IV SA/Po 876/07
WyrokWSA w Poznaniu2008-02-28
Skład orzekający: Danuta Rzyminiak – Owczarczak, Maciej Dybowski, Bożena Popowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dla odroczenia zasadniczej służby wojskowej na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony wystarczy formalny obowiązek sprawowania opieki nad członkiem rodziny, czy też należy badać faktyczne możliwości sprawowania tej opieki przez inne osoby?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dla odroczenia zasadniczej służby wojskowej na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony nie wystarczy samo istnienie formalnego obowiązku sprawowania opieki nad członkiem rodziny przez inne osoby. Należy również zbadać faktyczne możliwości sprawowania tej opieki przez te osoby, uwzględniając ich sytuację rodzinną, stan zdrowia, miejsce zamieszkania i inne warunki. Organy administracji nie przeprowadziły takiej analizy, ograniczając się do wykładni językowej przepisu i powołując się na utrwalone orzecznictwo, które zdaniem sądu nie w pełni oddawało złożoność problemu.Stan faktyczny
Wójt Gminy odmówił uznania konieczności sprawowania przez poborowego J. R. bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny, uznając, że w rodzinie są inne osoby bliższe stopniem pokrewieństwa zobowiązane do sprawowania tej opieki. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów poprzez nieuwzględnienie jego wniosku o odroczenie służby wojskowej oraz brak wyczerpującego wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji osób zobowiązanych do opieki. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy oraz określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Bożena Popowska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 lutego 2008 r. przy udziale ze skargi J. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za koniecznego do sprawowania bezpośredniej opieki, 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B.Popowska /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy [...] w oparciu o art. 39 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm. – dalej ustawa o powszechnym obowiązku obrony), § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o konieczności sprawowania przez poborowego bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny( Dz. U. Nr 17, poz. 129 – dalej rozporządzenie Rady Ministrów) i art. 104 k.p.a., nie uznał konieczności sprawowania przez poborowego J. R. bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przepis art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony nie uzależnia odroczenia służby wojskowej od faktycznego sprawowania opieki przez inne osoby lub równe stopniem pokrewieństwa, lecz od istniejącego po stronie tych osób obowiązku do sprawowania takiej opieki. Zdaniem organów w rodzinie poborowego są osoby bliższe stopniem pokrewieństwa do sprawowania opieki nad M. R. tj. ojciec poborowego zamieszkały w tej samej miejscowości (po sąsiedzku) oraz córka M. R. A.S. zam. w [...] oddalonym od [...] 4 km. Ponadto w równym stopniu co poborowy zobowiązana do sprawowania tej opieki jest siostra poborowego M. R. zamieszkała z ojcem w [...]. Z powyższych względów organ uznał, iż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do odroczenia służby wojskowej.
Odwołując się do tej decyzji skarżący podniósł, iż organ nie wyjaśniła jaka jest faktyczna sytuacja życiowa pozostałych osób wskazanych w decyzji. Skarżący wskazał, iż Z. R. od kilku lat pracuje i mieszka we Włoszech, A. S. mieszka i pracuje w [...] o kilka kilometrów a ponadto wychowuje dziecko w wieku szkolnym. Skarżący dodał, iż jedynie on jest w stanie zapewnić stała i efektywną opiekę M. R..
Decyzją z dnia [...] r. , nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż z przepisu art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony wynika jednoznacznie, że konieczność sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny wspólnie z poborowym zamieszkałym może być uznana tylko wówczas, jeżeli nie ma innego pełnoletniego członka rodziny bliższego lub równego stopniem pokrewieństwa obowiązanego do sprawowania tej opieki. Przepis ten nie uzależnia zatem uznania takiej konieczności od faktycznego sprawowania opieki przez inne osoby lub równe stopniem pokrewieństwa, lecz od istniejącego po stronie tych osób obowiązku do sprawowania takiej opieki.
Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego organ odwoławczy wskazał, iż postępowania organu I instancji było prawidłowe ponieważ powinien on wyłącznie ustalić czy w rodzinie poborowego są inne osoby w bliższym lub równym stopniu pokrewieństwa zobowiązane do sprawowania opieki na M. R. co uczynił. Organ odwoławczy uznał za słuszne stanowisko organu I instancji odnośnie interpretacji art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. R. zarzucił organowi :
1. naruszenie art. 39 ust. 1pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony przez odmowę odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na konieczność zapewnienia opieki członkowi najbliższej rodziny
2. brak wyczerpującego wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji w jakiej znajduje się osoba wymagająca opieki oraz osoby zobowiązane do jej sprawowania.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż obowiązek opieki nie może być jedyną przesłanką do orzekania o konieczności sprawowania przez poborowego bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny. Zdaniem skarżącego istotna jest kwestia faktycznych możliwości sprawowania opieki a nie fakt wystąpienia obowiązku. Skarżący podał, iż "bardzo często jest tak, że może być kilka osób obowiązanych formalnie do sprawowania opieki, a w rzeczywistości nie ma tej opieki kto sprawować." Skarżący w ślad za odwołaniem powtórzył, iż Z. R. od kilku lat pracuje i mieszka we Włoszech, A. S. mieszka i pracuje w [...] o kilka kilometrów a ponadto wychowuje dziecko w wieku szkolnym. Skarżący ponadto wskazał, iż M. R. okresowo również przebywa poza granicami kraju.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż postępowanie administracyjne wykazało, że w rodzinie poborowego są inne osoby obowiązane do sprawowania opieki nad M. R..
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuję
1. Skarga okazała się zasadną.
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa ) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 134 § 1 powyższej ustawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze.
W niniejszej sprawie kwestiami spornymi są: interpretacja odnośnego przepisu prawa materialnego oraz poczynione przez organy ustalenia faktyczne.
2. Podstawą materialnoprawną orzekania przez organ I i II instancji jest art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów. Prawna istota sporu sprowadza się do interpretacji 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. W myśl tego przepisu, odroczenia zasadniczej służby wojskowej udziela się poborowemu na jego udokumentowany wniosek ze względu na konieczność sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny wspólnie z nim zamieszkałym, który nie ukończył szesnastego roku życia lub został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i do samodzielnej egzystencji albo który ukończył siedemdziesiąty piąty rok życia, jeżeli nie ma innego pełnoletniego członka rodziny bliższego lub równego stopniem pokrewieństwa obowiązanego do sprawowania tej opieki, albo ze względu na obowiązek sprawowania opieki wynikającej z prawomocnego orzeczenia sądu.
Organy, dokonując wykładni art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, zdaniem Sądu, stosowały wyłącznie reguły interpretacji językowej, nadto kierowały się tezą wyroku NSA z 09 września 2000 r. ( sygn. akt III SA 2238/00 LEX nr 47187). Główny wniosek, płynący z powołanego orzeczenia jest, zdaniem organów taki, że cyt. przepis nie uzależnia rozstrzygnięcia w sprawie wniosku o odroczenie służby wojskowej od faktycznego sprawowania opieki nad członkiem rodziny, lecz od istniejącego, po stronie wymienionych w przepisie osób, obowiązku do sprawowania tej opieki. Głównie na tę okoliczność, w postępowaniu wyjaśniającym, zwrócił uwagę organ I instancji, a następnie organ II instancji, co znalazło wyraz w uzasadnieniach obu decyzji. Wskazano w nich bowiem, że w rodzinie poborowego są osoby bliższe stopniem pokrewieństwa zobowiązane do sprawowania opieki nad M. R.; jej syn i ojciec poborowego – Z. R., mieszkający w domu obok, tj. w [...] oraz córka A. S. zam. w [...], a także siostra poborowego M. R. zam. z ojcem w [...].
Skarżący, zarówno w odwołaniu, jak i w skardze nie zgadza się z poglądem organów co do interpretacji art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, tj., że jedyną przesłanką decydującą o odroczeniu wobec poborowego służby wojskowej jest to, czy jest on formalnie zobowiązany do sprawowania opieki i nie ma osób bliższych ze względu na pokrewieństwo, zobowiązanych do sprawowania takiej opieki.
W tej kwestii Sąd podziela pogląd Skarżącego, co zostanie poniżej objaśnione.
3. Z ww. stanowiskiem Skarżącego wiążą się Jego kolejne zarzuty dotyczące nieprawidłowych ustaleń faktycznych. Chodzi o brak wyczerpującego wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji, w jakiej znajduje się osoba wymagająca opieki oraz osoby zobowiązane do jej sprawowania. Zdaniem Skarżącego, wyrażonym zarówno w odwołaniu jak i w skardze, organ ograniczył się do sprawdzenia czy są osoby bliższe stopniem pokrewieństwa bez zbadania czy mają faktyczną możliwość sprawowania tej opieki. W skardze, w ślad za odwołaniem powtórzono, iż Z. R. od kilku lat pracuje i mieszka we Włoszech, A. S. mieszka i pracuje w [...] o kilka kilometrów oddalonym od miejsca zamieszkania M. R. a ponadto wychowuje dziecko w wieku szkolnym. Skarżący wskazał również, iż M. R. okresowo przebywa poza granicami kraju. Według Skarżącego, wyczerpujące wyjaśnienie tych okoliczności ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie Jego wniosku, gdyż pozwoli stwierdzić, że jest On jedyną osobą mogącą zapewnić M. R. opiekę, której Ona wymaga.
