I SA/Rz 317/16
WyrokWSA w Rzeszowie2016-06-16
Skład orzekający: Tomasz Smoleń, Piotr Popek, Jarosław Szaro
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kwoty płatności bezpośrednich przyznane rolnikowi na podstawie decyzji wydanych z naruszeniem prawa, które nie mogły zostać wyeliminowane z obrotu prawnego z powodu upływu terminu, mogą zostać uznane za nienależnie pobrane i podlegać zwrotowi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że płatności przyznane na podstawie decyzji wydanych z naruszeniem prawa, które nie mogły zostać uchylone z powodu upływu terminu, mogą być uznane za nienależnie pobrane i podlegać zwrotowi na podstawie odrębnych przepisów, takich jak art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR oraz art. 73 rozporządzenia (WE) nr 796/2004. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielne i nie wymaga każdorazowo wyeliminowania z obrotu prawnego pierwotnej decyzji przyznającej płatność.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora ARiMR o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich przez L. G. w latach 2005-2010. Ustalono, że działki, na które przyznano płatności, były faktycznie użytkowane przez syna L. G., beneficjenta programu dla młodych rolników. W związku z tym płatności zostały uznane za nienależne. L. G. kwestionowała tę decyzję, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, przedawnienia roszczenia oraz działania w dobrej wierze.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń / spr./ Sędziowie WSA Piotr Popek WSA Jarosław Szaro Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.
Przedmiotem skargi L. G. ( dalej Skarżąca ) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...], w sprawie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne: w latach 2005-2010 L. G. składała w M. Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. (dalej ARiMR) wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich oraz otrzymywała płatności z tego tytułu. W związku z wpłynięciem do Biura Powiatowego pisma z Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 23 października 2011 r. w sprawie "pobierania dopłat bezpośrednich na działki Beneficjenta działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" przez matkę Beneficjenta" – L. G., wszczęto postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie faktycznego użytkownika działek nr 549, 595, 712, 713 położonych w obrębie G., w latach 2005-2010.
W wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego ustalono, iż właścicielem i użytkownikiem ww. działek w latach 2005-2010 był syn L. G. - będący beneficjentem działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W związku z powyższym płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznane do ww. działek L. G. zostały przyznane nienależnie.
W dniu 14 grudnia 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiadomieniem wszczął z urzędu postępowanie administracyjne wobec L. G. w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przyznanych decyzjami z dnia [...] grudnia 2005 r., [...] listopada 2006 r., [...] listopada 2007 r., [...] listopada 2008 r., [...] grudnia 2009 r., [...] listopada 2010 r. wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego.
Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] - Kierownik Biura Powiatowego ustalił L. G. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego z lata 2005-2010 w wysokości 29338,09 zł. Ze zwrotnego poświadczenia odbioru wynika, iż przedmiotowa decyzja została podjęta w dniu [...] marca 2013 r.
W dniu 22 stycznia 2014 r. do Biura Powiatowego wpłyną wniosek L. G. reprezentowanej przez radcę prawnego o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2013 r.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] marca 2013 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wstrzymał wykonanie decyzji z dnia [...] marca 2013 r.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiesił postępowanie wznowione postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. w sprawie ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR podjął zawieszone postępowanie, zawieszone postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r.
Postanowieniami z dnia [...] kwietnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wstrzymał wykonanie decyzji z dnia [...] września 2012 r. nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005 r. oraz wykonanie decyzji z dnia [...] września 2012 r. nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2006 r. Nadto w odniesieniu do wniosku strony dotyczącego wstrzymania wykonania decyzji wydanych w sprawach o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego za lata 2007-2010, organ I instancji w dniu [...] kwietnia 2014 r. wydał następujące postanowienia:
- postanowienie nr [...] o odmowie wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] września 2012 r. nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2007 r.;
- postanowienie nr [...] o odmowie wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] września 2012 r. nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2008 r.;
- postanowienie nr [...] o odmowie wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] września 2012 r. nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2009 r.;
- postanowienie nr [...] o odmowie wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] września 2012 r. nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2010 r.
