IV SAB/Po 233/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 lutego 2020 r. sprawy ze skargi J. W. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia informacji publicznej; 2. stwierdza, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącej J. W. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] października 2019 r. (data wpływu do Urzędu Gminy – [...] października 2019 r.) J. W. zwróciła się do Wójta Gminy w [...] (dalej jako: "Wójt" albo "organ") złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie: "1. Dlaczego poprzedni lokator mieszkania gminnego w [...] nr [...] korzystał z budynku gospodarczego w podwórku posesji, ja zaś zostałam pozbawiona dostępu do niego? 2. Dlaczego nie zaproponowano mi zamieszkania w [...] nr [...] na analogicznych warunkach, jakie miał mój poprzednik jeśli chodzi o pizynależne do mieszkania pomieszczenia gospodarcze? 3. Czy (a jeśli tak, to na jakiej podstawie) poprzedni lokator, choć już nie mieszka na posesji [...] nr [...], nadal korzysta tam z pomieszczenia gospodarczego? 4. Dlaczego traktuje mnie Pan inaczej, niż poprzedniego lokatora i świadomie dyskryminuje mnie jako mieszkańca gminy, której jest wójtem?" Ponadto J. W. zawnioskowała o udostępnienie jej informacji w następującym zakresie: "- kopii ekspertyz dot. oceny stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...] (tzw. [...]), - informacji, kiedy i jakie remonty były zlecone przez Urząd Gminy w [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w [...] w okresie od objęcia stanowiska wójta Gminy [...] przez K. R. do dnia [...] maja 2018 roku (czyli do mojej, wraz z rodziną, wyprowadzki z [...]), a także kto wykonywał te remonty i jaki był ich zakres?" Odpowiadając na powyższy wniosek Wójt pismem z dnia [...] października 2019 r., udzielił następującej odpowiedzi: "1. Odpowiedź na pytanie zawarte w pkt 1 złożonego wniosku, uzyskała Pani w piśmie znak: [...] z dnia [...].02.2019 r. (doręczono dnia [...].02.2019 r.), poza tym nie została Pani pozbawiona dostępu do pomieszczenia gospodarczego w budynku gospodarczym przy świetlicy wiejskiej w [...], gdyż nigdy nie posiadała Pani do niego prawa. 2. Warunki zamieszkania w gminnym lokalu mieszkalnym w budynku nr [...] w [...] wynikają z zawartej i zaakceptowanej przez Panią umowy najmu. Innych roszczeń wykraczających poza zakres umowy Pani nie posiada. 3. Wielokrotnie Pani wyjaśniano, iż pomieszczenie gospodarcze w budynku gospodarczym przy świetlicy wiejskiej w [...], jest wykorzystywane jako pomieszczenie świetlicy wiejskiej, służące mieszkańcom sołectwa, natomiast Pani twierdzenia jakoby służyło innym celom nie odpowiadają prawdzie. 4. Pytanie zawarte w pkt 4 wniosku pozostaje bez odpowiedzi, albowiem jest w istocie Pani opinią, której nie podzielam". Ponadto w zakresie dostępu do informacji publicznej Wójt wskazał, że informuję, że w grudniu 2018 r. została opracowana Ekspertyza techniczna dotycząca stanu technicznego gminnego budynku mieszkalnego ul. [...] w [...]. Dokument zawiera 18 stron. W celu udzielenia informacji publicznej w wersji kserokopii ekspertyzy oraz na podstawie art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm., dalej również jako: "ustawa") organ poniesie dodatkowe koszty związane z udostępnieniem dokumentów w wersji ksero. W związku z powyższym Wójt wskazał, że w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma prosi o zapłatę kwoty: [...] zł brutto tytułem kosztów związanych z koniecznością dokonania przez organ czynności zmierzających do zrealizowania wniosku w kwestii kopii ekspertyzy stanu technicznego budynku. Jednocześnie informuję, że w powyższym terminie wnioskodawczyni unieważnić lub wycofać wniosek w tej kwestii. Wójt wskazał również, że w okresie od dnia [...] grudnia 2014 r. do dnia [...] maja 2018 r. w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w [...] zostały wykonane następujące remonty: przestawienie pieca kaflowego (wykonane w grudniu 2015 roku przez Zakład Ogólnobudowlany [...] z siedzibą w [...]); wymiana tablicy licznikowej oraz obudowy zabezpieczenia przedlicznikowego (wykonane w marcu 2016 r. przez [...] z siedzibą w [...]). Datowaną na dzień [...] listopada 2019 r. skargą J. W. zaskarżyła bezczynność Wójta w przedmiocie udzielenia jej informacji publicznej. W jej ocenie Wójt w bezpośredni sposób uzależnił od pokrycia kosztów skierowania żądanych dokumentów