Również co do kwestii poczynionych ustaleń faktycznych, Sąd podziela stanowisko Skarżącego, że organy nie poczyniły pełnych ustaleń faktycznych, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ocenę tą Sąd odnosi zwłaszcza do organu II instancji, w związku z odwołaniem, w którym zamieszczono wyjaśnienia co do okoliczności sprawy, konkretne zarzuty i wnioski oraz w związku z obowiązywaniem zasady dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. Oba motywy zostaną poniżej szerzej wyjaśnione.
4. Przechodząc do oceny stanu prawa, zdaniem Sądu, konstrukcja art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony jest bardziej skomplikowana, niż podnoszą strony postępowania. W istocie obie strony wskazują tylko na przesłankę bądź to faktycznej opieki ( Skarżący), bądź formalnego obowiązku opieki nad członkiem rodziny ( organy). Według Sądu, przesłanką, której występowanie należy ustalić, jest też to, czy wobec wskazanej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki. Trudno byłoby pogodzić z zasadą racjonalności ustawodawcy taką interpretację, zgodnie z którą automatycznie, w stosunku do każdego członka rodziny, który nie ukończył szesnastego roku życia lub został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i do samodzielnej egzystencji albo który ukończył siedemdziesiąty piąty rok życia, występuje "konieczność sprawowania bezpośredniej opieki". Również z doświadczenia życiowego znane są Sądowi osoby, które także po ukończeniu 90 lat nie muszą, i nie chcą, korzystać "z bezpośredniej opieki".
Tymczasem, ani z uzasadnienia decyzji organu I ani organu II instancji nie wynika, że tę okoliczność organy badały. Natomiast nawet zebrany materiał pozwala na pewne wnioski w tym zakresie, choć jest on niepełny, i powinien być uzupełniony.
Nadto, zdaniem Sądu, sprzeczne z założeniem racjonalności ustawodawcy byłaby też taka interpretacja art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, w myśl której przesłanką odmowy udzielenia poborowemu odroczenia służby wojskowej jest okoliczność, że inny pełnoletni członek rodziny bliższego lub równego stopniem pokrewieństwa obowiązany jest do sprawowania opieki, przy czym nie miałoby znaczenia to, czy może on faktycznie sprawować tą opiekę. Taka interpretacja mogłaby w praktyce prowadzić do rozstrzygnięć sprzecznych z sensem normy zawartej w art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, jakim jest zapewnienie opieki osobom taką opiekę potrzebującym. Tymczasem organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji tylko lakonicznie stwierdził: " Z akt sprawy nie wynika natomiast, by któraś z wymienionych osób spokrewnionych z Panią M. R. sama miała orzeczoną niezdolność do pracy i wymagała opieki innych osób, co mogłoby wykluczyć sprawowanie przez nią opieki nad inną osobą."
Według Sądu, nie ma uzasadnionych podstaw, by uznać, że w świetle art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, tylko fakt orzeczenia niezdolności do pracy członka rodziny uniemożliwia sprawowanie przez niego "bezpośredniej opieki" nad inną osobą takiej opieki potrzebującej. Sąd jest też zdania, że dla prawidłowego zrozumienia treści art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, zwłaszcza zwrotu: "(...) jeżeli nie ma innego pełnoletniego członka rodziny bliższego lub równego stopniem pokrewieństwa obowiązanego do sprawowania opieki(...) ", należy uwzględnić odpowiednie regulacje kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ( ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy Dz.U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1691, dalej kro): art. 128, 129, a także art. 132 i 134 kro, bowiem obowiązek sprawowania opieki nad członkiem rodziny, stanowiący podstawę do udzielenia poborowemu odroczenia służby wojskowej ( art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony) ma charakter obowiązku alimentacyjnego. W konsekwencji, ocena, na kim w pierwszej kolejności obowiązek ten spoczywa, winna uwzględniać przesłanki wynikające z art. 128, 129, ale i 132 oraz 134 kro.
Wymienione przepisy kro wskazują osoby obciążone obowiązkiem alimentacyjnym według kryterium pokrewieństwa ( art. 128 i 129), a także wskazują na realny aspekt obowiązku alimentacyjnego. W art. 129 - 131 kro została uregulowana kolejność, w jakiej zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych stają się – w zależności od stopnia bliskości – osoby z kręgu rodzinnego uprawnionych. Natomiast w art. 132 zostały określone przypadki, w których w miejsce zobowiązanych w bliższej kolejności wejdą zobowiązani w dalszej kolejności, przy czym z przepisu wyraźnie wynika, że jego celem jest zapewnienie uprawnionym faktycznego wsparcia. Zgodnie z ww. artykułem " Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami". Jak wynika z cyt. przepisu, jednym z przypadków zmiany kolejności obowiązku alimentacji jest sytuacja, gdy osoba zobowiązana nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, bądź uczynienie zadość obowiązkowi połączone byłoby z nadmiernymi trudnościami. W niniejszej sprawie, dotyczącej sprawowania bezpośredniej opieki nad M. R., nie można - przed dokładnymi ustaleniami - wykluczyć, że pobyt Jej syna poza granicami kraju w celach zarobkowych, czy wypełnianie przez Jej córkę zobowiązań wobec swego dziecka nie powoduje "niemożności spełnienia obowiązku wobec M. R., bądź nie byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami, w porównaniu z sytuacją Skarżącego.
Pogląd, że w sprawach na tle art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, ocena, na kim w pierwszej kolejności obowiązek ten spoczywa, winna uwzględniać przesłanki wynikające z art. 128, 129, znalazł swój wyraz w wyroku WSA w Rzeszowie z 2 sierpnia 2007 r. ( sygn. akt II SA/Rz 1025/06, niepublikowany). Sąd ten stanął na stanowisku, że ustalając kolejność obowiązanych do sprawowania opieki w świetle art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, należy uwzględnić ich sytuację rodzinną, stan zdrowia, miejsce zamieszkania i inne warunki "konieczne do sprawowania opieki". Również w świetle wcześniej obowiązujących przepisów normujących kwestię odroczenia poborowemu służby wojskowej, prezentowano w orzecznictwie podobne poglądy prawne ( wyrok NSA z 25 listopada 1994 r., sygn. akt. SA/Wr 2146/94; ONSA 1996/3/107).
Akceptując ww. pogląd, należy w konsekwencji przyjąć, że dla oceny, czy są inni pełnoletni członkowie rodziny bliżsi lub równi stopniem pokrewieństwa obowiązani do sprawowania opieki nad członkiem rodziny, z którym wspólnie zamieszkuje poborowy, istotne jest ustalenie nie tylko osób obowiązanych do świadczenia alimentacyjnego według stopnia pokrewieństwa, ale także czy są w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie, takiej analizy nie przeprowadził organ I instancji, błędu tego nie naprawił organ II instancji, mimo, że w odwołaniu podano informacje, które według Skarżącego przesądzają, że inni – poza nim – członkowie rodziny M.R. nie mogą jej zapewnić efektywnej opieki.
5. W kwestii ustaleń faktycznych godzi się powtórzyć, że organy nie wykorzystały nawet tych materiałów, które zebrały, np. dla oceny stanu zdrowia i możliwości samodzielnej egzystencji M. R.. Dotyczy to dokumentacji szpitalnej, która ma wskazywać na potrzebę "bezpośredniej opieki", a która to dokumentacja – poza Kartą informacyjną z jednodniowego leczenia szpitalnego z . r. – pochodzi z 2002 r.
Organ II instancji nie zweryfikował też pewnych istotnych informacji podanych w odwołaniu, dotyczących poruszania się przez M. R. " o kulach" i zamieszkiwania przez Nią lokalu na piętrze. Tymczasem obie te okoliczności mogą być istotne dla oceny, czy osoba ta ma utrudnione bądź uniemożliwione poruszanie się, a więc potrzebuje stałej a nie tylko doraźnej pomocy.
Jak z powyższego wynika, SKO dysponowało bogatszą, niż organ I instancji, faktografią i materiałem dowodowym, do których miało obowiązek się ustosunkować.
