IV SA/Po 814/15
WyrokWSA w Poznaniu2016-03-02
Skład orzekający: Grażyna Radzicka, Donata Starosta, Maciej Busz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów dotyczących odległości budynku od granicy działki, wynikające z przepisów obowiązujących w dacie budowy, stanowi wystarczającą podstawę do orzeczenia nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., bez wykazania realnego niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia lub niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia?Ratio decidendi
Samo stwierdzenie naruszenia przepisów dotyczących odległości budynku od granicy działki nie jest wystarczającą przesłanką do orzeczenia nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Konieczne jest wykazanie, że naruszenie to powoduje realne niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Ponadto, przy ocenie zgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym, należy brać pod uwagę przepisy obowiązujące w dacie budowy, a nie w dacie orzekania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego wybudowanego w latach 80-tych XX wieku bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ I instancji nakazał rozbiórkę, wskazując na naruszenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisów dotyczących odległości od granicy działki. Organ II instancji, po uchyleniu pierwszej decyzji, utrzymał w mocy decyzję o rozbiórce, powołując się na naruszenie przepisów dotyczących odległości od granicy działki, które miało powodować pogorszenie warunków użytkowych i niebezpieczeństwo pożarowe. Skarżąca podnosiła brak dokumentacji, trudności finansowe oraz brak konkretnych dowodów na zagrożenie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. i zasądził od W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 marca 2016 r. sprawy ze skargi I.N. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], 2. zasądza od W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej I.N. kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. decyzją z dnia [...] listopada 2014r. sygn. [...] działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 listopada 1974r. prawo budowlane (Dz.U. z 1974r. Nr 38, poz. 229 ze zm. – dalej ustawa p.b. z 1974r.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2013, poz. 1409 ze zm. – dalej p.b.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1990r. kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm. – dalej k.p.a.) nakazał I.N. rozbiórkę budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] , arkusz mapy [...] przy ul. K. [...] w L..
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 12 maja 2014r. w trakcie kontroli przedmiotowej nieruchomości pracownicy PINB dla powiatu p. ustalili, iż na nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny zrealizowany przez poprzedniego właściciela w latach 80-tych XX wieku. Budynek jest parterowy z dachem płaskim, niepodpiwniczony, w dobrym stanie technicznym. Ściany parteru murowane, dach betonowy kryty papą. Budynek jest usytuowany na terenie, na którym obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego "L. Centrum" zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Miasta L. z dnia [...] lutego 2009r.
Obecna właścicielka nieruchomości nr 3 nie posiada dokumentów dotyczących budowy budynku. Nie odnaleziono ich także w archiwum zakładowym Urzędu Miasta L.. Wobec tego PINB dla powiatu p. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne.
W trakcie postępowania organ I instancji ustalił, iż budynek narusza przepisy aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (postanowienie Burmistrza Miasta L. z dnia [...] lipca 2014r., sygn. [...] ) oraz § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. (Dz. U. nr 17, poz. 62).
Wobec tego PINB dla powiatu p. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014r., sygn. [...] nakazał I.N. przedstawić ekspertyzę techniczną określającą możliwość i ewentualny sposób doprowadzenia budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] przy ul. K. [...] w L. do stanu zgodnego z przepisami budowlanymi i zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia.
Wobec niedostarczenia wymaganej ekspertyzy organ orzekł o rozbiórce przedmiotowego budynku mieszklanego.
W wyniku odwołania wniesionego przez I.N. , W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budolwanego decyzją z dnia [...] stycznia 2015r., sygn. [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołując się na uchwałę NSA z dnia 16 grudnia 2013r. sygn. akt II OPS 2/13 stwierdził, że niedopuszczalne było orzeczenie nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku bez uwzględnienia przeznaczenia terenu, na którym on powstał od daty budowy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji przeanalizował miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego obowiązujące dla przedmiotowej nieruchomości od czasu budowy obiektu. Następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2015r. PINB dla powiatu p. , stwierdziwszy naruszenie przepisów budowlanych obowiązujących w dacie budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego, nakazał I.N. przedstawić ekspertyzę techniczną określającą możliwość i ewentualny sposób doprowadzenia przedmiotowego budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z obecnie obowiązującymi przepisami budowlanymi w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia postanowienia.
Wobec niedostarczenia ekspertyzy, PINB dla powiatu p. działajac na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy p.b. z 1974r. w zw. z art. 103 ust. 2 p.b. oraz art. 104 k.p.a. wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2015r. sygn. [...] nakazującą I.N. rozbiórkę przedmiotowego budynku mieszkalnego.
