IV SA/Po 919/21

Dnia 5 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 kwietnia 2022 roku wniosku o uzupełnienie wyroku w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] września 2021 roku Nr [...], [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej; postanawia uzupełnić wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. IV SA/Po 919/21 w ten sposób, że dotychczasową sentencję oznaczyć jako pkt 1 i dodać pkt 2 w brzmieniu: "oddala wniosek R. S. o zwrot kosztów postępowania sądowego". Pismem z dnia [...] października 2021 roku R. S. wniósł do sądu administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] września 2021 roku, nr [...], znak: [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji. Żądaniem skargi objęto: uchylenie decyzji obydwu instancji, przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów procesowych w sprawie, w tym kosztów wysłanej korespondencji oraz kosztów rozmów telefonicznych z pełnomocnikiem. Starszy referendarz sądowy tut. Sądu postanowieniem z dnia 30 listopada 2021 roku, sygn. akt IV SPP/Po 220/21, przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Wyrokiem z 17 lutego 2021 roku, sygn. akt IV SA/Po 919/21, wydanym po rozpoznaniu skargi wniesionej przez R. S., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję. W piśmie procesowym z [...] marca 2022 roku skarżący wniósł o uzupełnienie wydanego wyroku "o orzeczenie zwrotu poniesionych przez skarżącego kosztów w sprawie, tj. kosztów wysyłania do sądu korespondencji". Skarżący zaznaczył, że nie może podać kwoty tych kosztów, gdyż nie ma dostępu do żadnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Złożony w niniejszej sprawie wniosek R. S. o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu dotyczy zwrotu kosztów postępowania. Uzupełnienie orzeczenia w tym zakresie następuje w tych wypadkach, w których sąd nie orzekł o kosztach, mimo że strona zażądała we właściwym czasie ich przyznania. Zgodnie z art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329; dalej w skrócie P.p.s.a.) strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba że uzupełnienie, jak w niniejszej sprawie, dotyczy wyłącznie kosztów (art. 157 § 3 P.p.s.a.). Orzeczenie uzupełniające wyrok co do zwrotu kosztów może zapaść na posiedzeniu niejawnym (art. 157 § 2 P.p.s.a.) Przepis art. 209 P.p.s.a. stanowi, iż o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201 art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Wedle art. 210 § 1 P.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie. Stosownie natomiast do treści art. 210 § 2 P.p.s.a. przepis § 1 nie ma zastosowania w przypadku orzekania na posiedzeniu niejawnym, gdy strona nie jest reprezentowana przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego. W takim przypadku o kosztach należnych stronie sąd orzeka z urzędu. Treść powyższych przepisów nie pozostawia wątpliwości, że uzupełnienie orzeczenia w przedmiocie kosztów następuje w tych wypadkach, w których sąd nie orzekł o kosztach, mimo że strona zażądała we właściwym czasie ich przyznania. Podkreślenia wymaga, że uzupełnienie wyroku może polegać zarówno na pozytywnym, jak i negatywnym rozstrzygnięciu o pominiętym żądaniu (por. postanowienie SN z 15 lutego 1967 r., II CZ 144/66). Jak wskazał natomiast NSA w tożsamym stanie faktycznym i prawnym (w innej sprawie R. S.) "rzeczywisty zamiar sądu oddalenia pominiętego żądania nie może usprawiedliwiać odmowy uzupełnienia wyroku, nawet jeśli zamiar ten znalazł wyraz w uzasadnieniu wyroku. W takim wypadku wyrok powinien zostać uzupełniony przez stosowne oddalenie żądania (por. postanowienie NSA z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. III OZ 284/21). W niniejszej sprawie nie jest kwestią sporną, iż skarżący w terminie zwrócił się o zwrot kosztów postępowania dotyczących wysyłanej przez niego korespondencji. Wniosek taki zawarł bowiem w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze (k. 6 akt sądowych). Sąd wydając zatem wyrok uwzględniający skargę skarżącego winien w nim zawrzeć rozstrzygnięcie co do ww. żądania. Skoro natomiast w wyroku brak jest rozstrzygnięcia w tym zakresie, Sąd zobowiązany był do jego uzupełnienia, co uczyniono niniejszym postanowieniem. Przechodząc do wskazania okoliczności, które przesądziły o negatywnym rozstrzygnięciu pominiętego żądania (tj. oddaleniu wniosku R. S. o zwrot kosztów postępowania sądowego) należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie z art. 205 § 1 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Do podlegających zwrotowi kosztów postępowania sądowoadministracyjnego nie zaliczają się zatem koszty związane z samym wniesieniem sprawy do sądu (prócz ww. kosztów sądowych), ani też koszty korespondencji do sądu. Nie są to bowiem koszty, które przez ustawodawcę zostały uznane za niezbędne koszty postępowania prowadzonego przez stronę osobiście w rozumieniu art. 205 §1 P.p.s.a. (por. wyrok WSA z 02.09.2021 r., IV SAB/Po 101/21, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA"). Powyższe stanowisko współbrzmi z tym poglądem orzecznictwa, zgodnie z którym w katalogu niezbędnych kosztów nie mieszczą się wydatki drobne i zwykle występujące przy okazji postępowania sądowego, takie jak np. prowizje bankowe od przelewu obejmującego kwotę uiszczaną tytułem zapłaty kosztów sądowych czy opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, jak też koszty korespondencji związanej z przesyłaniem skargi do organu administracji czy pism procesowych (por. postanowienia NSA: z 12.10.2010 r., II OSK 1490/09; z 17.9.2015 r., I OZ 1093/15; z 10.11.2015 r., I OZ 1454/15; z 26.11.2015 r., I OZ 1531/15 – dostępne w CBOSA; por. też: wyrok WSA z 29.06.2021 r., IV SAB/Wr 538/20, CBOSA; B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex/el 2021, uw. 3 do art. 205). W badanej sprawie starszy referendarz sądowy tut. Sądu postanowieniem z dnia 30 listopada 2021 roku, sygn. akt IV SPP/Po 220/21, przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W konsekwencji wniosek skarżącego o zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów korespondencji - pomijając nawet fakt, że wniosek nie zawierał spisu tych kosztów - nie zasługiwał na uwzględnienie. Z przedstawionych powyżej względów, na podstawie art. 157 § 1, § 2, § 3 w zw. z art. 200 oraz art. 205 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.