6. Oceniając postępowanie SKO, należy uwzględnić także wymogi związane z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
W doktrynie jak i orzecznictwie administracyjnym utrwalone jest stanowisko, iż postępowanie przed organem II instancji należy traktować jako powtórzenie rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy. Znaczy to, że działanie organu II instancji nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Zasada dwuinstancyjności wymaga, by "przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowano wszelkie argumenty i opinie, i w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony" (uzasadnienie uch. SN z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNAPiUS 1995, nr 7, poz. 82). Zatem organ odwoławczy ma obowiązek ponownego rozpoznania sprawy a w razie powzięcia wątpliwości ma prawo przeprowadzić, wprawdzie w ograniczonym zakresie, postępowanie wyjaśniające, a w sytuacji gdy stwierdzi, iż rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania (art. 138 § 2 kpa).
W świetle powyższego, stwierdzić należy, że SKO zbyt pobieżnie przeprowadziło postępowanie wyjaśniające, wyprowadzając dość powierzchowne wnioski. Organ stwierdził, że M. R. jest "osobą niepełnosprawną, w wieku 77 lat," nie wskazując, co legło u podstaw takiej konstatacji i czy ono odnosi się także do faktycznej kondycji Pani R.. Organ ustalił stopień pokrewieństwa między M. R.a osobami obowiązanymi oraz miejsce zamieszkania tych osób, a także, że nie są one niepełnosprawne. Nie wiadomo natomiast, na jakiej podstawie organ stwierdził miejsce zamieszkania (czy na podstawie meldunku czy też wyłącznie na podstawie oświadczeń Skarżącego), a także brakuje, zdaniem Sądu, ustaleń co do faktycznego zamieszkiwania osób spokrewnionych oraz co do ewentualnych przeszkód w sprawowaniu przez nie opieki nad M. R.. W tym ostatniej kwestii Sąd ma na myśli nie tylko wyjaśnienie, czy syn M. R. przebywa za granicą, ale i w jakim celu, by móc ocenić, czy jest to powód dostatecznie usprawiedliwiający pozostawienie matki bez Jego opieki. Podobnie należałby ustalić sytuację córki, tzn., na ile opieka nad dzieckiem uniemożliwia Jej opiekę nad matką.
Zdaniem Sądu, SKO nie ustosunkowało się też do zarzutów Skarżącego stwierdzając ogólnikowo, iż "Organ odwoławczy nie dopatrzył się uchybień Organu I instancji, co do naruszenia powołanych przepisów ustawy o powszechnym obowiązku RP, gdyż decyzja Wójta Gminy [...] wydana została zgodnie z obowiązującym prawem i orzecznictwem NSA w tym zakresie."
Tymczasem zarzuty zamieszczone w odwołaniu są sformułowane jasno i dotyczą konkretnych kwestii tj. naruszenia art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony oraz naruszenia art. 7, 77 § 1 kpa poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia sytuacji w jakiej znajduje się M. R. i kto z najbliższych członków rodziny może jej zapewnić efektywną opiekę.
Jak z powyższego wynika, uchybienia procesowoprawne organu II instancji mogły wpłynąć na treść wniosków dotyczących stanu faktycznego sprawy, w konsekwencji także na treść rozstrzygnięcia.
7. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy winien uwzględnić wskazówki co do ustaleń faktycznych w sprawie oraz zaprezentowaną przez Sąd interpretację art. 39 ust 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. W tym pierwszym zakresie należy uwzględnić także znajdujące się w aktach administracyjnych pismo Wójta Gminy [...] z dnia [...] r., w którym wskazuje on, iż M. R. "mimo orzeczonego stopnia niepełnosprawności przez Komisję ds. Inwalidztwa jest w miarę sprawna fizycznie, ponieważ dojeżdża sama rowerem do Urzędu Gminy (...)".
W konsekwencji poczynionych ustaleń faktycznych, na podstawie normy zawartej w art. 39 ust 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, organ odwoławczy podejmie odpowiednie rozstrzygnięcie stosownie do dyspozycji art. 138 par. 1 bądź par. 2 kpa, zwracając uwagę na uzasadnienie rozstrzygnięcia, które winno odpowiadać wymogom określonym w art. 107 par. 3 kpa. Uzasadnienie ma bowiem objaśniać tok myślenia prowadzący do zastosowania określonego przepisu prawnego. Objaśnienie to może być trafne lub błędne i dlatego powinno być sporządzone w taki sposób aby mogło zostać poddane ewentualnej kontroli sądowej w ramach postępowania sądowoadministracyjnego.
Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) Ppsa należało orzec jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 Ppsa. Powyższe oznacza, iż uchylona decyzja nie wywołuje skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia.
/-/ B. Popowska /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski
AT
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło