IV SAB/Po 79/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2015 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezesa Sądu Rejonowego w [...] do rozpoznania wniosku skarżącego R. S. z dnia [...] kwietnia 2014 r.; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. przyznaje radcy prawnemu M. M. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie [...] zł ([...]złotych) podwyższone o kwotę [...] zł ([...] i [...]) stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie [...] zł ([...] złotych i [...]) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. R. S. (zwany dalej: skarżący) zwrócił się z wnioskiem do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] (zwanego dalej: Prezes Sądu) o przesłanie mu wszystkich wyroków wraz uzasadnieniami (o ile były sporządzone), po wcześniejszej anonimizacji, z lat 2010-2014, wydanych w sprawach zarejestrowanych w repertorium C pod symbolem 056 i 056s. Skarżący powołał się na art. 61 Konstytucji oraz art. 2 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 06 września 20012 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198 z późn. zm.). Skarżący wskazał także, że żądane informacje mogą być zapisane na płycie CD/DVD. Pismem z dnia [...] maja 2014 r. Prezes Sądu zwrócił się do skarżącego z pytaniem dotyczącym zakresu terytorialnego wskazując, że obecnie Sąd Rejonowy w [...] obejmuje swoją właściwością gminy [...], [...] i [...], które wcześniej (do 2012 r.) należały do właściwości Sądu Rejonowego w [...]. Wskazano, że obecnie działa tam zamiejscowy wydział cywilny. W związku z powyższym zwrócono się do skarżącego z prośbą o wskazanie, czy chodzi mu o dane z obszaru właściwości Sądu Rejonowego w [...], w obecnym kształcie, czy też o dane dotyczące właściwości tego sądu w latach 2012-2012. Jednocześnie wyjaśniono, że z uwagi na dużą ilość spraw, których wniosek dotyczy i konieczność ich sprowadzenia i anonimizacji, przekazanie informacji nastąpi w terminie 1 miesiąca od sprecyzowania wniosku. Pouczono także, że może się okazać konieczne pokrycie kosztów przygotowania kopii wyroków i uzasadnień. Pismem z dnia [...] maja 2014 r. (data wpływu: [...] maja 2014 r.) skarżący odpowiedział na powyższe pismo wskazując, że wniosek dotyczy danych z obszaru właściwości Sądu Rejonowego w [...] w obecnym kształcie. Pismem z dnia [...] września 2014 r. skarżący złożył skargę na bezczynność Prezesa Sądu w sprawie wniosku z dnia [...] kwietnia 2014 r. domagając się: zobowiązania organu do udostępnienie żądanej informacji zgodnie z wnioskiem, stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 154 § 6 w zw. z art. 149 § 2 Ppsa oraz zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości. Skarżący zarzucił naruszenie art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 16 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 4 litera ustawy o dostępie do informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi skarżący przeprowadził wywód wskazujący na to, iż żądane przez niego informacje są informacją publiczną i w świetle obowiązujących przepisów po stroni ich dysponenta występuje obowiązek ich udostępnienia. Wskazywał, przy tym, iż organ bezpodstawnie nie kwestionuje jego żądanie. Skarżący wskazał również na bezskuteczny, półroczny termin oczekiwania na udostępnienie rzeczonej informacji, które są mu potrzebne do obrony swoich praw w innym postępowaniu. Pismem z dnia [...] października 2014 r. Prezes Sądu przesłał skarżącemu, zgodnie z wnioskiem, kserokopie wyroków wraz z uzasadnieniami po anonimizacji zapadłych w Sądzie Rejonowym W [...] w I Wydziale Cywilnym i VII Zamiejscowym Wydziale Cywilnym Sądu Rejonowego w [...] z siedzibą w [...] (uprzednio do dnia 31 grudnia 2011 r. SR [...]). W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu wyjaśnił, iż wbrew sugestiom skargi nie kwestionował prawa skarżącego do uzyskania żądanej informacji. Wskazał również, że w przeszłości takich informacji już skarżącemu udzielano. Wyjaśniając przyczyny opóźnienia w udostępnieniu informacji organ podniósł, iż było ono wynikiem omyłkowego uznania wniosku skarżącego za załatwiony. Jednak niezwłocznie po wpłynięciu skargi i ustaleniu, że żądaniu nie uczyniono zadość, w dniu [...] października 2014 r. przesłano skarżącemu kopie żądanych wyroków wraz z uzasadnieniami. W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2015 r. Skarżący wskazał, iż cofa zawarte w skardze żądanie zobowiązania organu do udostępnienia informacji z uwagi na jej otrzymanie. Jednocześnie skarżący podtrzymał pozostałe żądania skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanową inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j.t. z późn. zm., zwanej dalej: Ppsa) kontrola ta obejmuje również bezczynność organów, a w przypadku informacji publicznej także innych podmiotów zobowiązanych do jej udzielenia. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 60 Ppsa, skarżący może cofnąć skargę, a złożone przez niego oświadczenie jest dla sądu wiążące. Sąd jednak uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie stwierdzając wskazanych powyżej przesłanek uznał cofnięcie skargi przez skarżącego w zakresie żądania zobowiązania organu do udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej za skuteczne i na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 Ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Powyższe nie zwalniało jednak Sądu z obowiązku rozpoznania skargi, wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa, w pozostałym zakresie objętym dyspozycją art. 149 Ppsa. W § 1 zdanie drugie tego przepisu mowa jest o jednoczesnym stwierdzeniu przez sąd, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wynika z tego, że – jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie wlkp. (wyrok z dnia 03 grudnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Go 106/14, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl) – uwzględnienie skargi na podstawie art. 149 Ppsa nie sprowadza się jedynie do zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie, ale polega także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy nacechowane były rażącym naruszeniem prawa albo nie miały charakteru rażącego. Użycie zatem w art. 149 § 1 Ppsa wyrazu "jednocześnie" oznacza, iż brak zobowiązania organu do wydania aktu tj. zastosowania środka określonego w ustawie, nie zwalnia sądu od orzekania w przedmiocie rażącego charakteru przewlekłości czy bezczynności organu. Wydanie przez organ decyzji, czy dokonanie czynności materialnotechnicznej po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 Ppsa, że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2013 r., I OSK 2325/12, LEX nr 1269646). Tym bardziej skutek taki nie następuje, gdy w związku z udostępnieniem informacji publicznej, skarżący skargę cofa w zakresie żądania udostępnienia informacji, a pozostałym zakresie – w sposób nie budzący wątpliwości - podtrzymuje żądanie stwierdzenia rażącego naruszenia prawa oraz wymierzenia organowi grzywny. Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1 Ppsa, będzie bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; wyrok z dnia 03 grudnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Go 106/14, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazuje się w doktrynie, oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812 ). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Nie ulega wątpliwości, w świetle akt sprawy, że po otrzymaniu wniosku organ podjął działania mające na celu udostępnienie informacji. Zwrócił się do skarżącego o doprecyzowanie wniosku, wskazując jednocześnie, że wniosek zostanie rozpatrzony pozytywnie, w terminie późniejszym. Jak wynika również z odpowiedzi na skargę, organ nie kwestionował prawa skarżącego do uzyskania informacji. Opóźnienie wynikało po pierwsze z konieczności zgromadzenia i zanonimizowania żądanych informacji, po wtóre z mylnego przeświadczenia organu, że wniosek został już załatwiony. Jakkolwiek sąd zauważa, że skarżący musiał oczekiwać na udostępnieni mu informacji blisko pół roku, to jednak niezwłocznie po uzyskaniu informacji, że tak nie było (doręczenie organowi odpisu skargi) tj. w ciągu 4 dni roboczych informację udostępniono skarżącemu. Stąd też niewątpliwie nie mieliśmy od czynienia z lekceważącym traktowaniem przez organ obowiązków nakładanych przez ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z tych samych powodów Sąd nie znalazł podstaw do wymierzania organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 Ppsa. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt. 2 i 3 wyroku. Natomiast o wynagrodzeniu dla pełnomocnika ustanowionego dla skarżącego z urzędu w ramach prawa pomocy, będącego radcą prawnym, orzeczono w pkt IV wyroku na podstawie art. 250 Ppsa oraz § 2 ust. 3 i § 14 ust. 2 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ( Dz.U. z 2013 r., poz. 490).