I SA/Rz 131/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ WSA Grzegorz Panek Protokolant st.sekr.sąd. Beata Janczewska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie renty strukturalnej. - oddala skargę - W dniu 13 sierpnia 2007r. M. B. złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie renty strukturalnej. W wyniku przeprowadzonej kontroli wniosku Kierownik Biura Powiatowego w dniu (...) listopada 2007r. wydał postanowienie o spełnieniu warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej. W dniu 20 lutego 2008r. do Biura Powiatowego wpłynął akt notarialny umowy darowizny, następnie zostały złożone pozostałe dokumenty potwierdzające fakt przekazania gospodarstwa rolnego oraz zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącą. Decyzją z dnia [...] marca 2008r. Kierownik Biura Powiatowego przyznał M. B. rentę strukturalną. Podczas przeprowadzania kontroli wniosków obszarowych z 2008r. ustalono, że mąż skarżącej J. B. wystąpił o przyznanie płatności obszarowych. Na wezwanie organu, przedłożył umowę nr [...], z której wynika, że dzierżawił on od Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Inspektorat [...] działkę nr 2/5 położoną w miejscowości P. o powierzchni 1,00ha. Wskazana umowa dzierżawy została rozwiązana w dniu 1 listopada 2008r. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego wznowił postępowanie w sprawie przyznania M. B. renty strukturalnej, a następnie decyzją z dnia (...) marca 2009r. nr (...) uchylił decyzję ostateczną z dnia [...] marca 2008r. i odmówił wnioskodawczyni przyznania renty strukturalnej. W odwołaniu od decyzji organu l instancji skarżąca wyjaśniła, iż przekazała całe gospodarstwo rolne córce. Na rzecz córki została przekazana także działka dzierżawiona przez jej męża od Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Inspektorat [...]. Skarżąca zaznaczyła także, iż wydzierżawiane grunty nie nadawały się do prowadzenia działalności rolniczej ponieważ 0,60ha działki było porośnięte krzewami i drzewami, a całość zalewana jest corocznie przez wodę. Decyzją z dnia (...) czerwca 2009r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu przekazania gospodarstwa rolnego tj. 19 lutego 2008r. małżonek uprawnionej do renty strukturalnej – J. B. dzierżawił działkę o powierzchni 1,00ha. Przedmiotowa umowa została rozwiązana dopiero dnia 1 listopada 2008r., czyli ponad 9 miesięcy od momentu przekazania gospodarstwa następcy M. B. Ponadto J. B. złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowych za 2008r. do wyżej wymienionej działki. W ocenie organu nie został zatem spełniony warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa w § 4 pkt 6 w zw. z § 9 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 109, poz.750 ze zm.) – dalej: rozporządzenie z 19 czerwca 2007r. Warunek ten zostałby spełniony, gdyby małżonek uprawnionej najpóźniej w dniu przekazania gospodarstwa rolnego rozwiązał umowę dzierżawy. Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutu strony, że dzierżawiona działka została przekazana na rzecz córki. Jego zdaniem umowa z dnia 18 lutego 2008r. zawarta pomiędzy J. B., a M. B. nie mogła być uznana jako dowód w sprawie, ponieważ umowa dzierżawy wykluczała możliwość oddania przedmiotu dzierżawy w poddzierżawę bez pisemnej zgody wydzierżawiającego - Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Inspektorat [...]. Organ uznał także, iż złożenie wniosku obszarowego na 2008r. potwierdza fakt prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni 1,00ha. Skarżąca złożyła skargę na powyższą decyzję, w której wniosła o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Nie wskazując naruszenia konkretnych przepisów prawa podniosła, że organy nie oceniły w szczególności faktu, iż działka nr 2/5 stanowi pas gruntu w międzywalu Wisły o ogólnej powierzchni 99,27ha, z czego jedynie 2,48ha to pastwiska trwałe, pozostałe 97ha są gruntami zadrzewionymi i zakrzewionymi. Skarżąca zarzuciła także bezpodstawne pominięcie przez organy umowy poddzierżawy. Odnośnie złożenia przez J. B. wniosku o dopłaty wskazała, iż jego złożenie wynikało z błędnego wezwania Biura Powiatowego, którego jej mąż jako prosty niewykształcony rolnik nie potrafił właściwie ocenić. Wyrokiem z dnia 24 listopada 2009r. sygn. akt. I SA/Rz 745/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzje organów obu instancji z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego i procedury administracyjnej. Zdaniem Sądu, organy administracyjne dokonały błędnej interpretacji przepisów rozporządzenia z 19 czerwca 2007r., ponieważ szczególnej regulacji zawartej w § 9 pkt 1 nie można traktować jako wyczerpującej przesłankę określoną