rozumowania przepisów przez organ, który wydał podlegające ocenie orzeczenia, odbiega od prawidłowego rozmienia treści w stopniu, który może być uznany za rażące naruszenie prawa. Krótko mówiąc nie jest wystarczającym stwierdzenie, że określony przepis należy rozumieć inaczej, niż organ wydający ocenianą decyzję (por. np. wyrok NSA z 26 maja 2004 r. OSK 221/04). Powyższe rozważania nie dotyczą jednak sytuacji, której nie chodzi o wykładnię treści normatywnej lecz wadliwą praktykę organów administracyjnych sprzeczną z treścią zastosowanego przepisu. Sąd nie orzekł w kwestii zwrotu poniesionych kosztów postępowania skargowego, albowiem strona skarżąca nie złożyła takiego wniosku. Z przytoczonych wyżej względów. Skoro zarzuty podniesione w skardze okazały się uzasadnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ P. Miładowski KP