IV SA/Po 953/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2012 r. sprawy ze skargi H. P., M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego oraz zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu oddala skargę Decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] marca 2012 r.) Prezydent Miasta P. (dalej Prezydent albo organ I instancji) działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 7 pkt 2-15, art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i ust. 4, art. 12, art. 14, art. 36 pkt 1 lit c, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm., dalej ups), § 1 pkt 1 ppkt b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. 2009 r., nr 127, poz. 1055), art. 3, art. 5, art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. 2005 r., nr 267, poz. 2259 ze zm., dalej ustawa z 2005 r.), §6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. 2006 r., nr 25, poz. 186 ze zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) odmówił przyznania H. P. (dalej strona albo odwołująca) przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego, zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku na zakup żywności w wysokości 520 zł w okresie od lutego do kwietnia 2012 r. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2012 r. M. P. i H. P. (dalej strony albo wnioskodawcy) zwrócili się do organu I instancji z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej. W dniu [...] lutego 2012 r., w miejscu zamieszkania wnioskodawców został przeprowadzony wywiad środowiskowy podczas którego strona uszczegółowiła swoje oczekiwania dotyczące wnioskowanej pomocy i wskazała, że wnosi o zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 520 zł w okresie od lutego do kwietnia 2012 r. oraz o zasiłek celowy na zakup pół tony węgla w kwocie 400 zł. Odrębną decyzję administracyjną wydano w zakresie dotyczącym pomocy na zakup węgla, przyznając pomoc na ten cel. W trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego organ I instancji ustalił, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z 17-letnią wnuczką M. P. i mężem M. P. Pod wskazanym adresem zamieszkuje również D. P. oraz A. P., którzy deklarują prowadzenie odrębnych gospodarstw domowych. M. P. jest osobą nie pracującą zarobkowo, w trakcie wywiadu środowiskowego nie deklarował posiadania dochodów własnych. Strona posiada uprawnienia do świadczenia emerytalnego z ZUS w wysokości [...] zł. Wnuczka, nad którą wnioskodawcy sprawują opiekę w ramach rodziny zastępczej jest uczennicą I klasy Liceum Ogólnokształcącego nr [...] w Poznaniu. Na dochód rodziny w kwocie [...] zł, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. styczniu 2012 r. składały się: świadczenie emerytalne z ZUS w wysokości [...] zł (dochód umniejszony jest o kwotę [...] zł z powodu egzekucji sądowej -potrącenia niealimentacyjne), dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł, pomoc na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka przebywającego w rodzinie zastępczej w wysokości [...] zł. Decyzja dotycząca dodatku mieszkaniowego jest decyzją imienną i świadczenie przyznane jest personalnie na M. P., stąd też organ I instancji uznał kwotę dodatku mieszkaniowego za Jego dochód. W trakcie wywiadu wnioskodawcy zadeklarowali, że wszystkie opłaty stałe związane z zamieszkaniem obecnie pokrywają samodzielnie. Wnioskodawcy dobrowolnie odstąpili od wsparcia finansowego w opłacaniu rachunków przez osoby z pozostałych dwóch gospodarstw domowych, prowadzonych w lokalu mieszkalnym przy ul. Rolnej 25/11. Zgodnie z art. 6881 §1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 r., nr 16, poz. 93 ze zm.), za zapłatę czynszu i innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie. Uwzględniając powyższe organ I instancji uznał, że gospodarstwo domowe wnioskodawców oraz dwa pozostałe gospodarstwa domowe, na podstawie przedstawionych podczas wywiadu środowiskowego informacji, zobowiązane są do wniesienia bieżącej opłaty z tytułu należności za energię elektryczną w wysokości [...] zł miesięcznie, za gaz w kwocie [...] zł miesięcznie. Ponadto wnioskodawcy są zobowiązani pokrywać opłatę czynszową w kwocie [...] zł (w tym dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł). W trakcie wywiadu środowiskowego wnioskodawcy poinformowali również, że do stałych miesięcznych wydatków należy opłata za Internet w kwocie [...] zł, za abonament RTV w kwocie [...] zł. Jak wynika z powyższego stałe, miesięczne opłaty w zajmowanym i użytkowanym mieszkaniu wynoszą łącznie [...] zł, w tym te, które można uznać za niezbędne (czynsz, prąd, gaz, abonament RTV) [...] zł. Do wydatków należy zaliczyć też kwotę [...] zł z tytułu potrąceń niealimentacyjnych. W trakcie wywiadu środowiskowego wnioskodawcy poinformowali o konieczności regularnego zażywania leków. Zgodnie z załączonymi fakturami miesięczny koszt leków wyniósł 85 zł. Nie wszystkie leki znajdujące się na fakturach uznać można za leki niezbędne, ratujące życie. Strona podała również wydatek na bilety MPK na łączną kwotę [...] zł