I SA/Rz 356/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska / spr. / Asesor WSA Jacek Boratyn po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi Ł. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia Ł. K. (dalej: Skarżący, Zobowiązany) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego - wszczął wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...]. Wierzycielem dochodzonej należności pieniężnej z tytułu niespełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC pojazdu samochodowego za 2015 jest Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Po doręczeniu Skarżącemu odpisu tytułu wykonawczego, w dniu [...] sierpnia 2016 r. zgłosił on zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, wskazując na błąd co do osoby zobowiązanego. Podniósł, że wystawiony tytuł wykonawczy nie zawiera informacji o pojeździe, którego dotyczy. Skarżący wskazał także, że nigdy nie był właścicielem pojazdu marki VOLVO, nr rej. [...] VIN: [...]. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...]wierzyciel uznał zgłoszony zarzut za niezasadny. Wyjaśnił, że Zobowiązany zawarł w dniu [...] czerwca 2015 r. umowę ubezpieczenia przedmiotowego pojazdu na swoje nazwisko oraz na nazwisko zmarłego ojca. W okresie od [...] stycznia 2015 r. do dnia [...] czerwca 2015 r. pojazd nie był objęty ochroną z tytułu ubezpieczenia OC, stąd też w ocenie Wierzyciela, zasadne jest dochodzenie nałożonej opłaty od Zobowiązanego. Przedmiotowe postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela zostało doręczone Zobowiązanemu w dniu [...] listopada 2017 r. Z uwagi na brak jego zaskarżenia, stało się ono ostateczne w administracyjnym toku instancji. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. organ I instancji odmówił uwzględnienia zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm. – dalej: u.p.e.a.) zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Stanowisko wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego. Wobec okoliczności, że ostatecznym postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. wierzyciel uznał wniesiony zarzut za niezasadny, organ egzekucyjny będąc związanym stanowiskiem Wierzyciela, odmówił jego uwzględnienia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia na wyżej opisane rozstrzygnięcie, postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji strony w kwestii zarzutu dotyczącego błędu co do osoby zobowiązanego. Organ podkreślił, że związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela oznacza, że organ egzekucyjny nie może badać sprawy od strony merytorycznej. Co więcej, wyrażone przez wierzyciela stanowisko wiąże także organ II instancji w przypadku wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zarzutów. Na poparcie zajętego stanowiska organ powołał się na tezy wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2162/14, z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GSK 265/14, z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II FSK 795/09, publ. CBOSA). W skardze do tut. Sadu na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] lutego 2018 r., Skarżący wniósł o jego uchylenie, jak również uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, które to czynności były niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, który w konsekwencji doprowadził do obciążania obowiązkiem zapłaty błędną osobę. Skarżący wywodził, że brak jest podstaw do wszczęcia przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego, gdyż postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...], spadek po zmarłym M. K. odziedziczyła A. K. – matka Skarżącego. Wskazał, że zgodnie z art. 922 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm., dalej: k.c.) prawa i obowiązki zmarłego przechodzą z chwilą śmierci na jedną lub kilka osób. W ocenie Skarżącego, organ błędnie oznaczył osobę zobowiązanego, którą powinna być A. K. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016, poz.1066) i art. 134 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2017 r., poz.1369 – dalej: P.p.s.a.), sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym - co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Sąd przyjął je za podstawę dalszych rozważań. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie potwierdzające uznanie za niezasadne zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, obejmującego należności z tytułu niespełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC pojazdu samochodowego za 2015 r. W związku z powyższym na wstępie należy zwrócić uwagę na specyfikę postępowania w tym przedmiocie. Z unormowania art. 33 u.p.e.a. wynika, że zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, który służy zobowiązanemu w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że nie można podnosić nowych zarzutów na dalszych etapach postępowania. Wniesienie zarzutów wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia, przy czym podniesione w nich okoliczności, które zdaniem zobowiązanego wykluczają możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego (przesądzają o jego niedopuszczalności), zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny właściwy do rozpoznania tego środka prawnego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Z powyższego przepisu wynika, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie mogą być dowolne okoliczności, ale okoliczności wymienione w art. 33 u.p.e.a, czyli katalog możliwych zarzutów jest zamknięty. Zarzuty te stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu. Rola zarzutów sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który to sposób może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego - o czym poucza się zobowiązanego w treści tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Tryb rozpatrzenia zarzutów ustawodawca uregulował w art. 34 u.p.e.a. Istotnym elementem tej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który musi być powiadomiony o zgłoszeniu zarzutów przez zobowiązanego. Zarzuty na postępowanie egzekucyjne w egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym, zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela, wskazujący, że przy uwzględnieniu treści art. 23 § 4 pkt 1 i 2 u.p.e.a. sprawowanie nadzoru nad egzekucją administracyjną jest jedną tyko z funkcji organu odwoławczego (organ nadzoru). Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa, na czym polega nadzór nad egzekucją administracyjną, ani też nie wskazuje kryteriów, na podstawie których powinien on być wykonywany. Uwzględniając jednak stanowisko prezentowane w doktrynie należy podkreślić, że nadzór ten oznacza kontrolę oraz możliwość wiążącego ingerowania w działalność jednostki nadzorowanej (vide T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka: Administracyjne postępowanie egzekucyjne, Toruń 2006, str. 79). W zakresie odnoszącym się do nadzoru nad egzekucją administracyjną dopuszczalne formy ingerencji w działalność jednostki nadzorowanej zostały wskazane w przepisach art. 23 § 6 u.p.e.a., art. 23 § 4 pkt 2 u.p.e.a., art. 23 § 4 pkt 1 u.p.e.a., art. 107 § 3 u.p.e.a., art. 54 i art. 110z u.p.e.a., ale mogą mieć one zastosowanie wyłącznie w stosunkach między organem nadzorującym egzekucję, a organem wykonującym egzekucję. Nie ma natomiast podstaw do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów (por. wyroki NSA z dnia 18 stycznia 2012r. sygn. akt II GSK 1490/10 i z dnia 31 marca 2010r. sygn. akt II FSK 1817/08, publik. CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu słusznie przyjął organ prowadzący postępowanie, że unormowanie zawarte w art. 34 § 1 u.p.e.a. nie daje organowi egzekucyjnemu prawa do ingerowania w treść stanowiska wierzyciela, dlatego też Naczelnik Urzędu Skarbowego nie był uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i badania stanowiska Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w tym zakresie. Wskazać należy, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. wierzyciel uznał za niezasadny podnoszony przez Zobowiązanego zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. W postanowieniu pouczono Zobowiązanego o możliwości jego zaskarżenia do organu odwoławczego – Rady Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. Postanowienie to następnie zostało doręczone Zobowiązanemu w dniu [...] listopada 2017 r., ten jednak nie skorzystał z prawa jego zaskarżenia, przez co stało się ono ostateczne w administracyjnym toku instancji. W tym stanie sprawy nie można zarzucić, że organ odwoławczy nie odnosząc się merytorycznie do podnoszonych przez Skarżącego kwestii naruszył zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz nie rozpatrzył całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.). W konsekwencji wskazać należy, że organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie był uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i merytorycznego badania stanowiska wierzyciela, w tym również podnoszonej w skardze kwestii dotyczącej ustalenia osoby przeciwko której powinno być prowadzone postępowanie egzekucyjne. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.