I SA/Rz 462/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku WR o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi WR na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [.] z dnia [.] maja 2017 r. nr [.] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako byłego Prezesa Zarządu Z. spółka z o.o. w [.] za zaległości podatkowe tej spółki w podatku od towarów i usług za miesiące: luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec i grudzień 2011 r. oraz marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2012 r. - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym podał, że osiąga skromne dochody w kwocie 2780 zł netto. Dochód żony, z którą pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej, wynosi 2800 zł netto. Utrzymuje się sam, żyje skromnie. Nie jest właścicielem żadnej nieruchomości. Ma 64 lata, jest schorowany, nie ma możliwości odłożenia żadnej kwoty. Żona posiada 2 samochody, 11 i 9 letni; jest też właścicielką 14 arowej działki i współwłaścicielką działki zabudowanej domem mieszkalnym, w którym wspólnie mieszkają. Posiada 1000 zł oszczędności. Zadeklarował, że ponosi wydatki w całości pochłaniające dochód, a to: na opłaty i remonty – 710 zł, środki czystości i higieny oraz komunikację – 900 zł, internet, ubrania, pościel i wyżywienie – 400 zł, leki i rehabilitację – 300 zł, wydatki związane z dziećmi i wnukami – 200 zł, rekreację, kulturę i dokształcanie – 250 zł. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego przesłanek tych nie wykazano. Ze złożonego oświadczenia majątkowego wynika, że skarżący mieszka razem z żoną w domu przy ul. [.] w [.]. Ich łączny zadeklarowany dochód netto wynosi 5580 zł. Zadeklarowane wydatki wnioskodawcy rzeczywiście równe są sumie jego osobistych dochodów (2760 zł), ale już sam fakt posiadania oszczędności w kwocie 1000 zł powoduje, że przyznanie mu prawa pomocy nie byłoby zasadne. Stosownie bowiem do zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I wpis stały w niniejszej sprawie wyniesie 500 zł, a zatem skarżący ma realną możliwość jego uiszczenia bez uszczerbku dla koniecznego swojego utrzymania. Dalsze koszty postępowania mogą objąć np. opłatę kancelaryjną od wniosku o uzasadnienie wyroku sporządzanego na wniosek (100 zł) oraz wpisy od środków zaskarżenia: zażalenia (100 zł) lub skargi kasacyjnej (250 zł). Nie są to zatem należności przekraczające możliwości finansowe wnioskodawcy. Prawo pomocy ma służyć osobom bez dochodu albo o niskich dochodach, które nie dysponują środkami pozwalającymi im na dostęp do sądu, czego nie można założyć w przypadku skarżącego. Instytucja ta nie może być natomiast wykorzystywana do ochrony prywatnego majątku, ponieważ w takiej sytuacji koszty postępowania, które zgodnie z art. 199 Ppsa powinna ponosić strona w zakresie związanym z jej udziałem w sprawie, zostałyby przerzucone z nieuzasadnionej przyczyny na budżet państwa. Posiadanie oszczędności przeczy też oświadczeniu skarżącego o niemożności odłożenia żadnej kwoty. Wnioskodawca oświadczył, że utrzymuje się sam, a z żoną pozostaje w małżeńskim ustroju rozdzielności majątkowej. Niemniej, mieszka razem z nią i w ocenie referendarza prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, partycypując m.in. w opłatach i remontach budynku. Nie wykazał też, aby były w nim np. zainstalowane odrębne liczniki (poboru prądu, gazu, wody) albo urządzone miał odrębne pomieszczenia. Ustrój rozdzielności majątkowej nie zwalnia natomiast małżonków z obowiązku wzajemnej pomocy, o której mowa w art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a w myśl art. 27 tej ustawy od przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2017 r. II FZ 259/17, opublikowane na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak więc pewne zadeklarowane przez skarżącego wydatki tymczasowo może ponieść żona, aby ten mógł zgromadzić niezbędne sumy na pokrycie kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania sądowego. Rodzina skarżącego dysponuje bowiem dochodem wynoszącym co najmniej 5580 zł netto miesięcznie. Trudno zresztą zaaprobować jako wiarygodną wysokość wskazanych wydatków na opłaty i remonty w kwocie 710 zł miesięcznie, które stanowić mają tylko część ogólnej – ale nieokreślonej w oświadczeniu sumy, w której partycypuje. Jawi się ona jako zbyt wysoka, podobnie jak kwota wydatków na środki higieny, czystości i komunikację określona aż na 900 zł. Nie można natomiast traktować jako wydatków związanych z koniecznym, czyli podstawowym utrzymaniem, tych przeznaczanych na internet, rekreację czy kulturę. Skarżący oświadczył również, że nie posiada nieruchomości ani samochodów. Z akt sprawy wynika, że jest to skutkiem m.in. tego, że w 2013 r. zbył na rzecz żony działkę o pow. 1 ha położoną w [.] oraz 1/2 udziału w działce o pow. 0,15 ha położonej w [.] – za 10 000 zł. Do 2012 r. był także właścicielem samochodu Chevrolet Captiva z 2008 r. Aktualnie właścicielem dwóch samochodów jest tylko żona. Wydatki na ich utrzymanie także można ocenić jako zbyteczne i niepotrzebnie obciążające budżet rodziny. Mając na względzie powyższe referendarz sądowy uznał, że wnioskodawca nie wykazał, aby poniesienie kosztów sądowych, w tym na wstępnym jego etapie w kwocie 500 zł tytułem wpisu od skargi, mogłoby odbyć się z uszczerbkiem dla podstawowego utrzymania (egzystencji) jego i żony. Wobec tego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, orzeczono o odmowie uwzględnienia wniosku.