IV SPP/Po 12/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. P. od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] maja 2019r., sygn. akt IV SPP/Po [...] w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Inne z dnia 20 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie M. P. wniosła skargę na decyzję Inne z dnia 20 września 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji. M. P. będąc uczestnikiem niniejszego postępowania na mocy postanowienia tut. Sądu z dnia 19 czerwca 2018r., w dniu 29 stycznia 2019r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, w uzasadnieniu podając, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada udział wynoszący ˝ we własności domu jednorodzinnego o pow. ok. 100m2 (wartość 70.000 zł.) oraz udział we własności nieruchomości rolnej o pow. 1 ha (wartość 30.000 zł.), na której prowadzona jest uprawa zbóż. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni jej jedyny dochód stanowi kwota 500 zł uzyskiwana z gospodarstwa rolnego, z których opłacane są opłaty za gaz, prąd i wodę (500 zł.) oraz koszty leczenia. W uzasadnieniu wnioskodawczyni powołała się również na zły stan zdrowia i skomplikowany charakter sprawy. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni pismem z dnia 26 lutego 2019r. (odebranym w dniu 18 marca 2019r.), wezwano ją do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych; przedłożenia kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektryczną, wodę, telefon; itp.) celem ustalenia jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; wskazania źródeł dochodów stałych jak i dorywczych oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (męża, partnera, rodziców, innych domowników) wraz z wysokością uzyskiwanego dochodu; przedłożenia kopii decyzji przyznających dopłaty do produkcji rolnej za 2017r. i 2018r.; wyjaśnienia czy posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należy przesłać kopię dowodu rejestracyjnego oraz podać koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy). Wnioskodawczyni pismem z dnia 25 marca 2019r. zwróciła się z prośbą o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze pismem z dnia 9 kwietnia 2019r. (odebranym w dniu 29 kwietnia 2019r.) ponownie wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia danych podanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Powyższe pismo w swej treści odpowiadało wcześniejszemu wezwaniu z dnia 26 lutego 2019r. W odpowiedzi na powyższe wnioskodawczyni w piśmie z dnia 6 maja 2019r. poinformowała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jej stałym i jedynym dochodem jest gospodarstwo rolne, nie posiada pojazdów mechanicznych i pokrywa comiesięczne koszty rachunków za gaz. Do powyższego pisma załączono wyciągi z rachunku bankowego w banku [...] oraz rachunek miesięczny za gaz wraz z dowodem zapłaty. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 14 maja 2019 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. M. P. pismem z dnia 11 czerwca 2019 r. wniosła do Sądu sprzeciw od ww. postanowienia. Wskazała, że dochowała szczególnej staranności w udokumentowaniu swojej sytuacji finansowej. Podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłacenia adwokata. Zaznaczyła również, że poważnie choruje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej jako "p.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.).Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Sąd wskazuje, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Użyte w treści art. 246 P.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienia NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11; z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11). Ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa zatem na stronie, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a referendarz sądowy na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. Zatem, to strona powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu wykazanie tych okoliczności. W przeciwnym razie musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 P.p.s.a. W ocenie Sądu wnioskodawczyni pomimo wezwania nie przedstawiła dokumentów i informacji pozwalających na ustalenie jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. Za wystarczające nie może być bowiem uznane przedłożenie ogólnych wyjaśnień zawartych w samym formularzu, jak i w piśmie stanowiącym uzupełnienie wniosku. Z przedłożonych wyjaśnień nie wynikają bowiem podstawowe dane w tym m.in. skąd wnioskodawczyni czerpie środki na utrzymanie siebie i posiadanego majątku, w tym na opłacanie wydatków zawiązanych z utrzymaniem nieruchomości i własne utrzymanie. W tym miejscu zwrócić należy uwagę na fakt, iż ujawnione przez wnioskodawczynię dane co wysokości dochodu nie są w pełni wiarygodne, gdyż wysokość deklarowanego dochodu z gospodarstwa rolnego (500 zł) jest niższa niż deklarowane w formularzu wydatki na leki (200 zł) oraz gaz, prąd i wodę (500 zł), które w piśmie z dnia 6 maja 2019r. ograniczone zostały do opłat za gaz w wysokości odpowiadającej załączonej fakturze (541,35 zł), w całości opłaconej przez wnioskodawczynię (vide załączony dowód zapłaty). W tym miejscu wskazać należy, że w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni podała, iż źródłem jej utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego, jednak w jakikolwiek sposób nie uprawdopodobniła i nie wykazała faktycznego dochodu z produkcji rolnej. Wbrew wezwaniu nie wyjaśniła także czy korzysta z dopłat do produkcji rolnej i w jakiej wysokości. Zwrócić należy również uwagę, iż wnioskodawczyni nie odpowiedziała w pełnym zakresie na wezwanie do wyjaśnienia swej sytuacji majątkowej. Za wystarczające nie może być bowiem uznane przedłożenie wyciągu z konta depozytowego w Banku [...] za okres 20 października 2018r. do 19 listopada 2018r. oraz 20 grudnia 2018r. do 20 stycznia 2019r., w których ujawniono stan konta w wysokości 147,58 Euro. Brak jest bowiem informacji o stanie tego konta w ostatnim okresie. Wnioskodawczyni nie odniosła się do powyższych kwestii również w złożonym sprzeciwie. Wskazała jedynie, że powyższe konto depozytowe stanowi jedyne konto bankowe które posiada. W ocenie Sądu taka postawa dowodzi świadomego uchylania się od złożenia pełnego i rzetelnego oświadczenia majątkowego. Należy w tym miejscu podkreślić, że samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10 dostępne: LEX nr 591337). Jak wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. W przedmiotowej sprawie trudno jednak uznać, że wnioskodawczyni dochowała szczególnej staranności w udokumentowaniu swej sytuacji finansowej. Ponadto w złożonym sprzeciwie wnioskodawczyni nadal nie odniosła się do argumentów referendarza, uzasadniających odmowę przyznania prawa pomocy, w tym nie przedstawiła żadnych dokumentów. Sąd uznał, że argumenty zawarte w sprzeciwie są bezzasadne i nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. W związku z powyższym na podstawie art. 260 §1 i § 3 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.