Po rozpatrzeniu zażalenia L. G. na powyższe postanowienia Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia.
W wyniku wznowionego na wniosek strony postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na 2005 - 2010 r. - w dniu 9 kwietnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał następujące decyzje:
- nr [...] w której uchylił decyzję z dnia [...] września 2012 r. nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005 r. i stwierdził, iż decyzja ostateczna nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. została wydana z naruszeniem prawa;
- nr [...] w której uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] września 2012 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2006 r. i stwierdził, iż decyzja ostateczna nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r. została wydana z naruszeniem prawa;
- nr [...] w której odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2007 r.,
- nr [...] w której odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2008 r.;
- nr [...] w której odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2009 r;
- nr [...] w której odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2010 r.
Po rozpatrzeniu odwołań strony od decyzji odmawiających uchylenia decyzji ostatecznych za lata 2007-2010 - Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzjami z dnia [...] czerwca 2014 r. - utrzymał w mocy zaskarżone decyzje Kierownika Biura Powiatowego. Strona złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W wyroku z dnia 9 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Rz 704/14 Sąd oddalił skargę L. G. strona w wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną na ww. wyrok.
W dniu 3 czerwca 2015 r. wystosowano do pełnomocnika L. G. zawiadomienie o zakończeniu postępowania dotyczącego wydania ponownej decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2005 - 2010. W odpowiedzi na to wezwanie w dniu 22 czerwca 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR stawił się radca prawny reprezentujący L. G. który zapoznał się z zgromadzonymi w sprawie aktami.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uchylił decyzję z dnia [...] marca 2013 r. oraz ustalił L. G. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2005 - 2010 w wysokości 29 338,09 zł.
Po rozpatrzeniu odwołania L. G. reprezentowanej przez radcę prawnego - Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR dopatrzył się w postępowaniu przed organem I instancji naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...]; 1) uchylił własną decyzję z [...] marca 2013 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, oraz 2) ustalił L. G. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2005 - 2010 w wysokości 29 338,09 zł.
Odwołanie od tej decyzji wniosła L. G. reprezentowana przez radcę prawnego wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a w przypadku gdyby organ orzekł, co do istoty sprawy wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości oraz zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania skarg kasacyjnych w sprawach prowadzonych łącznie pod sygn. akt. I SA/Rz 704/14 przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na wydanie decyzji, w szczególności:
1) art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 K.p.a. - przez rozstrzygnięcie sprawy z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego: zasady legalności działania, zasady prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do organów publicznych oraz zasady przekonania,
2) art. 15 K.p.a. - przez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w przedmiocie przedawnienia przy ponownym rozpoznaniu sprawy mimo braku ustaleń w tym zakresie poczynionych przez organ przy pierwotnym rozpoznaniu sprawy i pozbawienie w ten sposób skarżącej prawa do dwuinstancyjności postępowania,
3) art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. - przez ustalenie, że roszczenie ARiMR o zwrot nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie uległo przedawnieniu, a skarżący nie działał w dobrej wierze oraz, że wypłata płatności bezpośrednich za 2005 i 2006 r. nie nastąpiła wskutek błędu ARiMR, co miało wpływ na wynik sprawy,
4) art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004 r.) przez jego niezastosowanie.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że z powodu stwierdzenia, przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzjami z dnia [...] kwietnia 2014 r. wydania rozstrzygnięć w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów za 2005 i 2006 r. - z naruszeniem prawa, a także z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie, których L. G. uzyskała płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na lata 2007, 2008, 2009 i 2010, - strona utraciła uprawnienie do uzyskania tych płatności w związku, z czym środki przekazane na jej rachunek w dniach 20 grudnia 2005 r., 22 grudnia 2005 r., 6 grudnia 2006 r., 11 grudnia 2007 r., 10 grudnia 2008 r., 2 lutego 2010 r. i 21 grudnia 2010 r. - zostały pobrane nienależnie.
Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 308), Kierownik Biura Powiatowego Agencji odstępuje się od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 547), zgodnie z którym w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zdecydować o zaprzestaniu odzyskiwania, jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek.
Podkreślono, iż kwota stanowiąca równowartość 100 euro, od ustalenia której odstępuje Agencja, dotyczy poszczególnych schematów pomocowych w ramach sprawy o przyznanie płatności w ramach jednej kampanii, dlatego samego rolnika i jest ustalana oddzielnie dla poszczególnych schematów pomocowych.
Organ stwierdził, że zarówno kwoty z tytułu jednolitej płatności obszarowej jak również kwoty z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej przekraczają kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 ww. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. Tym samym w odniesieniu do płatności przyznanych L. G. nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.
W związku z powyższym L. G. zobowiązana jest do zwrotu nienależnie wypłaconej płatności za lata 2005- 2010 w łącznej wysokości 29 338,09 zł w tym 17 287,57 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz 12 050,52 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej.
Powyższe zostało ustalone również decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] listopada 2015 r. na mocy której L. G. została ustalona kwota nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 29 338,09 zł. Zatem doręczenie L. G. decyzji z dnia [...] listopada 2015 r. skutkuje obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 29 338,09 zł., powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczone od dnia następnego po upływie 60 dni od dnia doręczenia ww. decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.
Odnosząc się do złożonego przez stronę odwołania Dyrektor stwierdził, iż nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mogących mieć wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem Dyrektora w sprawie nie zachodzą podstawy, do zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania skarg kasacyjnych w sprawach prowadzonych przed NSA, bowiem przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, przy czym prowadzone w tym przedmiocie postępowanie jest postępowaniem niezależnym i nie musi być poprzedzone wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu płatności, bowiem w toku tego postępowania powinny być brane pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne odnoszące się do przesłanek zwrotu środków nienależnie lub nadmiernie pobranych, na co wskazuje orzecznictwo sądowoadministracyjne.
L. G. reprezentowana przez radcę prawnego skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego z dnia [...] lutego 2016 r. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1) art. 6, art. 9 i art. 11 K.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie podstaw faktycznych i prawnych oraz przesłanek do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji z dnia 30 listopada 2015 r.;
2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. polegające na dowolnej ocenie zebranego materiału dowodowego wyrażającej się zwłaszcza w uznaniu, że roszczenie ARiMR o zwrot nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie uległo przedawnieniu, a skarżąca nie działała w dobrej wierze oraz, że wypłata płatności bezpośrednich za 2005 i 2006 r. nie nastąpiła wskutek błędu ARiMR, co miało wpływ na wynik sprawy;
3) art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004 r.) przez jego niezastosowanie;
4) art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w ww. rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina przez jego niezastosowanie.
W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty. Powołała się na stanowisko doktryny zgodnie z którym - wydanie decyzji w oparciu o art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 1 K.p.a., to jest decyzji stwierdzającej wydanie decyzji ostatecznej z naruszeniem prawa, nie eliminuje z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji ostatecznej, która nadal kształtuje stosunek prawny. Wobec tego organ ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę nie uwzględnił tych okoliczności i uznał, że przyznane płatności należy uznać za nienależne, chociaż w porządku prawnym obowiązują decyzje z 2005 i 2006 r. przyznające płatności bezpośrednie za lata 2005 oraz 2006 r. W związku z powyższym nadal istnieją orzeczenia przyznające płatności, więc nie ma podstaw do przyznania im statusu nienależnych. W ocenie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie wywód organu, że takie decyzje powodowały fakt, iż dana płatność jest nienależna.
Takie stanowisko zaprzecza w takim wypadku istocie obowiązujących nadal decyzji. Tym samym organ niewłaściwie dokonał oceny zebranego materiału dowodowego w sprawie, co w konsekwencji wpłynęło na zaskarżoną decyzję.