udostępnienie - bądź nie - informacji publicznej. Zdaniem skarżącej od momentu otrzymania pisma datowanego na dzień [...] października 2019 r. Wójt nie podjął żadnej czynności w celu realizacji jej wniosku. W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o umorzenie postępowania wskazując, że wnioskowana informacja została udostępniona skarżącej. Pismem z dnia [...] października 2019 r. J. W. wniosła o udzielenie szeregu informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pismem z dnia [...] października 2019 r. Wójt Gminy udzielił odpowiedzi na pismo Wnioskodawczyni wyjaśniając, że część wniosków (od pkt 1 do 4)nie kwalifikuje się do uznania ich za wnioski o udzielenie informacji w trybie dostępu do informacji publicznej i udzielono na nie wyczerpującej odpowiedzi w trybie pozaustawowym. Odnośnie wniosków spełniających warunki udzielenia informacji publicznej, na jeden z wniosków została udzielona informacja, a odnośnie wniosku o kopię ekspertyzy technicznej budynku [...] wezwano skarżącą o zapłatę kwoty [...]zł tytułem należności za wykonanie kserokopii - postępowanie zgodne z art. 15 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie jest prawdą, iż Wójt uzależnił udzielenie informacji od wniesienia opłaty. Wezwanie o zapłatę tytułem kosztów udzielenia informacji jest bowiem zgodne z obowiązującymi przepisami. Informacja nie została udzielona w terminie wobec nieobecności w pracy pracownika zajmującego się sprawą - o czym poinformowano Wnioskodawczynię pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. udzielając jednocześnie żądanej informacji. Do odpowiedzi na skargę załączono kserokopię pisma z dnia [...] grudnia 2019 r. o udostępnieniu informacji publicznej w zakresie kopii ekspertyzy technicznej dot. stanu technicznego gminnego budynku mieszkalnego w [...] przy ul. [...], gdzie wskazano, że uchybienie terminu nastąpiło z przeoczenia wywołanego nieobecnością w pracy pracownika zajmującego się sprawą. Pismem procesowym z dnia [...] stycznia 2020 r. skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Wójta, że punkty 1- 4 nie kwalifikowały się do uznania ich za wnioski o udzielenie informacji publicznej. Równocześnie skarżąca wskazała, że nie sposób przyjąć wyjaśnień Wójta, iż [...] grudnia 2019 roku udzielił odpowiedzi na wniosek z [...] października 2019 roku, który złożyła w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Niepoważne jest tłumaczenie, że nieudzielenie skarzącej odpowiedzi w terminie ustawowym wynikało z "nieobecności w pracy pracownika zajmującego się ta sprawą". Zgodnie z Kodeksem Pracy zorganizowanie zastępstwa na czas urlopu pracownika (zwolnienia lekarskiego itp.) jest obowiązkiem pracodawcy, w tym przypadku Wójta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Instytucja skargi na bezczynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie. W orzecznictwie podnosi się, że bezczynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma miejsce w przypadkach, gdy w terminach określonych przepisami prawa, organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale pomimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt III SAB/Gl 3/12, Baza NSA). Tym samym dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. W konsekwencji zakres sądowej kontroli skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjąć czynność oraz czy w zakreślonym przepisami procesowymi terminie, dokonał powyższych działań (P. Daniel, Skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania – zakres kontroli, Kontrola państwowa 2013, Nr 3, s. 94). Oznacza to, że sam brak działania przy równoczesnym przekroczeniu terminu załatwienia przesądza o bezczynności organu. Zaznaczyć przy tym należy, że w ramach rozpoznawania skargi na bezczynność sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej oceny podejmowanych w sprawie czynności oraz wydawanych rozstrzygnięć. Równocześnie, podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność organu, należy uwzględnić stan sprawy istniejący w dniu wyrokowania. Równocześnie, podkreślenia wymaga, że dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej ponagleniem. W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy Wójt udzielił w terminie odpowiedzi na wniosek skarżącej z dnia [...] października 2019 r. (data wpływu do Urzędu Gminy – [...] października 2019 r.), w zakresie w jakim skarżąca zawnioskowała o udostępnienie jej informacji dotyczącej "kopii ekspertyz dot. oceny stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...] (tzw. [...]". Sąd zwraca uwagę, że wniosek z [...] października zawierał również inne elementy, jednakże strona nie kwestionuje faktu, że w ich zakresie organ udzielił jej wnioskowanej infornaji. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 powołanej powyżej ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno – techniczną. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, co nie jest również kwestionowane przez strony, że przedmiotowy wniosek o udzielenie informacji publicznej dotyczył informacji publicznej, a organ, do którego został skierowany był zobowiązany do jego rozpoznania. Mieć bowiem należy na względzie, że o zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu powołanej ustawy decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji. Informacja publiczna obejmuje bowiem swoim znaczeniem szerszy zakres pojęciowy niż dokumenty urzędowe i nie można zawężać i utożsamiać dostępu do informacji publicznej z dostępem do dokumentów. Podkreślić należy, że informacją publiczną są nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i wytworzone przez organy administracji publicznej, ale także te dokumenty, których organ używa do zrealizowania powierzonych mu prawem zadań. Mając na uwadze przywołane poglądy i przedstawioną wykładnię prawa, stwierdzić należy, że żądane przez stronę skarżącą informacje tj. ekspertyza techniczna jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, a zatem ustawa znajduje w sprawie zastosowanie. Treść wniosku wskazuje bowiem, że dotyczy ona dokumentu, który został wytworzony na zlecenie podmiotu wykonującego zadania publiczne i w celu realizacji tych zadań. W powyższym zakresie obowiązkiem organu było udzielenie skarżącej odpowiedzi na wniosek z dnia [...] października 2019 r. w terminie określonym w art. 13 ust. 1 ustawy. Pismem z dnia z dnia [...] października 2019 r. Wójt, poinformował skarżącą, że w celu udzielenia informacji publicznej w wersji kserokopii ekspertyzy oraz na podstawie art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej organ poniesie dodatkowe koszty związane z udostępnieniem dokumentów w wersji ksero. W związku z powyższym Wójt wskazał, że w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma prosi o zapłatę kwoty: [...] zł brutto tytułem kosztów związanych z koniecznością dokonania przez organ czynności zmierzających do zrealizowania wniosku w kwestii kopii ekspertyzy stanu technicznego budynku. Jednocześnie Wójt poinformował skarżącą, że w powyższym terminie wnioskodawczyni może unieważnić lub wycofać wniosek w tej kwestii. Sąd zauważa w tym miejscu, że stosownie do treści art. 15 ust. 1 ustawy, jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom, przy czym stosownie do treści art. 15 ust. 2 ustawy, podmiot, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek. Oznacza to, że wnioskowana informacja powinna zostać udostępniona najpóźniej w dniu [...] listopada 2019 r., a więc po upływie terminu, o jakim mowa w art. 15 ust. 2 ustawy (pismo z dnia [...] października zostało bowiem odebrane w dniu [...] października 2019 r. – k. 94 akt sądowych). Mając na względzie powyższe ustalenia wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie udostępnienie wnioskowanej informacji nastąpiło w dniu [...] grudnia 2019 r., a więc jeszcze przed rozpoznaniem skargi, co uzasadniało umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji (art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Równocześnie udostępnienie informacji publicznej miało miejsce z uchybieniem terminu przewidzianego w ustawie, wobec czego Sąd był zobligowany, do stwierdzenia, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., do stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 2 sentencji). Bezczynność powyższa, z uwagi na swój bardzo krótki okres (trwający niecałe trzy tygodnie), nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 2 ustawy p.p.s.a. – pkt 3 sentencji). Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że działanie organu było celowe. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na marginesie Sąd wskazuje, że w ramach prowadzonego obecnie postępowania kontroli nie podlegała prawidłowość określenia opłaty z tytułu kosztów skserowania wnioskowanej ekspertyzy technicznej.