I SA/Rz 433/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Piotr Popek WSA Jarosław Szaro / spr./ po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 września 2018 r. sprawy ze skargi R.Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia podania bez rozpatrzenia uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...]. Przedmiotem skargi R. Ł. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. (dalej SKO lub Kolegium) z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], wydane w sprawie pozostawienia podania bez rozpatrzenia. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne: Pismem z dnia 26 lutego 2018 r. R. Ł., wskazując, że działa jako pełnomocnik R. Ł. wniósł odwołanie od decyzji Wójta Gminy Z. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2018 r. Ponieważ, nie przedłożono pełnomocnictwa wraz z odwołaniem, dlatego Kolegium pismem z dnia 3 kwietnia 2018 r. wezwało R. Ł. do przedłożenia pełnomocnictwa do występowania w postępowaniu przed organem II instancji według wzoru określonego w Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na to wezwanie R. Ł. przedstawił pełnomocnictwo ogólne do reprezentowania przed urzędami, które nie zostało sporządzone według ustalonego wzoru. Składający odwołanie nie zastosował się do wezwania, w związku z powyższym SKO postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], pozostawiło wniesione podanie bez rozpatrzenia. Na to postanowienie zażalenie wniósł R. Ł. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], SKO - utrzymało w mocy własne rozstrzygnięcie z dnia [...] kwietnia 2018 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 138i § 1 Ordynacji podatkowej ustanowienie, zmiana zakresu, odwołanie lub wypowiedzenie pełnomocnictwa ogólnego wywiera skutek od dnia wpływu do Centralnego Rejestru. W związku z powyższym na dzień wniesienia odwołania R. Ł. nie miał udzielonego pełnomocnictwa ogólnego, a zatem mógł mieć jedynie udzielone pełnomocnictwo szczególne. W ocenie Kolegium przedstawione przez R. Ł. pełnomocnictwo ogólne do reprezentowania przed urzędami nie mogło zostać uznane za spełniające wymogi określone w Ordynacji podatkowej. Wyjaśniło, że w niniejszej sprawie podstawą prawną rozstrzygnięcia Kolegium stanowił art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Odwołanie od decyzji organu podatkowego jest rodzajem podania, w związku z czym powyższy przepis ma zastosowanie do braków formalnych odwołań. Kolegium naprowadziło, że kategoryczne brzmienie art. 138d § 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym pełnomocnictwo szczególne udzielone na piśmie oraz zawiadomienie o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu składa się do akt sprawy według wzoru określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 138j § 1 pkt 2, w oryginale lub jego notarialnie poświadczony odpis - nie pozostawia wątpliwości, że pełnomocnik chcąc występować w postępowaniu w takim charakterze, jest zobligowany do przedłożenia do akt konkretnej sprawy dokumentu w odpowiedniej formie potwierdzającego umocowanie do działania w cudzym imieniu i wyznaczającego jego zakres. W związku z tym brak prawidłowego pełnomocnictwa, podobnie jak brak pełnomocnictwa w ogóle jest brakiem formalnym odwołania, niezłożenie pełnomocnictwa traktuje się bowiem jako niespełnienie wymagań formalnych dla pisma procesowego. Reasumując SKO stwierdziło, że w niniejszej sprawie pomimo wezwania przez Kolegium, R. Ł. nie przedstawił prawidłowego pełnomocnictwa, a niezłożenie prawidłowego dokumentu pełnomocnictwa stanowi brak formalny odwołania, skutkujący pozostawieniem go bez rozpatrzenia na mocy art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej. Natomiast załączone do zażalenia pełnomocnictwo szczególne nie może zostać uwzględnione z uwagi na to, że zostało złożone już po terminie wskazanym w wezwaniu. R. Ł. - reprezentowana przez R. Ł. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na postanowienie SKO z dnia [...] kwietnia 2018 r. nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, wniosła o jego uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy przez Kolegium. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje: Zaskarżone postanowienie narusza prawo procesowe. Nie może budzić wątpliwości, że podanie obarczone brakiem formalnym poprzez niespełnienie wymogów podania określonych wad art. 168 O.p., jak również innych wymogów określonych w przepisach szczególnych O.p., jeżeli braków tych nie uzupełniono powinno zostać pozostawione bez rozpatrzenia. Dotyczy to również szczególnego rodzaju podania, jakim jest odwołanie złożone od decyzji organu podatkowego I instancji. W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięciu podlega kwestia uzupełnienia braków formalnych podania, które zostały złożone przez osobę mieniącą się pełnomocnikiem podatnika lecz nie przedstawiającą pełnomocnictwa w wymaganej przez prawo formie, a w szczególności na druku przewidzianym przez przepisy O.p. w art.138 e §3 lub skutecznego pełnomocnictwa ogólnego . Istotą problemu jest rozstrzygnięcie czy w przypadku nieuzupełnienia braku polegającego na niezłożeniu pełnomocnictwa szczególnego przez pełnomocnika, co skutkuje niemożnością dalszego procedowania pisma przez taką osobę podpisanego, organ podatkowy powinien skierować kolejne pismo, w tym przypadku już do samego podatnika celem uzupełnienia innego braku formalnego, którym w tym przypadku będzie brak podpisu osoby uprawnionej do wniesienia pisma. W orzecznictwie sądowym w tym zakresie prezentowane są dwa poglądy z których pierwszy opiera się na uznaniu, że nieuzupełniony brak formalny podania jakim jest brak pełnomocnictwa nie może przekształcić się w innego rodzaju brak formalny jak brak podpisu pod podaniem (tak np.: wyrok WSA w Gliwicach z 14.12.2018r. sygn. akt I SA/Gl 1177/17, czy też wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28.12.2017r. sygn. akt I SA/Gd 572/17). Drugi zaś pogląd opiera się na przyjęciu, że w takiej właśnie sytuacji, gdy pełnomocnik nie złoży do akt pełnomocnictwa na specjalnym druku organ powinien wezwać podatnika do usunięcia braków odwołania poprzez jego podpisanie (tak np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 30.11.2017r. sygn. akt I SA/Łd 688/17 czy wyrok NSA z dnia 5.09.2017r. sygn. akt II FSK 2438/16 – dostępne w basie CBOSA). Sąd administracyjny w składzie niniejszym opowiada się za drugim z przedstawionych poglądów dochodząc do przekonania, że w sytuacji gdy osoba podająca się za pełnomocnika nie uzupełni braku formalnego polegającego na nie przedłożeniu pełnomocnictwa na urzędowym formularzu, to wówczas sąd powinien wezwać podatnika do osobistego podpisania pisma – podania. Przepis art. 168 § 3 O.p. przewiduje bowiem, że podanie powinno być podpisane przez osobę je wnoszącą. Należy przez to rozumieć, iż podanie zostało podpisane przez osobę uprawnioną do jego wniesienia. Uprawnienie do podpisania pisma musi być wykazane. Podpisanie podania przez osobę nieuprawnioną stanowi brak formalny podania. W przedmiotowej sprawie podanie – odwołanie od decyzji organu podatkowego I instancji zostało wniesione przez osobę wskazującą siebie jako pełnomocnika podatnika. Wykazanie właściwego pełnomocnictwa pozwalałoby na przyjęcie, że podanie zostało podpisane przez osobę uprawnioną. Zatem nie byłoby ono obarczone brakiem formalnym, o którym mowa. Brak przedłożenia właściwego pełnomocnictwa skutkuje przyjęciem, że podanie które wnoszone jest wszak w imieniu podatnika nie zostało podpisane przez osobę uprawnioną. W takim przypadku brak ten powinien być konwalidowany przez wezwanie osoby uprawnionej do jego podpisania. Zakończenie procedury uzupełnienia braku formalnego rzekomego pełnomocnika na wezwaniu o samo pełnomocnictwo pozbawia podatnika możliwości złożenia skutecznego odwołania do organu II instancji. Takie procedowanie stoi w sprzeczności z zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.), zwłaszcza w sytuacji gdy nie budzi wątpliwości, że podatnik chce zaskarżyć decyzję organu pierwszej instancji, a tylko na skutek nieporadności procesowej nieprofesjonalnego pełnomocnika doszło do nieuzupełnienia braku formalnego w postaci przedłożenia pełnomocnictwa na przewidzianym przez przepisy druku. Z tych względów Sąd administracyjny uznał, że organ podatkowy naruszył jednak prawo procesowe i w konkretnych okolicznościach sprawy powinien zwrócić się do podatnika bezpośrednio o uzupełnienie braku formalnego polegającego na niezłożeniu podpisu pod odwołaniem. Ponieważ organ odwoławczy powinien uzupełnić brak formalny konieczne okazało się również uchylenie postanowienia wydanego w pierwszej instancji. Podstawą orzeczenia sądu administracyjnego jest przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.