I SA/Rz 1149/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro Sędziowie WSA Grzegorz Panek / spr./ SO del. Piotr Popek Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi I. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej I. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia ...] września 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia I.P. (dalej: skarżąca), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary porządkowej w wysokości 1.000 zł. Z uzasadnienia postanowienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca figuruje w ewidencji gruntów i budynków jako właścicielka działki nr [...], położonej w dzielnicy [...]-obręb [...], sklasyfikowanej jako użytki rolne o powierzchni 1.3291 fa i tereny mieszkaniowe B o powierzchni 1046 m2 oraz następujących budynków usytuowanych na ww. działce, przy ul. [...] oraz [...]: dwóch mieszkalnych, dwukondygnacyjnych, o powierzchni zabudowy 121 m2 i 112 m2 oraz pięciu budynków o funkcji "produkcyjne, usługowe i gospodarcze", jednokondygnacyjnych o powierzchni zabudowy: 36 m2, 54m2, 204 m2, 29 m2, 29 m2. Prezydent Miasta, w związku z toczącym się wobec skarżącej postępowaniem podatkowym za lata 2010-2013, wyznaczył oględziny nieruchomości, obejmujące pomiar powierzchni użytkowej wszystkich budynków położonych w R. przy ul. [...] i [...] na działce nr [...] obręb [...]. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] wezwał skarżącą, reprezentowaną przez pełnomocnika – Z. P. do okazania w dniu 18 maja 2015 r. przedmiotów oględzin i umożliwienia pomiaru powierzchni użytkowej budynków. Organ poinformował skarżącą, że zgodnie z treścią art. 262 § 1 i art. 262a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2015 r., poz. 613 ze zm. - określanej dalej jako Ordynacja podatkowa) strona lub pełnomocnik strony, który mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny mimo, że byli do tego zobowiązani, lub bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, lub bez zezwolenia tego organu opuścili miejsce przeprowadzenia czynności przede jej zakończeniem, mogą zostać ukarani kara porządkową w wysokości 2.800 zł. W związku z postanowieniem organu z dnia [...] kwietnia 2015 r., pełnomocnik skarżącej – Z. P. w dniu 11 maja 2015 r. złożył w Urzędzie Miasta R. wyjaśnienie w którym podniósł, że ww. postanowienie zostało skierowane do niewłaściwego podmiotu, ponieważ wydane zostało na podstawie nierzetelnej dokumentacji gruntów i budynków obręb [...] w R. Podniósł, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona. Jako dowód przedłożył kserokopię decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 1995 r. nr [...], kserokopię upoważnienia z dnia [...] czerwca 2011 r. [...] oraz kserokopię pisma z dnia [...] grudnia 1997 r. [...]. W ocenie organu przedłożone dokumenty nie potwierdzały jednak faktu, że skarżąca nie jest właścicielem działki [...] obręb [...] oraz budynków na niej się znajdujących. W dniu 18 maja 2015 r. pełnomocnik skarżącej odmówił okazania nieruchomości ponownie powołując się na argumentacje przedstawioną organowi w dniu 11 maja 2015 r. Oświadczył do protokołu, że nie zgadza się na oględziny, gdyż sprawa dotyczy terenu zakładu górniczego "A" w R. a nie I.P. W związku z powyższym organ podatkowy postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., opisanym na wstępie, za nieudostępnienie nieruchomości do oględzin wymierzył skarżącej karę porządkowa w wysokości 1.000zł. W zażaleniu złożonym na to postanowienie skarżąca podniosła, że kara została wymierzona bezpodstawnie. Wyjaśniła, że dane zawarte w ewidencji gruntów w odniesieniu do obrębu [...] są niezgodne ze stanem faktycznym, co zostało potwierdzone w wyrokach WSA w Rzeszowie o sygnaturach akt: II SA/Rz 1022/12, II SA/Rz 825/10, II SA/Rz 411/09. Wyjaśniła, że działka nr [...] obręb [...], obecnie oznaczona przez Prezydenta miasta R. nr [...] obręb [...], została wywłaszczona. Na podstawie tego wywłaszczenia przedsiębiorstwo górnicze uzyskało pozwolenie budowlane na budowę zakładu górniczego "A" w R. Przedsiębiorstwo górnicze faktycznie włada nieruchomością, osiąga z tego tytułu przychody a do budżetu miasta wnosi opłatę eksploatacyjną. Zarzuciła, że nałożona kara jest zbyt surowa, przekracza miesięczna wysokość otrzymywanej prze nią emerytury. Podniosła, że jej pełnomocnik po otrzymaniu postanowienia o wyznaczeniu oględzin złożył wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie. Po rozpatrzeniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia [...] września 2015 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że wysokość kary porządkowej jest adekwatna do postępowania oraz łącznego zobowiązania strony, które za 2009 rok wynosiło 363 zł - opodatkowanie bez budynków. Ponadto organ podkreślił, że aktualnie toczą się postępowania podatkowe za lata 2010 - 2013. Tylko od samych gruntów podatek za rok 2010 wynosi 368 zł, za rok 2011 wynosi 372 zł, za 2012 rok wynosi 387 zł, za rok 2013 wynosi 402 zł. Nieopodatkowane są również lata 2014-2015, gdzie podatek od gruntów wynosi odpowiednio 406 zł i 465 zł. Organ odwoławczy podkreślił, że przeprowadzenie oględzin przedmiotów opodatkowania konieczne było z uwagi na to, że skarżąca nie przedłożyła informacji o nieruchomościach budowlanych IN-1 i informacji o gruntach IR-1. W ocenie organu złożone przez pełnomocnika wyjaśnienia nie usprawiedliwiały odmowy udostępnienia nieruchomości do oględzin. Zdaniem organu podatkowego postępowanie skarżącej utrudnia przeprowadzenie postępowania podatkowego oraz wydanie decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego i podatku od nieruchomości pobieranych w formie łącznego zobowiązania podatkowego i dlatego zasadne było podjęcie środków dyscyplinujących przez organ podatkowy I instancji. Organ podniósł, że oględziny a wyjaśnienia to dwa różne środki dowodowe. Za odmowę wykonania każdej z nich przysługuje możliwość nałożenia kary porządkowej. To organ podatkowy prowadzący postępowanie dowodowe w sprawie decyduje jakie według niego środki dowodowe mogą przyczynić się do ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Zdaniem organu twierdzenie skarżącej, że w przedmiotowej sprawie złożono stosowne wyjaśnienia i w związku z tym zwolniona była z obowiązku udostępnienia nieruchomości do oględzin pozbawione jest podstaw prawnych. Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie. W uzasadnieniu skargi zarzuciła, że postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i zasad sprawiedliwości społecznej bez zgromadzenia istotnych dowodów. Podniosła, że nie zapewniono jej jako stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Wskazała, że ewidencja prowadzona przez Prezydenta Miasta jest błędna w zakresie danych ewidencyjnych i jest niewiążąca w obrębie [...]. Podała, że odnośnie tego obrębu geodezyjnego zwartego obszaru gruntów prowadzonej działalności gospodarczej przez zakład górniczy "A" zapadły prawomocne wyroki WSA w Rzeszowie II SA/Rz 411/09 I SA/Rz 1022/12, I SA/Rz 373/13. Podniosła, że orzeczona kara porządkowa jest bezpodstawna i ma wygórowaną wysokość przy jej przychodach rocznych z emerytury w wysokości 10.000 zł. Zarzuciła, że nie oceniono przyczyn i okoliczności niewykonania wezwania przez pełnomocnika. W jej ocenie kara nie może stanowić rodzaju represji za niezastosowanie się pełnomocnika do wezwania organu. Zdaniem skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie oceniło właściwie postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji, bezpodstawnie zaaprobowało sytuację w której organ I instancji, drogą na skróty, zaniechał przeprowadzenia istotnych dowodów na potwierdzenie ewentualnie zaprzeczenie zgłoszonych przez nią wniosków. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z akt tut. Sądu o sygnaturach: I SA/Rz 373/13 i II SA/Rz 1144/15. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując twierdzenia i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do wysokości wymierzonej kary podkreśliło, że nie jest ona wygórowana biorąc pod uwagę ilość toczących się postępowań podatkowych związanych z przedmiotowa nieruchomością. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - określanej dalej jako p.p.s.a.). Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji zgodnie z powyższymi kryteriami Sąd uznał, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie samoistny, wystarczający powód uchylenia zaskarżonego postanowienia stanowi okoliczność, że w aktach administracyjnych brak dokumentu pełnomocnictwa dla pełnomocnika skarżącej – Z. P., z którego wynikałoby umocowanie do reprezentowania strony I. P. w postępowaniu przed organem I instancji. Zgodnie z art. 136 Ordynacji podatkowej strona może działać przez pełnomocnika, chyba, że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Oznacza to, że każdy podmiot, który jest stroną postępowania, może udzielić pełnomocnictwa do działania w jego imieniu. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu (art. 137 § 2 Ordynacji podatkowej). Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (art. 137 § 2 Ordynacji podatkowej). W sprawach mniejszej wagi organ podatkowy może nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony (art. 137 § 3a Ordynacji podatkowej). W rozpoznawanej sprawie organ I Instancji doręczał pisma i postanowienia Z. P. traktując go nie wiadomo na jakiej podstawie jako pełnomocnika I. P.. Należy zgodzić się z poglądami wyrażanymi w literaturze i orzecznictwie, że momentem, od którego pełnomocnictwo zostaje skutecznie ustanowione jest złożenie do akt sprawy oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa albo też dzień zgłoszenia pełnomocnictwa ustnie do protokołu (M. Szubiakowski "Pełnomocnicy w postępowaniu podatkowym." Przegląd Podatkowy 2002/1/50; wyrok NSA z 31 maja 2000r. sygn. akt I SA/Wr 2034/97 i z 1 marca 1999 r. sygn. akt II SA 1533/98). Również z drugiej strony pełnomocnictwo wygasa z dniem powiadomienia organu podatkowego o jego odwołaniu przez stronę. Przyczyną wygaśnięcia pełnomocnictwa może też być zrzeczenie się pełnomocnictwa przez osobę, na rzecz której zostało ono ustanowione, a także śmierć mocodawcy. Wynika to z przepisu art. 94 § 1 k.p.c. stosowanego w zakresie nie uregulowanym w art. 137 Ordynacji podatkowej (art. 137 § 4 Ordynacji podatkowej). Złożenie dokumentu pełnomocnictwa jest dowodem na to, że strona ustanowiła daną osobę pełnomocnikiem i jaki jest zakres tego umocowania. Z treści art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej jednoznacznie wynika, że dołączenie do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa jest obowiązkiem pełnomocnika. W ocenie Sądu powyższa okoliczność dotycząca reprezentowania w postępowaniu przed organem I instancji I. P. przez pełnomocnika ma istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, że pełnomocnik nie wykaże umocowania do reprezentowania strony co oznaczałoby, że doręczane w sprawie pisma i postanowienia były w sposób nieprawidłowy. Wyjaśnienie tej kwestii ma tym bardziej istotne znaczenie jeżeli weźmie się pod uwagę, że to Z. P. działając jako pełnomocnik I. P. w dniu 18 maja 2015 r. odmówił okazania nieruchomości powołując się na swoją argumentację przedstawioną organowi w dniu 11 maja 2015 r. To pełnomocnik, a nie strona oświadczył do protokołu, że nie zgadza się na oględziny, gdyż sprawa dotyczy terenu zakładu górniczego. Ponownie rozpoznając sprawę organy wyjaśnią kwestię umocowania Z. P. do występowania w imieniu strony – I. P. i w zależności od poczynionych ustaleń podejmie stosowne działania. Należy także zauważyć, że w aktach administracyjnych brak jest postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego wobec I. P.. Brak tego postanowienia uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny czy nałożenie kary porządkowej nastąpiło w ramach prawidłowo wszczętego postępowania podatkowego. Ponieważ stwierdzone naruszenie przepisów procesowych uzasadnia uwzględnienie skargi Sąd jest zwolniony od oceny pozostałych, podnoszonych w skardze zarzutów. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzekł stosownie do treści art. 200 p.p.s.a.