Odwołanie od decyzji złożyła I.N. podnosząc, że sporny budynek powstał w latach 80-tych i został wzniesiony przez zmarłych rodziców. Skarżaca podniosła, że nie posiada żadnej dokumentacji tego budynku i nie posiada możliwości finansowych do przeprowadzenia rozbiórki, bądź bardzo kosztownej przebudowy lub adaptacji budynku do obowiązujacych przepisów prawa budowlanego.
W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budolwanego po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2015r. nr [...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 104 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 p.b., uchylił zaskarżoną decyzję w części podstawy prawnej i w to miejsce powołał art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy p.b. z 1974r. w związku z art. 103 ust. 2 p.b., oraz art. 104 k.p.a., a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania i wskazał, że w trakcie postępowania ustalono, że budynek powstał w latach 80-tych XX wieku. Uzyskanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jest wymagane przez art. 28 ust. 1 p.b. i było wymagane także przez ustawę p.b. z 1974r. Prawidłowo więc, wobec nieodnalezienia decyzji o pozwoleniu na budowę, organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie samowolnej budowy budynku mieszkalnego.
Dalej wskazano, że zgodnie z art. 103 ust. 2 p.b. przepisu art. 48 tej ustawy, traktującego o obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę, nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 1995r. lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. ustawę p.b. z 1974r. W razie dopuszczenia się samowoli budowlanej w okresie obowiązywania ustawy p.b. z 1974r., zastosowanie znajdzie przede wszystkim przepis art. 37 tej ustawy.
Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy p.b. z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce gdy właściwy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Dalej organ odwoławczy analizując zgodność przedmiotowego budynku z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stwierdził, że budynek był i jest położny na terenie przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową. Ponadto został pobudowany zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym w dacie jego pobudowania i był zgodny do czasu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "L. Centrum" zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej L. nr [...] z dnia [...] czerwca 1997r., gdzie wprowadzono nieprzekraczalną linię zabudowy. Zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 9 lutego 2015 r. (sygn. VII SA/Wa 1552/14, LEX nr 1646013) jeżeli kwestionowany budynek mieszkalny został zrealizowany w sposób niesprzeczny z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie jego budowy, to brak jest podstaw do wydania nakazu rozbiórki w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy p.b. z 1974r. Kierując się zatem treścią uchwały organ odwoławczy stwierdził, że PINB prawidłowo wskazał, że nie zachodzą przesłanki obligatoryjne do nakazania rozbiórki obiektu o jakiej mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy p.b. z 1974r.
Tym niemniej organ odwoławczy podniósł, że w trakcie postępowania organ I instancji ustalił, że budynek narusza § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. (Dz. U. nr 17, poz. 62) i obecnie obowiązujący § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) w zakresie odległości obiektu od granicy działki. W trakcie kontroli budynku ustalono bowiem, że budynek jest usytuowany w odległości 1,05 m od granicy z działką nr ewid. [...] i w odległości 1,30 m od granicy z działką nr [...] .
Mając więc na uwadze fakt, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy p.b. z 1974r., przesłanką do orzeczenia rozbiórki jest także niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia jakie powoduje budynek, organ odwoławczy stwierdził, że usytuowanie przedmiotowego budynku w odległości 1,05 m i 1,30 m od granicy z działką sąsiednią powoduje pogorszenie warunków użytkowych sąsiednich nieruchomości, a nawet może powodować niebezpieczeństwo pożarowe.
W związku z powyższym WWINB skorzystał z dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i orzekł o rozbiórce przedmiotowego budynku mieszkalnego.
Odnosząc się do treści odwołania wyjaśniono, że kategoryczne brzmienie przepisów p.b. normujących kwestie samowoli budowlanej nie pozwala organowi na zastosowanie instytucji uznania administracyjnego. Organ nie może brać pod uwagę sytuacji rodzinnej inwestora, powodów dla których popełnił samowolę budowlaną, czy szkód związanych z rozbiórką.
Skargę na powyższą decyzję wniosła I.N. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W uzasadnieniu skargi zaznaczono, że organ II instancji w sposób bardzo szczegółowy i kompletny przedstawił kwestię zmiany podstawy prawnej, opisując dokładnie przepisy mając przy tym na względzie uwarunkowania historyczne i zmianę obowiązującego porządku prawnego. Zdaniem skarżącej nie można tego przypisać organowi, w kwestii uzasadnienia końcowej decyzji a więc oparcia jej o nową - rozszerzoną podstawę prawną, gdyż organ II instancji w sposób bardzo szczątkowy i lakoniczny przedstawia kwestię potencjalnego zagrożenia jakie wywołuje budynek mieszkalny. Zdaniem skarżącej brak w decyzji konkretnych stwierdzeń czy też argumentów popartych fachową wiedzą ekspertów z dziedziny budownictwa, czy też bezpieczeństwa pożarowego dotyczących faktycznych zagrożeń jakie może powodować umiejscowienie budynku.
W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy wtoku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonych decyzji wykazała, że wydano je z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji organów I i II instancji.
Na wstępie należy wskazać, iż okolicznością w sprawie bezsporną jest fakt wybudowania w latach 90-tych XX wieku bez wymaganego prawem pozwolania na budowę budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] , arkusz mapy [...] przy ul. K. [...] w L.. Wobec tego oczywistym jest, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 103 ust. 1 i 2 p.b. W myśl art. 103 ust. 1 ww. ustawy, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. Zgodnie zaś z ust. 2 art. 103 p.b. przepisu art. 48 (określającego sposób postępowania wobec obiektu wybudowanego bez pozwolenia na budowę) nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku, do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne; do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, to jest przepisy ustawy p.b. z 1974 r.
Stosownie do art. 37 ust. 1 ustawy p.b. z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Ustęp 2 stanowił natomiast, że terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy punktem wyjścia jest odpowiedź na pytanie, czy dla oceny zgodności wybudowanego obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym pod uwagę należy wziąć przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie dokonania samowoli budowlanej czy też w dacie orzekania przez organy administracji publicznej.
Uwzględniając tezy zawarte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r. o sygn. akt II OPS 2/13 i w jej uzasadnieniu należy uznać, że skoro lokalizacja przedmiotowego obiektu budowlanego nie naruszała postanowień obowiązującego w dacie budowy miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego, bez wpływu na możliwość legalizacji inwestycji pozostaje kwestia jej zgodności czy też niezgodności z planem miejscowym obowiązującym w chwili orzekania przez organy administracji publicznej. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organ odwoławczy w wydanej przez siebie decyzji dokonał analizy obowiązujących przepisów o planowaniu przestrzennym na terenie w jakim jest położona nieruchomość skarżącej i stwierdził, że budynek był i jest położony na terenie przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową. Ponadto został pobudowany zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym w dacie jego pobudowania i był zgodny do czasu uchwalenia m.p.z.p. “L. Centrum" zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta L. nr [...] z dnia 5 czerwca 1997r., gdzie wprowadzono nieprzekraczalną linię zabudowy. Kierując się zatem treścią uchwały, organ administracyjny II instancji prawidłowo orzekł, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do orzeczenia rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy p.b. z 1974r.
Dalej należy wskazać, że przepis art. 37 ust. 1 p.b. z 1974 r. wskazuje na konieczność dokonywania oceny zgodności wybudowanego obiektu z przepisami obowiązującymi w dacie jego budowy. W przypadku stwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego, iż obiekt został wybudowany niezgodnie z przepisami, organ ten może zobowiązać właściciela obiektu do dokonania w oznaczonym terminie odpowiednich zmian czy przeróbek w oparciu o art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Art. 40 p.b. z 1974 r. stanowi także podstawę do usunięcia zagrożeń, przewidzianych w art. 37 ust. 1 pkt 2 p.b. i następnie na podstawie art. 42 p.b. z 1974 r. udzielenia pozwolenia na użytkowanie. Zgodnie z art. 5 ust. 1 p.b. z 1974 r. obiekty budowlane powinny być projektowane, budowane i utrzymywane zgodnie z wymaganiami współczesnej wiedzy, w sposób zapewniający: 1) bezpieczeństwo ludzi i mienia, 2) ochronę środowiska, 3) niezbędne warunki zdrowotne, 4) właściwy układ funkcjonalny, 5) odpowiednie warunki użytkowe, a w szczególności potrzeby w zakresie ochrony przeciwpożarowej, oświetlenia, zaopatrzenia w wodę, usuwania ścieków, ogrzewania i wentylacji, 6) ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich zgodnie z przepisami, w szczególności techniczno-budowlanymi i normami. Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r., Nr 17, poz. 62 – dalej rozporządzenie z 1980r.) budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych mogły być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki, przy czym odległość ta mogła być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie miała otworów okiennych lub drzwiowych.
