IV SAB/Po 77/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi D. P. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia 1. umorzyć postępowanie, 2. stwierdzić, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądzić od Prezesa Sądu Apelacyjnego w P. na rzecz skarżącego D. P. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania UZASDNIENIE D. P. (dalej skarżący) korzystając z poczty elektronicznej, zwrócił się dnia 26 czerwca 2012 r. do Sądu Apelacyjnego w P. o udzielenie informacji publicznej w formie elektronicznej, w przedmiocie: 1) pełnych "Informacji o działalności Sądu Apelacyjnego" w roku 2010 i 2011, 2) odpisów wszystkich orzeczeń Sądu Dyscyplinarnego z 2011 r. i 2012 r. po anonimizacji - jednak bez anonimizacji danych sędziów, których poszczególne sprawy dotyczyły, a także 3) informacji z repertoriów i wykazów: SD, ASD, ASDz, ASDo, KD, UD (UDF) o liczbie spraw, które wpłynęły i które zostały zakończone w 2011 r. w zakresie poszczególnych repertoriów, jak również 4) kopii pism stwierdzających uchybienia sędziów w zakresie sprawności postępowania sądowego w trybie art. 37 §4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. 2001 r., nr 98, poz. 1070 ze zm., dalej usp) oraz postanowień sądów apelacyjnych i okręgowych - jako sądów odwoławczych, zawierające wytknięcia uchybień w trybie art. 40 § 1 usp (k. 5, 11, 13 akt sądowych). Dnia 21 sierpnia 2012 r. skarżący ponowił za pośrednictwem poczty elektronicznej skierowany do Sądu Apelacyjnego w P. wniosek o udzielenie informacji publicznej (k. 4 akt sądowych). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) z dnia 30 sierpnia 2012 r. skarżący wniósł o nakazanie Prezesowi Sądu Apelacyjnego w P. rozpatrzenia wniosku z dnia 26 czerwca 2012 r. w terminie 14 dni od zwrotu akt i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych oraz o stwierdzenie, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nie otrzymał jakiejkolwiek odpowiedzi na sformułowany wniosek o udzielenie informacji publicznej, mimo że adres e-mail na który wysłał wniosek jest jedynym adresem do korespondencji podanym na stronie internetowej Sądu w Biuletynie Informacji Publicznej (k. 3 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę z dnia [...] września 2012 r., nr [...], Prezes Sądu Apelacyjnego w P. wniósł o jej odrzucenie, a na wypadek nieuwzględnienia tego wniosku, o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazano, że skarżący w ogóle nie zwrócił się do Prezesa Sądu Apelacyjnego w P. z wnioskiem o uzyskanie określonych informacji w dniu [...] czerwca 2012 r. ani w wersji papierowej, ani elektronicznej. Poza tym, skarżący nie wyczerpał w niniejszej sprawie przysługujących przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego środków zaskarżenia, ponieważ nie wniósł zażalenia na podstawie art. 37 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa). Niewykorzystanie przez stronę dostępnych środków zaskarżenia powoduje niedopuszczalność wniesionej skargi, skutkującą jej odrzuceniem. Na wypadek przyjęcia skargi do rozpoznania Prezes Sądu Apelacyjnego w P. wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej. Skarżący "konwalidując" swój wcześniejszy błąd złożył 21 sierpnia 2012 r. nowy wniosek w trybie art. 10 §1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2001 r., nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej udip), którego przedmiotem były te same informacje, objęte zarzutem bezczynności. Skarżący uzyskał wnioskowane informacje. Potencjalny efekt postępowania sądowoadministracyjnego uzyskiwany w przypadku skargi na bezczynność w postaci zobowiązania organu do dokonania czynności został w tej sprawie osiągnięty wcześniejszym działaniem samego organu w odpowiedzi na prawidłowo już skierowany do Sądu Apelacyjnego wniosek (k. 7-9 akt sądowych). Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. skarżący potwierdził otrzymanie wnioskowanych informacji przesłanych w formie kserokopii listem poleconym, wskazując jednak, że nie zostały one przekazane w formie elektronicznej, co stanowi naruszenie art. 14 udip (k. 43 akt sądowych). Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] Kierownik Oddziału Administracyjnego Sądu Apelacyjnego w P. wskazała, że informacja z wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2012 r. została wysłana z Sądu Apelacyjnego w P. listem poleconym dnia [...] września 2012 r. o numerze nadawczym przesyłki nr [...] i doręczona adresatowi dnia 14 września 2012 r. o godz. 18.31 (k. 52-53 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu była skarga na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w P. polegająca na braku udostępnienia skarżącemu informacji publicznej dotyczącej działalności Sądu Apelacyjnego w P. w roku 2010 i 2011 oraz szczegółowych kwestii odnoszących się do prowadzonych przed tym Sądem postępowań dyscyplinarnych. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa) nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podjął w sprawie żadnych czynności, albo wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył postępowania stosownym aktem administracyjnym, lub nie podjął wymaganej czynności (T. Woś, w: red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., str. 109, J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., str. 38-39). Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów, stosownie do art. 149 ppsa, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisu prawa. Oznacza to, że celem skargi na bezczynność organu administracji, jest doprowadzenie do wydania przez ten organ decyzji administracyjnej (lub innego aktu) w sprawie wszczętej żądaniem strony. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, strona ma prawo kwestionowania bezczynności organu w przypadku, gdy uznaje, że żądane informacje są informacjami publicznymi i powinny być udzielone w trybie wnioskowym na podstawie udip. W przypadku takiej skargi sąd dokonuje kwalifikacji żądanych informacji i w zależności od ich charakteru podejmuje stosowne rozstrzygnięcie. Stwierdzając lub nie stwierdzając bezczynność organu w zakresie informacji publicznej, ocenia wówczas prawidłowość dokonania przez organ kwalifikacji wniosków (postanowienie NSA z: 24.1.2006 r., I OSK 928/05; 22.8.2012 r., I OSK 1818/12, oba dostępne w bazie orzeczeń NSA). Stosownie do art. 1 ust. 1 udip, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu udip i podlega udostępnieniu w trybie określonym w tej ustawie. O prawie do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne stanowi art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. W doktrynie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002 r., s. 28-29). Prawo to ma charakter szeroki, odnosząc się do pojęcia sprawy publicznej. Przykładowy katalog informacji publicznych udzielanych na podstawie udip zawarty został w art. 6 tej ustawy. Z kolei zgodnie w art. 3 ust. 1 udiś ustawodawca wskazał konkretne uprawnienia składające się na prawo do informacji publicznej, którymi są, po pierwsze, uzyskanie informacji publicznej, w tym informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, po drugie, wgląd do dokumentów urzędowych, po trzecie, dostęp do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że oprócz udzielenia tzw. prostej informacji publicznej ustawodawca w art. 3 ust. 1 pkt 1 udiś stanowi o informacji przetworzonej, której udzielenie uzależnione zostało od jej znaczenia dla interesu publicznego. Przetworzeniem informacji jest zebranie lub zsumowanie, często na podstawie różnych kryteriów, pojedynczych wiadomości, znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego. Przetworzenie jest równoznaczne z koniecznością odpowiedniego zestawienia informacji, samodzielnego ich zredagowania związanego z koniecznością przeprowadzenia przez zobowiązany podmiot czynności analitycznych, których końcowym efektem jest dokument pozwalający na dokonanie przez jednostkę samodzielnej interpretacji i oceny. Za przykład informacji przetworzonej uznano m.in. wniosek o udzielenie informacji publicznej wymagający zgromadzenia, przekształcenia (zanonimizowania) i sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów (I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2012 r., str. 50-51). W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że domaganie się dostępu do informacji publicznej mającej charakter przetworzony jest zasadne jedynie wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Jeśli zaś żądanie to związane jest z prywatnym interesem wnioskodawcy, który zamierza uzyskane informacje wykorzystać w postępowaniu sądowym, zasadne jest wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (wyrok NSA z dnia 09.11.2011 r., sygn. akt I OSK 1365/11, lex nr 1083943, wyrok NSA z dnia 07.12.2011 r., sygn. akt I OSK 1505/11, lex nr 1134288). W przypadku uznania, że określona informacja ma charakter przetworzony, podmiot zobowiązany do jej udzielenia powinien poinformować wnioskodawcę, że dana informacja jest w jego ocenie informacją przetworzoną. Wnioskodawca powinien wówczas wykazać w zakreślonym terminie, że uzyskanie informacji przetworzonej pozostaje istotne dla interesu społecznego. Informacja publiczna każdorazowo odnosi się do obiektywnie istniejących danych, do sfery faktów, a nie do poddawania ich wartościowaniu. Z punktu widzenia kryterium podmiotowego, do udzielenia informacji publicznej zobowiązane są przede wszystkim władze publiczne. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 udip, obowiązek ten spoczywa również na podmiotach reprezentujących inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Udostępnienie informacji publicznej zasadniczo powinno nastąpić w terminie 14 dni począwszy od dnia złożenia wniosku, jak stanowi o tym art. 13 ust. 1 udip. Zgodnie z art. 17 ust. 1 udip, do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji, odpowiednie zastosowanie znajduje art. 16 udip. Postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej powinno każdorazowo zakończyć się w jednej ze wskazanych w udip form: 1) dokonania czynności materialno - technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej lub; 2) wystosowania pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nie jest to informacja publiczna, nie dysponuje informacją albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać lub; 3) wystosowania pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji, 4) wydania decyzji administracyjnej o odmowie udzielenia informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 udip. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, po pierwsze Sąd miał na uwadze, że złożona w niniejszej sprawie skarga nie podlegała odrzuceniu. Skoro skarga na bezczynność w sprawie dostępu do informacji publicznej zmierza do jak najszybszego rozpatrzenia wniosku, a udip nie stawia dodatkowych warunków do jej wniesienia, to może być ona wniesiona do sądu administracyjnego bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa (wyrok NSA z 24.5.2006 r., I OSK 601/05, baza orzeczeń NSA; P. Sitniewski, Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Wrocław 2011 r., str. 194-196, uw. 6.3 i przywołane przez Komentatora orzecznictwo). Po drugie Sąd przyjął, że skarżący zwrócił się w formie elektronicznej do Prezesa Sądu Apelacyjnego w P. o udzielenie informacji publicznej dnia [...] sierpnia 2012 r. Wcześniejszy wniosek skarżącego z dnia [...] czerwca 2012 r. był skierowany do Niego samego. Trudno wobec tego uznać, że został on skierowany do Prezesa Sądu Apelacyjnego i że na podmiocie tym spoczywał obowiązek udzielenia jakiejkolwiek odpowiedzi. Po trzecie, Prezes Sądu Apelacyjnego udzielił skarżącemu informacji publicznej w formie pisemnej, listem poleconym nadanym dnia [...] września 2012 r., a odebranym przez skarżącego dnia [...] września 2012 r. W piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. skarżący potwierdził otrzymanie wnioskowanych informacji przesłanych w formie kserokopii listem poleconym. Prezes Sądu Apelacyjnego w uznaniu Sądu Administracyjnego musiał uznać tym samym, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka szczególnego znaczenia dla interesu publicznego w udzieleniu skarżącemu informacji przetworzonej. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności faktyczne Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę miał na uwadze, że po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r., a przed merytorycznym jej rozpoznaniem, w sprawie ustał stan bezczynności w udzieleniu skarżącemu informacji publicznej. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, że w takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 161 § 1 pkt 3 ppsa, w myśl którego Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie to - z przyczyn innych niż wymienione w § 1 pkt 1 i 2 tego artykułu - stało się bezprzedmiotowe (uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009/4/63, postanowienie NSA z 9 lutego 2010 r., II GSK 23/10). Nie istnieje bowiem w chwili orzekania przez Sąd przedmiot zaskarżenia - bezczynność organu administracji. Mając na uwadze powyższe Sąd, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ppsa obowiązany jest orzec o umorzeniu postępowania. W takiej sytuacji nie ma podstaw do oddalenia skargi, gdyż powodem oddalenia skargi jest jej bezzasadność. Skoro organ administracji pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi, ale przestał być bezczynny wydając stosowane orzeczenie, należy uznać, że przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności), a co za tym idzie postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela przy tym pogląd, że istotą postępowania o udzielenie informacji publicznej jest przekazanie zainteresowanemu informacji w żądanej przez niego sprawie, natomiast niekoniecznie musi to oznaczać przekazanie dokumentu w takiej formie, w jakiej zainteresowany sobie życzył (I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2012 r., str. 196-197). Udzielenie skarżącemu informacji w formie pisemnej, a nie w formie elektronicznej nie miało wobec tego znaczenia z punktu widzenia wywiązania się przez Prezesa Sądu Administracyjnego z ciążącego na nim obowiązku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa Sąd w pkt 1 postanowienia umorzył postępowanie sądowoadministracyjne. W pkt 2 postanowienia Sąd działając na podstawie art. 149 §1 ppsa stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd wziął przy tym pod uwagę, że Prezes Sądu Apelacyjnego uchybił 14-dniowemu terminowi udzielenia informacji publicznej jedynie o kilka dni. Natomiast zakres przedmiotowy wniosku był szeroki i wymagał od wskazanego powyżej organu władzy sądowniczej podjęcia szeregu czynności faktycznych, niewątpliwie czasochłonnych i pracochłonnych. W pkt 3 postanowienia Sąd działając na podstawie art. 200 ppsa, stosowanym odpowiednio do sytuacji procesowej, w której nastąpiło umorzenie postępowania na skutek uprzedniego wykonania ciążącego na organie administracji obowiązku, zasądził od Prezesa Sądu Apelacyjnego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą złożył się jedynie wpis od skargi, stosownie do §2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2003 r., nr 221, poz. 2193). ja