IV SA/Po 92/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu dnia 01 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi Zastępcy Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych, Alimentacyjnych i Dodatków Mieszkaniowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] z dnia [...] r. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu uprawnień do prowadzenia pojazdów postanawia: odrzucić skargę /-/M. Dybowski Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...](dalej decyzją z dnia [...]r.) Samorządowe Kolegium Odwoławczego w P. (dalej SKO) uchyliło decyzję Prezydenta Miasta P.(dalej Prezydent Miasta) z dnia [...]r. nr [...]o zatrzymaniu J. L. uprawnień do prowadzenia pojazdów kat. B nr [...], wydanych przez Prezydenta Miasta dnia [...]r., i umorzyło postępowanie organu I instancji. SKO wskazało, że zatrzymanie prawa jazdy nastąpiło na wniosek Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. (dalej MOPR), w związku z uchylaniem się przez J. L. od aktywizacji zawodowej. J. L. w odwołaniu kwestionował zasadność decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy z wymienionego powodu. SKO wskazało, że decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy wydaje starosta, na podstawie wniosku organu właściwego dłużnika (art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej- Dz.U. 86/05/732, zm. 164/05/1366- dalej uzal). Działania w trybie art. 5 ust. 1 uzal podejmowane są w przypadku złożenia wniosku o ściganie za czyn zabroniony z art. 209 § 1 kk (art. 4 ust. 3 uzal). MOPR skierował do Prokuratury Rejonowej P.- [...] wniosek o ściganie dłużnika alimentacyjnego J. L. za przestępstwo z art. 209 § 1 kk, popełnione na szkodę małoletniego J. L.. Postanowieniem Policji z dnia [...]r. 1 [...], zatwierdzonym przez Prokuraturę Rejonową P.- [...], organy ścigania nie stwierdziły występowania w sprawie znamion czynu zabronionego. Skoro postępowanie przygotowawcze umorzono, upadła podstawa zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 5 ust. 2 uzal. Odpis decyzji z dnia [...]r., z pouczeniem, że strona niezadowolona z orzeczenia Kolegium może wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie- za pośrednictwem Kolegium, doręczono: J. L. dnia 30 stycznia 2008 r. (k. [...]akt SKO; art. 44 § 2 kpa); MOPR dnia [...] r. (k. [...] akt SKO). Skargę na decyzję z dnia [...]r., wprost w sekretariacie WSA, dnia [...] r. złożył MOPR, zarzucając naruszenie prawa materialnego (art. 4 ust. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 uzal). SKO wniosło o odrzucenie skargi wskazując, że skarga została wniesiona wprost do WSA, mimo prawidłowego pouczenia o prawie do wniesienia jej za pośrednictwem Kolegium; skarga wpłynęła do SKO po upływie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Skargę złożył Zastępca Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych, Alimentacyjnych i Dodatków Mieszkaniowych MOPR, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta, który nie ma przymiotu strony, bowiem w sprawie dotyczącej prawa jazdy działa jako organ administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: 1. Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm.- dalej ppsa), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie bądź bezczynność są przedmiotem skargi. Skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie (art. 53 § 1 ppsa). 2. MOPR miał świadomość, że skargę wnosi się do WSA za pośrednictwem SKO (tak Skarżący zredagował skargę z dnia [...]r.), jednakże faktycznie wniósł skargę wprost w biurze podawczym WSA dnia [...] r. (prezentata WSA- k. [...] akt [...]). Skargę tę, wraz pismem przewodnim z dnia [...]r., WSA dnia [...]r.- jako mylnie skierowaną- ekspediował do SKO przy pomocy woźnego sądowego (prezentata SKO z dnia [...]r.- k. [...] akt [...]). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego, wojewódzkich sądów administracyjnych i w doktrynie trafnie przyjmuje się, że jeśli strona nie złożyła skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego za pośrednictwem właściwego organu II instancji, za datę wniesienia skargi należy uznać dzień jej nadania przez WSA do organu II instancji (odpowiednio- postanowienie SN z 14.11.1973- II CZ 183/73- OSP 5/74/97, akceptowane przez T. Wosia w: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" W. Pr. 2005 s. 248 uw. 3; postanowienia WSA w: Gliwicach z 20.X.2004- IV SA/GL 647/04- ONSAiWSA 6/05/116; Warszawie z 5.X.2006- I SA/Wa 824/06). W niniejszej sprawie datą nadania skargi przez WSA do SKO był dzień [...]r. Trzydziestodniowy termin do wywiedzenia skargi dla MOPR upłynął zatem bezskutecznie dnia [...] r. o północy, co skutkowało odrzuceniem skargi (art. 58 § 1 pkt 2 ppsa). 3. Zagadnienie możliwości skutecznego wywiedzenia skargi do sądu administracyjnego przez jednostkę samorządu terytorialnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy do najbardziej spornych w orzecznictwie i doktrynie. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2005 r.- II SA/GL 660/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym: czy art. 50 ppsa, rozumiany w sposób wyłączający możliwość wniesienia skargi przez gminę w sprawie dotyczącej przekształcenia prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości stanowiącej jej własność w prawo własności (w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności- Dz.U. 120 01/1299 ze zm.) jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 165 Konstytucji RP?". Sprawa ta, o sygnaturze P 14/05, oczekuje na wyznaczenie rozprawy. W niniejszej sprawie MOPR nie orzekał jako organ I instancji w sprawie o zatrzymanie dłużnikowi alimentacyjnemu uprawnień do prowadzenia pojazdów- w owej sprawie właściwym był bowiem starosta (art. 5 uat. 2 uzal). Dyrektor MOPR działa zaś wyłącznie z upoważnienia organu właściwego dłużnika (organu gminy- Prezydenta Miasta P.; art. 9a w zw. z art. 2 pkt 3 i art. 4 ust. 3 uzal; J. L. zamieszkuje w P.- k. [...] akt administracyjnych). Prezydent Miasta P.w niniejszej sprawie jest też organem właściwym wierzyciela, obowiązanym do wypłaty zaliczki alimentacyjnej (art. 2 ust. 4 i 7 uzal). P. jest miastem na prawach powiatu (§ 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów – Dz. U. 103/98/652 i punkt 4 w dziale Miasta części XV załącznika do rozporządzenia), zatem Prezydent Miasta P.działa w sprawie z mocy art. 5 ust. 2 uzal także jako starosta. 4. Skoro zatem Skarżący wypłaca na koszt podatników zaliczkę alimentacyjną, ma oparty na normie prawa materialnego (art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 3 uzal) interes prawny, czyniący go uprawnionym do wniesienia skargi na decyzję SKO o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta (działającego jako starosta) i umorzeniu postępowania I instancji o zatrzymaniu prawa jazdy (art. 50 § 1 ppsa; L. Kiermaszek, R. Mikosz "Legitymacja skargowa jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym" ZNSA 2-3/ 05/29-36 i akceptowane przez Autorów orzecznictwo NSA i SN). W doktrynie podkreśla się, że interes prawny, o którym mowa w art. 50 ppsa, można wywodzić nie tylko z przepisów prawa materialnego, ale także procesowego (W. Chróścielewski- w glosie opublikowanej w OSP 11/05/128). Sądowi znany jest pogląd W. Maciejki ("Postępowanie wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczka alimentacyjna. Komentarz" CH Beck 2007 s. 192-193 nb 1), zgodnie z którym prezydent miasta, wójt jako podmiot składający wniosek określony w art. 5 ust. 1 uzal, nie jest stroną tego postępowania; jego rola ogranicza się do zainicjowania postępowania i powiadomienia starosty o zajściu przesłanek obligujących ten organ do przeprowadzenia odrębnego postępowania. Jednakże uprawnienie do wywiedzenia skargi przysługuje nie tylko stronie, lecz i każdemu podmiotowi, który ma interes prawny, oparty na normie prawa materialnego (art. 50 § 1 ppsa). Ilość środków publicznych, gromadzonych na koszt podatników i przeznaczonych na wypłatę zaliczek alimentacyjnych, jest ograniczona i musi być wykorzystywana w sposób właściwy (odpowiednio- W. Łączkowski "Etyczne aspekty finansowania potrzeb socjalnych ze środków publicznych" RPEiS 1/04/10-14). Skoro wójtowi bądź prezydentowi miasta ustawodawca przyznał specjalne uprawnienia jako organu dyscyplinującego dłużnika alimentacyjnego w zakresie uruchamiania środków administracyjnoprawnych (art.5 ust.1 uzal), karnych (art. 4 ust. 3 uzal) bądź cywilnoprawnych (art. 6 ust. 1 i 2 uzal- wyraźnie wskazując, że w postępowaniu przed sądem stosuje się odpowiednio przepisy o udziale prokuratora w postępowaniu cywilnym), to nie ulega wątpliwości, że dla prawidłowej realizacji uprawnień administracyjnoprawnych, wójt czy prezydent miasta ma legitymację czynną do wywiedzenia skargi na decyzję właściwego organu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy (art. 5 ust. 2 uzal). Z tej przyczyny w sprawie nie zachodziła druga z przesłanek odrzucenia skargi, wskazanych w odpowiedzi na skargę. 5. Jedynie na marginesie należy podnieść, że weryfikacja decyzji z dnia [...]r. może nastąpić także w trybie postępowania nadzwyczajnego. Art. 5 ust. 1 i 2 uzal w żaden sposób nie warunkuje zatrzymania prawa jazdy od toczenia się postępowania karnego z art. 209 § 1 kk, a jedynie wiąże wydanie decyzji przez starostę ze złożeniem wniosku, o którym mowa w art. 4 ust. 3 uzal. Właściwy organ może zatem rozważyć, czy w sytuacji, w której umorzenie postępowania karnego może nastąpić w oparciu o szereg przesłanek (materialnych, ściśle procesowych a nawet innych przesłanek procesowych; art. 17 § 1-3 kpk; "Kodeks postępowania karnego. Komentarz" pod red. P. Hofmańskiego CH Beck 2007 t. 1 s. 142-165), nie doszło do rażącego prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu. /-/M. Dybowski KB/