w § 4 pkt 6 rozporządzenia. Oznacza to, że samo posiadanie gruntów rolnych o powierzchni przekraczającej 0,5 ha, wchodzących w skład innego gospodarstwa rolnego niż przekazane następcy, nie wyłącza przyznania renty, jeżeli osoba uprawniona do renty bądź jej małżonek nie prowadzi na tych gruntach komercyjnej działalności rolniczej. Ponadto Sąd zarzucił, że organy administracyjne decydujące znaczenie przypisały faktowi złożenia przez męża skarżącej wniosku o dopłaty, natomiast nie zbadały należycie czy dzierżawione grunty nadawały się do prowadzenia działalności rolniczej, czy taka działalność była na nich prowadzona, nie czyniły żadnych ustaleń zmierzających do wyjaśnienia kwestii umowy poddzierżawy zawartej z M. B. Zdaniem Sądu, niewyjaśnienie tych okoliczności narusza art. 7 i art. 77 k.p.a. Ponadto, z punktu widzenia art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. samo posiadanie przez męża skarżącej gruntów powyżej 0,5 ha, aczkolwiek jest okolicznością nową, nie znaną organowi w momencie wydawania decyzji, to jednak nie jest okolicznością istotną, tzn. taką, która miałaby wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, w tym przypadku - odmowę przyznania renty. W wyniku skargi kasacyjnej złożonej przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, sprawę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 28 stycznia 2011r. sygn. akt II GSK 111/10 uchylił wyrok sądu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił wykładni przepisów § 4 pkt 6 w zw. z § 9 pkt 1 i § 6 ust.1 pkt 1 rozporządzenia z 19 czerwca 2007r., dokonanej przez sąd I instancji, jak też oceny, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 7 i art.77 k.p.a. W piśmie procesowym z dnia 26 marca 2011r. M. B. podtrzymała w całości swoją skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) czerwca 2009r. Ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodów potwierdzających fakt, że w dacie składania wniosku o przyznanie renty strukturalnej ani ona, ani jej mąż, nie prowadzili gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 0,5 ha. Stwierdziła, że podpisanie przez jej męża - na skutek pomyłki - wypełnionego mu w Ośrodku Doradztwa Rolniczego wniosku o dopłatę, nie może zaważyć na pozbawieniu jej jedynego źródła utrzymania. Pomyłka ta zresztą została spowodowana działaniem oddziału terenowego Agencji, który mimo posiadanych dokumentów o przekazaniu gospodarstwa córce, wezwał męża do złożenia wniosku o dopłatę do wszystkich przekazanych już gruntów. Skarżąca dodała, że faktycznie wraz z gospodarstwem stanowiącym własność męża, została córce przekazana także dzierżawiona działka, która nie nadawała się i nie nadaje do prowadzenia produkcji rolniczej. Wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów dołączonych do skargi oraz przesłuchanie świadków J. B. i W. S. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, po ponownym rozpatrzeniu sprawy zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu administracji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z mocy art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm. - określanej dalej jako ustawa p.p.s.a.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest spełnienie przez M.B. przesłanek przyznania renty strukturalnej na podstawie przepisów rozporządzenia z 19 czerwca 2007r., a w szczególności przesłanki zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. Zgodnie z § 9 rozporządzenia z 19 czerwca 2007r., warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej uważa się za spełniony, jeśli po przekazaniu gospodarstwa rolnego: 1) łączna powierzchnia użytków rolnych posiadanych lub współposiadanych przez uprawnionego do renty strukturalnej i jego małżonka nie przekracza 0,5 ha, a działalność rolnicza prowadzona na tych użytkach służy wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnych uprawnionego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 2) zarówno uprawniony do renty strukturalnej, jak i jego małżonek nie prowadzą działu specjalnego produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. W wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 28 stycznia 2011r. sygn. II GSK 111/10 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w myśl § 9 pkt 1 warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej uważa się za spełniony, jeżeli w dacie wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej wnioskodawca i jego małżonek nie posiadają użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 0,5 ha. W rozpoznawanej sprawie niesporny jest fakt, że małżonek skarżącej – J. B. był od 1 stycznia 2006r. dzierżawcą gruntu rolnego o powierzchni 1,00 ha, na podstawie umowy dzierżawy nr [...] zawartej z Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej Inspektorat [...]