II GSK 265/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-08-27
Skład orzekający: Andrzej Kisielewicz, Stanisław Gronowski, Mirosław Trzecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny, rozpatrując zarzut błędu co do osoby zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, jest związany stanowiskiem wierzyciela, a skarżący może skutecznie kwestionować prawidłowość oznaczenia podmiotu zobowiązanego na etapie postępowania egzekucyjnego?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny, rozpatrując zarzut błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4 ustawy p.e.a.), jest związany stanowiskiem wierzyciela, które jest dla niego wiążące (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Skarżący nie może skutecznie kwestionować prawidłowości oznaczenia podmiotu zobowiązanego na etapie postępowania egzekucyjnego, jeśli kwestia ta została już rozstrzygnięta w sposób wiążący na etapie stanowiska wierzyciela, które podlegało kontroli sądowej.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, zarzucając błąd co do osoby zobowiązanego. Organ egzekucyjny, po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, uznał zarzut za bezzasadny, powołując się na przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zgodnie z którymi obowiązek uiszczenia opłat przechodzi na nabywcę nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącej, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za nieuzasadnione.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del. WSA Mirosław Trzecki (spr.) Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. K. we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt I SA/Bd 419/13 w sprawie ze skargi S. K. we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od S. K. we W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w B. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt I SA/Bd 419/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalił skargę S. K. we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Postanowieniem z [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego we W. odmówił uwzględnienia złożonych przez S. z W. zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, w ramach których zarzuciła błąd co do osoby zobowiązanego i wniosła o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnił, że zwrócił się do wierzyciela, Marszałka Województwa W., o zajęcie stanowiska w kwestii zgłoszonego zarzutu. Postanowieniem z [...] r. wierzyciel uznał zarzut za bezpodstawny. Po rozP. zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z [...] r. utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie.
Naczelnik Urzędu Skarbowego we W. , po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela, odmówił uwzględnienia złożonych zarzutów. W uzasadnieniu przywołał art. 33 ustawy p.e.a. i podał, że stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt [...] i [...] organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, a w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt [...] wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Organ wskazał, że zarzutem zgłoszonym w sprawie egzekucji administracyjnej jest błąd, co do osoby zobowiązanego, wskazany w art. 33 pkt 4 ustawy p.e.a. i wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Wierzyciel zajmując stanowisko, wyrażone w postanowieniu z [...] r., uznał za bezzasadny zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, co zaakceptował organ drugiej instancji postanowieniem z [...] r. Powołując się na art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004r. Nr 121, poz. 1266) wskazano, że osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie z produkcji, jest zobowiązana uiścić należność opłaty rocznej, a w odniesieniu do gruntów leśnych - także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Zatem w myśl ust. 4, w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczenia opłat rocznych przechodzi na nabywcę. Zbywający jest obowiązany uprzedzić o tym nabywcę. Zdaniem organu, w świetle art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów, na powstanie obowiązku uiszczania powyższych opłat rocznych kluczowy wpływ ma to, czy doszło do zbycia gruntów wyłączonych z produkcji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że doszło zgodnie z aktem notarialnym z dnia [...] r. do zbycia przez R. i G. B. na rzecz skarżącej gruntów wyłączonych z produkcji. Skoro w terminie wyznaczonym decyzją Wójta Gminy L., tj. do dnia [...]. opłata nie została uiszczona, a działka nie była już własnością małżonków B., to na jej nabywcę, czyli S.wystawiono tytuł wykonawczy. Zdaniem organu, na nabywcy ciąży obowiązek uiszczenia opłaty ustalonej decyzją, bez względu na to, od kiedy jest on właścicielem gruntu. Zatem w związku z bezspornym przeniesieniem własności nieruchomości i ujawnieniem tego faktu w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, nastąpiło także przeniesienie obowiązku uiszczenia opłat rocznych na nabywcę - skarżącą.
Dyrektor Izby Skarbowej w B., rozpoznając sprawę w drugiej instancji wyjaśnił, że ocena wskazanych w zażaleniu naruszeń przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie należy do właściwości Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. , lecz wierzyciela dochodzonych należności. Organ egzekucyjny bowiem, stosownie do art. 29 ustawy p.e.a., bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, ale nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Stąd ustawodawca, mając na uwadze ochronę praw zobowiązanego, przewidział w ustawie podstawowy środek ochrony prawnej w postaci zarzutów, gdzie kwestie związane z zasadnością i wymagalnością obowiązku w szeroko pojętym rozumieniu tego sformułowania, także zatem z osobą zobowiązaną do wykonania danego obowiązku objętego tytułem wykonawczym podlegają kontroli wierzyciela.