miesięcznie. Z udzielonych podczas wywiadu środowiskowego informacji wynika także, że do stałych wydatków trzyosobowego gospodarstwa domowego należą wydatki na środki czystości w kwocie 120 zł miesięcznie oraz na telefonię komórkową w kwocie około [...] zł. M. P. poinformował również o regularnym uiszczaniu kwoty 30 zł na poczet zaległości alimentacyjnych. Należy jednak wskazać, że powyższe zobowiązanie jest zobowiązaniem D. P., który nie pozostaje na wspólnym gospodarstwie domowym. Wśród wymienionych wydatków bezpośrednio dotyczących gospodarstwa domowego te, które można uznać za niezbędne (zakup leków, środki czystości) wynoszą łącznie [...] zł. Podczas wywiadu środowiskowego M. P. przekazał pracownikom socjalnym dokumenty dotyczące wniesienia opłat związanych z użytkowaniem mieszkania przy ul. S. [...]. W dotychczasowo prowadzonych postępowaniach M. P. oświadczał, że opłaty te są pokrywane przez osoby wynajmujące, zatem trudno uznać je za wydatek ze środków własnych wnioskodawców. Biorąc pod uwagę dochód gospodarstwa domowego wnioskodawców organ I instancji uznał, że są oni w stanie w oparciu o posiadane środki finansowe zaspokoić niezbędne potrzeby życiowe w zakresie zakupienia żywności. Dokonując wykładni znajdujących w sprawie zastosowanie przepisów ups oraz biorąc pod uwagę poczynione ustalenia faktyczne organ I instancji wyjaśnił, że z uwagi na strukturę rodziny wnioskodawców, kryterium dochodowe dla trzyosobowego gospodarstwa domowego od spełnienia którego uzależnione jest przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej stanowi kwotę [...] zł. Zgodnie z art. 8 ust. 3 i 4 ups, odliczeniu od dochodu nie podlegają potrącenia inne niż alimentacyjne. Dochód osiągnięty przez rodzinę wnioskodawców w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w miesiącu styczniu 2012 r. był wyższy od kwoty [...] zł i wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę [...] zł. Dochód ten przekracza zatem ponad dwukrotnie kryterium dochodowe w/w wskazane w ups i nie kwalifikuje do objęcia pomocą społeczną w formie zasiłku celowego zgodnie z art. 39 ups. W związku z powyższym organ I instancji dokonał także rozpatrzenia zgłoszonych wniosków pod kątem możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego jaką daje art. 41 ups, nie stwierdzając zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku umożliwiającego udzielenie stronie specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności. Organ I instancji rozważył również możliwość przyznania pomocy na podstawie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit c ustawy z 2005 r. w ramach programu są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ups, w szczególności osobom samotnym, chorym i niepełnosprawnym - w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. W myśl art. 5 ustawy z 2005 r., pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 ust. 1 lit. c, jeżeli dochód na osobę lub w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ups. Biorąc to kryterium pod uwagę, wysokość dochodu uprawniającego gospodarstwo domowe wnioskodawców do powyższej pomocy nie powinna przekraczać kwoty [...] zł, na osobę [...] zł. Jak ustalono podczas wywiadu środowiskowego, dochód w gospodarstwie domowym wynosi [...] zł, na osobę [...] zł, czyli również przekracza wskazane kryterium dochodowe. Organ I instancji podkreślił, że wielokrotnie wskazywał na możliwość wykorzystania w celu poprawy sytuacji rodziny wnioskodawców posiadanych przez poszczególnych członków rodziny zasobów własnych, takich jak mieszkanie, samochód. Jednakże w składanych dokumentach wnioskodawcy informowali, że organ administracji nie powinien sugerować możliwości wykorzystania posiadanych zasobów tak, by stały się one pomocne w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, w jakiej, jak wnioskodawcy twierdzą, znalazła się rodzina. Odwołanie od powyższej decyzji pismem z dnia [...] marca 2012 r. wniesione zostało przez stronę, która podkreśliła złą wolę pracowników organu I instancji w załatwieniu sprawy przyznania zasiłku celowego na zakup żywności. Odwołująca podkreśliła, że prowadzący odrębne gospodarstwa domowe D. P. oraz A. P. nie dysponują środkami pieniężnymi na partycypację w kosztach utrzymania mieszkania i opłata za media. Odwołująca zanegowała również dokonane przez organ I instancji obliczenie miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez poszczególnych członków Jej rodziny. Pismem z dnia [...] maja 2012 r. stanowisko w sprawie zaprezentował M. P. podkreślając swoją trudną sytuację rodzinną oraz finansową, a nadto brak kompetencji pracowników organu I instancji. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] czerwca 2012 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu (dalej SKO albo Kolegium) utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] marca 2012 r. W uzasadnieniu Kolegium podzielając ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji podkreśliło, że dochód w gospodarstwie domowym odwołującej przekracza kryterium dochodowe, warunkujące przyznanie zasiłku celowego. Ponieważ skala przekroczenia kryterium dochodowego w tym gospodarstwie domowym przekracza również 150%, nie jest możliwe udzielenie pomocy żywnościowej w ramach Programu "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania". Przekroczenie kryterium dochodowego w gospodarstwie domowym odwołującej spowodowało konieczność rozpatrzenia Jej wniosku pod kątem możliwości udzielenia pomocy w oparciu o normy wynikające z art. 41 ups. W związku z przekroczeniem kryterium dochodowego warunkującego przyznanie zasiłku celowego podstawowego i przekroczeniem kryterium podwyższonego, które obowiązuje przy przyznawaniu świadczeń z programu "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania", przy jednoczesnym braku szczególnej okoliczności będącej podstawą przyznania zasiłku celowego specjalnego, zaistniała podstawa do odmowy przyznania pomocy na zakup żywności we wnioskowanej wysokości 520 zł. Zgodnie bowiem z ups pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Odwołująca posiada możliwości uzyskania własnych dodatkowych dochodów, poprzez wynajem na warunkach rynkowych mieszkania przy ul. S. [...]. Brak skorzystania z tej możliwości słusznie uzasadniało również odmowę przyznania pomocy na wnioskowane potrzeby. Sama ocena odwołującej się, że nie jest możliwe w jej ocenie wynajmowanie na warunkach rynkowych lokalu mieszkalnego przy ul. S. [...] w P. nie przesądza o faktycznym i prawnym braku możliwości wynajmu tego lokalu. SKO podkreśliło, że pomoc społeczna w postaci zasiłku celowego nie ma charakteru obligatoryjnego, lecz wyłącznie jest to świadczenie, którego przyznanie należy każdorazowo do uznania administracyjnego, w tym przypadku organu I instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej WSA) na decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. wnieśli wnioskodawcy zarzucając niezgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia oraz brak obiektywizmu organów obu instancji. Skarżący podkreślili, że nie przekraczają kryterium dochodowego w wysokości 150% o którym stanowi ustawa z 2005 r., opisując również nieprawidłowe działania pracowników organu I instancji w ich sprawach (k. 4-5 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę z dnia [...] września 2012 r., nr [...],[...], Kolegium wniosło o jej oddalenie, prezentując tożsame stanowisko jak zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. (k. 7-9 akt sądowych). Pismem z dnia [...] września 2012 r. skarżący ustosunkowując się do twierdzeń zawartych w odpowiedzi na skargę wyjaśnili, że organy obu instancji nieprawidłowo dokonały obliczeń dochodu ich rodziny przez wliczenie do niego dodatku mieszkaniowego jako imiennego oraz uwzględniając w sposób nieuprawniony dochód samodzielnych gospodarstw pełnoletnich osób D. P. i A. P. (k. 14 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Złożona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli zgodności z prawem sprawowanej przez Sąd w niniejszym postępowaniu była decyzja z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz poprzedzające jej wydanie czynności procesowe organów obu instancji których celem było rozważenie dopuszczalności przyznania skarżącym pomocy finansowej na zakup żywności w kwocie [...] zł, w okresie od lutego do kwietnia 2012 r. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez Prezydenta i Kolegium przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań. Postępowanie w niniejszej sprawie zainicjowane zostało podaniem skarżących z dnia [...] lutego 2012 r., wniesionym do organu I instancji dnia [...] lutego 2012 r. W przeprowadzonym dnia [...] lutego 2012 r. wywiadzie środowiskowym skarżący doprecyzowali, że wnoszą o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie [...] zł w okresie od lutego do kwietnia 2012 r. w kwocie [...] zł oraz zasiłku celowego na zakup [...] tony węgla w kwocie [...] zł. Jak wyjaśnił organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2012 r., w odrębnej decyzji przyznana została skarżącym pomoc na zakup węgla. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ups, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Uprawnienia wynikające z przepisów ups mają charakter subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej (wyrok NSA z dnia 04.11.2008 r., sygn. akt I OSK 1910/07, lex nr 569575). Podstawową przesłanką przyznania świadczenia z pomocy społecznej jest osiąganie dochodu nie przekraczającego kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o kwoty pieniężne wskazane w art. 8 ust. 3 ups. W dniu rozpoznawania podania skarżących przez organy obu instancji, kryterium dochodowe stosownie do §1 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. 