Dodatkowo skarżąca podniosła, iż w sprawie nienależycie ustalono elementy stanu faktycznego, gdyż organ błędnie ustalił chociażby takie okoliczności jak fakt, iż powiadomienie o nieuzasadnionym charakterze danych płatności miało miejsce 14 grudnia 2012 r. wskutek przesłania zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Powyższe jest o tyle zasadne, że o nieuzasadnionym charakterze płatności przesądzają ustalenia organu przez wydanie decyzji, a zatem po przeprowadzeniu całego postępowania, a nie wstępnym zawiadomieniu o wszczęciu. Przesądzenie, iż samo zawiadomienie potwierdza, że dana płatność jest nieuzasadniona powoduje rozpoznanie sprawy jeszcze przed zakończeniem formalnego postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącej trzeba przyjąć, że pierwszym właściwym zawiadomieniem o nieuzasadnionym charakterze płatności jest decyzja z dnia [...] listopada 2015 r., którą strona odebrała 23 grudnia 2015 r. czyli po upływie 10 lat od dnia dokonania płatności z 20 i 22 grudnia 2005 r. wobec tego powyższe ustalenie miało znaczący wpływ na treść wydanej decyzji, co potwierdza, że zarzut skargi z punktu 2 jest uzasadniony.
Ponadto podniesiono, że organ błędnie ocenił zachowanie skarżącej jako nie mającej cech działania w dobrej wierze. Dyrektor Wojewódzkiego Oddziału ARMiR nie dokonał żadnych dodatkowych ustaleń w tym zakresie oprócz oparcia się na treści formularzy wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Z perspektywy skarżącej - doszło do pobieżnej analizy faktów w sprawie, gdyż organ Agencji nie przedsięwziął środków do ustalenia w jakich okolicznościach skarżąca podpisała formularze i czy w tym ściśle określonym czasie miała ona świadomość, iż działa sprzecznie z przepisami. Powyższe jest o tyle umotywowane, że w ramach postępowania dotyczącego płatności w latach 2005 i 2006 - skarżąca w 2014 r. wraz z swoim synem brała udział w rozprawach administracyjnych, w trakcie których oświadczała, że podczas składania wniosków zwracała uwagę na niezgodności formularzy ze stanem faktycznym, prosiła o sprawdzenie pracowników biura przed ich formalnym złożeniem. Oni natomiast ciągle potwierdzali, że formularze są dobrze uzupełniane, co rodzi domniemanie dobrej wiary, a nie świadomego i celowego wprowadzenia w błąd Agencji. Dlatego też zaufanie w kompetencje i rzetelność wykonywanych obowiązków pracowników biura nie może być podstawą do przyjęcia istnienia złej wiary po stronie skarżącej. Gdyby organ Agencji przeanalizował właściwie akta tych spraw i zważył na powyższe okoliczności, powinien co najmniej ustalić, iż doszło do spełnienia przesłanek warunkujących istnienie dobrej wiary po stronie L. G. Zatem w świetle powyższego istniały podstawy do zastosowania krótszego 4 letniego okresu wykluczającego obowiązek zwrotu płatności, co tym samym miało niebagatelny wpływ na wydane rozstrzygnięcie organu.
Wskazano, że na dzień złożenia wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych organ posiadał informacje, że użytkownikiem działek 549, 595, 712, 713 obręb G. był M. G. i nie powinien przyznać płatności za użytkowanie tych gruntów przez L. G. już w 2005 r. Nadto jak L. G. pytała w urzędzie czy działki te powinny zostać usunięte z treści wniosku, każdorazowo otrzymywała informację, że te dane powinny pozostać.
Nadmieniono też, że strona nie może ponosić ujemnych skutków procesowych złego funkcjonowania organu, gdyż niecelowo i nieświadomie wprowadziła go w błąd, a błąd ten był błędem wynikającym z błędnych informacji pracowników organu. Przecież to organ został upoważniony do oceny formalnej i merytorycznej wniosków o udzielenie dopłat do gruntów rolnych. Fakt, że sposób funkcjonowania i podziału kompetencji między jednostkami Agencji jest wadliwy, nie może przecież powodować ujemnych skutków prawnych dla strony postępowania przez tym organem.
