IV SA/Po 839/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 22 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku: M. Z., J. R., L. M., M. K., S. S., M. S., R. J., M. S., L. P., F. K., E. C. i P. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zbycia nieruchomości p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi Pismem z 23 lipca 2013 r. zawodowy pełnomocnik M. Z., J. R., L. M., M. K., S. S., M. S., R. J., M. S., L. P., F. K., E. C. i P. S. (dalej łącznie jako: "Wnioskodawcy" lub "Skarżący"), adw. M. M., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę wskazaną w rubrum nin. postanowienia, domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości. W skardze pełnomocnik zawarł wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Uzasadniając wniosek napisał, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594; dalej: "ustawa o samorządzie gminnym", w skrócie "u.s.g."), w związku z art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") w przypadku wezwania do usunięcia naruszenia prawa termin do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego wynosi trzydzieści dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu, a w przypadku braku odpowiedzi organu – sześćdziesiąt dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia. Odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa otrzymał wyłącznie L. P. w dniu [...] czerwca 2013 r. W dodatku odpowiedź została udzielona przez Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent Miasta") w sytuacji, gdy odpowiedź powinna zostać udzielona przez Radę Miasta [...] (dalej: "Rada Miasta"), jako że wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego dotyczyło uchwały podjętej przez Radę Miasta. Dodatkowo odpowiedź nie zawierała pouczenia o przysługującym wzywającym sposobie odwołania, w tym o terminach, jakie obowiązują dla złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Pełnomocnik wskazał, że zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej w skrócie: "k.p.a.") organy administracji publicznej mają obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalanie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Pełnomocnik podkreślił, że termin do wniesienia skargi w razie braku odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa bądź po uzyskaniu takiej odpowiedzi, nie jest wprost określony w art. 101 ust. 1 u.s.g., na który powoływali się Skarżący w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Termin ten nie jest również określony w żadnym innym przepisie tej ustawy, ani nie jest wskazany wprost w ustawie regulującej procedurę sądowoadminstracyjną. O terminie do złożenia skargi po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa przesądził dopiero Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą składu siedmiu sędziów z dnia 02 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek nie może zostać uwzględniony. Jak wynika z akt sprawy, zaskarżoną uchwałą, podjętą w dniu [...] marca 2013 r., Rada Miasta wyraziła zgodę na zbycie w drodze przetargu zabudowanej nieruchomości, stanowiącej własność Miasta [...]. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r., adresowanym do Urzędu Miejskiego w [...], Skarżący zwrócili się o "zmianę uchwały" poprzez dopisanie w jej treści prawa pierwszeństwa nabycia przedmiotowej nieruchomości przez najemców i dzierżawców. W pierwszym zdaniu tego pisma został wskazany art. 101 ust. 1 u.s.g. Pismo to – stanowiące w istocie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. – wpłynęło do Urzędu Miejskiego w dniu 24 kwietnia 2013 r. (data prezentaty, k. 80 akt sądowych). W części wstępnej pisma zostało wymienionych 15 Wnioskodawców i tyleż podpisów figuruje pod wezwaniem. Przy tym nazwisko i adres jednego z Wnioskodawców, L. P., został wytłuszczony i wskazany jako "adres do korespondencji w sprawie". Był to zresztą jedyny adres podany przez Wnioskodawców w wezwaniu. Pismem z dnia 05 czerwca 2013 r. (data nagłówkowa pisma) Prezydent Miasta odpowiedział na wezwanie (k. 82). L. P. odebrał odpowiedź w dniu 10 czerwca 2013 r. (k. 83). Skarga nosi zaś datę nagłówkową "23 lipca 2013 roku" i wpłynęła do siedziby organu w dniu 26 lipca 2013 r. (prezentata Urzędu Miejskiego – k. 4) Sąd ocenia, że skoro Wnioskodawcy wyraźnie wskazali osobę do odbioru korespondencji, to słusznie organ przesłał odpowiedź na wezwanie tej właśnie osobie. Stanowisko wszystkich Wnioskodawców było jednolite i dotyczyło tej samej uchwały, więc w odpowiedzi nie było niezbędne (acz dla większej czytelności byłoby wskazane) wymienienie wszystkich Wnioskodawców. W tych okolicznościach za wystarczające należy uznać wskazanie osoby adresata przesyłki, ustanowionego przez Wnioskodawców pełnomocnikiem do doręczeń (bo tak w istocie należy interpretować sposób sformułowania i sformatowania poz. 14 listy Wnioskodawców w części wstępnej wezwania). Bezzasadny jest zatem zarzut, że odpowiedź otrzymał tylko jeden z Wnioskodawców. W świetle całokształtu okoliczności sprawy odpowiedzi udzielono wszystkim Wnioskodawcom, a jedynie doręczono ją temu spośród nich, który został wskazany w wezwaniu, ze skutkiem dla pozostałych. Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. skargę, w przypadkach, których przepis ten dotyczy, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi – w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania. Uznaje się, że jeżeli w trakcie biegu sześćdziesięciodniowego terminu do wniesienia skargi organ udzieli odpowiedzi na wezwanie i doręczy ją stronie, wówczas dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, a bieg swój rozpoczyna termin trzydziestodniowy, liczony od dnia doręczenia stronie odpowiedzi. Natomiast jeżeli w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi, termin sześćdziesięciu dni liczony jest od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia. Ten ostatni termin (sześćdziesięciodniowy) ma zastosowanie także i wówczas, gdy organ wprawdzie udzieli odpowiedzi, lecz jej doręczenie nastąpi już po upływie tego terminu (por.: postanowienie NSA z 11.10.2012 r., II OSK 2420/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że sześćdziesięciodniowy termin do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg w dniu wpływu wezwania do Urzędu Miejskiego, tj. 24 kwietnia 2013 r. W trakcie biegu tego terminu Prezydent Miasta (reprezentujący Miasto i zastępujący w tym zakresie Radę Miasta – por. uchwała NSA z 13.11.2012 r., I OPS 3/12, ONSAiWSA z 2013 r. nr 2, poz. 21) udzielił odpowiedzi, która została doręczona wskazanemu przez Wnioskodawców adresatowi do doręczeń, w dniu 10 czerwca 2013 r. W związku z tym rozpoczął bieg trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, który upłynął z dniem 10 lipca 2013 r. Tymczasem skarga nosi datę nagłówkową 23 lipca 2013 r., a wpłynęła do siedziby organu w dniu 26 lipca 2013 r. Zatem została wniesiona znacznie po terminie. Tym samym zasadnie pełnomocnik Skarżących wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Jedynie ubocznie należy zauważyć, że gdyby nawet przyjąć, jak sugeruje się w treści wniosku, iż Wnioskodawcom nie doręczono prawidłowej odpowiedzi na wezwanie, to w takim przypadku należałoby uznać, że termin do wniesienia skargi (w tym przypadku: sześćdziesięciodniowy) wyekspirował jeszcze wcześniej, bo z dniem 24 czerwca 2013 r., a więc jego przekroczenie byłoby jeszcze większe. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. sąd administracyjny, aby móc przywrócić termin, musi stwierdzić łączne spełnienie się następujących przesłanek: strona, która uchybiła terminu złoży wniosek o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu; razem z wnioskiem dokona czynności, której nie wykonała w terminie; uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony; w wyniku uchybienia terminu powstanie ujemny skutek procesowy dla strony. W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy nie można mówić o braku winy Skarżących w uchybieniu terminu do wniesienia przedmiotowej skargi. Sąd ocenia jako bezzasadne argumenty, którymi umotywowano wniosek o przywrócenie terminu. Przede wszystkim udzielając odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, organ administracji nie ma ustawowego obowiązku opatrywania odpowiedzi pouczeniem odnośnie do sposobu i terminu zaskarżenia uchwały. Takiego obowiązku żadna ustawa na organ nie nakłada. W szczególności nie czyni tego powołany przez pełnomocnika art. 9 k.p.a., gdyż w sprawach związanych z kwestionowaniem uchwał organów samorządu terytorialnego w trybie art. 101 u.s.g. – nie mających wszak charakteru spraw indywidualnych – k.p.a. nie znajduje zastosowania, co jasno wynika już z treści jego art. 1 (a contrario). Dlatego, wbrew twierdzeniom pełnomocnika, w rozpatrywanej sprawie to na Skarżących spoczywał obowiązek ustalenia właściwego terminu do wniesienia skargi i dopilnowania, aby termin ten nie został przekroczony. Wątpliwości interpretacyjne dotyczące określenia sposobu liczenia tego terminu, na które wskazuje pełnomocnik, zostały już, jak sam pełnomocnik podaje, rozwiane uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 02 kwietnia 2007 r. (II OPS 2/07; ONSAiWSA z 2007 r. nr 3, poz. 60), a więc na ponad sześć lat przed tym, zanim Skarżący wystąpili z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. W związku z tym wątpliwości te – obecnie w istocie o charakterze jedynie historycznym – nie mogą mieć znaczenia dla oceny terminowości wniesienia niniejszej skargi. Należy przy tym uznać, że skoro Skarżący wystąpili z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, i to z wyraźnym powołaniem się na właściwy przepis ustawy o samorządzie gminnym (art. 101 ust. 1 u.s.g.), to znali, a w każdym powinni dołożyć należytej staranności w celu zapoznania się również z dalszym tokiem postępowania, znajdującym zastosowanie w sytuacji milczenia organu albo udzielenia przez organ negatywnej odpowiedzi na wezwanie. Bezzasadny okazał się również zarzut piętnujący wystosowanie odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa przez Prezydenta Miasta, zamiast przez samą Radę Miasta (ewentualnie jej Przewodniczącego). Godzi się zauważyć, że oba organy stanowią w istocie emanację podmiotowości prawnej gminy (tu: Miasta), jako samodzielnej jednostki samorządu terytorialnego, oraz przysługującego jej władztwa administracyjnego. Przepis art. 31 u.s.g. wskazuje zaś wyraźnie, że to właśnie wójt (burmistrz, prezydent miasta) kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz. W okolicznościach niniejszej sprawy oznacza to, że obowiązkiem właśnie Prezydenta Miasta było nadanie wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa właściwego biegu (tym bardziej, że, przypomnijmy, zostało ono skierowane przez Wnioskodawców do: "Urzędu Miejskiego"), w tym ewentualne udzielenie odpowiedzi na nie – podobnie jak w kompetencjach tego organu leży udzielenie odpowiedzi na skargę i reprezentowanie gminy na kolejnym etapie procedury zaskarżania uchwały rady gminy, tj. w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. przywołaną wyżej uchwałę NSA z 13.11.2012 r., I OPS 3/12). Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Na podstawie art. 86 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. Sąd wydał postanowienie na posiedzeniu niejawnym. MZ