IV SA/Po 904/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na zarządzenie Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia [...] marca 2013r. nr [...] w przedmiocie organizacji szkół podstawowych i gimnazjów postanawia odmówić przyznania prawa pomocy E.W. wniosła skargę na zarządzenie Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia [...] marca 2013r. nr [...] w przedmiocie organizacji szkół podstawowych i gimnazjów. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 300 zł. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w którym oświadczyła, iż prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i córką a ich dochód stanowi wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni w kwocie [...] zł. brutto i renta męża w kwocie [...] zł. Według oświadczenia skarżąca poza domem o pow. [...] m2 nie posiada żadnego majątku ani zasobów pieniężnych. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca przedstawiła zestawienie wydatków. Zgodnie z powyższym zestawieniem, skarżąca [...] zł. Przeznacza na lekarstwa, [...] zł. na wizyty prywatne, [...] zł. na raty za komputer, [...] na lekcje angielskiego dla córki, [...] zł. na prąd, [...] zł. na węgiel w okresie grzewczym, [...] zł. na gaz, [...] zł. na ratę pożyczki na zakup domu, [...] zł. na wodę oraz [...] zł. na ratę w Kasie Zapomogowo Pożyczkowej. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, pismem z dnia 23 października 2013r. wezwano ją przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i jej męża oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do tych osób, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych złożonych przez osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe za lata 2011-2012, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym, przedłożenia zaświadczenia z miejsca pracy o wysokości zarobków, udokumentowania wysokości wydatków przeznaczanych na utrzymanie się i przedłożenie kopii umów kredytowych wraz z harmonogramem spłat. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca pismem z dnia wyjaśniła, że posiada samochód osobowy marki [...] rok prod. 1998r., który jest niezbędny do wykonywania czynności służbowych jako kurator społeczny Sądu Rejonowego w K. Do powyższego pisma wnioskodawczyni załączyła zaświadczenie o wynagrodzeniu na stanowisku pedagoga szkolnego w kwocie [...] zł., decyzję ZUS o przyznaniu mężowi renty w wysokości [...] zł., zawiadomienie o wysokości rat kredytów w banku [...] w wysokości [...] zł. i [...] zł., zaświadczenie o pożyczce w Kasie Zapomogowo Pożyczkowej na kwotę [...] zł., umowę pożyczki gotówkowej w [...] Bank z kwotę [...] zł. wraz z harmonogramem spłat rat w kwocie [...] zł., wyciąg z konta bankowego za okres 01.04.2013 – 31.10.2013, ksero dowodu rejestracyjnego samochodu [...] rok prod. 1998r., zeznanie podatkowe za 2012r., faktury za leki, prąd, węgiel, wodę i ścieki, prąd. Dodatkowo skarżąca przesłała kopie powołania na stanowisko kuratora społecznego wraz z kopią legitymacji służbowej. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Strona winna poczynić zatem starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części wydatków. Ponadto strona o przyznanie prawa pomocy winna uprawdopodobnić spełnienie przesłanek do przyznania prawa pomocy. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja finansowa uniemożliwia opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie ograniczając się do wpis sądowego w kwocie 300 zł. Jak wynika bowiem z przedłożonych dokumentów skarżąca posiada stały dochód wynoszący [...] zł. Powyższy dochód nie stanowi przy tym dochodu brutto jak wskazano we wniosku, lecz dochód netto. Dodatkowo wskazać należy, iż wnioskodawczyni wykonuje obowiązki kuratora społecznego, co wiąże się z dodatkowym dochodem, którego wysokości skarżąca nie ujawniła, pomimo wezwania do przedłożenia zaświadczeń o wysokości uzyskiwanego dochodu. Ponadto wskazać należy, iż z zestawienia wydatków wynika, że znaczną część deklarowanych wydatków skarżącej stanowią raty kredytów wynoszących łącznie [...] zł. Ma to tyle istotne znaczenie, iż spłata kredytów nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się bowiem stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze uwzględniając wysokość deklarowanego dochodu oraz wydatków na konieczne utrzymanie (bez uwzględniania rat kredytów oraz pożyczki w Kasie Zapomogowo Pożyczkowej), oraz brak szczegółowych informacji dotyczących dochodu z wykonywania obowiązków kuratora społecznego, zdaniem orzekającego, zasadną jest odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.