Dlatego też należy uznać, iż na dzień złożenia wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich przez L. G., Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa posiadała wszelkie dane dotyczące osoby użytkownika działek nr 549, 595, 712, 713 i wobec tego doszło do wypłaty należności wskutek błędu/pomyłki organu. Taka sytuacja ma miejsce kiedy organ mając wszelką wiedzę i niezbędne dokumenty wydaje decyzję sprzeczną z posiadanymi informacjami i przedłożonymi dokumentami.
Wobec tego Dyrektor Wojewódzkiego Oddziału Agencji wydając decyzję o utrzymaniu w mocy poprzednio wydanej decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności powinien również zweryfikować przesłanki do zastosowania w tej sprawie ust. 4 i 5 art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego wniósł o oddalenie skargi, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270. dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli jest decyzja wydana w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm.), na podstawie którego organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.
Organ zasadnie wskazał również na przepis prawa unijnego, to znaczy uregulowania zawarte w art. 73 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008, z którego wynika, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki (ust.1). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności (ust. 4). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat (ust. 5). Kwoty podlegające zwrotowi na skutek zastosowania obniżek i wyłączeń na mocy art. 21 i tytułu IV są każdorazowo objęte okresem przedawnienia wynoszącym cztery lata (ust. 6).
Dziesięcioletni termin przedawnienia wynikający z przytoczonego art. 73 rozporządzenia nr 796/2004 w razie braku dobrej wiary beneficjenta, który pobrał nienależne środki, jest dłuższy niż termin przewidziany w polskim prawie dla usunięcia z obrotu prawnego decyzji wadliwie przyznającej płatności w trybie nadzwyczajnym jakim jest wznowienie postępowania - w sytuacjach opisanych w art. 145 § 1 pkt 3-8 K.p.a. W takim wypadku termin ten wynosi pięć lat (art. 146 § 1 k.p.a.) i gdy z powodu tej okoliczności nie można uchylić decyzji organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 152 § 2 K.p.a.). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyrokach WSA w Warszawie z dnia 26 października 2011 r. sygn. V SA/Wa 985/11, WSA we Wrocławiu z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. III SA/Wr 851/13 oraz WSA we Wrocławiu z dnia 02 lipca 2014 r. sygn.. akt III SA/Wr 264/14, że zakaz uchylenia decyzji dotkniętych wadami wymienionymi w art. 145 § 1 k.p.a. po upływie terminu wskazanego w art. 146 § 1 k.p.a. nie oznacza sanacji takich decyzji. Decyzje te bowiem, pomimo braku możliwości ich wyeliminowania z obrotu prawnego z uwagi na upływ terminu przedawnienia, są decyzjami nieprawidłowymi, wydanymi z naruszeniem prawa, co stwierdza organ w osnowie decyzji wydanej na mocy art. 152 § 2 k.p.a., a w konsekwencji trzeba uznać, że płatności pobrane na podstawie decyzji, co do których zapadły później rozstrzygnięcia stwierdzające ich wydanie z naruszeniem prawa, nie były należne. Pojęcie "nienależnych" płatności użyte zarówno przez prawodawcę krajowego w ustawie o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jak i legislatora europejskiego w znajdującym bezpośrednie zastosowanie rozporządzeniu (WE) nr 796/2004 jest szerokie i wobec tego trzeba przyjąć, że obejmuje swym zakresem przedmiotowym różne przypadki nieuprawnionego pobrania środków publicznych z tytułu płatności rolnych. Przepisy art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz art. 73 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 stanowią samoistną, odrębną podstawę orzekania o zwrocie płatności rolnych, która niekoniecznie zatem musi w każdym przypadku wiązać się ze zniesieniem z obrotu prawnego decyzji przyznającej określoną płatność. Godzi się bowiem zauważyć, że cytowane unormowania powołanego rozporządzenia nr 796/2004, także co do dziesięcioletniego terminu przedawnienia obowiązku zwrotu środków w razie niezaistnienia dobrej wiary u beneficjenta, podlegają bezpośredniemu stosowaniu w każdym państwie Unii Europejskiej bez względu na odmienne regulacje proceduralne danego państwa członkowskiego.