. Umowa ta została rozwiązana na wniosek J. B. dopiero z dniem 1 listopada 2008r. Ponadto niesporna jest też okoliczność złożenia przez J. B. w dniu 25 kwietnia 2008r. wniosku o przyznanie płatności obszarowych za 2008r. do tej działki rolnej. Słusznie zatem organy administracji orzekające w niniejszej sprawie uznały, że powyższe okoliczności wskazują na to, że skarżąca nie spełniła warunku zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa w § 9 pkt 1 rozporządzenia z 19 czerwca 2007r., ponieważ jej mąż J. B. po przekazaniu gospodarstwa rolnego w dniu 19 lutego 2008r. nadal był posiadaczem gruntów rolnych o powierzchni przekraczającej 0,5 ha i prowadził działalność rolniczą aż do 1 listopada 2008r. Ponieważ powyższe, istotne dla sprawy, okoliczności faktyczne nie były znane organowi przyznającemu M. B. rentę strukturalną, to zasadnie organy uznały, że zaistniały przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. Przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że M. B. uzyskała rentę strukturalną, mimo że nie spełniła przesłanek do jej otrzymania, dlatego zasadnie organ I instancji uchylił własną decyzję w tym przedmiocie i odmówił przyznania renty strukturalnej. Odnosząc się do zarzutów skargi, uzupełnionej pismem procesowym z dnia 26 marca 2011r., należy stwierdzić, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2011r. sygn. II GSG 111/10, którego treścią Sąd rozpatrujący obecnie sprawę jest związany, fakt złożenia przez męża skarżącej wniosku o dopłaty jest bezsporny i świadczy o tym, że nie tylko był on posiadaczem gruntu o powierzchni 1,00 ha, ale także o tym, że był producentem rolnym prowadzącym na tym gruncie działalność rolniczą. Natomiast - w ocenie Sądu II instancji - nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest to, czy dzierżawiona działka nadawała się do prowadzenia działalności rolniczej i czy została oddana w dalszą dzierżawę. Z powyższych względów nie ma znaczenia w niniejszej sprawie podnoszona przez skarżącą okoliczność, że dzierżawiona działka jest w większości zakrzewiona i zadrzewiona, a okresowo zalewana jest wodą, a także fakt oddania jej w poddzierżawę. Dlatego przedstawione przez skarżącą dowody z dokumentów w postaci wypisu z ewidencji gruntów, pisma Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, pism skarżącej z dnia 8 kwietnia 2009r. do Kierownika Biura Powiatowego AriMR oraz Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, z których wynika, jaki jest stan dzierżawionego gruntu i czy nadaje się do prowadzenia działalności rolniczej, nie mogą wpłynąć na ocenę spełnienia przez skarżącą przesłanek przyznania renty strukturalnej. Sąd nie mógł przesłuchać wnioskowanych przez skarżącą świadków, bo sąd administracyjny nie jest władny, aby dowód taki przeprowadzić. Zgodnie z art.106 §3 ustawy p.p.s.a. sąd może przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów, jeśli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Odnosząc się do zarzutów mylnego podpisania wniosku o płatności obszarowe przez męża skarżącej, na skutek wprowadzenia w błąd przez pracowników oddziału terenowego Agencji, należy stwierdzić, że to rolnik, który składa wniosek, swoim podpisem poświadcza, że podane przez niego we wniosku okoliczności są zgodne z prawdą i ponosi odpowiedzialność za to, co podpisał. Od tej odpowiedzialności nie zwalnia go ani fakt przesłania jemu, zamiast córce, formularzy wniosków, ani pomoc pracowników Ośrodka Doradztwa Rolniczego przy wypełnianiu wniosków i uiszczenie odpłatności za tę usługę. Twierdzeniom skarżącej o pomyłce przeczy to, że J. B. składał w Agencji zarówno wniosek swojej córki M. B. - dotyczący gruntów przekazanych jej w dniu 19 lutego 2008r., jak i swój wniosek - dotyczący dzierżawionej działki, czego potwierdzeniem jest przedłożona przez skarżącą kopia dowodu przyjęcia wniosku o innym numerze identyfikacyjnym gospodarstwa ([...]) niż numer identyfikacyjny gospodarstwa M. i J. B. ([...]), widniejący na wniosku z dnia 25 kwietnia 2008r. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, skarżąca od 2004r. corocznie korzystała z dopłat bezpośrednich, nie składała więc w 2008r. wniosku o ich przyznanie po raz pierwszy, dlatego powoływanie się na brak rozeznania i świadomości skutków jego podpisania jest nieuzasadnione. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji nie naruszają prawa materialnego, ani procedury administracyjnej, w stopniu, który uzasadniałby ich usunięcie z obrotu prawnego. Z tych względów, na podstawie art.151 ustawy p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.