W przedmiotowej sprawie organ I instancji stwierdziwszy naruszenie powyższych przepisów, zobowiązał skarżącą do przedstawienia ekspertyzy technicznej dotyczącej przedmiotowej zabudowy, określającej możliwość i ewentualny sposób doprowadzenia przedmiotowego budynku mieszkalnego do zgodności z obecnie obowiązujacymi przepisami budowlanymi. Powyższe założnie, z którym co do zasady zgodził się organ odwoławczy, zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie zasługuje na aprobatę. Podkreślenia wymaga bowiem to, że rozporządzenie jako akt podustawowy wydany może być wyłącznie na podstawie i w granicach delegacji zawartej w ustawie. Skoro zatem w konkretnym stanie prawnym zastosowanie mają przepisy uprzednio obowiązującej ustawy p.b. z 1974r. to tym samym, zastosowanie winny mieć przepisy podwykonawcze do tejże ustawy, nie zaś rozporządzenie Ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 75, poz. 690 ze zm. – dalej rozporządzenie w sprawie warunków technicznych), które wydane zostało na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 p.b (zob. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2011r. sygn. akt II OSK 1749/10 LEX nr 1134668).
Dalej odnosząc się do argumentacji organu odwoławczego, że samo niezgodne z przepisami usytuowanie budynku mieszklanego jest wystarczającą przesłanką do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wzniesionego obiektu na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy p.b. z 1974 r., stwierdzić należy, że takie stanowisko organu jest przedwczesne. Z treści art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy p.b. z 1974 r. wynika bowiem, że przymusowej rozbiórce podlegają obiekty budowlane lub ich części powodujące niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Oznacza to, że samo stwierdzenie niezgodności usytuowania z przepisami nie jest dostateczną podstawą do zastosowania art. 37 ustawy. Skutkiem naruszenia tych przepisów muszą być okoliczności nimi wskazane, a więc niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia czy też niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych bądź użytkowych. Nie jest zatem wystarczające podanie, że wystąpiło samo zagrożenie wynikające z naruszenia dyspozycji rozporzadzenia z 1980r., lecz niezbędnym jest wskazanie w jakich okolicznościach organ to zagrożenie upatruje, a zagrożenie mysi być realne (zob. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 1989 r., sygn. akt IV SA 83/89, publ. ONSA 1989/1/38). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 lutego 2013r. sygn. akt II OSK 2053/11 (LEX nr 1354932) wskazał, że przesłanka "niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia" będzie spełniona wówczas, gdy samowolna budowa obiektu budowlanego skutkuje niedopuszczalnym pogorszeniem w korzystaniu z nieruchomości sąsiedniej na skutek naruszenia wymogów prawa budowlanego, a których usunięcie nie jest możliwe w trybie art. 40 p.b. z 1974 r.
Oznacza to więc, że przed podjęciem decyzji w sprawie rozbiórki obiektu na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 p.b. z 1974 r. organ prowadzący postępowanie powinien rozważyć sprawę w aspekcie przepisu art. 40 tej ustawy. Samo bowiem naruszenie warunków dotyczących usytuowania obiektów budowlanych nie może być utożsamiane z powodującym niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia oraz niedopuszczaInym pogorszeniem warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Dla oceny przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy p.b. z 1974r. konieczne może być zatem ustalenie jaka zabudowa powstała na działce sąsiedniej, kiedy wzniesiono na niej zabudowania oraz czy samowolnie wzniesiony obiekt powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków korzystania z działki sąsiedniej (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 26 listopada 2013r. sygn. akt II SA/Rz 850/13, LEX nr 1504773).
Ustaleń w zakresie odnoszącym się do przedmiotowego budynku brakuje w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy powołując się na przepisy rozporządzenia w sprawie warunków techniczych stwierdził, że przedmiotowy budynek mieszkalny poprzez swoje zbliżenie do granicy działek sąsiednich powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i powoduje konieczność zachowania odpowiednich odległości budynków na działkach sąsiednich wymaganych z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. Organ nie dokonał jednak pogłębionej analizy w kontekście istniejących zagrożeń pożarowych wynikających z odległości pomiędzy przedmiotowym budynkiem należącym do skarżacej, a budynkami istniejącymi na działkach sąsiednich, oraz nie ustalił, czy w świetle obecnie obowiązujących przepisów p.b. oraz dotyczących planowania przestrzennego (w zakresie w jakim dotyczą lokalizowania nowej zabudowy), możliwym jest powstanie tychże zagrożeń w przyszłości.
Powyższe oznacza, że zaskarżone decyzje organów I i II nstancji, zostały wydane z naruszeniem przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy p.b. z 1974 r. oraz przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.. Ponownie prowadząc postępowanie w sprawie organy administracyjne dokonają ustaleń w zakresie ewentualnego niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia oraz niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia w sposób wyżej omówiony i dopiero te ustalenia mogą stanowić podstawę rozstrzygnięcia w sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło