IV SA/Po 916/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) WSA Maciej Busz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody W. na rzecz skarżącego E. P. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. przyznaje adwokat M. M.od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) zł podwyższone o kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) zł stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Sygn. akt IV SA/Po [...] UZASADNIENIE Decyzją z dnia 5 grudnia 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta P. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. Z 2006 r. Nr 139 poz. 993 zwanej dalej jako "ustawa") orzekł o wymeldowaniu E. P. ( zwanego dalej jako "skarżący") z pobytu stałego z lokalu nr [...] na os. [...] w P.. W uzasadnieniu organ I instancji między innymi wyjaśnił, że wszczął postępowanie na wniosek B. P., która podała, iż skarżący nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, wyprowadził się w 2001 r., lokal opuścił z własnej woli i nie pozostawił w nim rzeczy osobistych i innych przedmiotów stanowiących jego własność. Organ wskazał, że skarżący jest zameldowany w przedmiotowym lokalu, jednak opuścił go nie dopełniając obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 1 ustawy. Odnosząc się do stanowiska skarżącego, iż opuścił on lokal w dniu 24 października 2014 r. na żądanie żony, aby nie wszczynać awantury organ stwierdził, że sytuacja ta świadczy o dobrowolnym i samodzielnym opuszczeniu lokalu. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł E. P.. Po jego rozpatrzeniu Wojewoda decyzją z dnia 21 stycznia 2015 r. nr [...] na podstawie art. 138 par 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji w zakresie spełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy. Skargę na decyzję Wojewody złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu E. P.. Wyjaśnił, że jest właścicielem przedmiotowego lokalu i od połowy czerwca żona wraz z córką uniemożliwiają mu dostęp do tego lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 11 czerwca 2015r., sygn. akt IV SA/Po 118/15 uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż z opuszczeniem stałego miejsca pobytu mamy do czynienia, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Co istotne opuszczenie lokalu musi mieć charakter trwały i dowolny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego musi wynikać z własnej woli zainteresowanej osoby, a nie z powodu presji czy bezprawnego działania innych osób. W niniejszej sprawie organ nie wykazał, ażeby opuszczenie przez skarżącego lokalu przy ul. [...] [...] w P. miało charakter trwały i dowolny. Wprost przeciwnie organ w uzasadnieniu decyzji przywołując zeznania złożone przez skarżącego wskazał, że skarżący nie opuścił i nie zamierza opuścić przedmiotowego lokalu, ale nie przebywa w nim m.in. dlatego, że żona wymieniła zamki w drzwiach, a on aktualnie nie posiada do nich kluczy. Wprawdzie organ dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 15 ust. 2 ustawy wskazując m.in., że o opuszczeniu miejsca stałego można mówić wtedy gdy dana osoba nie przebywa w danym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu, to jednak w sposób wadliwy zastosował ten przepis w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Z zeznań złożonych przez skarżącego, jak również z treści złożonego przez niego odwołania wynika, bowiem iż wcale nie miał ona zamiaru opuszczenia przedmiotowego lokalu, a opuścił go tylko, żeby nie prowokować awantur. Organ całkowicie zaniechał dokonania ustaleń dotyczących pobytu skarżącego w mieszkaniu siostry w Ś.. W przypadku rozbieżności w zeznaniach skarżącego oraz jego żony i córki rolą organu będzie dokonanie dodatkowych ustaleń na okoliczność opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu. Organ powinien przede wszystkim przesłuchać sąsiadów stron postępowania jak również sąsiadów siostry skarżącego celem ustalenia charakteru w jakim skarżący przebywał w lokalu w Śliwnie. Reasumując, Sąd stwierdził, że postępowanie w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji nie pozwalał na przesądzenie, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy. Ponownie prowadząc postępowanie organ odwoławczy uzupełni materiał dowodowy o zeznania dodatkowych świadków oraz jeszcze raz przeanalizuje zebrany już materiał dowodowy. Ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia 12 października 2015r. nr [...] Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji z dnia 5 grudnia 2014r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania administracyjnego w znacznej części. W uzasadnieniu organ wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji dokona oceny stanu faktycznego sprawy kierując się w tym względzie uwagami sądu zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 czerwca 2015r. Skargę na powyższą decyzję złożył E. P., podnosząc iż dalsze postępowanie wyjaśniające prowadzone w jego sprawie, w jego ocenie jest zbyteczne. Jego pobyt w miejscowości Ś. u siostry jest wymuszony przez byłą żonę i córkę. Jest osobą kaleką po amputacji nogi z zaawansowaną cukrzycą i prosi o możliwość dostępu do swojego mieszkania, które liczy trzy pokoje. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 15 stycznia 2016r. uczestniczka postępowania B. P. wniosła o przyznanie jej pełnomocnika z urzędu (k.32). Postanowieniem z dnia 9 lutego 2016r. Sąd przyznał uczestniczce postępowania prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu (k.44 - 46). Pismem z dnia 11 marca 2016r. pełnomocnik uczestniczki postępowania wniósł o oddalenie skargi (k.61). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270 - zwanej dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd od uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. Jednakże należy też mieć na uwadze, że zgodnie z treścią art.153 p.p.s.a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W przedmiotowej sprawie zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 11 czerwca 2015r., sygn. akt IV SA/Po 118/15 na mocy którego została uchylona decyzja organu II instancji. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził ,iż postępowanie w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji nie pozwalał na przesądzenie, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Ponownie prowadząc postępowanie organ odwoławczy uzupełni materiał dowodowy o zeznania dodatkowych świadków oraz jeszcze raz przeanalizuje zebrany już materiał dowodowy. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie, w ten sposób organ II instancji dopuścił się naruszenia art.153 p.p.s.a. – Sąd wyraźnie wskazał, że to organ odwoławczy ma uzupełnić materiał dowodowy. Gdyby bowiem Sąd uznał za celowe uchylenie również decyzji organu I instancji uczyniłby to na podstawie art.135 p.p.s.a. Należy zauważyć, iż zasada związania orzeczeniem oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku, czyli rozpatrując sprawę ponownie organ i sąd uwzględniają wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego dokonaną wcześniej. Ocena prawna, podobnie jak zawarte w orzeczeniu wskazania co do dalszego postępowania, determinuje działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. Wskazania do dalszego postępowania polegają na określeniu sposobu i kierunku uzyskania pełnego materiału dowodowego, a przez to dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w rozumieniu art.7 k.p.a. przez organ administracji. Związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania samego sądu oznacza natomiast, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się w pełnym zakresie poglądowi wyrażonemu we wcześniejszym orzeczeniu. W wyrokach NSA z dnia 6 maja 2009r., sygn. akt II OSK 691/08, publ. LEX 574442 i z dnia 20 listopada 2008r., sygn. akt I OSK 1850/07 publ. LEX 526070 kontynuuje się orzecznictwo sądowe wskazujące na bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych odnośnie dalszego biegu postępowania, który może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie. Pominięcie przez organ administracji publicznej przy ponownym wydawaniu decyzji oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza tym samym zasadę związania tą oceną, a to z kolei oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe. Na tle orzeczenia z dnia 8 maja 2008r., sygn. akt II FSK 297/07, publ. LEX 488566, trzeba też zauważyć, że naruszenie prawa polegające na niezastosowaniu się przez organy do oceny prawnej wyrażanej we wcześniejszym wyroku w tej sprawie, stanowi wadę, którą sąd orzekający ponownie w sprawie powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, niezależnie od tego, czy zarzut taki został podniesiony w skardze. Mając powyższe rozważania na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku o uchyleniu decyzji organu odwoławczego. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 Nr 461). MZ