I SA/Rz 340/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Kazimierz Włoch Sędziowie WSA Barbara Stukan-Pytlowany (spr.) NSA Jacek Surmacz Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Paśko po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 26 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 4 [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej - oddala skargę - I SA/Rz 340/08 UZASADNIENIE W dniu 8 sierpnia 2007 r. A. W. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie mu renty strukturalnej wraz z wymaganymi załącznikami. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z (...) grudnia 2007r. nr (...) odmówił wnioskodawcy przyznania renty strukturalnej. Uzasadnił iż w wyniku kontroli, dokumentacji dostarczonej do uzupełnionego i skorygowanego już wniosku, stwierdzono, iż beneficjent A. W. nie spełnia jednego z warunków przyznania renty strukturalnej - tj. podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres, co najmniej 5 lat w ostatnich 10 latach przed złożeniem wniosku, określonego w §4 pkt 2 w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2007 nr 109 poz.750 z późn. zm.). Jak wynika z przedłożonego przez beneficjenta zaświadczenia wydanego prze Placówkę Terenową KRUS Nr PTL/62/2007/R NKP-4720/4-00 z dnia 31 lipca 2007 r., A. W. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w następujących okresach: - 1 stycznia 1986r. - 31 grudnia 1991r. - w zakresie emerytalno- rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim - na wniosek - 1 stycznia 1992r. - 30 czerwca 1993r. - w zakresie emerytalno -rentowym na wniosek - 1 lipca 1993r. - 31 marca 1995r. w zakresie emerytalno- rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim - na wniosek - 12 kwietnia 2005r. - do chwili wydania zaświadczenia - w zakresie emerytalno- rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim - z mocy ustawy Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa , opierając się na opinii przedstawionej przez Dyrektora Departamentu Działań Społecznych i Środowiskowych ARiMR, opartej z kolei na interpretacji MRiRW, uznał iż dla spełnienia przesłanek uzyskania renty strukturalnej określonych w §4 pkt.2 cyt. rozporządzenia, konieczne jest prowadzenie przez beneficjenta działalności rolniczej, co najmniej 10 lat przed złożeniem wniosku i podleganie ubezpieczeniu emerytalno -rentowemu w tym ostatnim 10-leciu przez okres 5 lat. Weryfikując okresy ubezpieczenia przedstawione przez beneficjenta, organ I Instancji uznał, iż w okresie od 1997r. do dnia złożenia wniosku, beneficjent nie podlegał ubezpieczeniu przez wymagany 5 - letni okres a jedynie przez 2 lata 3 miesiące i 26 dni, a tym samym nie spełnił warunków do uzyskania renty strukturalnej. W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła, iż organ I instancji mylnie zinterpretował zapis § 4 pkt 2 tegoż rozporządzenia, gdyż zgodnie z literalną wykładnią tego przepisu, wymagany okres 5 lat podlegania ubezpieczeniu emerytalno -rentowemu rolników ma przypadać w całym okresie prowadzenia działalności rolniczej, który musi wynosić co najmniej 10 lat. Rozporządzenie, w ocenie odwołującego się, nie wymaga aby 5- letni okres ubezpieczenia przypadał na ostatnie 5 czy 10 lat przed złożeniem wniosku, a jedynie aby okres prowadzenia działalności rolniczej wynosił nie mniej niż 10 lat, a rolnik w okresie prowadzenia tejże działalności podlegał ubezpieczeniu przez 5 lat. Podniósł, iż w czasie gdy prowadził działalność rolniczą, podlegał ubezpieczeniu rolników przez okres znacznie przewyższający wymagane 5 -lat a zatem spełnił warunki do przyznania renty strukturalnej. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia (...) lutego 2008r. nr (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, przyjmując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu tejże decyzji za prawidłowe w całości. Stwierdził iż okres ubezpieczenia w przedziale czasowym od 1986 do 1995r. nie jest brany pod uwagę przy wyliczaniu wymaganych 5 lat ubezpieczenia, a zarzuty odwołującego się nie zasługują na uwzględnienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, podnosząc zarzuty jak w odwołaniu. Podkreślił iż z literalnego brzmienia § 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013, nie wynika wymóg posiadania 5-letniego okresu ubezpieczenia, w czasie 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenia wniosku. Podniósł również, iż warunki do uzyskania renty strukturalnej 2003-2006 spełnił już w dniu 9 listopada 2006r, kiedy to ukończył 55 lat, jednakże w tym czasie ARiMR nie przyjmowała wniosków o przyznanie renty strukturalnej. A zatem odmowna decyzja organów, w sytuacji gdy spełnił on wymogi do uzyskania renty, stanowi pozbawienie go praw nabytych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego w Rzeszowie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 1 czerwca 2008r. skarżący podtrzymał zarzuty podniesione w skardze i na zasadność swoich twierdzeń przywołał wyrok NSA z dnia 25 kwiecień 2007r. sygn. akt II GSK 11/07, wyrok NSA z dnia 27 wrzesień 2007r. sygn. akt II GSK 153/07, wyrok NSA z dnia 29 lipiec 2007r. sygn. akt II GSK 160/07. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) określanej dalej P.p.s.a., kontrola zaskarżonych rozstrzygnięć dokonywana jest pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawami wskazanymi w skardze. Skarga jest nie uzasadniona. Decyzja w niniejszej sprawie została wydana w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 109, poz. 750 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 19 czerwca 2007r.), wydanego na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427). Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do wykładni przepisu § 4 pkt 2 wskazanego rozporządzenia. Zgodnie z jego treścią, rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanego dalej "rolnikiem", jeżeli prowadził on nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w tym okresie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym" przez okres co najmniej 5 lat. Organy orzekające w sprawie uznały, że wnioskodawca nie spełnia tej przesłanki. Przyjęły, iż ważny jest tu okres 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku i w tym okresie wnioskodawca winien przez co najmniej 5 lat podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników. Skarżący nie zgadzając się z taką interpretacją, podkreślił, że z literalnego brzmienia przepisu § 4 pkt 2 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007r. wynika, że rolnik przed złożeniem wniosku o rentę strukturalną ma prowadzić działalność rolniczą co najmniej 10 lat. Może więc prowadzić tą działalność i dłużej np. 15, 12, 25 lat i jeżeli przez okres dłuższy niż 10 lat prowadzi działalność rolniczą, to prawidłowo interpretując sporny przepis w tym okresie a zatem 15, 12, 25 lat winien podlegać ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników przez okres 5 lat. W jego ocenie warunek ten został przez niego spełniony. W ocenie Sądu wykładnia spornego przepisu dokonana przez orzekające w sprawie organy jest trafna i nie narusza prawa. Z omawianej normy prawnej wynika, iż rolnik ubiegający się o rentę strukturalną winien prowadzić nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym przez okres co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku. Podkreślenie zawarte w § 4 pkt 2 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007r., że jako warunek przyznania renty strukturalnej może być rozpatrywane ostatnie 10 lat przed złożeniem wniosku o to świadczenie, wynika też wprost z innych uregulowań tego rozporządzenia. W szczególności w myśl jego § 17 ust. 5 pkt 1 lit.b do wniosku o przyznanie renty strukturalnej należy dołączyć dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania renty strukturalnej, w tym potwierdzające okres prowadzenia działalności rolniczej w ostatnich 10-ciu latach przed złożeniem wniosku. Z przepisów tych w ocenie Sądu wyraźnie wynika, że istotny dla uzyskania renty strukturalnej jest okres 10-ciu lat poprzedzających bezpośrednio przed złożeniem wniosku. Organ nie ma obowiązku badać i uwzględniać w sprawie wcześniejszego okresu, nawet jeżeli w tym wcześniejszym okresie rolnik również prowadził działalność rolniczą. Przepis § 4 pkt 2 rozporządzenia z 19 czerwca 2007r. wymaga aby "i w tym okresie", a więc w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku, rolnik podlegał co najmniej 5 lat ubezpieczeniu społecznemu rolników. Zwrot "i w tym okresie" należy odnieść do wskazanego w przepisie czasokresu. "Co najmniej" należy rozumieć jako "nie mniej niż, przynajmniej". W ocenie Sądu nie można podzielić poglądu reprezentowanego przez skarżącego, że okres ubezpieczenia może dotyczyć także okresu innego niż 10 lat poprzedzających złożenie wniosku. Przeczy temu wykładnia gramatyczna tego przepisu. Ustawodawca posłużył się bowiem koniunkcją "i w tym okresie" co jednoznacznie wskazuje, że chodzi tutaj o okres 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną. Gdyby ustawodawca dopuszczał możliwość spełnienia przez rolnika przesłanki z § 4 pkt 2 rozporządzenia z 19 czerwca 2007r. również w sytuacji prowadzenia działalności w okresie 10 lat lub dłuższym przypadającym nie bezpośrednio przed złożeniem wniosku lub dowolnym okresie czasu - to zwrot "bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku" byłby zbędny. Tak więc wymagany dla spełnienia przesłanek do uzyskania renty strukturalnej minimalny 5-cio letni okres podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników musi przypadać w okresie 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę, gdyż zwrot "w tym okresie" należy odnieść właśnie do wskazanego przedziału czasowego, z tym że ustawodawca nie wprowadził zastrzeżenia, że musi to być ubezpieczenie nieprzerwane. Za taką wykładnią § 4 pkt 2 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007r. w zakresie spełnienia wymogu podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przemawia też linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego dotycząca wprawdzie § 4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 114, poz. 1191 zwanego dalej rozporządzeniem z 30 kwietnia 2004r.), jednakże zachowująca aktualność, bowiem treść tego przepisu rozporządzenia z 30 kwietnia 2004r. ma podobne brzmienie z treścią przepisu § 4 pkt 2 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007r. W stanie prawnym obowiązującym do 10 listopada 2005r. przepis § 4 pkt 2 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004r. stanowił, iż rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu który prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w tym okresie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym" przez okres co najmniej 5 lat. Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w tym stanie prawnym w wyroku z dnia 21 luty 2006r. (sygn. akt II OSK 1000/2005, Lex nr 194886) wskazał, iż do uzyskania renty strukturalnej konieczne jest spełnienie łącznie dwóch przesłanek. Nieprzerwane prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym przez okres minimum 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę i podleganie w tym minimalnym okresie 10 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników przez okres co najmniej 5 lat. Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 czerwca 2006r. (sygn. akt II GSK 136/06 Lex nr 273685). W świetle powyższych wywodów odmienne twierdzenia skargi co do wykładni § 4 pkt 2 rozporządzenia z dnia 19 sierpnia 2007r. są nieuprawnione, a orzeczenia NSA na które powołuje się skarżący w piśmie z dnia 1 czerwca 2008r. na poparcie swojej tezy nie mają w sprawie zastosowania. Przywołane w piśmie wyroki NSA dotyczą bowiem odmiennego nieobowiązującego już w stanie faktycznym sprawy stanu prawnego, a kwestia którą zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w tych orzeczeniach dotyczyła nie warunków przyznania renty strukturalnej lecz sposobu liczenia okresów ubezpieczenia emerytalno-rentowego począwszy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, która to kwestia nie jest przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. Także nieuprawnione jest twierdzenie skarżącego, że odmowna decyzja orzekających organów pozbawia go praw nabytych. Skarżący w dniu 8 sierpnia 2007r. złożył pisemny wniosek w sprawie przyznania renty strukturalnej objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Warunki i tryb jej przyznawania określa cytowana wyżej ustawa z 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i wydane na podstawie art. 29 ust. 1 tej ustawy rozporządzenie z dnia 19 czerwca 2007r. Tak więc prawo do renty strukturalnej skarżący mógł nabyć dopiero po spełnieniu warunków określonych w tych aktach prawnych. Jednak mając na uwadze nie kwestionowany stan faktyczny i zaprezentowaną przez Sąd wykładnię § 4 pkt 2 rozporządzenia z 19 czerwca 2007r. skarżący nie nabył prawa do renty strukturalnej, bowiem w dacie złożenia wniosku nie spełniał przesłanki wynikającej z tego przepisu gdyż podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników przez okres krótszy niż 5 lat w okresie 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku. Z wymienionych powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.