Tym samym, na podstawie decyzji podjętych w postępowaniu wznowieniowym, stwierdzających, że dotychczasowe decyzje o przyznaniu płatności rolnych zostały wydane z naruszeniem prawa z powodu upływu terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. możliwe jest więc wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Dlatego za bezzasadny należy uznać zarzut Skarżącej, że ARMiR dokonał niewłaściwej oceny zebranego w sprawie materiału, poprzez uznanie za nienależne, płatności przyznanych za lata 2005 i 2006, pomimo iż w porządku prawnym obowiązują decyzje z 2005 i 2006 roku przyznającej płatności, co w jej ocenie wskazuje na brak podstaw do przyznania im statusu nienależnych.
Uwzględniając fakt, że ostateczne decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARMiR z dnia [...] kwietnia 2014 r. stwierdziły, że dotychczasowe decyzje o przyznaniu płatności za lata 2005 i 2006 zostały wydane z naruszeniem prawa z powodu upływu terminu, o którym mowa w art. 146 1 k.p.a., możliwe było wszczęcie i prowadzenie postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, a podstawą do tego były w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W przypadku lat 2007 - 2010 z uwagi na fakt, że środki zostały Skarżącej przyznane oraz wypłacone na podstawie decyzji administracyjnej wyeliminowanej następnie z obrotu prawnego organ zobligowany był jedynie do ustalenia, czyli wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne to jest czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną. W ocenie Sądu organ wypełnił ten obowiązek w sposób należyty, wobec czego za bezzasadny należy uznać zarzut dokonanie niewłaściwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego jak również zarzutu naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisja (WE) nr 796/2004 zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres pomiędzy datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż 10 lat. Okres ten ogranicza się do 4 lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.
W sprawie bezspornym jest, że wypłata płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2005 - 2010, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniach 20 i 22 grudzień 2005 r., 6 grudnia 2006 r., 11 grudnia 2007 r., 10 grudnia 2008 r., 2 lutego 2010 r. i 21 grudnia 2010 r. O niezasadnym charakterze tych płatności za lata 2007 - 2010 Skarżąca została powiadomiona zawiadomieniem nr [...] z dnia 14 grudnia 2012 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, i doręczonego jej pełnomocnikowi synowie M. G. w dniu 17 grudnia 2012 r. Dysponował on pełnomocnictwem z dnia 8 stycznia 2007r., w którym Skarżąc upoważniła go do reprezentowania jej "przed Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawach związanych z wpisem do ewidencji producentów prowadzonej przez ARiMR, w sprawach o przyznanie mi przez ARiMR, jako producentowi rolnemu wszelkich dopłat w związku z prowadzoną przeze mnie działalnością rolniczą oraz do dysponowania w moim imieniu środkami finansowymi uzyskanymi od ARiMR z tytułu powyższych dopłat i do wskazania we wniosku o wpis ARiMR wyżej wymienionych środków finansowych, a także do wszelkich czynności, które okażą się konieczne a zmierzać będą do wykonania tego pełnomocnictwa".
Nie budzi wątpliwości kwestia, że treść pełnomocnictwa, a więc jego zakres i czas obowiązywania musi być interpretowana w taki sposób, by było to zgodne z wyrażoną w nim wolą mocodawcy. Skoro więc w przedmiotowym pełnomocnictwie Skarżąca upoważniła syna do reprezentowania jej przed Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawach o przyznanie wszelkich dopłat i do wszelkich czynności, to w ocenie Sądu, zasadne jest przyjęcie, że ta reprezentacja miała dotyczyć wszelkich postępowań, których przedmiotem były by dopłaty z tejże Agencji. Chodzi bowiem o "załatwienie" sprawy dopłat za poszczególne lata a wiec, także spraw o ustalenie kwot nienależnie pobranych płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.
Wyżej wskazane pełnomocnictwo nie dotyczy sprawy przyznania płatności bezpośrednich za lata 2006, 2007. W przypadku tych płatności, w ocenie Sądu, pierwsze powiadomienie beneficjenta nastąpiło w dniu 20 stycznia 2014 r., w którym to Skarżąca otrzymała, na jej wniosek, kserokopie dokumentów związanych z płatnościami za lata 2005 - 2010. Należy mieć na uwadze także fakt, że upomnieniem nr [...] z dnia 14 stycznia 2014 r. Skarżąca wezwana została do uregulowania należności nienależnie pobranych płatności w ramach wsparcia bezpośredniego ustalone decyzją [...] z dnia 6 marca 2013 roku w kwocie 29 338,09 zł. A także to, iż decyzjami Kierownika Mieleckiego Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] kwietnia 2014 r. uchylił decyzje nr [...] i nr [...] z dnia [...] września 2012 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005 i 2006 i stwierdził, iż decyzja ostateczna nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. i nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r. zostały wydane z naruszeniem prawa oraz odmówił uchylenia decyzji ostatecznej nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] z dnia [...] września 2012 r., w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych za rok 2007, 2008 2009 i 2010,, które zostały doręczone Skarżącej w dniu 10 kwietnia 2014 r. Wyżej opisane okoliczności miało miejsce przed upływem 10 lat od daty płatności. Dlatego też należy uznać niż organ trafnie przyjął, że przepis art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 nie może mieć zastosowania, albowiem Okres pomiędzy datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności był krótszy niż 10 lat.
Na aprobatę zasługuje także ocena ARiMR, że działanie Skarżącej nie miało charakteru działania w dobrej wierze. Organ poprawnie w trafnie wskazał, że Skarżąca, składając wniosek o przyznanie płatności za lata 2005 - 2010 wiedziała, iż użytkownikiem zadeklarowanych przez nią działek o nr. 549, 595, 712 i 713 były jej syn i to jemu, przysługiwały płatności do ww. działek. Należ wskazać te definicja dobrej wiary nie jest zawarta w obowiązujących przepisach prawa. Przyjmuje się powszechnie, że w dobrej wierze jest ten, kto, powołując się na określone prawo lub stosunek cywilnoprawny, jest przekonany o przysługiwaniu mu prawa lub istnieniu określonego stosunku prawnego, gdy w rzeczywistości jest on w błędzie co do istotnego stanu rzeczy. Aby przyjąć dobrą wiarę, błędne przekonanie o istnieniu prawa lub stosunku prawnego musi być w konkretnych okolicznościach usprawiedliwiona. Dobra wiara jest faktem o charakterze stanu mentalnego, intelektualnym, polegającym na usprawiedliwionej niewiedzy określonego podmiotu o istnieniu określonych stanów prawnych. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest w świadomości beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli, że działa zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny, mniemając, że one istnieją, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania można w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze zaś jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego brak wiedzy z danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Strona będąca w złej wierze nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałaby, gdyby się zachowała należycie, a więc, gdyby w konkretnej sytuacji postanowiła rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt II GSK 21/14).
Treść art. 73 ust. 5 rozporządzenia W komisji (WE) nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady z współzależności, modulacji oraz z impregnowanego systemu administracji kontroli nie pozostawia wątpliwości, że w okolicznościach wskazanych w tym przepisie dobra wiara powinna być wykazana przez beneficjenta, nie zaś przez organ. Zadaniem organu jest jedynie ocena okoliczności przedstawionych przez stronę. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca podnosiła, że błąd polegał na tym, że wnioski przez cały ten okres to jest od roku 2005 do 2011 przychodzić na jej nazwisko więc tak jak przechodziły wnioski tak je wypełniała razem z synem. Jej zdaniem to ARiMR winna wysłać wniosek oddzielnie na syna, a oddzielnie na nią. Twierdzenie to nie może uzasadniać przyjęcia, że Skarżąca działa w dobrej wierze. Jak słusznie wskazał ARiMR rolnik, otrzymując wstępnie wypełniony formularz wniosku oraz załączniki graficzne ma obowiązek dokonać zmian danych na formularzu w przypadku, gdy stwierdzi, że jakakolwiek informacja tam zawarta jest błędna. Przed złożeniem wniosku rolnik powinien obowiązkowo zweryfikować poprawność danych zawartych w wydrukowanym wniosku. Wypełniając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność i nie może tej odpowiedzialności za ewentualnie błędne wypełnienie wniosku przerzucać na agencję. Ponieważ to rolnik występuje z wnioskiem o przyznanie płatności do gruntów rolnych, to on odpowiada za rzetelność danych w nich zawartych, zaś w konsekwencji błędnej deklaracji musisz się liczyć z koniecznością zwrotu nienależnie pobranych płatności.
Za niezasadny należy uznać także zarzut, że wypłata płatności nastąpiła na skutek błędu ARiMR. Zgodnie z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oraz art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczeniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.
W rozpoznawanej sprawie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na lata 2005 - 2010 przekazane na rachunek bankowy Skarżącej na jej wniosek na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Nie posiadał on informacji, że Skarżąca zadeklarowała we wnioskach działki, której nie były w jej posiadaniu. Z akt sprawy wynika, że użytkownikiem działek nr 712, 713, 549 i 595 był syn Skarżącej – M. G. będący beneficjentem działania "Ułatwienia startu młodym rolnikom“. Przyznanie i wypłata Skarżącej płatności w sytuacji, gdy nie była ona w posiadaniu wyżej wskazanych działek zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności za lata 2005 - 2010 powoduje, że są to płatności nienależne i w świetle obowiązujących przepisów podlegają zwrotowi.
Skarżąca każdorazowo, składając wniosek o przyznanie płatności za lata 2005 - 2010 podpisywała oświadczenie, że znane są jej zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, czym potwierdziła znajomość przepisów określających zasady uzyskiwania płatności do gruntów rolnych. Jednocześnie wiedziała, że użytkownikiem zadeklarować części zerwanych przez nią działek, a to działki 549,595,712 i 713 jest jej syn i to on akt jest faktycznym użytkownikiem tych działek, jemu przysługują płatności do nich. Dlatego należy uznać, iż przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów będących w faktycznym posiadaniu M. G. było błędem, który w zwykłych okolicznościach Skarżąca mogła wykryć, a skutkuje to o tym, że upływ 12 miesięcy od daty płatności nie wyklucza możliwości nałożenia na nią obowiązku zwrotu płatności.
Należy za prawidłowe jest uznać ustalenia, że zarówno kwoty z tytułu jednolitej płatności obszarowej jak również kwoty z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej przekraczają kwotę stanowiącą równowartość 100 EUR, przeliczoną na złote wg kursu EUR, ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. Dlatego też w odniesieniu do płatności przyznanych Skarżącej nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalonej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.
Mając powyższe na uwadze należy uznać, że kwota płatności w wysokości 29338,09 zł, w sposób prawidłowy ustalony przez ARiMR, jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) numer 796/204 dziś w art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 i jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu płatności, o których mowa w art. 73 ust. 4 i 5 oraz w art. 80 ust. 3 wyżej wskazanych rozporządzeń.
W ocenie Sądu podniesione w skardze zarzuty są niezasadne, stanowią polemikę z prawidłowymi ustaleniami i rozstrzygnięciem ARiMR, dlatego nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Jednocześnie brak jest okoliczności, która z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, w związku z tym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło