I SA/Rz 545/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku PS - syndyka masy upadłości P.P.H. W. w upadłości likwidacyjnej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi PS - syndyka masy upadłości P.P.H. W. w upadłości likwidacyjnej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w w [.] z dnia w [.] maja 2018 r. nr w [.] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2012 r. - p o s t a n a w i a - I. przyznać PS – syndykowi masy upadłości P.P.H. W. w upadłości likwidacyjnej prawo pomocy poprzez zwolnienie od opłat sądowych, każdorazowo ponad kwotę 1000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych), II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie PS - syndyk masy upadłości przedsiębiorcy J.C. w upadłości likwidacyjnej, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą PPHU W. J.C., wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wartość przedmiotu zaskarżenia Przewodniczący Wydziału I określił na 469 348 zł. Wpis od skargi powinien wynieść 4 694 zł, a od skargi kasacyjnej połowę tej kwoty. Ze złożonego w formularzu PPF oświadczenia wynika, że w skład rodziny JC wchodzi żona i małoletnia córka. Utrzymują się z żoną ze świadczeń pracowniczych (1 500 zł i 2 100 zł). W toku postępowania upadłościowego Syndyk zbył wszystkie jego ruchomości i nieruchomości, wierzytelności i pozostałe składniki majątku. Obecna sytuacja finansowa upadłego nie daje możliwości pokrycia kosztów sądowych. Żona jest właścicielką mieszkania o wartości 200 000 zł. Innych składników majątku nie wymieniono. Wśród wydatków podano: kredyty 1.400 zł, czynsz 600 zł, prąd i gaz 120 zł, przedszkole 180 zł, Internet, telewizja i telefon 160 zł, żywność 800 zł, środki czystości 140 zł, odzież 150 zł (łącznie 3550 zł). Z dodatkowego oświadczenia Syndyka złożonego na wezwanie z dnia 13 sierpnia 2018 r. wynika, że na dzień 20 sierpnia 2018 r. na rachunku bankowym upadłego znajdowało się 3 840 zł, z czego 1 865,60 zł będzie uwzględnione jeszcze w ostatecznym planie podziału funduszy masy upadłości, a pozostała kwota ma stanowić zabezpieczenie niezbędnych kosztów postępowania upadłościowego. Na dzień 1 kwietnia 2018 r. stan środków masy upadłości wynosił 50 130,20 zł, w okresie do 30 czerwca 2018 r. uzyskano przychód 15 000 zł. Rozchody wyniosły 61 249,60 zł, w tym jako pozycje dominujące podano: wynagrodzenie syndyka 31 222,50 zł i podatek od tego wynagrodzenia 4 140 zł oraz realizację planu podziału masy upadłości 22 650 zł. Rozpoznając wniosek Syndyka w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w układzie procesowym sprawy skarżącym (stroną postępowania sądowego) jest Syndyk, a nie upadły. Postępowanie to Syndyk prowadzi w imieniu własnym, ale na rzecz upadłego (art. 144 ust. 2 Prawa upadłościowego), a zatem jego skutki wywierają wpływ na sytuację prawną i faktyczną upadłego i masy upadłości. Dlatego wniosek o prawo pomocy powinien podlegać ocenie na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) dalej określanej skrótem: "Ppsa", zarówno przez pryzmat stanu masy upadłości jak i zdolności płatniczych JC i jego najbliższej rodziny prowadzącej wspólnie gospodarstwo domowe. Dlatego, ubiegając się o prawo pomocy w zakresie częściowym wnioskodawca powinien, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego przesłanki te wykazano tylko w części. Dochód rodziny upadłego to 3 600 zł, a wydatki zadeklarowano na 3 550 zł, ale kwota ta nie obejmuje m.in. pozycji związanych z dojazdem do pracy i leczeniem oraz realizacją obowiązku szkolnego dziecka. Oświadczenie nie jest zatem kompletne. Aktualny stan masy upadłości wynosi 3 840 zł. Upadły ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, przy czym mieszkanie przy al. J., w którym mieszkają, zbył swojej żonie w 2015 r. za 135 000 zł, a miało