IV SA/Po 960/06

| |Sygn. akt IV SA/Po 960/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak(spr.) WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi "M." Sp. z o.o. w P. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. uchyla zaskarżone postanowienie /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ E.Makosz-Frymus /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak Postanowieniem z dnia [...] nr rej. [...] Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy działając na podstawie art. 119 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 110 poz. 968 ze zm.) nałożył na M. Sp. z o.o. z siedzibą w P. (zwaną dalej Spółką) grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 25.000 zł i wezwał do jej uiszczenia w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia oraz wezwał do niezwłocznego wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr rej. [...] z dnia [...] wystawionym przez inspektora pracy działającego w ramach właściwości miejscowej Okręgowego Inspektoratu Pracy, który nakazem z dnia [...] nr rej. [...] nałożył na Spółkę określone w nakazie obowiązki, w tym w pkt 8 obowiązek uzyskania zgody właściwego wojewódzkiego inspektora sanitarnego na stosowanie w pomieszczeniach stałej pracy w markecie w O. wyłącznie oświetlenia elektrycznego. W postanowieniu określono także, iż w przypadku niewykonania obowiązku orzeczone będzie wykonanie zastępcze. Na powyższe postanowienie Spółka złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła naruszenie art. 3 §1 w zw. z art. 2 §1 pkt 1a, art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 15 oraz art. 130 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej w skrócie k.p.a.). W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że za pismem z dnia [...]listopada 2001 r. nr [...] Spółka wniosła odwołanie od nakazu z dnia [...] października 2001 r., bowiem z jego treści wynika, że kwestionuje ono treść nakazu. Wskazano także, że w pkt 8 przedmiotowego nakazu nie nadano decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, stad wniesienie odwołania zgodnie z art. 130 §2 k.p.a. wstrzymało wykonanie nakazu w zakresie objętym odwołaniem. Zdaniem Spółki skoro postępowanie odwoławcze nie zostało zakończone ostateczna decyzją administracyjna, egzekwowany obowiązek nie istnieje, co zgodnie z art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi podstawę do zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Do zażalenia załączono pismo Spółki z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] oraz dowody na okoliczność spełniania przez przymiotowy obiekt handlowy wymogów określonych w przepisach prawa obowiązujących na etapie jego budowy oraz zgłoszenia do użytkowania. Postanowieniem z dnia [...] nr rej. [...] Okręgowy Inspektor Pracy na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu stwierdzono, że powoływane w zażaleniu pismo z dnia [...] listopada 2001 r. nie może być traktowane jako odwołanie od nakazu z dnia [...] października 2001 r. bowiem z jego treści nie wynika, aby strona nie była zadowolona z wydanej decyzji. Zdaniem organu w piśmie tym strona w żadnej mierze nie kwestionowała zasadności nakazu lecz informowała o stanie realizacji poszczególnych decyzji w nim zawartych, stąd pismo to nie zostało uznane za odwołanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Spółka wniosła o uchylenie postanowień wydanych przez Okręgowego Inspektora Pracy. W uzasadnieniu skargi w całości powtórzono zarzuty i argumentację przytoczone w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, dodatkowo akcentując konieczność uznania pisma z [...] listopada 2001 r. za odwołanie od nakazu na podstawie którego wystawiono tytuł wykonawczy. Skarżąca Spółka wskazała, iż z treści tego pisma jednoznacznie wynika, iż strona kwestionuje zasadność nałożonego w pkt 8 obowiązku. Podniesiono, że w trakcie opiniowania projektu budowy obiektu projekt ten zaopiniowano pozytywnie pod względem BHP, a w 1998 r. wydana została ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu. Wyjaśniono również, iż decyzja skierowana została do niej jako do podmiotu, który nie powinien być stroną w sprawie, a więc także adresatem nakazu. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu oraz dodatkowo w skardze kasacyjnej, którą wniósł od wyroku tut. Sądu z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 459/04. W przedmiotowym piśmie procesowym organ wyjaśnił, iż pismo skarżącej z dnia [...] listopada 2001 r. wniesione zostało po upływie terminu, w którym strona była uprawniona do złożenia odwołania od nakazu [...] października 2001 r., stąd treść tego pisma uprawniała organ do uznania za informację o stanie wykonania tego nakazu. Jednocześnie organ wskazał, iż rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony stanowi rażące naruszenie prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa procesowego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyniku złożonej przez organ skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 957/06 Sąd ten uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 marca 2006 r., a w uzasadnieniu skonstatował, że zostały przekroczone granice sprawy określone w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a., bowiem sąd pierwszej instancji miał skontrolować prawidłowość wydania postanowień o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, stąd w granicach sprawy nie mogła znaleźć się sprawa prawidłowości wydania nakazu w postępowaniu zwyczajnym. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Jeżeli wyrok wydał Naczelny Sąd Administracyjny, to na mocy art. 193 p.p.s.a. w sposób odpowiedni stosuje art. 153 p.p.s.a., stąd ocena i wskazania zawarte w uzasadnieniu orzeczenia NSA, jako Sądu drugiej instancji, wiążą Wojewódzkie Sądy Administracyjne. Przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena prawna postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Zgodnie z art. 6 §1 wyżej powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy jako wierzyciel obowiązków wystawił [...] grudnia 2003 r. tytuł wykonawczy obejmujący obowiązki nałożone w nakazie z dnia [...] października 2004 r. Pomimo upomnienia wystosowanego do Spółki M. w dniu [...] sierpnia 2004 r., skarżąca nie wykonała ciążących na niej obowiązków, co uzasadniało wszczęcie wobec niej postępowania egzekucyjnego w administracji w celu przymuszenia do realizacji obowiązków. Zastosowany zaskarżonym postanowieniem środek egzekucyjny, o jakim mowa w art. 119 §1 wymienionej ustawy tj. grzywna w celu przymuszenia, jest środkiem przewidzianym dla egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Przedmiotem postępowania egzekucyjnego jest nakaz inspektora pracy i wykonanie tego nakazu zaliczyć należy do obowiązku o charakterze niepieniężnym, stąd stosując przedmiotową grzywnę Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy działał zgodnie z prawem. Postanowienie organu I instancji o nałożeniu grzywny wydane zostało przez właściwy organ, we właściwym trybie z zachowaniem wymogów z art. 122 §1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wobec powyższego brak jest podstaw do podważenia zgodności z prawem zastosowanego przez organ I instancji środka egzekucyjnego. Wnosząc zażalenie od tego postanowienia skarżąca Spółka odwołała się do własnego pisma z dnia [...] listopada 2001 r., skierowanego do organu I instancji, w którym odnosząc się do obowiązków określonych w punkcie 8 nakazu z dnia [...] października 2001 r. w istocie zakwestionowała istnienie nałożonego tam obowiązku. Spółka podała, iż w momencie projektowania, budowy i oddania do użytkowania obiekt handlowy, którego ten punkt nakazu dotyczy, spełniał wszystkie wymogi określone w przepisach prawa, w tym w zakresie BHP. Spółka zakwestionowała także uznanie jej za stronę postępowania i wyjaśniła, iż jest użytkownikiem obiektu na mocy zawartej umowy najmu, a jego właścicielem jest firma H. I. Sp. z o.o. w W. W ramach postępowania ze skargi na postanowienie wydane w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia sąd administracyjny dokonuje kontroli tego aktu w zakresie wyznaczonym przepisami art. 119 i następne ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stąd co do zasady zakresem tej kontroli nie są objęte zarzuty odnoszące się do nakazu, którego dotyczy tytuł wykonawczy stanowiący podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Jednakże w rozpatrywanej sprawie odwołanie się przez skarżącą w złożonym zażaleniu do treści pisma z dnia [...] listopada 2001 r. i jednocześnie podniesienie przez nią, iż pismem tym złożyła odwołanie od nakazu z dnia [...] października 2001 r., nakazywało organowi II instancji w pierwszej kolejności wyjaśnienie, czy pismo z dnia [...] listopada 2001 r. wniesione zostało w terminie do wniesienia odwołania od przedmiotowego nakazu i w zależności od tych ustaleń wydanie postanowienia w trybie art. 134 k.p.a. o niedopuszczalności odwołania lub rozpatrzenie tego pisma jako odwołania, co w konsekwencji nakazywałoby uchylenie postanowienia organu I instancji o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia jako przedwczesnego. Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, w tym czy decyzja nakładająca obowiązki jest ostateczna (por. R. Hauser Zb. Leoński A. Skoczylas "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz" Wyd. CH BECK str. 105). W konsekwencji zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie obowiązkiem organu II instancji było w tym przypadku zwrócenie się do wierzyciela (organu I instancji) o zajęcie merytorycznego stanowiska w tym zakresie (por. uwagi zamieszczone na str. 106 wskazanego Komentarza – pkt 5). Zważyć należy, iż na każdym etapie postępowania egzekucyjnego przysługują stronie (zobowiązanemu) różne uprawnienia służące ochronie obywatela w postępowaniu egzekucyjnym (por. R. Hauser, Ochrona obywatela w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Wyd. Nauk. UAM, Poznań 1988 r., s. 45). W przypadku gdy wszczęto egzekucję, strona ma możliwość w pierwszej kolejności wniesienia zarzutów egzekucyjnych na prowadzone postępowanie, lecz zgodnie z art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzut wnosi się w terminie 7 dni od otrzymania tytułu wykonawczego. W rozpatrywanej sprawie skarżąca została pouczona o tym prawie w doręczonym jej tytule wykonawczym z dnia [...] grudnia 2003 r. lecz w zawitym terminie 7 dni zarzutu nie zgłosiła. W tych okolicznościach powołanie się na art. 33 ustawy na etapie złożenia zażalenia na postanowienie organu I instancji wydane w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia uznać należy za chybione. W ocenie Sądu treść złożonego zażalenia na postanowienie organu I instancji oraz brak podstaw do rozpatrzenia go w trybie art. 33 przedmiotowej ustawy obligowała organ II instancji także do rozważenia możliwości rozpatrzenia pisma jako wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak wyżej wskazano z treści zarzutów czynionych przez składającego zażalenie wynikało, iż podnosi on argumenty natury merytorycznej, co uzasadniało wydanie przez organ egzekucyjny (organ I instancji) postanowienia w trybie art. 59 §3 ustawy. Do czasu wydania ostatecznego postanowienia w tym przedmiocie podejmowanie czynności egzekucyjnych, w tym wydanie w trybie odwoławczym zaskarżonego postanowienia uznać należy za przedwczesne. Niezależnie od powyższego stosownego komentarza ze strony organu II instancji wymagało ponadto skierowanie postanowienia pierwszoinstancyjnego do Spółki M., a nie do wskazanego przez nią w zażaleniu właściciela obiektu handlowego. W tych okolicznościach zaskarżone postanowienie organu II instancji uznać należy za przedwczesne i jako takie wydane z naruszeniem art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 119 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżone postanowienie. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono wobec braku stosownego wniosku (art. 210 §1) /-/ E. Krecichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak