IV SAB/Po 39/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. P. i P. P. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej p o s t a n a w i a odrzucić skargę Pismem z [...] kwietnia 2012 r. P. P. i B. P. (dalej: "Skarżący") złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej: "WSA w Poznaniu") skargę na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Zarządzeniem z 26 czerwca 2012 r. Skarżący zostali wezwani solidarnie do uiszczenia wpisu sądowego, w kwocie 100 zł, pod rygorem odrzucenia skargi (k 32). Po złożeniu przez Skarżących odformalizowanego wniosku o przyznanie prawa pomocy (k. 36), Sąd, dwoma odrębnymi pismami z 10 lipca 2012 r. (doręczonymi w dniu 26 lipca 2012 r.; k. 43-44), przesłał każdemu ze Skarżących urzędowy formularz PPF, celem jego wypełnienia i odesłania do Sądu w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Zarządzeniem z 21 sierpnia 2012 r., sygn. akt IV SAB/Po 39/12, referendarz sądowy WSA w Poznaniu pozostawił wniosek Skarżących o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania (k. 45). W wyniku wniesionego sprzeciwu Sąd prawomocnym postanowieniem z 02 października 2012 r., sygn. akt IV SAB/Po 39/12, pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, wskazując, że w myśl art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") bez rozpoznania pozostawia się wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie (k. 55-57, 61v.). Zarządzeniem z 08 listopada 2012 r. Skarżący zostali ponownie wezwani, dwoma odrębnymi pismami, solidarnie do uiszczenia wpisu sądowego, w kwocie 100 zł, pod rygorem odrzucenia skargi (k. 61v, 64-65). Odpisy zarządzenia doręczono Skarżącym w dniu 22 listopada 2012 r. (k. 66, 67), przy czym Skarżącej w trybie doręczenia zastępczego. Jednym pismem z 27 listopada 2012 r. oboje Skarżący ponownie złożyli odformalizowany wniosek o przyznanie prawa pomocy (k. 69-70), zaś Sąd ponownie przesłał Skarżącym, odrębną korespondencją, formularze PPF, opatrzone pouczeniem o konieczności wypełnienia i odesłania na adres Sądu w terminie 7 dni od dnia otrzymania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (k. 71-74). Zarządzeniem z 15 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SAB/Po 39/12, referendarz sądowy WSA w Poznaniu pozostawił wnioski Skarżących o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, wskazując, że pomimo doręczenia Skarżącym korespondencji (Skarżącej – w trybie doręczenia zastępczego), wnioski nie zostały złożone na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru (k. 76-76v). Skarżący, jednym pismem z 08 lutego 2013 r., wnieśli sprzeciw od powyższego zarządzenia. Sprzeciw nie został uzasadniony (k. 84). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. W świetle art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc. a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd niejako "od początku". Należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie kwestia przyznania Skarżącym prawa pomocy, w tym ewentualnego zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu, była już przedmiotem badania przez Sąd, który postanowieniem z 02 października 2012 r., sygn. akt IV SAB/Po 39/12, pozostawił wniosek Skarżących o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Sąd podkreśla, że postanowienie to stało się prawomocne, gdyż, jak wynika z akt sprawy, Skarżący w zakreślonym terminie nie zaskarżyli go w drodze zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA"). Analiza akt sprawy wskazuje, że po otrzymaniu odpisów drugiego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego, w kwocie 100 zł, pod rygorem odrzucenia skargi (k. 61v, 64-65), Skarżący wystąpili z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, i to znów – acz tym razem zapewne już w złej wierze – nie na urzędowym formularzu, mimo iż uprzednio został im przez Sąd doręczony. Sąd rozpoznający niniejsza sprawę podziela pogląd zawarty w postanowieniu NSA z 21 marca 2012 r. (II GZ 95/12; dostępne w: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"), że o ile postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy, jako niekończące postępowania w danej sprawie, nie posiadają atrybutu powagi rzeczy osądzonej i można je – stosownie do art. 165 p.p.s.a. – uchylać i zmieniać wskutek zmiany okoliczności sprawy, to nie można twierdzić, że postanowienia wydane w tym przedmiocie nie posiadają cechy prawomocności. Stosownie bowiem do art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu, a więc także i postanowienie, staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy. Brak możliwości zaskarżenia postanowienia sądu wydanego w przedmiocie prawa pomocy będzie miał miejsce m.in. w sytuacji, kiedy upłynie termin do wystąpienia z zażaleniem na to postanowienie do NSA (w myśl bowiem art. 260 p.p.s.a. od postanowienia w przedmiocie prawa pomocy przysługuje zażalenie do NSA). Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdyż Skarżący nie zaskarżyli zażaleniem postanowienia Sądu z 02 października 2012 r., sygn. akt IV SAB/Po 39/12. W przywołanym wyżej wyroku z 21 marca 2012 r. (II GZ 95/12) NSA podkreślił, że Sąd po zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek, stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a., ponownie wezwać stronę skarżącą do uiszczenia wpisu od zażalenia, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. NSA zaznaczył, że jeżeli strona skarżąca po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do Sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wówczas bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie SN z 09.12.2002 r., III RN 144/02). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Stanowisko takie Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela. Należy zatem w konsekwencji uznać, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, wystosowanym do skarżących po wydaniu prawomocnego postanowienia, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia dla toczącego się postępowania (por. postanowienie NSA z 10.05.2010 r., II FZ 115/10, CBOSA). Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sytuacji, gdy sąd wydał uprzednio prawomocne postanowienie w tym przedmiocie, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu. Odmienne procedowanie mogłoby doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy, a w konsekwencji – skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania i trudnością w jego zakończeniu zasadniczo orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do istoty. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy – i dostrzegając obstrukcyjny charakter wniosków składanych w niej przez Skarżących – Sąd wskazuje, że odpisy drugiego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego pod rygorem odrzucenia skargi doręczono Skarżącym w dniu 22 listopada 2012 r. (k. 66, 67), przy czym Skarżącej w trybie doręczenia zastępczego. Ostatnim dniem do uiszczenia wpisu był zatem 29 listopada 2012 r. Jak wynika z informacji Oddziału Finansowo-Budżetowego tut. Sądu, do 18 lutego 2013 r. wpłata nie wpłynęła (k. 86). Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. W niniejszej sprawie, mimo upływu zakreślonego w wezwaniu terminu, wpis od skargi nie został przez żadnego ze Skarżących uiszczony. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji, przy czym na mocy art. 58 § 3 p.p.s.a. uczynił to postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym. MZ