2009 r., nr 127, poz. 1055 ze zm.) wynosiło 351,00 zł dla osoby w rodzinie. Organy obu instancji trafnie uznały, że rodzina skarżącego nie spełnia powyższego kryterium, dokonując w tym zakresie wykładni poszczególnych ustępów art. 8 ups oraz obliczenia dochodów osiąganych miesięcznie przez skarżącego i pozostałe osoby pozostające z nim w jednym gospodarstwie rodzinnym. Dochód rodziny skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w styczniu 2012 r. był wyższy od kwoty [...] zł (powstałej z pomnożenia liczby członków rodziny przez kwotę [...] zł) i wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie dało [...] zł. Z tego powodu przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności było nieuzasadnione. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że organy obu instancji ustalając sytuację dochodową rodziny skarżących zasadnie uwzględniły również dodatek mieszkaniowy przyznany imiennie na M. P. Tego rodzaju świadczenie nie zostało wyłączone przez ustawodawcę w art. 8 ust. 4 ups z dochodu stanowiącego podstawę obliczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Katalog ten ma natomiast charakter zamknięty. Wobec tego nie można w sposób uznaniowy poszerzać jego zakresu o innego rodzaju otrzymywane świadczenia, które nie zostały w nim wyraźnie wymienione (wyroki WSA w Kielcach z dnia 21.10.2010 r., sygn. akt II SA/Ke 595/10 i II SA/Ke 596/10, baza orzeczeń NSA, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 06.12.2011 r., sygn. akt IV SA/Po 1025/11, baza orzeczeń NSA). Organy obu instancji nie znajdując podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego w sposób prawidłowy rozważyły możliwość przyznania pomocy na podstawie ustawy z 2005 r. oraz specjalnego zasiłku celowego, o którym stanowi art. 41 pkt 1 ups. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r. pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ups. Tymczasem dochód rodziny skarżącego przekracza wskazane kryterium dochodowe, co skutkowało niemożliwością przyznania świadczeń pomocowych na podstawie ustawy z 2005 r. Niezależnym od kryterium dochodowego rodziny świadczeniem z zakresu pomocy społecznej jest specjalny zasiłek celowy, o którym stanowi art. 41 pkt 1 ups. Może on zostać przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Jego uznaniowy charakter powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną (wyrok NSA z dnia 11.02.2011 r., sygn. akt I OSK 1789/10, lex nr 950874). Szczególne przypadki muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnianiu kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 ups. W każdym przypadku organ zobligowany jest do wnikliwej oceny stanu faktycznego z perspektywy określonej w przepisie przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku. Ocena taka, przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 04.11.2009 r., sygn. akt IV SA/Po 470/09, lex nr 589416). Organy obu instancji analizując sytuację życiową rodziny skarżących oraz biorąc pod uwagę innego rodzaju świadczenia z zakresu pomocy społecznej przyznane skarżącym trafnie uznały, że w odniesieniu do skarżących nie zachodzi tego rodzaju sytuacja przemawiająca za przyznaniem zasiłku o charakterze specjalnym. Ponadto organy obu instancji słusznie zwróciły uwagę, że skarżący mają możliwość uzyskania własnych dodatkowych dochodów przez wynajęcie na warunkach rynkowych mieszkania znajdującego się przy ul. S. [...]. Skarżący nie wyjaśnili jak dotąd. Dlaczego skorzystanie z tej możliwości uzyskania dodatkowych środków finansowych nie jest możliwe. Reasumując, organy obu instancji w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny oraz prawny sprawy odmawiając przyznania skarżącym wnioskowanych świadczeń. Trzeba jednak w tym miejscu zauważyć, że wniosek o przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej został złożony w dniu [...] lutego 2012 r. przez obojga skarżących. Prezydent po przeprowadzeniu dnia [...] lutego 2012 r. wywiadu środowiskowego z H. P., tylko ją oznaczył jako stronę i zarazem adresata decyzji z dnia [...] marca 2012 r. Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożyła H. P. Zostało ono następnie potwierdzone pisemnie przez M. P. Decyzja z dnia [...] czerwca 2012 r. została skierowana jedynie do H. P. oraz organu I instancji. Skargę do WSA złożyli z kolei oboje małżonkowie. Wnioskodawcą w niniejszym postępowaniu byli zatem oboje skarżący. Tymczasem w decyzjach zarówno organu I, jak i II instancji pominięty został udział skarżącego M. P. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, że w postępowaniu administracyjnym o udzielenie pomocy społecznej rodzinie prawa strony ma każdy jej członek. Źródłem interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa jest norma prawna na podstawie której członkom rodziny może zostać przyznana pomoc w postaci określonego świadczenia z zakresu pomocy społecznej (wyrok NSA z dnia 05.03.2003 r., sygn. akt II SA/Ka 878/99, baza orzeczeń NSA). Stronami postępowania przed organami obu instancji byli zatem oboje skarżący. Uchybienie to jednak nie miało wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270, dalej ppsa), ponieważ skarżący wraz z małżonką mieli zapewniony czynny udział na wszystkich etapach toczącego się postępowania, przedstawiając organom swoje twierdzenia oraz zapoznając się z wydanymi decyzjami. Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.