IV SA/Po 801/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie NSA Ewa Makosz- Frymus WSA Ewa Kręcichwost- Durchowska (spr.) Protokolant Sekr. sąd. Marta Kmieciak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 marca 2008 r. sprawy ze skargi H. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia oddala skargę /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ P.Miładowski /-/ E. Makosz-Frymus Pismem z dnia [...] r. H. A. zwróciła się do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej jako OPS) o wydanie zaświadczenia, że w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. B. K. znajdowała się pod opieką H. A. i nie korzystała z usług opiekuńczych świadczonych przez OPS. Wnioskodawczyni wskazała, że zaświadczenie jest konieczne do przedłożenia w Sądzie Okręgowym w [...]. Dnia [...] r. zaświadczeniem nr [...], Zastępca Kierownika OPS potwierdził, że B. K. korzystała z pomocy w formie usług opiekuńczych świadczonych przez pracowników OPS w [...], przy czym z posiadanych dokumentów wynika, że podopieczna w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. nie była objęta tą formą pomocy z powodu wyjazdu do córki H. A. Pismem z dnia [...] r. (data prezentaty) zatytułowanym "wezwanie - o sprostowanie" H. A. zwróciła się o skorygowanie zaświadczenia nr [...], gdyż według kartoteki lekarza począwszy od dnia [...] r. były prowadzone wizyty domowe w [...]. Wnioskodawczyni sprawowała w tym okresie 24 godziny na dobę opiekę nad B. K. Ponadto zwróciła się o podanie kto wyłudził pieniądze za opiekę za okres podany w zaświadczeniu i oceniła, że jest to poświadczenie nieprawdy przez Zastępcę Kierownika OPS. Wskazała, że wnioskowane dokumenty będą włączone do akt sprawy w Sądzie Rejonowym w [...]. Postanowieniem z dnia [...] r. NR [...] Kierownik OPS w [...], działając na podstawie art. 217 § 1 i § 2, art. 218 § 1 i§ 2, art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej określany jako kpa) odmówił wydania zaświadczenia o treści żądanej przez stronę. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że ze względu na brak w kwestionowanym zaświadczeniu jakiegokolwiek błędu organ I instancji nie znalazł podstaw do zastosowania trybu sprostowania zaświadczenia i w związku z tym pismo z dnia [...] r. zostało potraktowane jako żądanie wydania nowego zaświadczenia o podanej przez wnioskodawczynię treści. Analiza posiadanej dokumentacji wskazuje, że w miesiącu sierpniu były świadczone przez pracowników OPS usługi opiekuńcze na rzecz B. K. W skład dokumentacji wchodzi karta czasu pracy opiekunki domowej, z której wynika, że w okresie od dnia [...] do [...] r. opiekunka odwiedzała 19 razy B. K. w miejscu zamieszkania. Wizyty każdorazowo trwały 3 godziny, od godziny 07.00 do godziny 10.00 i były potwierdzane podpisem podopiecznej, poza tym istnieją dwa dowody wpłat dokonanych przez J. K. i K. W. za usługi opiekuńcze świadczone w miesiącu [...] r. Z oświadczenia złożonego w dniu [...] r. przez opiekunkę B. K. wynika nadto, iż w trakcie miesiąca [...] r. H. A. zabierała kilkakrotnie swoją matkę do siebie, jednakże B. K. wracała do [...] w związku z czym usługi były świadczone nieprzerwanie przez cały miesiąc [...] r. W zażaleniu od opisanego wyżej postanowienia wnioskodawczyni podniosła, że w wyniku braku nadzoru doszło w OPS do wyłudzenia nienależnych kwot, bowiem opiekunki nie mogły świadczyć usług przy chorej matce strony, skoro znajdowała się ona od [...] r. od godziny 14.30 u córki w [...]. Ponadto, z uwagi na stan zdrowia niemożliwe było złożenie przez chorą podpisu. Zażalenie zawierało również szereg uwag i zarzutów pod adresem pracowników OPS jak i członków rodziny strony. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 127 §2 w zw. z art. 144 i art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 123 i art. 124 kpa utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zgodnie z art. 218 §1 kpa w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W ocenie Kolegium treść zacytowanego przepisu wskazuje na ograniczenia w zakresie materiału dowodowego, jaki stanowić może podstawę wydania zaświadczenia. Zważywszy na fakt, że potwierdzenie żądanych we wniosku danych i ewentualna zmiana zaświadczenia wymagałaby przeprowadzenia przez organy ścigania postępowania wyjaśniającego w zakresie zawartych w podaniu zarzutów dotyczących możliwości popełnienia przestępstwa przez pracowników OPS, organ I instancji nie miał podstaw do wydania zaświadczenia o żądanej treści. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu H. A. powtórzyła argumenty podnoszone w postępowaniu administracyjnym. Zarzuciła SKO ukrywanie przestępstwa tj. wyłudzenia pieniędzy za usługi opiekuńcze, które nie były świadczone oraz mało wnikliwe przeanalizowanie materiału dowodowego i uleganie naciskom kierownictwa OPS w [...]. Wniosła do Sądu o ukaranie kierownictwa OPS za brak nadzoru, pracowników OPS za wyłudzenie pieniędzy, a członków rodziny za poświadczenie nieprawdy w dokumencie prawnym oraz za ukrywanie prawdy w celu osiągnięcia korzyści materialnych. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji oraz dodając, że skarżąca w swoich pismach żądała wszczęcia postępowań, które nie leżą w kompetencji organów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako ppsa) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa, przy czym z mocy art. 134 § 1 ppsa, tejże kontroli legalności Sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wydawanie zaświadczeń jest uregulowane w Dziale VII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w art. od 217 do 220. Na wstępie należy stwierdzić, że organ I instancji trafnie uznał, że pismo z dnia [...] r. (data prezentaty) zatytułowane "wezwanie - o sprostowanie" jest w istocie żądaniem wydania nowego zaświadczenia, a nie skorygowaniem zaświadczenia nr [...] z dnia [...] r. Zaświadczenie nie jest bowiem decyzją ostateczną i nie można wznowić postępowania w sprawie zakończonej wydaniem zaświadczenia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 1983 r., I SA 268/83 ( ONSA 1983, nr 1, poz. 47) zaświadczenie jest pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego i wraz z zmianą tych faktów lub stanu prawnego zaświadczenie staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające nowemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom. W myśl art. 217 kpa organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, przy czym zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zgodnie zaś z art. 218 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Żądając wydania zaświadczenia H. A. nie wskazała na przepis prawa, który wymagałby urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 §2 pkt 1 kpa) zatem przed merytorycznym załatwieniem żądania organ I instancji winien zbadać, czy H. A. posiada interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 §2 pkt 2 kpa). Sąd w niniejszym składzie podziela stanowiska zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 77/06 (dostępny na stronie internetowej NSA), zgodnie z którym mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Interes prawny jest kategorią normatywną, mającą swe źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia, zarazem ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania. Określona osoba ma interes prawny, jeżeli istnieje przepis prawa materialnego (obojętne czy prawa cywilnego, czy administracyjnego), który stwierdza, że dane uprawnienie tej osobie przysługuje, czyli jest przez prawo chronione. Dopiero w razie wykazania, że interes prawny istnieje, organ wydaje zaświadczenie opierając się na prowadzonej ewidencji, rejestrach bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W przeciwnym razie, bądź w razie stwierdzenia, że strona spełnia warunki z art. 217 kpa, ale nie jest możliwe wydanie zaświadczenia o żądanej przez stronę treści organ administracji winien wydać postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia (art. 219 kpa). W niniejszej sprawie, z naruszeniem wymienionych przepisów organy administracji nie ustaliły czy H. A. posiada interes prawny w żądaniu zaświadczenia, za to skoncentrowały się na posiadanych danych oraz rozbieżności posiadanych danych z treścią, której domagała się wnioskodawczyni. W ocenie Sądu skarżąca żądając wydania zaświadczenia wykazała jedynie interes faktyczny, który nie stanowi wystarczającej podstawy aby żądane zaświadczenie uzyskać. O ile więc zasadnie organ I instancji odmówił wydania postanowienia, to jednak winien uzasadnić swoje stanowisko brakiem interesu prawnego. Tymczasem organy obu instancji skupiły uwagę na postępowaniu wyjaśniającym oraz jego wynikach, a organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu nie naprawił błędu organu I instancji. W świetle przytoczonych regulacji Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżone postanowienie Kolegium oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji podjęte zostały z naruszeniem prawa, które jednak nie miało wpływu na trafność rozstrzygnięcia w nich zawartego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę wykonywania administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem. Tymczasem w niniejszej sprawie zasadnie organy administracji odmówiły wydania zaświadczenia, ale kierując się wadliwymi przesłankami. Nie jest to zatem takie naruszenie prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, brak podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego, brak również naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy, a postępowanie administracyjne nie jest dotknięte wadą nieważności (art. 145 §1 ppsa ). Sąd na rozprawie postanowił nie uwzględnić wniosku strony jak w piśmie z dnia [...] r. (k. 47 akt sądowych). Należy podkreślić, że Sąd ocenia zaskarżony akt pod względem zgodności z prawem, na podstawie akt administracyjnych sprawy. Zgodnie z art. 106 §3 ppsa Sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające jedynie z dokumentów i tylko jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Sąd administracyjny nie przeprowadza dowodu z zeznań świadków. Wskazać także należy, że przedmiotem niniejszej sprawy była odmowa wydania zaświadczenia żądanej treści, nie zaś świadczenie usług opiekuńczych B. K. i związane z tym płatności i rozliczenia. Na marginesie należy wskazać, że nawet gdyby H. A. wykazała interes prawny w wydaniu zaświadczenia to i tak organ I instancji nie miałby podstaw do wydania zaświadczenia o żądanej przez skarżącą treści. Organ bowiem prowadząc postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie zaświadczenia bada jedynie terść danych, ewidencji czy też rejestrów będących w jego posiadaniu. Treść załączonych do akt: zestawień wpłat za usługi opiekuńcze, dowodów wpłat, zestawienia faktycznie przeprowadzonych godzin i wykazów przepracowanych godzin przez opiekunki domowe, nie dała podstaw organowi do wydania zaświadczenia o treści wskazanej we wniosku z dnia [...] r. Biorąc powyższe pod uwagę, na mocy art. 151 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ P. Miładowski /-/ E. Makosz-Frymus