to miejsce już po ogłoszeniu upadłości; postanowienie o ogłoszeniu upadłości wydano 19 stycznia 2015 r. Upadły osiąga z żoną bieżące dochody, które pozwalają im zaspokajać podstawowe potrzeby bytowe. Rodzina wydatkuje również na cele inne niż podstawowe, opłacając chociażby prywatną telewizję i Internet (multimedia), które przy ocenie wniosku należy pominąć. Reguluje również dość znaczące, jeżeli chodzi o relację względem dochodów, raty kredytów. Brak jednak podstaw do przyznania zobowiązaniom prywatnoprawnym pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi, jeżeli nie wiążą się one z zaspokajaniem podstawowych potrzeb bytowych na minimalnym poziomie. Jeżeli zaś wiążą się ze spłatą ceny ww. mieszkania, to podają w wątpliwość samą tę transakcję między małżonkami, choćby ocenianej przez pryzmat art. 281 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zwłaszcza że transakcji tej dokonano po ogłoszeniu upadłości, a nie wiadomo, w jaki sposób JC zagospodarował otrzymaną cenę. Z postanowienia organu skarbowego z dnia 31 lipca 2018 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wynika ponadto, że jeszcze w lipcu 2018 r. JC był współwłaścicielem działki o pow. 4000 m2 i podejmował czynności wyzbycia się majątku. Nie ulega też wątpliwości, że znaczną część środków masy upadłości (przeszło połowę) w dość krótkim czasie (1 kwietnia – 30 czerwca 2018 r.) przeznaczono na wynagrodzenie Syndyka. Wyniosło ono 37 835 zł (według wyciągu z rachunku bankowego na dzień 8 czerwca 2018 r., przy czym 11 czerwca 2018 r. zwrócono tytułem nadpłaconego wynagrodzenia 6 612,50 zł). Mając na uwadze, że środki masy upadłości powinny w jak najwyższym stopniu zabezpieczyć w pierwszej kolejności koszty postępowania upadłościowego, do których zaliczają się także wydatki na postępowanie sądowoadministracyjne (art. 230 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego), a wysokość wynagrodzenia Syndyka nie jest określona w sposób bezwzględny, lecz w granicach ("widełkach") wynikających z przepisów art. 162 i n. Prawa upadłościowego, zaś upadły winien w ramach posiadanych możliwości i w granicach swojego interesu partycypować w tych kosztach, postanowiłem przyznać Syndykowi prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie go od opłat sądowych, każdorazowo ponad kwotę 1 000 zł. Wydatek taki znajduje się w zasięgu stanu środków, jakimi dysponuje Syndyk, jak i dochodów upadłego, jako że nie wszystkie wymienione przez niego wydatki służą zabezpieczeniu wyłącznie podstawowych potrzeb bytowych, a deklarowany stan majątkowy nie został przedstawiony w sposób wyczerpujący. Wydatki niniejszego postępowania powinny być zaś przez Syndyka odpowiednio wcześniej zabezpieczone, ponieważ zaliczają się do kosztów postępowania upadłościowego, a postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję, toczy się od dłuższego czasu, kiedy masa upadłości dysponowała znacznie wyższymi walorami niż obecnie. W tym okresie można więc było obiektywnie podjąć stosowne działania zabezpieczające, ponieważ co najmniej od doręczenia decyzji I instancji można było już liczyć się z kwotami, o które Syndyk może toczyć spór z administracją skarbową. Możliwe jest także skorzystanie przez Syndyka z instrumentu prawnego określonego w art. 232 Prawa upadłościowego i zażądanie od wierzycieli upadłego stosownej zaliczki na pokrycie części kosztów postępowania, skoro sprawa dotyczy dość znaczącej kwoty, które potencjalnie może zasilić masę upadłości i pozwolić zaspokoić ich roszczenia w zdecydowanie większym stopniu. Syndyk posiada więc realną możliwość uregulowania części należnych opłat sądowych, czyniąc w niewielkim zakresie zadość dyspozycji art. 199 Ppsa. Z podanych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i 4 Ppsa, postanowiłem jak w sentencji.