W skardze do sądu administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając organom naruszenie art. 77, 80 i 134 k.p.a., art. 34 § 4 u.p.e.a., art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w związku z art. 140, art. 155 oraz art. 353¹ kodeksu cywilnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za nieuzasadnioną. Podkreślił, że okoliczności faktyczne istotne w sprawie nie były sporne i sprowadzały się do ustalenia, że skarżąca [...]. zawarła z R. i G. małż. B., umowę przeniesienia własności nieruchomości, dla zabezpieczenia swojej wierzytelności jako pożyczkodawcy, z tytułu kredytu udzielonego R. B.. Termin spłaty należności z kredytu wyznaczony został na [...]
W powołanym akcie strony umowy ustaliły, że w terminie 14 dni od tej ostatniej daty, w przypadku spłaty kredytu, skarżąca dokona zwrotnego przeniesienia nieruchomości na kredytobiorców, jeżeli jednak w tym terminie udzielony kredyt nie zostanie zwrócony, to zobowiązanie skarżącej do zwrotnego przeniesienia własności wygaśnie. Niesporne jest, że do zwrotnego przeniesienia własności przedmiotowych nieruchomości nie doszło. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy L. wyłączył z produkcji rolnej pod masarnię grunty rolne stanowiące wówczas własność G. B. o powierzchni [...] ha, klasa III, oznaczone jako część działki nr [...], ustalając jednocześnie w tej decyzji obowiązek uiszczania przez właściciela nieruchomości opłat rocznych w wysokości stanowiącej równowartość [...] tony ziarna żyta, przez okres 20 lat, płatnych w terminie do dnia [...] każdego roku. W związku z powyższą decyzją, umową pożyczki, na zabezpieczenie której przeniesiono własność nieruchomości na skarżącą oraz brakiem uiszczenia bieżącej rocznej opłaty z tytułu wyłączenia gruntów rolnych za [...] rok w kwocie [...]zł, wierzyciel - Marszałek Województwa W., skierował do egzekucji administracyjnej przedmiotową należność. Skarżąca wniosła w terminie zarzuty oparte na art. 33 pkt 4 ustawy p.e.a, wskazując na błąd co do osoby zobowiązanego.
Istotą zarzutu opartego na tej podstawie jest sytuacja, gdy obiektywnie osoba oznaczona jako zobowiązana w tytule wykonawczym jest innym podmiotem, aniżeli adresat egzekwowanego obowiązku, wynikającego bądź z decyzji, bądź bezpośrednio z przepisów prawa. Bez wątpienia realizacja prawa wynikającego z tego zarzutu nie daje uprawnienia do ingerowania w podmiotowo-materialną stronę obowiązku.
Postępowanie w przedmiocie rozpoznania zarzutu uregulowane zostało
w art. 34 u.p.e.a. W odniesieniu do zarzutu opartego na art. 33 pkt 4 u.p.e.a, ustawodawca nałożył na organ egzekucyjny obowiązek rozpatrzenia go po wcześniejszym uzyskaniu stanowisku wierzyciela, które to stanowisko ma dla tego organu charakter wiążący. Na postanowienie wierzyciela zgodnie z art. 34 § 2 u.p.e.a. przysługuje zażalenie a następnie skarga do sądu administracyjnego,
z której to możliwości Skarżąca skorzystała. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...]. w sprawie IV SA/Po oddalona została skarga skarżącej na ostateczne postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów.
