IV SAB/Po 18/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2011 r. sprawy ze skargi K. W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w przedmiocie niewydania decyzji postanawia 1. umorzyć postępowanie; 2. zasądzić od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz K. W. kwotę (...) (...) zł tytułem zwrotu wpisu oraz kwotę (...) (...) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Wyrokiem z dnia 10 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej WSA) sygn. akt IV SA/Po 687/10 uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej SKO bądź Kolegium) z dnia (...) r. nr (...) oraz poprzedzające je postanowienie SKO z dnia (..) r. nr (...) w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) SKO działając na podstawie art. 17 pkt. 1, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt. 1 kpa utrzymało w mocy decyzję z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji z dnia (...) r. nr (...). Pismem z dnia (...) r. pełnomocnik E. W. J. K. wezwał SKO do załatwienia sprawy poprzez rozparzenie odwołania z dnia (...) r. od decyzji Burmistrza K. z dnia (...) r. W uzasadnieniu pisma wskazano, że WSA w Poznaniu wyrokiem sygn. akt. IV SA/Po 687/10 z dnia 10 listopada 2010 r. uchylił postanowienie SKO z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oraz poprzedzające je postanowienie SKO z dnia (...) r. nr (...). Wydanie powyższego wyroku spowodowało "powrót do sytuacji" sprzed (...) r. (w obrocie prawnym pozostało odwołanie z dnia (...) r. od decyzji Burmistrza K. znak: nr (...) z dnia (...) r.). Niestety, minął ponad miesiąc od zwrotu akt, a SKO nie tylko, że sprawy z odwołania nie załatwiło, ale nie podjęło jakichkolwiek działań w celu definitywnego załatwienia przedmiotowej sprawy tj. zakończenia postępowania wznowionego wszczętego postanowieniem (...) z dnia (...) r. Pismem z dnia (...) r. E. W. za pośrednictwem pełnomocnika radcy prawnego G. W. złożyła skargę do WSA w Poznaniu na bezczynność SKO i wniosła o zobowiązanie SKO do zakończenia postępowania odwoławczego (od decyzji Burmistrza K. nr (...) z dnia (...) r.) w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie warunków zabudowy wszczętego postanowieniem z dnia (...) r. Uzasadniając skargę przywołano argumenty zawarte w wezwaniu do załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi wskazując, iż WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 10 listopada 2010r. sygn. akt IV SA/Po 687/10 uchylił postanowienie SKO z dnia (...) r.. Nr (...) oraz poprzedzające je postanowienie z dnia (...) r.. Nr (...). Akta powyższej sprawy zostały zwrócone do tut. Kolegium w dniu (...) r., a decyzja została podjęta na posiedzeniu niejawnym, które odbyło się w dniu (...) r., czyli z zachowaniem ustawowego terminu. Kolegia rozpatrują sprawę w trzyosobowych składach i opracowanie uzasadnienia do decyzji, a następnie jej podpisanie przez wszystkich członków może spowodować kilkudniowe opóźnienie w skierowaniu rozstrzygnięcia do stron. W niniejszym przypadku decyzję nadano w placówce pocztowej w dniu (..) r., a jej odbiór w siedzibie pełnomocnika E. W. został pokwitowany w dniu (...) r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz.1269 ). Kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa). Kognicja sądu w postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność organu ogranicza się do badania czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub czynności i czy dokonał tego w terminie określonym w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej - kpa), a także czy wniesieniu skargi zaszły przesłanki do umorzenia postępowania. W postępowaniu tym sąd nie bada sprawy pod kątem merytorycznym i nie ocenia przyczyn niepodjęcia przez organ czynności lub aktu, do którego był zobowiązany na mocy odpowiednich przepisów prawa materialnego - jest to badane przez sąd dopiero w przypadku wytoczenia skargi na określone rozstrzygnięcie organu. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ppsa sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. W uchwale z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08 ( Lex nr 463487 ) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że "przepis art. 161 §1 pkt 3 ppsa ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności". Uzasadniając stanowisko przyjęte w uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na następujące rozwiązania prawne. Po pierwsze, do wszczęcia postępowania na skutek wniesienia skargi dochodzi z dniem doręczenia skargi organowi, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy (art. 54 § 1 ppsa). Z tym momentem organ administracji staje się stroną tego postępowania i ma obowiązek udzielenia odpowiedzi na skargę oraz przesłania do sądu skargi i akt sprawy. Ponadto z dniem doręczenia skargi organowi powstaje uprawnienie do dokonania autokontroli zaskarżonego działania lub bezczynności. Instytucja ta stanowi jedyną na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego dopuszczoną przez prawo możliwość podjęcia przez organ władczego rozstrzygnięcia w sprawie, w której wniesiono skargę do sądu. Postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpią zdarzenia, w których następstwie zakończy się sprawa sądowoadministracyjna, co oznacza, że przed wydaniem wyroku wygaśnie przedmiot zaskarżenia. Nie budzi kontrowersji stanowisko, że sprawa sądowoadministracyjna kończy się na skutek uwzględnienia skargi przez organ administracji w trybie autokontroli. Jeżeli stanowisko to nie budzi zastrzeżeń w odniesieniu do postępowań ze skargi na określone działanie (akt lub czynność) organu administracji, to nie ma żadnego powodu, by nie miało ono zastosowania również w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi na bezczynność. I już to jest wystarczającym powodem, dla którego należy umorzyć postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa, gdy w wyniku skargi na bezczynność organ wyda żądany akt lub dokona wnioskowanej czynności. Po drugie, stosownie do treści art. 149 ppsa sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 a ppsa zobowiązuje organ do wydania w oznaczonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z przepisu tego wynika a contrario, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi przez sąd nawet wówczas, gdy ta decyzja lub akt wydane zostały z naruszeniem terminu przewidzianego dla ich wydania. Po trzecie, za takim stanowiskiem przemawiają względy wykładni systemowej. W niniejszej sprawie skargę na bezczynność SKO wniesiono w dniu (...) r. (data stempla pocztowego), a więc już po wydaniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy i uchylenia decyzji z dnia 14 (...) r. nr (...), bowiem wydano ją (...) r. Przepisy ppsa nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podjął w sprawie żadnych czynności, albo wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył postępowania stosownym aktem administracyjnym, lub nie podjął wymaganej czynności (por. Tadeusz Woś - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Wyd. Prawnicze "Lexis-Nexis", Warszawa 2005 r., str. 86). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 listopada 1987 r. SAB 23/87 (ONSA 1988, nr 1 poz. 13) przyjął, że z punktu widzenia dopuszczalności skargi na bezczynność organu administracji obojętne jest, czy organ ten nie wydał decyzji z powodu opieszałości w załatwianiu sprawy, czy wobec uznania, że występują przesłanki negatywne dla załatwienia sprawy. W postępowaniu sądowoadministracyjnym, Sąd ocenia sprawę bezczynności według stanu istniejącego w dacie zamknięcia rozprawy. W tej dacie tj. 14 września 2011 r. stan bezczynności już nie istniał, ponieważ SKO w dniu (...) r. załatwiło sprawę w formie decyzji, które zakończyło postępowanie w II. W ocenie Sądu, fakt wydania decyzji w dniu (...) r., z uwagi na doręczenia decyzji organu II instancji pełnomocnikowi E. W. w dniu (...) r., a więc po dniu wniesienia skargi na bezczynność, nie może stanowić podstawy do oddalenia skargi, lecz musi powodować także umorzenie postępowania sądowego z uwagi na jego bezprzedmiotowość ( patrz: postanowienie NSA z 1 lipca 2010 r. sygn. akt II OSK 1145/09 - opubl. cbois.nsa.gov.pl ) W związku z powyższym Sąd w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 ppsa orzekł jak w pkt 1 postanowienia. W razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 ppsa skarżący ma możność ubiegania się o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 201 § 1ppsa ). Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 ppsa). Zgodnie z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), zasądzając opłatę za czynności racy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w ust. 1, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3 i 4 przywołanego rozporządzenia. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy. W myśl natomiast § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" tego samego rozporządzenia, stawka minimalna wynosi w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w pierwszej instancji, w tzw. "w innej sprawie" 240 zł. (tu bezczynność organu). W niniejszej sprawie Sąd, orzekając w punkcie II sentencji postanowienia o zwrocie kosztów na rzecz strony skarżącej ustalił - na podstawie wszystkich wcześniej powołanych przepisów - opłatę adekwatną do czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa, w minimalnej wysokości (240 zł). W ocenie Sądu pełnomocnik strony skarżącej nie wykazał nakładu pracy uzasadniającego ustalenie opłaty za jego czynności w wyższej wysokości. Czynności podjęte przez pełnomocnika ograniczyły się bowiem do sporządzenia skargi na bezczynność SKO. Do kosztów postępowania należało doliczyć także opłatę sądową od skargi, uiszczoną przez stronę skarżącą, w łącznej kwocie 100 zł. Do niezbędnych wydatków należała ponadto opłata skarbowa od złożenia pełnomocnictwa dla radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą w niniejszym postępowaniu (w wysokości 17 zł). ja