I SA/Rz 60/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędzia WSA Piotr Popek / spr. / Asesor WSA Jacek Boratyn po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia T. S. (dalej skarżąca/ zobowiązana) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2016 r., nr [...], w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną – zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, w stosunku do skarżącej wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne, w następstwie doręczenia jej przez organ egzekucyjny – Naczelnika Urzędu Skarbowego własnego tytułu wykonawczego, wystawionego w dniu [...] lipca 2016 r., nr [...], na należności z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł. Podstawą wystawienia w/w tytułu wykonawczego była decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2015 r., nr [...]. W trakcie postępowania egzekucyjnego, zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zobowiązanej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w S. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] lipca 2016 r., natomiast zobowiązanej w dniu [...] lipca 2016 r., wraz z odpisem w/w tytułu wykonawczego. W dniu [...] lipca 2016 r. zobowiązana złożyła, bezpośrednio w Urzędzie Skarbowym, zarzut dotyczący prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego. Postanowieniem wydanym w dniu [...] sierpnia 2016 r. nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne do czasu ostatecznego wydania postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. W dniu [...] sierpnia 2016 r. do organu egzekucyjnego wpłynęła skarga zobowiązanej na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej. Zobowiązana zaskarżyła wskazaną czynność egzekucyjną w całości, zarzucając jej rażące naruszenia prawa. Podnosząc powyższe, wniosła o uchylenie zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. W uzasadnieniu skargi wskazała, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt P 49/13 orzekł, że art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 14 poz. 176 ze zm., dalej: u.p.d.o.f.) jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 84 i art. 217 Konstytucji RP oraz, że przepis ten traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku. Dalej zobowiązana wywodziła, że skoro w/w przepis utracił moc obowiązującą, to nie ma już podstaw do orzekania w zakresie uzyskania przychodów z nieujawnionych źródeł, co uzasadnia uchylenie przez Sąd Administracyjny zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego. Zobowiązana wskazała również na wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 501/14. Postanowieniem wydanym w dniu [...] września 2016 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, po rozpatrzeniu skargi zobowiązanej na opisaną wyżej czynność organu egzekucyjnego, oddalił skargę. Organ I instancji uzasadnił, że czynność egzekucyjna w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej dokonana przedmiotowym zawiadomieniem spełnia wymogi przewidziane w obowiązujących przepisach prawa. Organ egzekucyjny wskazał również, że we wniesionej skardze zobowiązana nie uzasadniała, w jaki sposób dokonana czynność narusza przepisy prawa od strony wykonawczej, natomiast swoje zarzuty wiąże z nieistnieniem obowiązku objętego w/w tytułem wykonawczym. Postanowienie organu I instancji zostało zaskarżone przez zobowiązaną zażaleniem, w którym powoływała się ona na te same okoliczności dotyczące nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...], co podniesione w zarzutach i w skardze na czynności egzekucyjne z dnia [...] lipca 2016 r. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ II instancji uzasadniał, że po dokonaniu oceny prawidłowości zastosowanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, pod względem wykonawczym nie stwierdził naruszenia przepisów prawa. Wskazał ponadto, że organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a.) na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...], który został doręczony zobowiązanej w dniu [...] lipca 2016 r. Ponadto, czynność organu miała oparcie w przepisach u.p.e.a. Dodatkowo, z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że zastosowany środek okazał się skuteczny. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał również, że przychyla się do poglądu wyrażonego przez organ I instancji, a mianowicie, że podniesiona przez zobowiązaną okoliczność dotycząca nieistnienia obowiązku objętego w/w tytułem wykonawczym nie podlega rozpoznaniu w ramach skargi na czynności egzekucyjne – w tym trybie nie podlegają bowiem rozpatrzeniu kwestie materialno – prawne stanowiące podstawę uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego. Skarżąca w dniu [...] stycznia 2017 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na opisane wyżej postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Zaskarżając je w całości, zarzuciła rażące naruszenie prawa i wniosła o jego uchylenie oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżąca powoływała się ona na te same okoliczności dotyczące nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...], co podniesione i omówione w skardze na czynności egzekucyjne oraz w zażaleniu na postanowienie organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, czyli w granicach swojej kognicji bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, zaś stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli sądowej w perspektywie tak zakreślonych granic, stwierdzić przychodzi, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej jest prawidłowe, jako, że w niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do uwzględnienia wniesionej skargi na czynności egzekucyjne. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a.), a więc również czynność polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Należy wskazać, że skarga na czynności egzekucyjne ma charakter środka subsydiarnego i nie będzie dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzut, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego, albo w sytuacjach, gdy istnieje możliwość wniesienia pozwu do sądu (tak np. wyroki NSA z dnia 12 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4503/97, z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99 czy WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2007r., sygn. akt III SA/Wa 3474/06). Nie jest więc dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawy zarzutów, wskazanych w art. 33 § 1 u.p.e.a., również po upływie terminu do wniesienia zarzutów (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11, LEX nr 1413364). W związku z powyższym, organ, rozpoznając skargę na czynności egzekucyjne, bada postępowanie egzekucyjne jedynie w wąskim zakresie, który sprowadza się do analizy dochowania wymogów ustawowych regulujących sposób i wymogi zastosowania, tak jak w tym przypadku, konkretnego środka egzekucyjnego. Powyższy zakres badania skargi na czynności egzekucyjne również determinuje zasięg kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia. Nie jest przy tym możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Skarga na czynność egzekucyjną nie może, zatem dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a., a w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnych czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny lubo nie podjęcia konkretnej czynności. Odnosząc się niejako na marginesie do całkowicie nieadekwatnego zarzutu skarżącej, dotyczącego rażącego naruszenia prawa, wskazać należy wszelako na utrwalone orzecznictwo NSA, zgodnie z którym, sądy administracyjne kontrolujące legalność decyzji podatkowych wydanych na podstawie art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. powinny - w myśl wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. P 49/13 – stosować powołany przepis prawa do chwili jego derogacji, aplikując wniosku i wytyczne wynikające z treści powołanych wyżej orzeczeń Trybunału, przy uwzględnieniu konkretnych stanów faktycznych w zawisłych przed sądami sprawach (zob. np. wyrok NSA z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt II FSK 309/16). Mając powyższe uwagi na względzie, uznać należało, że orzekające w sprawie organy dokonały pełnej i prawidłowej oceny czynności egzekucyjnej dokonanej w prowadzonym w postępowaniu egzekucyjnym, a polegającej na zajęciu świadczenia skarżącej, a wypłacanego jej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. Trafnie przy tym wskazano, iż jednym ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, jest egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej. Zgodnie z art. 79 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu i zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń (art. 79 § 2 u.p.e.a.). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób (art. 79 § 4 pkt 1 u.p.e.a.). Z ustaleń i wywodów orzekających w sprawie organów wynika, iż wszystkie obowiązki organ egzekucyjny wypełnił prawidłowo, a ustalenia te znajdują potwierdzenie w dołączonych do akt sądowych aktach egzekucyjnych. Brak jest zatem podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się bezpośrednio do dokonanej przez organ egzekucyjny czynności wskazać należy, iż do zajęcia wierzytelności ze świadczenia emerytalnego wykorzystano druk zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym, który odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2310). Przedmiotowe zawiadomienie zostało podpisane przez osobę działającą z upoważnienie Naczelnika Urzędu Skarbowego i zawierało wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zawiadomienie zawierało również prawidłowe pouczenie o możliwości wniesienia skargi, z którego to prawa skarżąca skorzystała. Zauważyć jednocześnie należy, iż skarżąca w istocie nie wskazuje na dokonanie powyższych czynności przez organ egzekucyjny w sposób sprzeczny z art. 1a pkt 12 lit. a i art. 79 u.p.e.a., zaś argumentacja wskazywana, jako uzasadnienie skargi zmierza do podważenia istnienia obowiązku, co zostało objęte art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i może stanowić zarzut egzekucyjny. Jednocześnie, jak już wskazano wyżej argumentacja taka nie może być skuteczna w przypadku skargi na czynności egzekucyjne. Końcowo podkreślenia wymaga, że jak wynika z akt administracyjnych, zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] zostały wniesione przez zobowiązaną w dniu[...] lipca 2016 r. i stanowią przedmiot odrębnego postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny. Z tych względów, nie dopatrując się podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd oddalił ją na podstawie art. 151 P.p.s.a..