Organ egzekucyjny w wydanym rozstrzygnięciu w przedmiocie zarzutów przytoczył istotę stanowiska wierzyciela, dla którego zobowiązanym z tytułu obowiązku opłacania należności za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, stosownie do art. 12 ust. 1 i ust 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, jest każdorazowo właściciel nieruchomości, co do której wydane zostało w formie decyzji zezwolenie na wyłączenie z produkcji rolnej. Ponieważ obowiązek ten wynika z mocy prawa, postanowienia umowne w tym zakresie pomiędzy zbywcą a nabywcą nieruchomości nie mają istotnego znaczenia. Pozostają one istotne w sferze stosunków prywatnych, które stwarzają wierzycielowi możliwość realizacji umownie ukształtowanych stosunków prawnych. W rozpoznawanej sprawie, w której nie ma sporu, że w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości, jako właściciel jest ujawniona skarżąca, pozostaje ona zobowiązaną z tytułu opłaty rocznej w 2011r. za wyłączenie tego gruntu spod produkcji rolnej. Z treści tytułu wykonawczego wynika, że jego przedmiotem jest realizacja obowiązku powstałego z mocy prawa. Art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a zawiera opis podstawowych wymogów formalnych tytułu wykonawczego, których istnienie bada organ egzekucyjny zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 29 u.p.e.a. Na podstawie tego ostatniego przepisu, w § 1 zaznaczono, że badając dopuszczalność egzekucji administracyjnej organ nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Stwierdzenie braków formalnych w tytule wykonawczym z kolei winno skutkować zwrotem tytułu wykonawczego wierzycielowi (§ 2).
Sąd uznał, że argumentacja skargi zmierza w istocie do złamania zakazu określonego w § 1 art. 29 u.p.e.a., ponieważ skarżąca domaga się, by organ egzekucyjny w ramach badania wymogów formalnych skargi dokonał oceny jej umowy z poprzednim właścicielem nieruchomości i pomimo jednoznacznego stanowiska wierzyciela ocenił, że nie ciąży na niej obowiązek objęty przedmiotowym tytułem wykonawczym. Takie żądanie nie jest uzasadnione.
Mając na uwadze powyższe argumenty Sąd uznał za niezasadne zarzuty naruszenia art. 77 i 80 k.p.a. odnoszące się do przeprowadzonego przez organy postępowania. Sąd zauważył, że skarżąca nie kwestionuje ustaleń faktycznych w sprawie, które w zakresie istotnych okoliczności nie były sporne, lecz nie akceptuje ich oceny dokonanej przez organy. Konsekwencją uznania przez Sąd, że organy przeprowadziły prawidłowo postępowanie i zebrały wyczerpujący materiał dowodowy dla podjęcia rozstrzygnięcia, była ocena niezasadności zarzutu naruszenia w sprawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. Za nieuzasadniony Sąd uznał także zarzut naruszenia przez organ art. 12 ust 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez ich błędną wykładnię i zastosowanie, ponieważ organ swojego rozstrzygnięcia nie oparł na powołanych przepisach; przytoczenie ich jest jedynie opisem stanu sprawy, w ramach której powoływał się na nie wierzyciel egzekwujący obowiązek przy pomocy organu egzekucyjnego.
Wnosząc skargę kasacyjną S. we W. zaskarżyła wyrok WSA w B. w całości, żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd I instancji, względnie uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpatrzenia skargi, a także zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła w/w wyrokowi:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] r., mimo że zostały one wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych ( Dz. U. z 2004 r. nr 121 poz. 1266 ze zm.) w zw. z art. 140 kc, art. 155 § 1 kc, art. 353 (1) kc. oraz prawa procesowego – art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 34 § 4 u.p.e.a.;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych ( Dz. U. z 2004 r. nr 121 poz. 1266 ze zm.) w zw. z art. 140 kc, art. 155 § 1 kc, art. 353 (1) kc poprzez błędną wykładnie i ich niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało przyjęciem przez organ I i II instancji, że osobą zobowiązaną wobec której powinno być prowadzone postępowanie egzekucyjne za okres [...] – [...] był S., a nie R.G. B..
W odpowiedzi na skargę kasacyjna Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona.
Z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedyne nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Oznacza to, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozP. sprawy w jej całokształcie i że uzasadnione jest odniesienie się jedynie do zarzutów składających się na podstawy kasacyjne i wyznaczających zakres badania sprawy przez sąd kasacyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził w rozpoznawanej sprawie przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Niniejsza skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a.
|Z uwagi na fakt, że wnoszący skargę kasacyjną postawił zarzut naruszenia prawa materialnego, jak i zarzut naruszenia przepisów |
|postępowania, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego. Przed tym jednakże należy |
|wyjaśnić, że o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 2 |
|p.p.s.a., nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez |
|"wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym|
|stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który |
|to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku |
|sprawy (wyrok NSA z 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09). Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony |
|wnoszącej skargę kasacyjną jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do |
|zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik |
|sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc wykazać, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, |
|wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 315/11). |
|Z perspektywy wskazanych wyżej uwag uznać należy, że autor skargi kasacyjnej stawiając Sądowi I instancji w pkt 1 petitum skargi |
|kasacyjnej zarzuty naruszenia wskazanych przepisów k.p.a. nawet nie podjął próby wykazania, że uchybienia te mogły mieć istotny wpływ |
|na wynik postępowania sądowoadministracyjnego. |
|Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie posiada usprawiedliwionych podstaw, tak w |
|zakresie powołanych w niej zarzutów naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c |
|p.p.s.a., w związku art. 77, art. 80 i art. 138 § 1 k.p.a. i art. 34 § 1 u.p.e.a., jak i zarzutu błędnej wykładni i niewłaściwego |
|zastosowania prawa materialnego – art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w zw. z art. 140, art. 155 § 1 i art. 3531|
|K.c. |
Zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego nie może sprowadzać
się do wskazania niezastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Niezastosowanie powołanego przepisu może być jedynie końcowym, ostatecznym efektem nieprawidłowego rozpoznania sprawy, w trakcie którego sąd nie dopełnił, lub nieprawidłowo zrealizował wynikające z przepisów prawa obowiązki, nieprawidłowo ustalił stan sprawy. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania zmierzać powinny do zakwestionowania postępowania poprzedzającego samo orzeczenie, w tym zaś zakresie zasadniczo poprawność ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Skarżący kasacyjnie powołał w ramach tego zarzutu przepisy k.p.a. i u.p.e.a. jednakże brak jest odpowiedniego i wynikającego z p.p.s.a. łącznika, który wskazałyby na nieprawidłowe postępowanie Sądu I instancji.
Z kolei podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, autor skargi kasacyjnej wskazał jedynie jednostki redakcyjne przepisów, które w jego ocenie zostały naruszone, wskazał, że naruszenie to polegało na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu, ale nie sprecyzował na czym polegał błąd wykładni i niewłaściwe zastosowanie. Dopiero w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono wywód, będący powtórzeniem dotychczas prezentowanego stanowiska, w zakresie oceny, kto jest podmiotem zobowiązanym do poniesienia kosztów egzekwowanej należności. Skarżąca kasacyjnie wskazała, że obowiązkiem Sądu I instancji była ocena stosunku prawnego, w oparciu o który stała się ona właścicielem nieruchomości, a w oparciu o te ustalenia dopiero ocena, kto jest zobowiązany do poniesienia kosztów egzekwowanej opłaty. Podkreśliła ponownie, że obowiązkiem organu egzekucyjnego jest zbadanie dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w tym badanie, czy obowiązek ten został nałożony na właściwą osobę, a także rozważenie zasadności podnoszonych zarzutów.
W niniejszej sprawie istotne jest określenie granic sprawy, w ramach których prowadzone było postępowanie zakończone zaskarżonym postanowieniem z dnia
[...] r. Przedmiotem tego postępowania były zgłoszony w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego zarzut, sformułowany w oparciu art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., dotyczący błędu co do osoby zobowiązanego.
Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego powinien dotyczyć jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję (wyrok WSA w G. z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 643/12, LEX nr 1235475; wyrok NSA w W. z dnia 29 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 2801/97, LEX nr 37165). Do prowadzenia szerszych ustaleń, czy wręcz weryfikacji osoby zobowiązanego w kierunku ustalenia zasadności obciążenia jego egzekwowanym obowiązkiem organ egzekucyjny nie ma prawa (T. Lewandowski, P. Ostojski, Błąd co do osoby, s. 79-85; wyrok WSA w G.z dnia 16 listopada 2010 r., I SA/GD 858/10, Legalis). Innymi słowy, zarzut co do osoby zobowiązanego nie może zmierzać do merytorycznego ustalenia osoby zobowiązanego. W przeciwnym wypadku sprowadzałby się do badania zasadności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, co zostało zabronione przez ustawodawcę w art. 29 § 1.
Zgłoszenie zarzutu w oparciu o tą właśnie podstawę prawną, obliguje organ egzekucyjny do uzyskania stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonego zarzutu, przy czym stanowisko to w tym przypadku jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Zgodnie bowiem z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Związanie organu stanowiskiem wierzyciela oznacza, że organ egzekucyjny, będąc w takiej sytuacji związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i badania w tym trybie stanowiska wierzyciela (wyrok NSA z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II FSK 795/09, Legalis; wyrok NSA z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 359/12, Legalis ).
W orzecznictwie wskazuje się, że wypowiedź wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, wyrażona w formie postanowienia, stanowi dowód o szczególnym znaczeniu, który na mocy art. 34 § 1 u.p.e.a. wiąże organ egzekucyjny. Zatem wystąpienie do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów jest elementem prowadzonego przez organ egzekucyjny postępowania wyjaśniającego w sprawie zgłoszonych zarzutów, w wyniku którego uzyskuje on szczególny środek dowodowy, które wiąże go.
Niezasadny jest zarzut sformułowany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odnoszący się do kwestii organu zobowiązanego do wydania orzeczenia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Nie budzi wątpliwości, że w niniejszej sprawie orzeczenie w tym zakresie wydał właściwy organ egzekucyjny, a nie wierzyciel. Zobowiązany może zwalczać stanowisko wierzyciela w toku instancyjnej kontroli, a na moment wydania tego postanowienia, podlegało ono zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skarżąca kasacyjnie z tego trybu kontroli skorzystała. Jej (skarżącej) stanowisko oraz stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonego zarzutu podlegało instancyjnej kontroli. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z dnia [...] r. utrzymało w mocy postanowienie Marszałka Województwa W. z dnia [...] r, którym - odpowiadając na zarzuty podnoszone przez zobowiązanego, w związku z postępowaniem egzekucyjnym wszczętym na podstawie tytułu wykonawczego - postanowił uznać jako bezzasadny zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Następnie w wyniku sądowej kontroli postanowienia S. w P. z dnia 9 stycznia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyrokiem z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 388/13, oddalił skargę "S." K., a następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia
2 kwietnia 2015r., sygn. akt II OSK 2247/13, oddalił skargę kasacyjną "S." K. od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P.
Należy przy tym podkreślić, że postanowienie S. w P. z dnia
[...] r. miało charakter postanowienia ostatecznego i na podstawie art. 34 § 4 w związku z § 1 u.p.e.a., obligowało organ egzekucyjny do wydania postanowienia w sprawie zgłoszonego zarzutu, wiążąc go w zakresie wyrażonej przez wierzyciela co do zasadności zgłoszonego zarzutu. W postępowaniu w sprawie zgłoszonego zarzutu, prowadzonego przez organ egzekucyjny, zobowiązany nie może już skutecznie kwestionować prawidłowości oznaczenia podmiotu zobowiązanego. Kwestię tą bowiem ostatecznie i w sposób wiążący rozstrzygnięto na etapie wyrażenia stanowiska wierzyciela. W takim przypadku skarżący w oparciu o okoliczność prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie skargi na ostateczne postanowienie z dnia [...]r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, nie może oczekiwać, że organ egzekucyjny wstrzyma się z rozpatrzeniem zgłoszonego zarzutu. Skoro bowiem organ egzekucyjny dysponował ostatecznym postanowieniem w zakresie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonego zarzutu, zobowiązany był do wydania postanawiania na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a.
Zatem na gruncie postępowania kontrolowanego przez sąd I instancji, w ramach którego wydano zaskarżony wyrok, skarżący nie mógł skutecznie podnosić zarzutów odnoszących się do kwestii rozstrzygniętej w sposób wiążący na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. przez inny uprawniony podmiot. W tym zakresie za nieskuteczne zatem należy uznać także zarzuty skargi kasacyjnej, które zmierzają wyłącznie do zakwestionowania stanowiska wierzyciela co do oznaczenia osoby zobowiązanej. Czyni to nieuzasadnionym zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w związku z art. 140 kc, art. 155 § 1 kc, art. 353 (1) kc, które zostały powołane przez Sąd I instancji jedynie jako przytoczenie wiążącego organy egzekucyjne stanowiska wierzyciela. Sąd I instancji w niniejszej sprawie nie mógł tych przepisów zastosować, bowiem nie dokonywał merytorycznej oceny zarzutu, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieuzasadnione i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło